Kadernota Gezonde Leefomgeving
Tekst van het document
Kadernota gezonde leefomgeving
Milieu in Assen, van fijnstof tot decibel
Kadernota gezonde leefomgeving
Colofon Kadernota gezonde leefomgeving Assen Datum van publicatie: [….] Adviesbureau: Dit beleidsdocument is opgesteld in samenwerking met GGD Drenthe, Omgevingsdienst Drenthe, Veiligheidsregio Drenthe en Haskoning. Contactinformatie: Gemeente Assen Noordersingel 33 9401 JW Assen Telefoon: 14 0592 of 06-10329433 Email: info@assen.nl Website: www.assen.nl
2
Kadernota gezonde leefomgeving Inhoud
Voorwoord
5
Samenvatting
6
1.
7
Inleiding Leeswijzer
2.
3.
4.
Milieuthema’s: afwegingsruimte en beleidskeuzes
9 10
Algemeen
10
Lucht
12
Geluid
14
Geur
16
Licht
18
Trillingen
19
Externe veiligheid
20
Zeer Zorgwekkende Stoffen
22
Bodem
24
Water
26
Gebiedsgerichte aanpak milieukwaliteit
28
Algemeen
28
Definitie van deelgebieden
28
Woongebied
31
Gemengd gebied en centrum
32
Werkgebied
33
Buitengebied
34
Natuurgebieden
34
Visie op milieu (voor de Omgevingsvisie)
36
Milieubeginselen
36
Milieukwaliteit en de negen milieuthema’s
36
Onze uitgangspunten voor milieukwaliteit
37
5.
Communicatie, subsidie of handhaven
39
6.
Vervolgstappen milieubeleid
40
7.
Partners
41
8.
Woorden en afkortingen
42
Bijlagen
43
3
Kadernota gezonde leefomgeving Bijlage 1: Beleidsanalyse
43
Bijlage 2: Beleidsachtergrond Europees beleid Rijksbeleid Provinciaal beleid Gemeentelijk beleid
46 46 47 48 49
Bijlage 3: Participatieverslag Kadernota gezonde leefomgeving Doel van de participatie Wat waren de kaders van de participatie Samenwerking Korte samenvatting van de samenwerking Ingezette participatie Doelgroepen Samenvatting van de participatie per doelgroep Samenvatting van de reacties Impact van de inbreng op het project/beleid Afwegingen, argumentatie Toekomstige betrokkenheid Conclusie en aanbevelingen
53 53 53 54 54 54 55 55 57 59 59 59 59
Bijlage 4: Impactanalyse Inleiding Samenvatting Kosten voor de gemeente Gevolgen voor bedrijven en burgers Macro-economische effecten In cijfers
61 61 61 62 62 62 63
4
Kadernota gezonde leefomgeving
Voorwoord Een gezonde leefomgeving is geen keuze meer, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Als gemeente staan wij voor de opgave om onze leefomgeving niet alleen te beschermen, maar ook te verbeteren voor de generaties die na ons komen. Deze kadernota gezonde leefomgeving is tot stand gekomen in samenwerking met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en deskundigen. Met deze visie zetten wij duidelijke stappen richting een schoner, gezonder en toekomstbestendiger Assen. We leggen vast hoe wij verantwoord omgaan met onze leefomgeving en de natuur. Daarbij kijken we niet alleen naar regels maar juist ook naar kansen voor innovatie, samenwerking en bewustwording. Wij beseffen dat verandering alleen mogelijk is als we het samen doen. Deze visie is daarom een uitnodiging aan iedereen om mee te denken, mee te doen en verantwoordelijkheid te nemen. Zo bouwen we samen aan een gemeente waar we trots op kunnen zijn – nu en in de toekomst. Bert Jan ten Oever, Wethouder
5
Kadernota gezonde leefomgeving
Samenvatting De gemeente Assen wil zorgen voor een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving voor iedereen. Daarom is er een nieuwe visie opgesteld dat aansluit bij de Omgevingswet en bijdraagt aan een toekomstbestendige stad. Wat is het doel? • De kwaliteit van de leefomgeving beschermen en waar dat mogelijk is verbeteren. • Gezondheid van inwoners centraal stellen. • Milieuproblemen aanpakken met slimme oplossingen. Waar gaat het over? We richten ons op 9 belangrijke thema’s: • Luchtkwaliteit • Geluid • Geur • Licht • Trillingen • Externe veiligheid • Zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) • Bodem • Waterkwaliteit Verschillende gebieden, verschillende aanpak: Assen is verdeeld in: • Woongebieden • Centrum & gemengde gebieden: ruimte voor evenementen en bedrijvigheid, met maatwerkregels. • Werkgebieden • Buitengebieden • Natuur Hoe voeren we dit uit? • Communicatie, subsidies, handhaving en monitoring Samenwerking en participatie, we werken samen met: • Inwoners, ondernemers, jeugd- en kinderraad • GGD, Omgevingsdienst, Veiligheidsregio • Waterschappen en provincie Drenthe Wat komt er nog? • De kadernota wordt verwerkt in de Omgevingsvisie. • We stellen ten behoeve van de uitvoering omgevingsprogramma(‘s) op. • Inwoners en ondernemers blijven betrokken. • We gaan meer regionaal samenwerken. • We starten met monitoren
