CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting_2026

Raadsvergadering 6 november 2025, gemeente AssenBij agendapunt: Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-202935.053 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Inhoud 1. Inleiding en leeswijzer ......................................................................................................................................................... 4 2. College van B&W................................................................................................................................................................. 4 3. Hoofdlijnen Beleidsuitvoering............................................................................................................................................. 6 4. Financiële vooruitzichten .................................................................................................................................................... 9

1. Wonen in Assen ................................................................................................................................................................ 15 2. Werken in Assen ............................................................................................................................................................... 26 3. Meedoen in Assen............................................................................................................................................................. 34 4. Aantrekkelijk Assen ........................................................................................................................................................... 45 5. Samen werken aan Assen ................................................................................................................................................. 49 6. Bedrijfsvoering .................................................................................................................................................................. 54 7. Vastgoed en grondbedrijf ................................................................................................................................................. 59 8.

Algemeen Financieel Beleid .............................................................................................................................................. 66

1. Lokale heffingen ................................................................................................................................................................ 71 2. Weerstandsvermogen en Risicobeheersing...................................................................................................................... 76 3. Onderhoud Kapitaalgoederen .......................................................................................................................................... 82 4. Financiering ....................................................................................................................................................................... 86 5. Bedrijfsvoering .................................................................................................................................................................. 89 6. Openbaarheidsparagraaf (Woo) ....................................................................................................................................... 93 7. Verbonden Partijen ........................................................................................................................................................... 95 8.

Grondbeleid .................................................................................................................................................................... 106

1. Programmaplan .............................................................................................................................................................. 114 2. Financieel beleid ............................................................................................................................................................. 116 3. Incidentele lasten en baten ............................................................................................................................................ 118 4. Geprognosticeerde balans .............................................................................................................................................. 122

1. Specificatie ambities bestuursakkoord 2022-2026 ......................................................................................................... 124 2. Lasten en baten per taakveld .......................................................................................................................................... 124 3. Reserves en voorzieningen ............................................................................................................................................. 131 4. Investeringen .................................................................................................................................................................. 139 5. Begrotingssubsidies ........................................................................................................................................................ 141 6. Indicatoren ...................................................................................................................................................................... 143

Programmabegroting 2026

Pagina 2 van 144

Hoofdlijnen 1. Inleiding en leeswijzer Voor u ligt de Programmabegroting 2026. De laatste begroting van deze bestuursperiode waar wij het komend jaar verder gaan met de realisatie van ambities en projecten uit ons Bestuursakkoord Dichtbij & Daadkrachtig 2022-2026. Ook geeft deze begroting een doorkijk voor de komende jaren als vertrekpunt voor een nieuw bestuur. Actuele ontwikkelingen In hoofdstuk 3. 'Hoofdlijnen beleidsuitvoering' van deze begroting kunt u lezen hoe we samen de stad maken met als uitgangspunt dat het voor iedereen in Assen fijn leven, wonen, leren en werken is. Financiële vooruitzichten Het financiële vooruitzicht voor 2026 en 2027 is nog goed. Voor 2028 en verder ontstaan structurele tekorten. De begroting die voor u ligt, bevat de meest actuele inzichten in de financiële positie. De septembercirculaire 2025 is in de begroting en meerjarenraming verwerkt. In hoofdstuk 4. 'Financiële vooruitzichten' leest u hierover meer. Kaders Het uitgangspunt blijft een structureel sluitende begroting. Daarnaast blijft Assen een sociale stad waar mensen oog hebben voor elkaar, een gastvrije aantrekkelijke leefbare stad in het waarin stappen zetten op het gebied van duurzaamheid prioriteit is. Investeren in bestaande wijken en een impuls geven aan de woningbouw zijn belangrijk.

Dit betekent: blijven investeren in de stad om aantrekkelijk te zijn voor inwoners, bedrijven en bezoekers. Leeswijzer Programmabegroting 2026 is voor u beschikbaar als website en als PDF-publicatie. Inhoud in grote lijnen: - Het overzicht van de portefeuilleverdeling. - Op hoofdlijnen beleidsmatige ontwikkelingen. - Financiële vooruitzichten voor de jaren 2026 – 2029 - Een meer gedetailleerd overzicht van beleidsdoelen, de diverse activiteiten, resultaten en financiële gevolgen vindt u in de programma’s en de paragrafen. De afgelopen jaren was de Openbaarheidsparagraaf onderdeel van de paragraaf Bedrijfsvoering. Met ingang van de programmabegroting 2026 is een aparte Openbaarheidsparagraaf opgenomen. - Het tweede deel gaat over de financiële begroting. We geven een samenvatting gevolgd door een toelichtend hoofdstuk. - En tot slot enkele bijlagen met informatie op een meer gedetailleerd niveau.

Programmabegroting 2026

Pagina 3 van 144

Hoofdlijnen 2. College van B&W Burgemeester Marco Out Portefeuille Marco Out is de burgemeester van Assen sinds 16 december 2014. De burgemeester is voorzitter van de raad en van het college van burgemeester en wethouders. • • • • • • • • • •

Bestuurlijke coördinatie Algemeen bestuurlijke en juridische aangelegenheden Openbare orde en veiligheid Brandweer / Veiligheidsregio / Politie Wettelijke taken / burgerzaken Ambassadeursfunctie / representatie Regiegroep SNN Communicatie Internationale contacten Handhaving (coördinerend)

Wethouder Bert Jan ten Oever Portefeuille • Economie en werkgelegenheid • Binnenstad • Stadsmarketing • Cultuur • Groen, grijs en afval • Milieu (Omgevingsdienst) • Wijkwethouder van Kloosterveen en de Lariks

Wethouder Cor Staal Portefeuille • Wonen • Stadskwartier • Omgevingswet (Ruimtelijke ordening) • Participatie, meedoen, schuldhulpverlening en armoede • Inburgering • Bestuurlijke netwerken en lobby • Regio Groningen-Assen • Wijkwethouder van Centrum en Peelo

Wethouder Albert Smit Portefeuille • Financiën • Vastgoed en Grondbedrijf • Sport • Uitbreiding Kloosterveen • Gezondheid (GGD), GGZ en Verslavingszorg • Wijkwethouder van Assen-Oost en de buitendorpen

Programmabegroting 2026

Pagina 4 van 144

Wethouder Martin Rasker Portefeuille • Duurzaamheid en energietransitie • Wijken (coördinerend) • Digitalisering • Onderwijs en arbeidsmarkt • Verkeer en vervoer • Recreatie en toerisme • Evenementen • TRZ en TT • Rijksdiensten • Wijkwethouder van Assen-West en Marsdijk

Wethouder Jan Broekema Portefeuille • Wmo en Jeugdzorg • Jongeren • Welzijn • Inwoners en participatie • Diversiteit • Preventie • Wijkgericht werken • Personeel en organisatie • Bestuurlijke en ambtelijke vernieuwing • Publieke dienstverlening • Dierenwelzijn • Wijkwethouder van Noorderpark en Pittelo

Gemeentesecretaris Theo Dijkstra Algemeen directeur van de gemeente Assen

Programmabegroting 2026

Pagina 5 van 144

Hoofdlijnen 3. Hoofdlijnen Beleidsuitvoering Algemeen Assen blijft in beweging. Deze begroting sluit een bestuursperiode af waarin ambities zichtbaar zijn geworden in de stad. We bouwen aan een Assen waar het prettig wonen, leren, werken en leven is. Dat zien inwoners terug in nieuwe woningen, meer groen en betere voorzieningen. Nu kijken we vooruit. Deze laatste begroting geeft het nieuwe bestuur ruimte om nieuwe keuzes te maken en met nieuwe ambities verder te bouwen aan Assen. Er ligt een stevige basis en Assen is klaar voor de uitdagingen van morgen.