6
Kadernota gezonde leefomgeving
1. Inleiding Assen is een stad in beweging. We staan voor grote maatschappelijke uitdagingen zoals een woningbouwopgave en het versterken van onze economische positie. Deze ambities zijn verankerd in de Omgevingsvisie Assen nog Mooier, waarin Assen als groene stad van het Noorden één van de leidende principes is. Daarnaast is Assen als groenste stad van Nederland één van de thema’s in de Asser Ambitie Agenda. Assen is een SDG-gemeente en ondersteunt daarmee de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties. Assen is aangesloten bij Het Schone Lucht Akkoord. In oktober 2025 heeft Assen de European Green Leaf Award 2027 gewonnen. Ons doel is dat milieukwaliteit en gebiedskwaliteit elkaar versterken en dat we de uitdagingen binnen een gebied omzetten in kansen. Hierbij speelt milieubeleid een rol als strategisch instrument dat bijdraagt aan een gezonde, duurzame en toekomstbestendige stad. Het milieubeleid ondersteunt de ontwikkeling van Assen door kansen te benutten en risico’s te beheersen, zodat ruimtelijke en economische groei hand in hand gaan met een leefbare omgeving. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking gegaan. Een belangrijk uitgangspunt van de Omgevingswet is het vinden van evenwicht tussen het beschermen en gebruiken van de omgeving.
Dit staat duidelijk in de maatschappelijke doelen in artikel 1.3 van de Omgevingswet: “Deze wet is, met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land, bescherming en verbetering van het leefmilieu, gericht op de in onderlinge samenhang: 1. Bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, ook vanwege de intrinsieke waarde van de natuur, en; 2. Doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften.” We werken op dit moment aan het actualiseren van de omgevingsvisie. In de omgevingsvisie moet staan hoe we om gaan met milieuvervuiling en -overlast. Deze Kadernota gezonde leefomgeving is een belangrijke basis voor de herijking van de omgevingsvisie en de uitwerking daarvan. De Kadernota gezonde leefomgeving is een visie op de kwaliteit van de leefomgeving in Assen; in grote lijnen en met haalbare uitgangspunten. We gaan in op: • Uitgangspunten voor ons beleid op verschillende milieuthema’s, zoals hoe we omgaan met geluid of luchtkwaliteit; • Het gebruik van de verschillende instrumenten die de Omgevingswet biedt, zoals beleid, voorlichting en monitoring. De Kadernota richt zich op de gezondheid beschermende thema’s (de klassieke milieuthema’s) van het bredere begrip ‘gezonde leefomgeving’1. Dit zijn: luchtkwaliteit, 1
https://www.rivm.nl/gezondeleefomgeving
7
Kadernota gezonde leefomgeving geluid, geur, licht, trillingen, externe veiligheid, zeer zorgwekkende stoffen, bodem en water. Per milieuthema kan het beleid worden versoepeld, gehandhaafd of aangescherpt, afhankelijk van behoeften en omstandigheden. In de Kadernota zeggen we hoe we de leefomgeving in de gemeente Assen gezond, schoon en veilig maken en houden. Het is een gebiedsgerichte visie van de gewenste omgevingskwaliteit. Deze visie is belangrijk voor de gemeente als beleidsmaker, en voor samenwerkingspartners zoals de provincie Drenthe, Omgevingsdienst Drenthe, GGD Drenthe, Veiligheidsregio Drenthe, Waterschappen, bedrijven en voor onze inwoners. De doelen in de Kadernota zijn zelfbindend. Dit betekent dat de gemeente Assen alleen zichzelf verplicht om deze na te leven. Pas als deze opgaven en ambities worden vertaald in regels in bijvoorbeeld het omgevingsplan, gelden ze ook voor de inwoners.
8
Kadernota gezonde leefomgeving
Leeswijzer De kadernota gezonde leefomgeving is als volgt opgebouwd: •
•
•
•
• • • • •
In hoofdstuk 1 is de aanleiding, het doel en de achtergrond van deze kadernota beschreven en is toegelicht wat we onder een gezonde leefomgeving verstaan in Assen. Hoofdstuk 2 bevat een toelichting van de milieuthema’s zoals lucht, geluid, geur, licht, trillingen en externe veiligheid. Per thema wordt de beleidsruimte en de situatie in Assen toegelicht. In hoofdstuk 3 worden de milieuthema’s per deelgebied uitgewerkt. Dit is een gebiedsgerichte aanpak, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende gebieden zoals woon-, werk- en natuurgebieden. In hoofdstuk 4 is de algemene visie op milieu op hoofdlijnen voor de omgevingsvisie. Hierin zijn de milieubeginselen opgenomen, de samenvattingen van de paragrafen over de milieuthema’s en onze uitgangspunten voor milieukwaliteit. Hoofdstuk 5 gaat in op de instrumenten die beschikbaar zijn om milieukwaliteit te beïnvloeden, zoals communicatie, subsidies en handhaving. Hoofdstuk 6 bevat aanbevelingen voor monitoring en de uitvoering. Hoofdstuk 7 benoemt de betrokken partners bij de uitvoering van het beleid. Hoofdstuk 8 is een overzicht van de meest gebruikte afkortingen Tot slot in de bijlagen de beleidsanalyse (bijlage 1), de beleidsachtergrond op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau en hoe deze kadernota zich verhoudt tot ander beleid (bijlage 2), het participatieverslag (bijlage 3) en de impactanalyse (bijlage 4)
De hoofdstukken zijn afzonderlijk leesbaar, maar voor een goed begrip van de samenhang tussen beleid, analyse en aanpak wordt aanbevolen het rapport in zijn geheel te lezen.
9
Kadernota gezonde leefomgeving
2. Milieuthema’s: afwegingsruimte en beleidskeuzes Dit hoofdstuk bevat een toelichting op van de milieuthema’s. Per milieuthema wordt de beleidsruimte en de lokale situatie toegelicht. Ook wordt duidelijk welke beleidskeuzes er per thema gemaakt worden. De beleidsachtergrond op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau en hoe deze kadernota zich verhoudt tot ander beleid is te lezen in bijlage 2.
Algemeen We noemen negen milieuthema’s: Lucht, Geluid, Geur, Licht, Trillingen, Externe Veiligheid, Zeer Zorgwekkende Stoffen (hierna: ZZS), Bodem en Water. Deze zijn hieronder uitgewerkt tot kwaliteitsaspecten en parameters (meetbare eigenschappen). Onderwerp
Lucht
Deelonderwerp
Luchtkwaliteit
Indicator
Parameter
Voorbeelden Assen
Luchtkwaliteit ter hoogte van woningen en voorzieningen
CO2-concentratie, fijnstof (PM2.5, PM10), stikstofoxiden (NOx), ozon (O3)
A28 fijnstof Houtstook Ammoniak
Geluidsbelasting weg en spoor
Maximale geluidsniveaus op woningen en voorzieningen
Geluid door activiteiten
Maximale geluidsniveaus op woningen en voorzieningen
Geluid
Decibel (dB), geluidsbeleving en ervaren overlast
Aantal woningen binnen geurcontour
Geurintensiteit, geurfrequentie
Warmtepompen Bedrijfswoningen op een bedrijventerrein Evenementen en TT Circuit Europaweg, wegen Padelbanen Geluid van horeca Bedrijvigheid Marsdijk en Havenkwartier Agrarische activiteit Centrumactiviteiten
Geur
Geurhinder
Licht
Lichthinder
Hinder van kunstmatige verlichting
Verspreiding van licht in de atmosfeer
Natuurgebieden, NNN en Natura2000 gebieden
Trillingen
Trillingen door activiteiten en wegen
Trillinghinder op woningen en voorzieningen
Trillingssterkte en frequentie
Spoor (Elektrisch) transport op klinkerwegen
10
Kadernota gezonde leefomgeving
Plaatsgebonden Risico
(Zeer) kwetsbare en beperkt kwetsbare gebouwen binnen PRcontouren
Risicocontouren, plaatsgebonden risico (PR)
Aandachtsgebieden
(Zeer) kwetsbare en beperkt kwetsbare gebouwen binnen aandachtsgebied
Brandaandachtsgeb ied: Explosieaandachtsg ebied Gifwolkaandachtsg ebied
Externe Veiligheid
ZZS
Bodem
Water
Mega batterijen Zorgcentra Aardgas, LPG- en tankstations Opslag van gevaarlijke stoffen Risicovolle bedrijven Transport van gevaarlijke stoffen over spoor en wegen Munitieopslag
Zeer zorgwekkende stoffen
Maximaal toelaatbare waarde ZZS op de omgeving
Concentratie (mg/L), blootstellingsduur, toxiciteit
Bedrijvigheid waar met chemische stoffen wordt gewerkt; Minimalisatieverplichti ng gericht op het vermijden van gebruik en emissies van ZZS
Milieukundige bodemkwaliteit
Waarden aanwezige stoffen milieukundige bodemkwaliteit
Bodemindicatoren: pH-waarde, organische stofgehalte, zware metalen, PAK, minerale olie, PCB en PFAS
Bedrijvigheid Agrarische activiteiten
Waterkwaliteit in het gebied
Waarden aanwezige stoffen milieukundige waterkwaliteit
pH-waarde, zuurstofgehalte (mg/L), nutriënten (nitraat, fosfaat)
Drinkwaterkwaliteit Waterkwaliteit Havenkanaal
11
Kadernota gezonde leefomgeving
Lucht Definitie Luchtkwaliteit gaat over de aanwezigheid van schadelijke stoffen in de atmosfeer, zoals koolstof (CO2), stikstof (NOx) en fijnstof (PM10 en PM2.5) die de luchtkwaliteit en gezondheid beïnvloeden. De belangrijkste bron van luchtvervuiling in Assen is verkeer. Luchtvervuiling is schadelijk voor de gezondheid2 van mensen en voor de kwaliteit van de natuur3.