Wonen in Assen Assen versnelt de woningbouw. We bouwen, vergroenen en verduurzamen. In 2026 komen er 650 nieuwe woningen bij, waarvan 200 sociale huurwoningen. Zo vinden meer inwoners sneller een passende woning. Kloosterveen en Stadskwartier breiden uit met nieuwe buurten. Woningcorporaties vernieuwen bestaande wijken. Met het Volkshuisvestingsprogramma, de Woonzorgvisie en een urgentieregeling nemen we meer regie. We zorgen voor betaalbare woningen, bijzondere woonvormen en snellere procedures. Assen is de Groene Stad van het Noorden. Met het uitvoeringsplan Groen en Klimaat en bewonersinitiatieven versterken we de biodiversiteit en leefkwaliteit. We maken de openbare ruimte klimaatadaptief en verbeteren speelplekken. Zo blijft Assen een gezonde, groene stad. De bereikbaarheid verbeteren we met extra fietsvoorzieningen, deelmobiliteit, laadpalen en een duurzamer gemeentelijk wagenpark. We werken aan het verbeteren van de ontsluiting van Kloosterveen met projecten als een derde brug en de aanpak van de Balkenweg. De energietransitie versnelt. We isoleren woningen, plaatsen zonnepanelen en ondersteunen inwoners via het Energieloket. Het warmtenet start in de Lariks en groeit door. Tot 2030 sluiten we 1.500 woningen aan. Met hernieuwbare energie, slimme systemen en circulariteit maken we Assen toekomstbestendig. De uitvoeringsagenda circulariteit geeft richting.

De Omgevingswet vraagt om integrale keuzes en actualisatie van beleid.

Werken in Assen We werken aan een sterke economie die kansen biedt, maken ruimte voor nieuwe initiatieven en zorgen dat iedereen mee kan doen. We willen innovatieve bedrijven aantrekken, met aantrekkelijke en duurzame werklocaties. We willen knelpunten in energievoorziening oplossen met slimme oplossingen zoals energiehubs. Ondernemers helpen we vooruit met een laagdrempelig loket, netwerkbijeenkomsten en ondersteuning bij innovatie. We versterken het mkb, stimuleren maatschappelijk ondernemen en verkennen nieuwe plekken voor bedrijvigheid. Daarmee creëren we banen en houden we talent in de regio. De thema's onderwijs en arbeidsmarkt blijven we in samenhang bekijken. Met het Zorg- innovatiecluster en de Veiligheidscampus bouwen we aan een netwerk waarin onderwijs, onderzoek, bedrijfsleven en overheid samenwerken om kennis om te zetten in vernieuwende oplossingen. Studenten krijgen meer kansen, bedrijven vinden goed opgeleid personeel en inwoners kunnen zich blijven ontwikkelen. Voor wie extra steun nodig heeft, bieden we scholing, basisvaardigheden en begeleiding. Ook nieuwkomers helpen we sneller aan werk, zodat zij eerder mee kunnen doen in onze samenleving.

Meedoen in Assen Iedereen doet mee in Assen. We organiseren hulp dichtbij, met minder regels en meer vertrouwen. Zo bouwen we aan sterke wijken waar mensen elkaar kennen en ondersteunen. We implementeren het concept ‘Buurtkracht Assen’ als basis voor wijkgerichte zorg. Preventie staat centraal: problemen voorkomen voordat ze groot worden. Zorg en ondersteuning zijn toekomstbestendig en sluiten aan bij wat inwoners nodig hebben. Nieuwe contracten voor Wmo en Jeugdwet zorgen voor betere zorg en meer preventie. Met het Integraal Zorgakkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord versterken we gezondheid en welzijn. Innovatie en technologie krijgen een impuls via samenwerking met het Zorg- innovatiecluster en TZA Drenthe. Dat maakt zorg slimmer en toegankelijker. In elke wijk komen plekken waar mensen elkaar ontmoeten. Bewoners, organisaties en Mijn Buurt Assen werken samen. Zorg en ontmoeting gaan hand in hand. Wijkuitvoeringsplannen en de visie op bewegen, ontmoeten, spelen en sporten (BOSS) geven richting. Kunst en cultuur brengen mensen samen en vergroten welzijn.

Programmabegroting 2026

Pagina 6 van 144

Kinderen krijgen gelijke kansen. Met een onderwijsvisie, leesbevordering en betere aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp helpen we hen vooruit. Jongeren denken mee via het jongerenbudget. In 2026 openen we het jongerencentrum, zoals vastgesteld in het startplan. Minder schooluitval dankzij de wet Van School naar Duurzaam Werk. We investeren in goede schoolgebouwen, ook voor nieuwkomers. Mantelzorgers staan er niet alleen voor. Zij krijgen duidelijke informatie, respijtvoorzieningen en trainingen. Het Preventiefonds blijft tot 2026 en stimuleert nieuwe ideeën. Assen blijft een inclusieve stad. We voeren het inclusiebeleid 2024–2028 uit, bieden opvang aan asielzoekers en Oekraiense ontheemden en werken mee aan het regionaal Actieplan Dakloosheid. Bestaanszekerheid groeit. Met schuldhulpverlening, inkomensondersteuning en armoedepreventie helpen we inwoners vooruit. Vroegsignalering, maatwerk en betere toegang tot hulp zorgen ervoor dat niemand tussen wal en schip valt.

Aantrekkelijk Assen We vinden het belangrijk dat iedereen zich in Assen veilig en welkom voelt. Daarom pakken we ondermijning, drugscriminaliteit en zorgfraude hard aan, zoals vastgesteld in het Integraal Veiligheidsbeleid. Jongeren maken we weerbaar tegen online risico’s, middelengebruik en gokken. We maken de binnenstad levendiger door evenementen sterker te koppelen aan stadsmarketing. Tegelijk blijven we letten op toegankelijkheid en betaalbaarheid, zodat iedereen kan meedoen. We ondersteunen culturele organisaties bij het vinden van nieuwe huisvesting. Kunst en cultuur krijgen een plek in de wijken, waar ze bijdragen aan het versterken van sociale samenhang en betere mentale gezondheid. We maken de binnenstad aantrekkelijker en toekomstbestendig. Leegstaande panden pakken we structureel aan en we richten de resterende winkelstraten opnieuw in. Samen met ondernemers en partners werken we aan een compact, compleet en goed verbonden stadshart. Zo blijft Assen een stad waar mensen graag komen, verblijven en terugkomen.

Samen werken aan Assen De gemeente Assen is een betrouwbare en betrokken overheid. We werken samen met gemeenten, provincie, Rijk en Europa. Via de NG4 en Europese netwerken benutten we kansen voor stedelijke ontwikkeling, energietransitie en veiligheid. Zo versterken we Assen en de regio. We geven participatie een stevige impuls. Met initiatieven als OpenStad, wijkaanpakken en het Jongerenbudget betrekken we inwoners actief. Binnen de organisatie groeit het besef dat participatie waarde toevoegt op alle beleidsterreinen. We toetsen in de praktijk participatie-instrumenten zoals de impactmeter en we evalueren participatietrajecten samen met de raad. Zo bouwen we aan een cultuur van leren en verbeteren. Onze dienstverlening wordt persoonlijker en efficiënter. Ervaringen van inwoners en ondernemers helpen processen verbeteren. Teamsessies versterken de dienstverlenende houding. We monitoren reactietijden en tevredenheid om scherp te sturen. Digitalisering maakt de gemeente toegankelijker. MijnAssen biedt 24/7 inzicht in aanvragen. De digitale balie en digitaal ondertekenen rollen we verder uit. Overheidsbrede dienstverlening helpt inwoners bij complexe vragen, naast fysieke loketten. Zo kan iedereen meedoen.

Bedrijfsvoering We bouwen aan een wendbare en betrouwbare organisatie die van toegevoegde waarde is voor inwoners en ondernemers. Dienstverlening is persoonlijk, eenvoudig en altijd toegankelijk. We verbeteren processen met inwoners en ondernemers, teamsessies en continue monitoring. Zo zorgen we ervoor dat onze dienstverlening steeds goed aansluit bij de behoeften van inwoners. Als werkgever investeren we in mensen. Strategische personeelsplanning, talentontwikkeling en een gezonde werkcultuur staan centraal. We werven gericht via campagnes, traineeships en instroommogelijkheden voor statushouders. Medewerkers krijgen ruimte om te groeien met opleidingen, loopbaanbegeleiding en interne mobiliteit. We gaan voor het keurmerk Beste Werkgever en een plek in de top 3 van overheidsorganisaties. Samenwerking maakt ons sterker. We bouwen duurzame relaties binnen en buiten de organisatie. Sterke netwerken vergroten onze wendbaarheid. Creativiteit en innovatie zorgen elk jaar voor verbeteringen die efficiëntie en werkplezier verhogen.