Onderwerp
Lucht
Deelonderwerp
Indicator
Beleidsruimte omgevingswet (Bkl)
Luchtkwaliteit
Luchtkwaliteit ter hoogte van woningen en voorzieningen
Standaardwaarden of strenger
Beleidskeuze
Standaardwaarden We streven naar een goede luchtkwaliteit in woongebieden
Voorbeeld: bouwkundige maatregelen
Uitgangssituatie Assen is ondertekenaar van het Schone Lucht Akkoord (SLA). Het doel van het SLA is een gezondheidswinst van 50% in 2030 ten opzichte van 2016 als gevolg van schonere lucht. De huidige luchtkwaliteitsindex geeft aan dat de luchtkwaliteit in Assen over het algemeen acceptabel is. Gemotoriseerd verkeer is een belangrijke bron van CO2uitstoot. De luchtkwaliteit wordt bijvoorbeeld beïnvloed door het verkeer op wegen en houtstook in Assen. Daarnaast kunnen activiteiten op bedrijventerreinen en agrarische activiteiten in het buitengebied invloed hebben op luchtverontreiniging. Wat we op dit moment weten, zijn de jaargemiddelden over grotere gebieden in Assen. We gaan deze kennis te vergroten. We verzamelen gegevens over de luchtkwaliteit door middel van een jaarlijkse wijkenquête, met metingen en met openbare data en/of met data die we inkopen. Wat zegt het Bkl-mengpaneel De Handreiking Bkl (Bkl = Besluit kwaliteit leefomgeving) stelt dat het mengpaneel flexibiliteit biedt in de toepassing van normen, dit betekent voor luchtkwaliteit niet dat de normen versoepeld kunnen worden. De wettelijke grenswaarden moeten altijd worden gerespecteerd en mogen niet worden overschreden. Wel kan strenger beleid worden gevoerd. Beleid Uitgangspunt is dat we ervoor zorgen dat de luchtkwaliteit zo goed blijft als deze nu is en als dat kan zorgen voor verbetering.
We zorgen ervoor dat de rijksomgevingswaarden 2 3
www.rivm.nl/lucht/effecten-luchtkwaliteit-op-gezondheid www.themasites.pbl.nl/atlas-regio/themas/luchtkwaliteit-geluid
12
Kadernota gezonde leefomgeving voor fijnstof niet worden overschreden. Schone lucht is belangrijk. Daarom zijn we ondertekenaar van het Schone Lucht Akkoord (SLA). Daarnaast hebben maatregelen uit de Visie Mobiliteit en de Visie Energietransitie invloed op de luchtkwaliteit. De Visie Mobiliteit richt zich op meer elektrisch vervoer en minder fossiele brandstoffen, in lijn met het Klimaatakkoord. Ook heeft Assen een zero-emissiezone voor vervuilende voertuigen in de binnenstad. Dit verbetert de luchtkwaliteit en vermindert de CO2uitstoot. We volgen de wettelijke norm voor alle gebieden. Om de gezondheid van onze inwoners te beschermen streven we in woongebieden naar een betere luchtkwaliteit op het gebied van fijnstof (PM2.5, PM10). Daarnaast wordt bij de ontwikkeling van nieuwe woningen en kwetsbare voorzieningen rekening gehouden met de A28 en andere drukke wegen. We werken dit uit aan de hand van het schone lucht akkoord.
13
Kadernota gezonde leefomgeving
Geluid Definitie Geluid wordt gemeten in decibellen (dB). Geluidbeleid gaat over mogelijke hinder door geluid dat stress, slaapverstoring en gehoorschade kan veroorzaken. De grootste bron van geluidhinder is verkeer.
Onderwerp
Deelonderwerp
Indicator
Geluid van weg en spoor
Maximaal toegestane geluidsniveaus op woningen en voorzieningen
Geluid Geluid door activiteiten
Maximaal toegestane geluidsniveaus op woningen en voorzieningen
Beleidsruimte Omgevingswet (Bkl)
Beleidskeuze
Standaardwaarden, soepeler of strenger
Standaardwaarden (50dB(A)) met maatwerk: We onderzoeken of meer ruimte mogelijk is in het centrum Nieuwe ontwikkelingen voldoen aan de beleidsregel afwegingskader geluid
Voorbeeld: Standaardwaarde voor woningen langs doorgaande wegen Voorbeeld: Meer ruimte voor geluid door horeca in het centrum
Uitgangssituatie Bronnen van geluid in Assen zijn verkeer, geluid afkomstig van het TT-terrein, geluid van bedrijven en laagfrequent geluid. Van laagfrequent geluid is niet altijd een bron aan te wijzen. Uit de klachtenregistratie en de enquête gezonde leefomgeving (2025) blijkt dat een deel (25%) van de mensen die de enquête hebben ingevuld geluidshinder ervaren. Dat mensen geluidhinder ervaren betekent niet altijd dat er ook wettelijke normen worden overschreden. Assen heeft geluidsbeleid voor nieuwe ontwikkelingen gedeeltelijk vastgelegd in de Beleidsregel afwegingskader geluid. Het doel van deze beleidsregel is om te zorgen voor een goede leefomgeving op het gebied van geluid bij de bouw van woningen en andere geluidgevoelige gebouwen. Geluidgevoelige gebouwen zijn bijvoorbeeld scholen en kinderdagverblijven. Wat zegt het Bkl-mengpaneel De regels die gemeenten bedenken, moeten passen binnen de instructieregels van het Bkl. In bepaalde situaties kan er een versoepeling van de geluidsnormen met maximaal 5 dB worden toegestaan (bijvoorbeeld op bedrijventerreinen). Dit is mogelijk onder specifieke voorwaarden en afwegingen die zijn vastgelegd. Deze versoepeling kan
14
Kadernota gezonde leefomgeving bijvoorbeeld worden toegepast bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen waar het niet haalbaar is om volledig aan de standaardnormen te voldoen, als er voldoende maatregelen worden genomen om geluid te beperken. Beleid De balans blijft belangrijk tussen ruimte voor geluid veroorzakende activiteiten zoals bedrijvigheid en mobiliteit en de zorg voor een gezonde leefomgeving. Voor bestaande situaties kiezen we een beleidsneutrale overgang. Dat betekent dat de regels en rijkswaarden uit de oude wetgeving worden overgenomen. Bij nieuwe ontwikkelingen gebruiken we de Beleidsregel afwegingskader geluid. Daarnaast is het volgende van toepassing: • Nieuwe sportvelden worden zo ontworpen dat geluidhinder minimaal is en blijft, met een standaardafstand van 30 meter voor veldsporten en met een afweging voor racketsporten in woongebieden. • In gemengde gebieden en indien mogelijk in het buitengebied, kan worden overwogen om de geluidsnormen (tijdelijk) te versoepelen om sportactiviteiten mogelijk te maken. Evenementen worden geconcentreerd op de nu jaarlijks gebruikte locaties. • Op terreinen zoals het centrum, het Havenkwartier en in het buitengebied kunnen geluidsnormen worden aangepast, waarbij afwijken tot de grenswaarde acceptabel is binnen de mogelijkheden van het Bkl.
15
Kadernota gezonde leefomgeving
Geur Definitie Geur gaat over de verspreiding van onaangename geuren die zorgen voor gezondheidsklachten en verminderd welzijn.
Onderwerp
Geur
Deelonderwerp
Indicator
Beleidsruimte Omgevingswet (Bkl)
Geurhinder
Aantal woningen binnen geurcontour
Standaardwaarden tot een maximum
Beleidskeuze
Standaardwaarden
Voorbeeld: Lagere waarden geurcontour voor activiteiten bij geurgevoelige objecten zoals woningen
Uitgangssituatie Geurhinder is de overlast die mensen ervaren door onaangename of storende geuren in hun leefomgeving. Bronnen die geurhinder kunnen veroorzaken, zijn rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI), landbouwactiviteiten zoals het uitrijden van mest en het gebruik van bestrijdingsmiddelen, rook van houtkachels, vijvers en sloten, industrie en bedrijven. Dat mensen geurhinder ervaren betekent niet altijd dat er ook wettelijke normen worden overschreden. Op veel plaatsen in Nederland wordt in het kader van geurbeleid onderscheid gemaakt tussen bestaande en nieuwe situaties. Bestaande situaties zijn historisch gegroeid, waardoor een hogere geurbelasting nog te verdedigen is. Het Schone Lucht Akkoord besteedt ook aandacht aan geurhinder. In de provincie Drenthe en de gemeente Assen worden verschillende maatregelen genomen om geurhinder te verminderen, zoals het gebruik van emissie reducerende technieken in stallen en het verbeteren van de werking van luchtwassers. Wat zegt het Bkl-mengpaneel Het Bkl mengpaneel biedt de mogelijkheid om regels voor geur in het omgevingsplan te versoepelen of strenger toe te passen. Een voorbeeld hiervan is het vastleggen van een geurcontour, de zone rondom een bron van geurhinder waar de geur merkbaar is. Hoofdregel is dat bouwen binnen geurcontouren niet is toegestaan, hoewel uitzonderingen mogelijk zijn.