Programmabegroting 2026

Pagina 7 van 144

Digitale daadkracht maakt ons toekomstbestendig. We investeren in moderne ICT, informatiebeveiliging en digitale vaardigheden. Alle medewerkers krijgen toegang tot een nieuwe digitale werkomgeving en trainingen in Microsoft 365.

Vastgoed en Grondbedrijf We investeren in een toekomstbestendige stad. Scholen krijgen een grondige verbouwing en verduurzaming, passend bij het IKC-model. Ook gemeentelijke gebouwen zoals het Huis van de Stad worden energiezuinig. Podium Zuidhaege en MFA Wethouder Bergerweg krijgen een duurzame upgrade. Zo maken we onze voorzieningen klaar voor de toekomst. We vinden het belangrijk dat iedereen dichtbij huis kan sporten en bewegen. We zetten vol energie in op de realisatie van de tunnelijsbaan en het upgraden van de Baggelhuizerplas. We komen met een voorstel voor een extra kunstgrasveld bij Achilles 1894. Voor verouderde locaties zoals Buitenzorg, de Werf en het voormalig overlaadstation kijken we naar nieuwe kansen. In Peelo stemmen we de herontwikkeling van gemeentelijk vastgoed af op de wijkaanpak. Daarmee versterken we de leefbaarheid in de wijken. We versnellen woningbouw via het grondbedrijf, faciliteren initiatieven van derden en creëren ruimte voor bedrijven. Duurzaam en circulair gronduitgiftebeleid is het uitgangspunt. Op bedrijventerreinen zoals Assen Zuid, Messchenveld I en Peelerpark geven we kavels uit. Het Meerjarenperspectief Grondbedrijf maakt toekomstige ontwikkelingen financieel mogelijk. Transparantie richting ontwikkelende partijen borgen we via de Nota kostenverhaal.

Algemeen Financieel Beleid Assen is nu financieel gezond. Een sterke basis is nodig om te blijven investeren in voorzieningen en maatschappelijke opgaven. Met ‘Scherper aan de wind zeilen’ begroten we realistischer en houden we ruimte voor investeringen in leefbaarheid, duurzaamheid en groei. Een nieuw college krijgt te maken met een nieuw en verschoven ravijnjaar vanaf 2028. Ook daar hebben we op geanticipeerd. Voor 2028 ligt een totaalpakket aan kostenbesparende en inkomstenverhogende maatregelen klaar. Dit pakket helpt een nieuw bestuur bij het maken van voorstellen en keuzes. Zo zorgen we voor duidelijkheid en wendbaarheid. Het Meerjareninvesteringsplan geeft inzicht in grote investeringen in woningbouw, onderwijs, sport en infrastructuur. Beleidsontwikkelingen bekijken we in samenhang, zodat investeringen financieel beheersbaar blijven. Belastingen stijgen trendmatig, in lijn met inflatie en economische groei. Alleen in uitzonderlijke gevallen, wanneer het gaat om voorzieningen van groot maatschappelijk belang, passen we een hoger tarief toe. Zo houden we Assen leefbaar en zorgen we dat iedereen kan meedoen.

Programmabegroting 2026

Pagina 8 van 144

Hoofdlijnen 4. Financiële vooruitzichten

Algemeen In de Kaderbrief 2026 hebben we aangegeven dat de ravijnjaren zijn verschoven naar 2028 en verder, maar ook zijn verdiept. We nemen u mee in de belangrijkste oorzaken.

Samenvattend is het beeld als volgt: -

De kostenontwikkeling van de jeugdzorg en Wmo leidt tot een steeds groter beslag op de steeds schaarser wordende beschikbare ruimte. De disbalans in taken en middelen wordt steeds groter. Gemeenten worden onvoldoende gecompenseerd voor loon en prijsontwikkelingen. De begroting voor 2026 en de meerjarenraming voor 2027 laten een structureel en reëel sluitend beeld zien. Voor 2028 en 2029 verwachten we structurele tekorten die zonder aanvullende rijksmiddelen niet kunnen worden opgevangen. Het weerstandsvermogen hebben we aangepast aan de meest actuele ontwikkelingen en risico’s. De vrije ruimte in de reserves is nog op orde, maar laat op basis van de huidige verwachtingen een dalende lijn zien.

Disbalans Zolang er geen oplossing komt voor de scheve verhouding tussen medebewindstaken en beschikbare middelen, en voor de manier waarop gemeenten worden gefinancierd, blijft onze financiële ruimte afnemen. Daardoor komen gewone taken, investeringen in de stad en nieuwe ambities steeds meer onder druk te staan. Op termijn kunnen we deze niet meer verantwoord uitvoeren.

Disbalans tussen taken en middelen Een belangrijke oorzaak van de tekorten is de scheve verhouding tussen wat gemeenten moeten doen en wat ze daarvoor krijgen. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) heeft hierover twee adviezen uitgebracht. In het rapport ‘Afrekenen met disbalans’ concludeert de ROB dat het onduidelijk en rommelig toewijzen van medebewindstaken hieraan heeft bijgedragen. De ROB doet in dit rapport drie aanbevelingen: 1. Overzicht van medebewindstaken en middelen De wetgever moet zorgen voor een volledig en duidelijk overzicht van de medebewindstaken van gemeenten, inclusief de bijbehorende ambities, bevoegdheden en budgetten. 2. Samenhang tussen ambities en middelen De wetgever en/of verantwoordelijke ministers moeten zorgen dat ambities, bekostiging, bevoegdheden en risico’s goed op elkaar aansluiten. Daarbij hoort ook inzicht in de bedragen die eerder aan het gemeentefonds zijn toegevoegd. 3. Structurele balans en governance De balans moet niet eenmalig zijn, maar structureel. Dat vraagt om een permanente governancestructuur: een manier van sturen en beheersen die zorgt voor goede resultaten met voldoende middelen en beperkte risico’s. De wetgever moet zicht houden op de effecten van beleid en de financiële gevolgen evalueren. Ministers moeten het overzicht uit aanbeveling 1 regelmatig herzien en aanpassen waar nodig.

Op verzoek van de Eerste Kamer heeft de ROB ook het advies ‘Meters maken met medebewind’ opgesteld. Dit gaat over het parlementair budgetrecht en de gemeentefinanciën. De ROB stelt dat het parlement op dit moment zijn rol als begrotingswetgever en controleur van het gemeentefonds niet goed kan vervullen. Daarom adviseert de ROB om de aanbevelingen uit het rapport “Afrekenen met disbalans” over te nemen. De minister van BZK heeft begin dit jaar een conceptvoorstel voor herziening van de financiële verhoudingen 2021 opgesteld en ter consultatie aangeboden. In haar reactie stelt de ROB dat dit voorstel de disbalans juist vergroot. Daarom adviseert de ROB een grondige herziening van de Wet financiële verhoudingen, zodat de disbalans wordt opgelost.

Programmabegroting 2026

Pagina 9 van 144

Huidige financieringsmethodiek leidt ook tot een disbalans Gemeenten krijgen via de algemene uitkering onder andere compensatie voor de ontwikkeling van lonen en prijzen. Die compensatie is gebaseerd op ramingen van het Centraal Planbureau (CPB), zoals opgenomen in de jaarlijkse Centraal Economische Plannen en Macro Economische Verkenningen. Al jaren blijkt dat deze CPB-ramingen lager raamt dan de werkelijke loon- en prijsontwikkelingen. Volgens de huidige systematiek worden de verschillen tussen raming en werkelijke ontwikkeling niet door het Rijk gecompenseerd. Daardoor groeit de algemene uitkering minder snel dan zou moeten. Ook dit zorgt voor een disbalans.

Vorming nieuw Kabinet Door de val van kabinet Schoof, de komende verkiezingen en de daaropvolgende formatie, wordt pas in de loop van 2026 duidelijk of en hoe de adviezen van de ROB en een aanpassing in de financieringssystematiek worden meegenomen in het regeerakkoord. Dit moet leiden tot een oplossing voor de structurele tekorten die we vanaf 2028 presenteren. Ook de opgave uit de hervormingsagenda jeugd maakt hier deel van uit. De commissie Van Ark komt in de eerste helft van 2027 met een vervolgadvies over deze agenda.

De financiële positie van Assen Het financiële vooruitzicht voor 2026 en 2027 is nog goed. Na 2027 verwachten we structurele tekorten, vooral door steeds groter wordende disbalans tussen taken en middelen in het sociaal domein. Die tekorten kunnen alleen worden opgelost als het Rijk structureel extra middelen beschikbaar stelt. Samen met onze partners blijven we ons hiervoor inzetten. Als een nieuw kabinet hier slechts deels of helemaal geen invulling aan geeft, is het onvermijdelijk dat we zelf maatregelen nemen. De organisatie heeft de opdracht gekregen om inzichtelijk te maken welke kostenbesparende en inkomstenverhogende maatregelen mogelijk zijn. Uiterlijk eind februari 2026 is dit beeld beschikbaar, zodat het kan worden meegenomen bij de vorming van een nieuw college.

Financiële beleidslijn sociaal domein De uitvoering van taken in het sociaal domein is sterk afhankelijk van landelijke wetgeving. Voor jeugdzorg, Wmo en Beschermd Wonen zijn verschillende wijzigingen aangekondigd: -

De Hervormingsagenda Jeugd, inclusief aanvullend advies van de commissie Van Ark. Herinvoering van het abonnementstarief voor de Wmo. Een andere manier van financiering van de Wmo via het gemeentefonds. Invoering van het woonplaatsbeginsel voor Beschermd Wonen.

Begin juni 2023 is overeenstemming bereikt over de Hervormingsagenda Jeugd. Voor 2026 en 2027 zijn hiervoor extra middelen toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor 2028 en 2029 is opnieuw gekozen voor een stelpost, omdat de commissie Van Ark zich nog buigt over de effecten van de maatregelen. Deze stelpost is verwerkt in ons meerjarenperspectief. De effecten van de hervormingsagenda zijn deels afhankelijk van wetgeving en moeten nog worden vertaald naar de situatie in Assen. In de voorjaarsnota 2023 kondigde het Rijk aan dat het abonnementstarief voor de Wmo vanaf 2026 opnieuw wordt ingevoerd, met een bijbehorende korting op het gemeentefonds. Het wetsvoorstel voor een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage, de bijbehorende AMvB en de monitor zijn uitgesteld. De invoering is nu voorzien op 1 januari 2027. Daarnaast wordt gekeken naar een andere manier van financiering van de Wmo via het gemeentefonds. Het is belangrijk dat Rijk en gemeenten samen sturen op het gebruik en de kosten van de Wmo. Wanneer en hoe deze nieuwe financieringswijze wordt ingevoerd, is nog niet bekend. De overgang van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis is al enkele jaren in voorbereiding. Twee belangrijke instrumenten hierbij zijn het woonplaatsbeginsel en een nieuw verdeelmodel voor de middelen.

Deze zorgen ervoor dat elke gemeente verantwoordelijk wordt voor de ondersteuning van haar eigen inwoners, en daar ook passende middelen voor krijgt. De oorspronkelijke invoeringsdatum van 1 januari 2024 bleek niet haalbaar en werd verschoven naar 1 januari 2025. Door de val van kabinet Rutte IV werd duidelijk dat invoering in 2025 niet haalbaar was. De nieuwe streefdatum werd 1 januari 2026. Door de val van kabinet Schoof is ook die datum niet haalbaar. De invoering is nu op zijn vroegst mogelijk per 1 januari 2027.

Programmabegroting 2026

Pagina 10 van 144

De financiële kaders, begrotingspositie en meerjarenprognoses zijn geactualiseerd in de Kaderbrief 2026. Het bestuursakkoord Dichtbij & Daadkrachtig blijft het belangrijkste inhoudelijke uitgangspunt voor de begroting 2026. De raad heeft bij de behandeling van de Kaderbrief een amendement aangenomen over het Sportakkoord en over Sport & Cultuur voor volwassenen als onderdeel van het schulden- en armoedebeleid. Dit amendement is verwerkt in het beeld van deze begroting.

Kaderbrief 2026 (bedragen x € 1.000) Structureel / Incidenteel Bijgestelde resultaten 2026-2029 Structureel Incidenteel

Begroting 2026 -2.361 1.013 -3.373

MJP 2027 -543 0 -543

MJP 2028 -7.083 -6.997 -86

MJP 2029 -8.906 -8.852 -54

Ontwikkelingen sinds de Kaderbrief 2026 De toezichthouder heeft laten weten er een nieuwe richtlijn jeugdzorg is. Het gaat hier om het opnemen van een stelpost “Besparing trajectduur” en “Inkomsten eigen bijdrage”. Deze effecten zijn meegenomen in de meerjarenprognoses. Na de behandeling van de Kaderbrief in de raad hebben we als voorbereiding op de begroting 2026 opnieuw gekeken naar autonome ontwikkelingen en mogelijke knelpunten in het beleid en de bedrijfsvoering. De belangrijkste ontwikkelingen die we hebben opgenomen in de begroting zijn: - Kostenontwikkelingen in het sociaal domein - Omvorming van de Gemeenschappelijke Regeling GKB naar Stichting GKB - Reiskosten woon-werkverkeer - Traineeprogramma - Opvang van ontheemden uit Oekraïne Deze ontwikkelingen hebben zowel een structureel als incidenteel karakter Gerichte inzet vrije ruimte algemene reserve voor beleidsontwikkelingen: In deze begroting zijn geen middelen ingezet ten laste van de vrije ruimte voor het realiseren van beleidsdoelstellingen.

Septembercirculaire 2025 Door de val van kabinet Schoof bevat de septembercirculaire 2025 geen nieuwe beleidsimpulsen. Wel is de toegezegde compensatie voor de meerkosten in de jeugdzorg in 2023 en 2024 verwerkt. De vertaling van de Miljoenennota van het demissionaire kabinet beperkt zich tot autonome bijstellingen op basis van de Macro Economische Verkenning 2026 en geactualiseerde basisgegevens van het CBS. Deze bijstellingen zijn verwerkt in het volume en het loon- en prijsaccres. De uitkomsten zijn meegenomen in de begroting en meerjarenramingen.

Inzicht in disbalans sociaal domein In de Kaderbrief 2026 hebben we toegezegd om het begrotingsadvies van de VNG op te volgen en de disbalans in taken en middelen voor het sociaal domein in de periode 2026–2029 inzichtelijk te maken. Onderstaand overzicht geeft invulling aan die toezegging. Tabel inzicht disbalans sociaal domein (bedragen x € 1.000) Lasten en Baten Individuele voorzieningen Beschermd wonen Lasten Baten Individuele voorzieningen Jeugd Lasten

Programmabegroting 2026

Begroting 2026 -7.249 37.254 -44.503 3.531 42.067

Mjp 2027 -6.352 38.167 -44.519 3.224 42.793

Mjp 2028 -5.411 39.125 -44.536 8.870 43.849

Mjp 2029 -4.460 40.094 -44.554 8.352 44.848

Pagina 11 van 144

Lasten en Baten Baten Individuele voorzieningen Maatschappelijke opvang Lasten Baten Individuele voorzieningen Wmo Lasten Baten Participatie Lasten Baten Saldo disbalans Medebewindstaken

Begroting 2026 -38.537 1.060 6.496 -5.436 9.246 34.985 -25.739 1.530 81.312 -79.782 8.117

Mjp 2027 -39.568 802 6.242 -5.440 9.841 35.895 -26.054 1.625 81.804 -80.179 9.140

Mjp 2028 -34.978 975 6.420 -5.445 9.449 36.871 -27.422 1.663 81.844 -80.181 15.547

Mjp 2029 -36.496 1.219 6.668 -5.449 9.156 38.013 -28.858 1.479 81.996 -80.516 15.746