Beleid We voldoen aan de standaardwaarden. In gemengde gebieden accepteren we enige geurhinder van bedrijven en horeca. Dit is een subjectief begrip, het betekent dat een geur wel waarneembaar is, maar geen ernstige overlast veroorzaakt. Deze geurhinder
16
Kadernota gezonde leefomgeving mag tijdelijk voorkomen, bijvoorbeeld als gevolg een evenement. In agrarische gebieden hebben we aandacht voor bestaande bedrijvigheid en houden we ontwikkelruimte. We sluiten aan bij de geldende geurcontour voor de RWZI.
17
Kadernota gezonde leefomgeving
Licht Definitie Licht gaat over verstoring van de natuur door te veel licht ‘s nachts en over stress door slechte nachtrust door overmatige of slecht geplaatste verlichting.
Onderwerp
Licht
Deelonderwerp
Lichthinder
Indicator
Hinder van kunstmatige verlichting
Beleidsruimte Omgevingswet (Bkl)
Beleidskeuze
Vrije regelruimte
We wegen veiligheid en invloed op nachtrust en natuur tegen elkaar af.
Voorbeeld: De verlichting mag alleen aan zijn tijdens sportactiviteiten en moet uitgeschakeld worden tussen 23:00 uur en 7:00 uur
Uitgangssituatie Bronnen die verlichting op de omgeving uitstralen in Assen zijn onder ander straatverlichting, reclameborden en sportvelden. We weten niet precies hoeveel inwoners overlast ervaren. Er zijn op dit moment geen signalen die erom vragen om lichthinder aan te pakken. Wanneer lichthinder optreedt, kan dat effect hebben op de natuur en gezondheid als gevolg van slaapverstoring. Regels over verlichte reclameborden en neonlichten in commerciële gebieden zijn opgenomen in de welstandsnota en krijgen op termijn een plek in het omgevingsplan. Gemeenten bepalen zelf of ze regels ter voorkoming van lichthinder opnemen in het omgevingsplan. Hoewel straatverlichting, verlichting bij sportvelden en andere lichtbronnen lichthinder kunnen veroorzaken, betekent dit niet dat er altijd maatregelen tot verduistering zullen worden getroffen. Verlichting is belangrijk voor (verkeers)veiligheid. Dit vraagt een afweging tussen het beschermen van de belangen van ondernemers en de belangen van inwoners en natuur. Wat zegt het Bkl-mengpaneel Gemeenten kunnen onder bepaalde voorwaarden afwijken van de standaardwaarden voor licht (dus versoepelen), als dit goed wordt gemotiveerd en de gezondheid en het welzijn van de inwoners niet in gevaar komen.
18
Kadernota gezonde leefomgeving
Trillingen Definitie Trillingen gaat over schade aan gebouwen en infrastructuur, en ongemak en gezondheidsproblemen bij mensen door trillingen.
Onderwerp
Deelonderwerp
Indicator
Beleidsruimte Omgevingswet (Bkl)
Trillingen
Trillingen door activiteiten en wegen
Trillinghinder op woningen en voorzieningen
Standaardwaarden tot een maximum
Beleidskeuze
Standaardwaarden
Voorbeeld: Trillingen door bedrijventerrein mogen niet hoger zijn dan 0,3 mm/s in de nabijgelegen woningen (anders maatregelen) Voorbeeld: venstertijden voor vrachtverkeer in de binnenstad
Uitgangssituatie Met name zwaardere elektrische voertuigen, treinverkeer en logistiek verkeer zijn aandachtspunten op het gebied van trillingen en overlast in de gemeente. Trillingen kunnen, net als geluidhinder, de leefbaarheid in stedelijke gebieden beïnvloeden. Er is weinig bekend over hinder door trillingen in Assen. De Visie Mobiliteit 2040 richt zich op de transitie naar duurzame mobiliteit. Het mobiliteitsbeleid benoemt het verminderen van trillinghinder als gevolg van verkeer een belangrijk beleidsuitgangspunt. De Visie Mobiliteit zegt echter ook dat op sommige wegen asfalt kan worden vervangen door klinkers. Dat conflicteert met het uitgangspunt om trillinghinder te beperken en is daarmee een aandachtspunt op dit thema. Wat zegt het Bkl-mengpaneel Voor trillingen kunnen gemeenten onder specifieke omstandigheden afwijken van de standaardwaarden. Gemeenten mogen zelf regels stellen over trillingen door milieubelastende activiteiten. Zij leggen vast welke trillingen door een activiteit in trilling gevoelige ruimten van trilling gevoelige gebouwen aanvaardbaar zijn.