Financiële eindresultaten 2026 - 2029 De uitkomsten van aanvullende ontwikkelingen na de Kaderbrief 2026 en het effect van de septembercirculaire 2025 zijn hieronder samengevat. Daarbij is ook rekening gehouden met het advies van de VNG om voor 2028 en 2029 de baten en lasten van jeugdhulp in balans te brengen. We hebben dit eindbeeld afgezet tegen de prognoses uit de Kaderbrief 2026. Tabel Eindstand na mutaties Septembercirculaire 2025 (bedragen x € 1.000) Onderwerp Eindstand na Septembercirculaire 2025 Structureel 1. Stand Kaderbrief 2026 Bijgestelde resultaten 2026-2029 2. Amendement Kaderbrief 2026 Structurele inzet op sport 3. Actualisatie begroting Autonome ontwikkelingen Extra kostenontwikkeling sociaal domein (Jeugdzorg + Wmo) Opnemen stelpost Van Ark: In balans brengen baten en lasten jeugdhulp (begrotingsadvies VNG) Reiskostenvergoeding woon-werk (effect Cao Gemeenten 2025-2027) Vorming Stichting GKB 4. Uitkomst septembercirculaire 2025 Accres (loon- en prijscompensatie) Actualisatie parameters gemeentefonds Taakmutaties Inzet taakmutatie implementatie Participatiewet in balans Inzet taakmutatie Wet Integrale Suïcidepreventie Incidenteel 1. Stand Kaderbrief 2026 Bijgestelde resultaten 2026-2029 3. Actualisatie begroting Autonome ontwikkelingen Compensatie tekorten jeugdzorg 2023+2024 toerekenen aan 2026 en 2027 Overschot middelen opvang ontheemden Oekraïne

Programmabegroting 2026

Begroting 2026 -2.925 1.018 1.013 1.013 0 0 -993 3.944 -4.330

MJP 2027

MJP 2028

MJP 2029

-1.392 -2.101 0 0 -513 -513 -2.378 2.671 -4.439

-2.129 -1.246 -6.997 -6.997 -526 -526 5.488 1.780 -4.554

-4.510 -4.198 -8.852 -8.852 -539 -539 4.423 1.349 -4.668

0

0

8.871

8.352

-460

-460

-460

-460

-147 998 -322 1.320 116 -77

-150 790 -561 1.351 116 -77

-150 789 -596 1.385 116 -77

-150 770 -762 1.532 116 -77

-39 -3.943 -3.373 -3.373 -570 -170 -1.700

-39 709 -543 -543 1.252 -448 1.700

-39 -883 -86 -86 -798 -798 0

-39 -312 -54 -54 -259 -259 0

1.300

0

0

0

Pagina 12 van 144

Reservepositie Sinds de vaststelling van het Herstelplan 2020–2024 is onze reservepositie positief ontwikkeld. Eind 2026 bedraagt de vrije ruimte in de algemene reserve en het investeringsfonds afgerond € 48,2 miljoen. Volgens de meerjarenraming daalt deze vrije ruimte naar € 23,5 miljoen in 2029. Omdat ons solvabiliteitspercentage boven de 20% ligt, hebben we in 2026 en 2027 gebruikgemaakt van de mogelijkheid om maximaal 10% van de vrije ruimte in de algemene reserve in te zetten als structureel dekkingsmiddel (zie ook paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing). Tabel Vrij besteedbare ruimte in reserves (bedragen x € 1.000) Omschrijving Totaal vrij besteedbare ruimte reserves Algemene reserve Stand algemene reserve op 1 januari Resultaatbestemming jaarrekening 2024 Vastliggende mutaties o.b.v. raadsbesluiten Compensatie meerkosten jeugdzorg 2023-2024 Inzet t.b.v. programmaplan Stadskwartier Inzet t.b.v. projectkrediet Buurtkracht Assen Inzet t.b.v. inclusieve speelplekken in Assen (BOSS) Inzet t.b.v. verkenning wijkcentrum De MaasStee Inzet t.b.v. voorbereidingskrediet ontwikkeling maatschappelijk vastgoed in centrumgebied Peelo Inzet t.b.v. plan bestrijden energiearmoede Bijdrage TT-museum Versterking reserve weerstandsvermogen Begrotingsresultaat 2025 Begrotingsresultaten Kaderbrief 2026 (inzet t.b.v.

structureel tekort 2027) Begrotingsresultaten Kaderbrief 2026 Actualisatie begrotingsresultaten begroting 20262029 (inzet t.b.v. structureel tekort 2027) Actualisatie begrotingsresultaten begroting 20262029 Veiligheidsmarge (€ 100 per inwoner) Investeringsfonds Stand investeringsfonds op 1 januari Storting baten opvang asielzoekers overlooplocatie Expohal Onttrekking t.b.v. ijsbaan

Programmabegroting 2026

Begroting 2025 67.223 60.693 98.755 -16.964 -12.590 3.400 -4.000 0 -100 -55 -420

Begroting 2026 48.180 45.150 67.749 0 -883 -1.700 -5.500 -1.000 0 0 0

MJP 2027

MJP 2028

MJP 2029

35.603 32.573 52.242 0 -2.950 -1.700 -5.500 -1.000 0 0 0

28.489 25.459 39.700 0 -450 0 -3.500 -1.000 0 0 0

23.494 20.464 32.620 0 -450 0 0 0 0 0 0

-1.000 0 0 820 0

0 -1.000 -2.500 -11.420 0

0 0 0 -8.709 -1.247

0 0 0 -9.454 0

0 0 0 -7.308 0

-96 0

9.059 0

7.654 -2.101

1.844 0

-2.140 0

0

-565

3.011

5.481

4.938

-7.057 6.530 5.500 1.680

-7.092 3.030 6.530 0

-7.127 3.030 3.030 0

-7.162 3.030 3.030 0

-7.197 3.030 3.030 0

-650

-3.500

0

0

0

Pagina 13 van 144

Uitgaven € 446,9 miljoen 72,8

Meedoen in Assen

42,4

Bedrijfsvoering Werken in Assen

29,1

Vastgoed en Grondbedrijf 21,8

Wonen in Assen

Algemeen financieel beleid

21,2 92,6

Aantrekkelijk Assen 6,3

Samen werken aan Assen

160,7

Inkomsten € 444,0 miljoen

64,2

Gemeentefonds

49,3

Doeluitkeringen 24

Belastingen Reserves en voorzieningen

21,5

Grondexploitatie en projecten Huren en pachten

17,7

4,6

Dividend, aandelen en rente

3,1 3 1,2

Overige inkomsten Opbrengsten uit afval Eigen bijdragen inwoners

255,4

Programmabegroting 2026

Pagina 14 van 144

In Programma Wonen in Assen leest u over beleid, financiën en ontwikkelingen op het gebied van wonen, woningmarkt, ruimtelijke ordening, bereikbaarheid, duurzaamheid, en de Omgevingswet.

Wonen in Assen

Programmabegroting 2026

Pagina 15 van 144

1.1 Woningmarkt sluit aan bij behoefte

Doel We willen beweging in de woningmarkt in onze stad, aansluitend bij de woonbehoefte van onze (toekomstige) inwoners. We zorgen voor passende woonruimte voor ieder inkomen in alle wijken, waarin ook zorg een plek krijgt. We zetten in op een forse versnelling van de woningbouw in en buiten de stad. We zetten stevig in op sociale en betaalbare koop voor jongeren en starters. Verder is 30% van de nieuwe woningen bestemd voor sociale huur.

1.1.a Uitvoering woningbouwprogramma We hopen voor komend jaar op meer rust in de rijksregelingen die van invloed zijn op de woningbouw. Zo is de huurbevriezing vooralsnog afgeblazen en heeft het Rijk maatregelen genomen om met name de onderkant van de woningmarkt te stimuleren. Ook is de realisatiestimulans doorgevoerd en is het Nationaal Fonds Betaalbare Koopwoningen ingericht vanaf juni 2025. De bekende knelpunten zoals stikstof, netcongestie en Flora- en faunawet, zijn nog steeds een risico. Toch verwachten we voor het komende jaar meer haalbare projecten. We gaan 650 woningen opleveren, dit is inclusief een aantal woningen dat wordt vervangen. Uiteindelijk levert dat 500 extra woningen op die toegevoegd worden aan de totale woningvoorraad in Assen. Van deze 500 woningen realiseren we samen met de corporaties 200 extra sociale huurwoningen. Dit is ruim boven de doelstelling van 30% sociale huur. Met deze woningbouwproductie en met de bestaande planvoorraad komen we boven de doelstellingen uit zoals vastgelegd in de Woondeal. Ook verwachten we boven de vastgestelde doelstelling van minimaal 3.000 woningen in 2030 uit te komen. In 2026 herijken we de woonvisie en presenteren we een woonzorgvisie. Daarbij blijven we verder werken aan het bedienen van kwetsbare doelgroepen.

En we doen verder onderzoek naar de mogelijkheden van bijzondere woonvormen als flexwonen en individuele initiatieven. Om de bouw van woningen te versnellen en onze kwaliteit van dienstverlening te verbeteren, zetten we in op verkorten van de doorlooptijd van initiatief tot realisatie. Dat doen we door processen te verbeteren, zoals de intake-tafel en de omgevingstafel. Wanneer doen we dat? 2026

1.1.b Tweede fase uitbreiding Kloosterveen Eind 2017 heeft de raad de Structuurvisie Kloosterveen 2017-2035 vastgesteld. De structuurvisie voorziet in de bouw van ongeveer 2.250 tot maximaal 2.500 woningen tot 2035. Afhankelijk van de stikstofaanpak kan op zijn vroegst in 2026 gestart worden met de werkzaamheden voor de ontwikkeling van de eerstvolgende fase: Kloosterheide. In 2025 hebben we de Nota Bovenplanse Investeringen (NBI) herijkt en geactualiseerd. Deze vernieuwde NBI maakt duidelijk welke investeringen moeten worden opgevangen binnen de begroting. De effecten betrekken we bij de samenstelling van de Kaderbrief 2027. Wanneer doen we dat? 2026 - 2035

1.1.c Derde hoofdontsluiting Kloosterveen Voor de doorontwikkeling en afronding van de woonwijk Kloosterveen is het noodzakelijk om de derde hoofdontsluiting vorm te geven. Onderdeel daarvan is een nieuw aan te leggen brug over de Drentse Hoofdvaart. De Europese aanbesteding voor het verdere ontwerp, de engineering en de realisatie daarvan starten we begin 2026. De brug is in 2027 gereed. Wanneer doen we dat? 2026 – 2027

Programmabegroting 2026

Pagina 16 van 144

1.1.d Woningbouwimpuls Stadskwartier We starten vanuit het programma Stadskwartier verscheidene voorbereidingen in de drie deelgebieden. In de Binnenstad wordt fase 2 van de herinrichting winkelstraten afgerond. Naast deze aanpak van de openbare ruimte brengen we meerdere ontwikkellocaties tot projecten. In de Rolderstraat transformeren we meerdere locaties naar wonen. In het Havenkwartier bereiden we activiteiten voor om de bepalende hindercontouren weg te kunnen nemen en werken we voor de locatie Havenblok I een concrete ontwikkeling uit met een dan geselecteerde marktpartij. We realiseren de opgave Woningbouwimpuls (WBI) ‘Stadskwartier’ voor zowel de Binnenstad als het Havenkwartier. De oplevering moet plaatsvinden voor 2032. De Structuurvisie Havenkwartier is in 2024 door de raad vastgesteld. Wanneer doen we dat? 2026 - 2032

1.1.e Herstructurering en uitbreiding van huurwoningen Sinds 2022 werken we met woningcorporaties Actium en Woonservice intensief samen in de taskforce sociale woningbouw om meer sociale huurwoningen te bouwen. We verwachten bruto circa 350 sociale huurwoningen te bouwen, netto worden er 200 aan de woningvoorraad toegevoegd. Wanneer doen we dat? 2026

1.1.f

Beleidsinstrumenten Wonen in Assen op orde We leveren het Volkshuisvestingsprogramma op, waarvan de Woonzorgvisie en de urgentieregeling deel uitmaken. We monitoren bestaande beleidsinstrumenten. Als het nodig is passen we deze aan of doen we een voorstel om dat te doen. Wanneer doen we dat? 2026

1.1.g Nieuwe wetgeving Wonen in Assen Wet betaalbare huur en Wet goed verhuurderschap Sinds 1 januari 2024 heeft elke gemeente een meldpunt voor ongewenst verhuurgedrag. Huurders en woningzoekenden kunnen hier (anoniem) vragen of klachten over hun verhuurder melden. Vanaf 1 januari 2025 kunnen gemeenten ingrijpen bij te hoge huren dankzij de Wet betaalbare huur. Omdat vragen over verhuur vaak ingewikkeld zijn en andere problemen kunnen meespelen, verbeteren we ons meldpunt en interne proces. We onderzoeken of we samen met andere Drentse gemeenten een huurteam kunnen oprichten om een deel van de taken over te nemen en meer inwoners te bereiken en helpen. Toezicht en handhaving blijven een taak van de gemeente. Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting Mede als gevolg van het wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting dat in juli 2025 door de Tweede Kamer is aangenomen, maken we het Volkshuisvestingsprogramma. De belangrijkste woondoelen worden opgenomen in de Omgevingsvisie. In het Volkshuisvestingsprogramma zijn de doelen onderbouwd, uitgewerkt en voorzien van een uitvoeringsprogramma. De Woonzorgvisie is een verplicht onderdeel van het Volkshuisvestingsprogramma. De Woonzorgvisie richt zich op wonen voor inwoners die in meer of mindere mate zorg nodig hebben. Ook is het opstellen van een urgentieregeling verplicht.

Samen met de Drentse gemeenten, woningcorporaties, huurdersorganisaties en zorgorganisaties werken we deze regeling uit. Zo hebben we meer regie over hoeveel we waar en voor wie bouwen.

Programmabegroting 2026

Pagina 17 van 144

1.2 Groene Stad van het Noorden

Doel We zijn de Groene Stad van het Noorden en willen dat blijven. Het groen nodigt uit tot ontmoeten en is verzorgd en veilig. Naast groen als vertrekpunt bij ruimtelijke ontwikkelingen, streven we een hoger niveau van beheer van de openbare ruimte na. We luisteren naar de wensen van onze inwoners en het groen in Assen kan er op de ene plek anders uit zien dan op een andere plek.

1.2.a Uitvoeringsplan Groen en Klimaat We werken aan de thema's en doelen uit de uitvoeringsagenda groen en klimaat als de raad daartoe besluit eind 2025. Eén keer per twee jaar informeren we de raad over de voortgang en leggen we de doelen voor de volgende twee jaar voor. Op deze manier kan de raad het tempo en het ambitieniveau bepalen. De eerste tranche voor 2026 en 2027 leggen we eind 2025 voor aan de raad en de tweede tranche voor 2028 en 2029 eind 2027. Wanneer doen we dat? 2026 en verder

1.2.b Meedoen in het groen Met meedoen in het groen versterken en ondersteunen we de bewoners- en de vrijwilligersinitiatieven die in het openbaar groen aan de slag willen voor biodiversiteit (meer verschillende soorten planten, dieren en insecten). We ondersteunen de al bestaande 38 groepen (circa 350 inwoners) en verwachten in 2026 een groei van 3 tot 5 van deze initiatieven. We doen dit in samenwerking met de Provincie Drenthe en Landschapsbeheer Drenthe binnen het project 'streekbeheer’. Naast het ondersteunen van de initiatieven wordt ook aandacht besteed aan verbinding tot stand brengen tussen verscheidene partijen zoals Actium en Natuur & Milieufederatie. Deze partijen zijn ook betrokken bij de uitvoering van de groenvisie. Deze aanpak is nu onderdeel geworden van de bestaande uitvoering. Uiteraard gaan we ook kleinere initiatieven ondersteunen, zoals het beplanten van de boomspiegel en het poten van bloembollen. Wanneer doen we dat? 2026 en verder