19
Kadernota gezonde leefomgeving
Externe veiligheid Definitie Externe veiligheid gaat over het vervoer en opslag van gevaarlijke stoffen en de risico’s die daarbij horen zoals brand, explosies en gifwolken, die de omgeving en gezondheid bedreigen.
Onderwerp
Deelonderwerp
Indicator
Plaatsgebonden Risico
(Zeer) kwetsbare en beperkt kwetsbare gebouwen binnen PR-contouren
Externe Veiligheid Aandachtsgebieden
(Zeer) kwetsbare en beperkt kwetsbare gebouwen binnen aandachtsgebied
Beleidsruimte Omgevingswet (Bkl)
Beleidskeuze
Standaardwaarden of strenger
We streven naar waarden veiliger dan de standaardwaarden
Voorbeeld: Grenswaarde PR 10-6 voor ziekenhuizen. Deze gebouwen mogen niet binnen de PR 10-6-contour van een activiteit komen. Voorbeeld: Kleine sportlocaties mogen binnen aandachtsgebieden vallen, als voldoende maatregelen worden genomen om de veiligheid te waarborgen.
Uitgangssituatie Externe Veiligheid gaat over de risico’s als gevolg van het vervoer, de opslag en het werken met gevaarlijke stoffen. In Assen gaat het hierbij vooral om de A28, bedrijvigheid en het spoor. Voor vervoer van gevaarlijke stoffen zijn (snel)wegen, spoorwegen en transportleidingen (bijv. NAM) belangrijke aandachtspunten. De risico’s in Assen zijn in kaart gebracht door de Veiligheidsregio Drenthe, de omgevingsdienst (ODD) en gemeente Assen door middel van risicokaarten. Hierin staan allerlei risicobronnen, contouren, (zeer) kwetsbare en beperkt kwetsbare gebouwen, etc. De risicokaarten zijn te raadplegen in het REV (Register Externe Veiligheid). De Beleidsvisie Omgevingsveiligheid Gemeente Assen richt zich op het beheersen van veiligheidsrisico's bij ruimtelijke ontwikkeling. Plaatsgebonden risico's en aandachtsgebieden worden benoemd, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen beperkt en zeer kwetsbare gebouwen. Dit beleid helpt bij het beoordelen van aanvragen en het nemen van passende maatregelen om de veiligheid te garanderen. Explosie- en brandaandachtsgebieden, zoals bij aardgas, LPG- en tankstations, vormen specifieke risico's.
20
Kadernota gezonde leefomgeving
Wat zegt het Bkl-mengpaneel Gemeenten mogen onder specifieke omstandigheden tijdelijk afwijken van de standaardwaarden voor externe veiligheid, als dit goed wordt onderbouwd en voldoende maatregelen worden genomen om de risico's te beperken. Dit kan bijvoorbeeld van toepassing zijn bij situaties waarbij een gebied in transitie is en meerdere functies tijdelijk naast elkaar bestaan. Beleid De PR10-6 norm wordt aangehouden waar dat mogelijk is. PR 10-6 is een plaatselijk risico van één op de miljoen per jaar. Het is belangrijk om aan deze norm te voldoen, want overschrijding is niet acceptabel. Volgens het Besluit kwaliteit leefomgeving mogen (zeer) kwetsbare gebouwen en locaties niet binnen de PR10-6contour van een activiteit liggen, tenzij de gemeente onder bepaalde voorwaarden afwijkt van de grenswaarde. Explosie-, gifwolk- en brandaandachtsgebieden zijn gebieden waar mensen onvoldoende beschermd kunnen zijn tegen de gevolgen van een explosie, gifwolk of brand veroorzaakt door een ongeval met gevaarlijke stoffen. Nieuwe beperkt kwetsbare, kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen en locaties binnen explosie-, gifwolk- en brandaandachtsgebieden zijn niet toegestaan, tenzij er maatregelen zijn getroffen ter bescherming van personen of het aantal aanwezige personen en de tijd dat zij aanwezig zijn beperkt is.