1.2.c Ontmoeten in het groen Vanaf de vaststelling van de BOSS-visie (Beheer Openbare Speelruimte en Spelen) in 2022 wordt dit plan stap voor stap uitgevoerd. In de eerste cyclus van 7 jaar (van in totaal 3 cycli) ligt de nadruk op het vervangen en verbeteren van speelplekken. Waar mogelijk worden bij de uitvoering en herinrichting van deze speelplekken ook andere doelen meegenomen, zoals het verbeteren van de omgeving (landschappelijke inrichting), het inspelen op het veranderende klimaat (klimaatadaptatie) en het zorgen dat iedereen mee kan doen (inclusie). In mei 2025 is een informerende brief naar de raad gestuurd om inzicht te geven in de financiële stand van zaken binnen de uitvoering van het BOSS-plan. Wanneer doen we dat? 2026 - 2043

1.2.d Regeling beheer openbare ruimte In 2025 komt de regeling over het beheer van onze openbare ruimte (de agenda BOR, met een looptijd tot en met 2022) opnieuw in de raad. Daarin zijn de gewenste kwaliteitsniveaus vastgelegd. We gaan dit waar mogelijk op een minder onderhoudsintensieve manier doen. Dit doen we door bijvoorbeeld overbodige of onlogisch geplaatste elementen te verwijderen en scherper te sturen op inrichting bij (her)ontwikkeling. Daarnaast herijken we de toetsingsbeelden, zodat deze beter aansluiten bij actuele ambities op het gebied van klimaatadaptatie en biodiversiteit. Wanneer doen we dat? 2026 en 2027

Programmabegroting 2026

Pagina 18 van 144

1.3 Duurzaam bereikbare stad

Doel Assen is een bereikbare stad, waarin iedereen zich makkelijk en veilig kan verplaatsen, het liefst op een duurzame manier. We stimuleren het gebruik van de fiets en zorgen dat deze op een nette manier gestald kan worden. We zetten ons in voor een snellere verbinding over het bestaand spoor en het toevoegen van (knooppunten voor) snelle busverbindingen.

1.3.a Laadpalen We werken verder aan een robuust netwerk van laadpalen in Assen. Dit doen we vanuit de Laadvisie. We voeren in 2026 een pilot verlengde private aansluiting (VPA) uit, waarbij een laadkabel van een privé-laadpunt over publiek terrein wordt gelegd om een elektrisch voertuig in de openbare ruimte te laden. Wanneer doen we dat? 2026 en verder

1.3.b Verduurzamen mobiliteit We gaan verder met de uitvoering van de projecten in het tweede Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2023-2026 (UPM). We stimuleren het gebruik van de fiets om actieve en duurzame mobiliteit te vergroten. We maken ons hard om het openbaar vervoer te verbeteren en zetten we ons in voor keten- en deelmobiliteit. We breiden het aantal deelvoertuigen uit en faciliteren de deelmobiliteit in nieuwe ontwikkelgebieden. Naast een afname in uitstoot zorgt dit voor een verbetering van onze regionale bereikbaarheid. Behalve de specifieke projecten vanuit UPM 2023-2026 gaan we ook aan de slag met projecten uit de wijkaanpakken Pittelo en de Lariks voor vernieuwing van de weginfrastructuur om de verkeersveiligheid te vergroten. Wanneer doen we dat? 2026

1.3.c Verduurzamen eigen wagenpark Als gemeente geven we het goede voorbeeld door ons wagenpark te verduurzamen. Dit geldt voor zowel de voertuigen in de uitvoering, zoals vuilniswagens, veegwagens en grasmaaiers, als de voertuigen van toezicht en handhaving en onze logistieke voertuigen. Assen is de eerste gemeente in Nederland waar alle veegmachines elektrisch aangedreven zijn. Waar mogelijk maken we ook de andere voertuigen uit ons wagenpark emissievrij. Wanneer doen we dat? 2026 en verder

1.3.d Verbeteren Balkenweg om de doorstroom op peil te houden Tot 2035 worden er in totaal 2.250 woningen gebouwd in Kloosterveen. Dit heeft een flinke toename van verkeer tot gevolg aan de westkant van de stad. De Balkenweg en de aansluiting Assen West komen hierdoor onder druk te staan. We zetten ons in om middelen te krijgen van de rijksoverheid om de doorstroom van de Balkenweg ook in de toekomst op peil te houden. Wanneer doen we dat? 2026 en verder

Programmabegroting 2026

Pagina 19 van 144

1.3.e Vervangen Spoorwegovergangen voor derde en vierde intercity Samen met de provincie lobbyen we bij het Rijk voor middelen om spoorwegovergangen te kunnen aanpassen. Op deze manier ontstaat er op station Assen meer ruimte om extra treinen te kunnen verwerken. Dit is nodig omdat Assen groeit. Om ervoor te zorgen dat het wegennet van Assen niet vast gaat lopen is het belangrijk om in het bestaande spoor te investeren. Op deze manier kunnen er meer treinen van en naar Assen rijden en verbetert de bereikbaarheid van Assen in de regio. Wanneer doen we dat? 2026 - 2030

1.3.f

Verbeteren doorstroomcapaciteit Om de groei van Messchenveld en het Hof van Parijs op te vangen en de regionale bereikbaarheid op peil te houden, optimaliseren we de verkeerslichten bij Peelo en Peelo-Oost. We vervangen de verkeersregelinstallatie op het kruispunt Europaweg-Zuid – Beilerstraat – Graswijk en verbeteren waar mogelijk de regeling zodat de doorstroming en verkeersveiligheid hier verbeteren. Wanneer doen we dat? 2026 en 2027

1.4 Gezonde leefomgeving en circulaire samenleving

Doel We stimuleren een goede kwaliteit van de leefomgeving. We werken aan een circulaire samenleving waarbij we het gebruik van grondstoffen waar mogelijk verminderen.

1.4.a Kwaliteit leefomgeving Een schone en gezonde leefomgeving in Assen is belangrijk. Onder de Omgevingswet is de gemeente verplicht beleid op te stellen over verschillende milieuthema's. Eind 2025 is naar verwachting de kadernota Gezonde leefomgeving vastgesteld. De kadernota behandelt de thema's lucht, geluid, bodem, water, licht, geur, trillingen, zeer zorgwekkende stoffen en externe veiligheid. Deze nota vertalen we vervolgens in één of meerdere omgevingsprogramma's. We stellen een omgevingsprogramma gezonde leefomgeving op. Daarin behandelen we in elk geval de thema's lucht en geluid. In de jaren daarna bouwen we het omgevingsprogramma verder uit en werken we aan een robuuste basis die wordt uitgewerkt in het omgevingsplan. Wanneer doen we dat? 2026 en verder

1.4.b Circulaire samenleving We stellen een uitvoeringsagenda circulariteit op. Deze agenda sluit aan bij de Omgevingsvisie en biedt een kader voor toekomstige initiatieven op het gebied van circulariteit. We zien namelijk nu dat verschillende acties aansluiten bij bijvoorbeeld het Manifest ‘Drenthe van afval naar grondstoffen', maar willen dit beter coördineren. Wanneer doen we dat? 2026

Programmabegroting 2026

Pagina 20 van 144

1.5 Verlagen CO2-uitstoot

Doel We geven Assen mooier en beter door aan volgende generaties en we faciliteren de energietransitie. Het verder omlaag brengen van de CO2-uitstoot is hierin de belangrijkste doelstelling. Daarbij moet iedereen mee kunnen doen en de mogelijkheid krijgen om de gebouwde omgeving betaalbaar te verduurzamen. Samen met Mijn Buurt Assen gaan we actief de wijken in en stimuleren en ondersteunen we inwoners, bedrijven en andere organisaties bij verduurzaming van hun eigen woningen, gebouwen en vervoer.

1.5.a Verduurzamen woningvoorraad Via het Asser Energieloket stimuleren we inwoners om verduurzamingsmaatregelen te nemen. Bijvoorbeeld het isoleren van de woning en het installeren van zonnepanelen. Ook ondersteunen we lokale buurtenergie-initiatieven van inwoners die zelf aan de slag gaan met verduurzaming. Met vijf fysieke Energieloketten in de stad bieden we inwoners een fysiek contactpunt in de directe omgeving. Bij deze Energieloketten kunnen inwoners terecht met vragen over verduurzaming. Ze kunnen er terecht voor hulp bij het aanvragen van subsidies, het aanvragen van energieadvies en/of een bezoek van de energiecoach. We bouwen de komende jaren de ondersteuning van het Asser Energieloket verder uit, zodat we de toenemende vraag aan ondersteuning aankunnen. We ontwikkelen in het kader van het Nationaal Isolatie Programma een lokale aanpak isolatie waarin we via collectieve acties isolatie, ondersteuning van Verenigingen van Eigenaren en een doe-het-zelvers actie grootschalige isolatie van woningen bereiken. We richten veel van onze activiteiten op huurders en woningbezitters die in energiearmoede leven of hierin dreigen te vervallen. We voeren voor hen de aanpak energiearmoede uit die is opgesteld in lijn met de motie bestrijding energiearmoede. Wanneer doen we dat? 2026 en verder

1.5.b Verduurzamen economie We ondersteunen bedrijven die hun vastgoed duurzamer willen maken. Dit doen we samen met de provincie door de inzet en ondersteuning van het programma Ik ben Drents ondernemer (IBDO). We moedigen de top 20 van meest energieverbruikende bedrijven in onze gemeente actief aan om te verduurzamen. Waar kansen liggen om te verduurzamen stimuleren we dat. Ook informeren we bedrijven over de mogelijkheden om netcongestie tegen te gaan, om slimmer energie te gebruiken, te besparen of te delen. Verder wijzen we bedrijven erop aan welke wetgeving ze zullen moeten voldoen. Dat gaat dan om het Energielabel C voor kantoren groter dan 100 vierkante meter en naar A in 2030, Informatieplicht en Energiebespaarplicht vanuit de Wet Milieubeheer. Wanneer doen we dat? 2026 en verder

1.5.c Hernieuwbare energie Binnen de gemeente is beperkt ruimte voor nieuwe zonneparken op veld. Het ontwikkelen van zonneparken is ingewikkelder geworden door netcongestie en lagere opbrengsten voor elektriciteit. Binnen deze context ondersteunt de gemeente ontwikkelaars die ruimte willen gebruiken die niet voor andere bestemmingen kunnen worden gebruikt. Concreet zijn dit projecten aan de Balkendwarsweg (nabij afrit A28) en Ubbena (drijvend zonnepark op zandwinningsplas). Om onze doelstellingen voor hernieuwbare energie in 2030 te kunnen halen zijn we door de beperkte ruimte binnen onze gemeente ook afhankelijk van grote daken van bedrijven en instellingen. Door onzekerheid in wetgeving en landelijke subsidies blijft de gewenste groei bij bedrijven achter. Komend jaar zullen we met de provincie en Drentse gemeenten onderzoeken in hoeverre we onze regionale RES-doelstelling voor 2030 kunnen halen of moeten bijstellen. Wanneer doen we dat? 2026

Programmabegroting 2026

Pagina 21 van 144

1.5.d Energiesystemen van de toekomst Voor een groot deel van Assen werken we aan het aansluiten van woningen, bedrijven en instellingen op een warmtenet. De raad heeft in juni 2025 besloten het Warmtebedrijf Assen op te richten, waarvan de gemeente 100% aandeelhouder is. Vanaf 2026 kan indien de Warmte-investeringssubsidie door het Rijk is toegekend het warmtebedrijf starten met de aanleg van een warmtenet in de wijk de Lariks. Tot 2030 worden naar verwachting bijna 1.500 woningen, samen met Actium, op het warmtenet aangesloten. Het uitgangspunt is dat per jaar ongeveer 500 woningen aangesloten gaan worden. Hiermee zijn de woningen dan helemaal van het aardgas afgesloten. In het warmteprogramma dat eind 2026 vastgesteld moet worden door college en raad wordt vastgelegd welke wijken in de toekomst aan te sluiten zijn op een warmtenet. Voor wijken die geschikter zijn om volledig op elektrische verwarming (individuele warmtepomp) over te gaan zijn inwoners afhankelijk van de vorderingen die netwerkbeheerder Enexis maakt voor verzwaring van het elektriciteitsnet. Wanneer doen we dat? 2026 en verder

1.5.e Maximaliseren van energie vanuit het stroomnet De verwachting is dat we in de toekomst meer energie gaan gebruiken, want Assen blijft groeien. Nederland heeft te maken met netcongestie. Dat betekent dat het stroomnet piekmomenten niet meer goed aankan. Dat is een risico. In 2026 stellen we een plan op waarmee we gemakkelijker kunnen prioriteren, het stroomnet op de juiste plekken versterken en werken aan vernieuwing en slimme oplossingen van het energiesysteem. Hiervoor zullen we ook subsidies aanvragen. Wanneer doen we dat? 2026 en verder

1.5.f

Openbare verlichting In 2017 heeft de raad besloten ongeveer 15.000 stuks van de conventionele openbare verlichting versneld te verduurzamen en te vervangen door ledverlichting. Een groot deel van de openbare verlichting is vervangen door ledverlichting. De resterende 3.000 lampen gaan we in de periode 2026-2028 vervangen. Wanneer doen we dat? 2026 - 2029

1.5.g Aanpak Energiearmoede In 2024 heeft de raad een motie aangenomen om energiearmoede aan te pakken. In de motie wordt gevraagd om het ontwikkelen van een eenvoudige, doeltreffende aanpak voor het structureel en duurzaam bestrijden van energiearmoede in Assen. De aanpak energiearmoede wordt uitgevoerd door het Asser energieloket. Als de raad daartoe besluit in najaar 2025, versterken we de aanpak van energiearmoede. Deels door het voortzetten van bestaande goedlopende maatregelen, zoals bijvoorbeeld de witgoedwissel. En daarnaast met extra instrumenten, zoals een fonds om inwoners tijdelijk te kunnen voorfinancieren bij verduurzamingsmaatregelen. Wanneer doen we dat? 2026 – 2029

Programmabegroting 2026

Pagina 22 van 144

1.6 Omgevingswet - integrale besluitvorming openbare ruimte

Doel Vanuit een integrale benadering komen tot snellere en betere besluitvorming over ruimtelijke initiatieven met ruimte voor maatwerk door een gebiedsgerichte aanpak.

1.6.a Werken aan Omgevingsplan Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet hebben we tot en met 2031 de tijd om voor ons hele grondgebied één omgevingsplan te maken. In 2024 zijn we gestart met het opstellen van het eerste wijzigingsbesluit omgevingsplan, voor de woonwijk Marsdijk. Dit wijzigingsbesluit zal in het voorjaar van 2026 ter vaststelling aan de raad worden aangeboden. We gaan verder met de opbouw van het omgevingsplan. Daarbij volgen we de planning zoals vastgelegd in de Nota van Uitgangspunten omgevingsplan Assen 2023. De opgestelde regels voor de woonwijk Marsdijk gebruiken we ook voor het wijzigingsbesluit voor overige bestaande woonwijken. Daarnaast gaan we aan de slag met de voorbereidingen voor wijzigingsbesluiten voor de volgende onderwerpen en gebieden: integratie van de nieuwe welstandsnota, Koopmansplein Noord, Havenkwartier en de doorontwikkeling Kloosterveen. Wanneer doen we dat? 2026 - 2031

1.6.b Actualiseren beleid, uitvoeringskaders en regelgeving We gaan de omgevingsvisie Assen Nog Mooier uit 2021 opnieuw bekijken. Dit doen we op twee manieren. Eerst passen we de visie technisch aan. Zo zorgen we dat deze voldoet aan de regels van de nieuwe Omgevingswet. Daarna kijken we ook of we de inhoud van de omgevingsvisie willen vernieuwen. We werken verder aan de uitvoering van de Omgevingswet. Ook maken we het makkelijker om een goed overzicht te houden van nieuwe en aangepaste beleidsplannen. Wanneer doen we dat? 2026 en verder

(bedragen x € 1.000)

Middeleninzet (bedragen x € 1.000) Beleidsthema Saldo van baten en lasten voor bestemming Lasten Woningbouw/woonplan Openbare ruimte Bereikbaarheid, verkeer en vervoer Duurzaamheid Baten Woningbouw/woonplan Openbare ruimte

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=f4bd84b7-073f-4fd8-b7ef-972b72cf891d