Voor nieuwe risicovolle inrichtingen is een ruimtelijke procedure vereist om ervoor te zorgen dat er geen risico’s voor de omgeving ontstaan. Veiligheidsdoelstellingen moeten passen bij de typering van het gebied. Versoepeling kan worden overwogen voor waterstoftankstations of laadvoorzieningen in het kader van de energietransitie. In het buitengebied is overschrijding van de grenswaarde PR10-6 niet acceptabel voor kwetsbare gebouwen. Voor bestaande beperkt-kwetsbare gebouwen is dit acceptabel als het goed is gemotiveerd. In alle gevallen is aandacht voor de bereikbaarheid van hulpdiensten belangrijk. Dit wordt getoetst en is een voorwaarde bij ruimtelijke ontwikkelingen, werkzaamheden en evenementen. Voor regels over externe veiligheid sluiten we aan op de “blauwdruk milieuregels” die in ontwikkeling zijn.
21
Kadernota gezonde leefomgeving
Zeer Zorgwekkende Stoffen Definitie Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS), zijn stoffen die ernstige gezondheids- en milieueffecten veroorzaken door hun giftigheid en omdat ze moeilijk of niet afbreken. Het zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor mens en natuur omdat ze bijvoorbeeld de voortplanting belemmeren, kankerverwekkend zijn of zich in de voedselketen ophopen4.
Onderwerp
ZZS
Deelonderwerp
Indicator
Zeer zorgwekkende stoffen
Maximaal toelaatbare waarde ZZS op de omgeving
Beleidsruimte Omgevingswet (Bkl)
Beleidskeuze
Standaardwaarden (acceptabele norm)
Standaardwaarden We streven naar een gezonde en veilige situatie in woon- en natuurgebieden.
Voorbeeld: Standaardwaarde: maximale concentraties van bepaalde stoffen in de lucht of het water Voorbeeld: Grenswaarde: maximale emissies van ZZS uit industriële processen
Uitgangssituatie De Omgevingswet stelt strenge regels aan Zeer zorgwekkende stoffen die lucht, bodem en water verontreinigen. Er gelden strenge normen voor maximale concentraties en minimalisatieverplichtingen voor (agrarische) bedrijven, met de verplichting om de uitstoot zoveel mogelijk te beperken. Bedrijven moeten emissiegrenswaarden naleven en de best beschikbare technieken toepassen om uitstoot te minimaliseren. De Omgevingsdienst Drenthe werkt aan het identificeren en inventariseren van ZZS bij bedrijven. Dit helpt om een actueel beeld te krijgen van welke stoffen vrijkomen en in welke hoeveelheden. Ze verlenen vergunningen en zorgen voor toezicht en handhaving om ervoor te zorgen dat bedrijven voldoen aan de wettelijke eisen met betrekking tot ZZS. De Omgevingsdienst Drenthe werkt nauw samen met andere omgevingsdiensten en het RIVM om kennis en ervaring en kennis te delen. De Omgevingswet en onderliggende besluiten stellen regels aan ZZS die kunnen vrijkomen bij bedrijfsmatige activiteiten. Dit wordt vastgelegd in vergunningen. De aandachtspunten voor ZZS in Assen zijn PFAS, microplastics, medicijnresten, drugsresten en bestrijdingsmiddelen. Wat zegt het Bkl-mengpaneel Voor ZZS gelden strenge normen vanwege de ernstige gezondheids- en milieueffecten van deze stoffen.
Versoepeling van de regels is niet toegestaan om de veiligheid en gezondheid van de bevolking te beschermen. 4
www.rvs.rivm.nl/onderwerpen/zeer-zorgwekkende-stoffen
22
Kadernota gezonde leefomgeving
Beleid Landelijk beleid en samenwerking is belangrijk: meer onderzoek is nodig naar de gevolgen van zeer zorgwekkende stoffen en naar de hoeveelheid van deze stoffen in onze leefomgeving. We werken hiervoor samen met andere overheden. We streven naar een gezonde en veilige situatie in woongebieden en natuurgebieden. Bedrijven moeten emissiegrenswaarden naleven en de best beschikbare technieken toepassen om uitstoot te minimaliseren om de gezondheid van de mensen en de natuur te beschermen. We sluiten aan op het Provinciale beleid op het gebied van gewasbeschermingsmiddelen.
23
Kadernota gezonde leefomgeving
Bodem Definitie Bodem gaat over de kwaliteit van de grond en het grondwater. De bodemkwaliteit is belangrijk voor de natuur, de gezondheid van de mensen en voor de voedselproductie5.
Onderwerp
Bodem
Deelonderwerp
Indicator
Beleidsruimte Omgevingswet (Bkl)
Beleidskeuze
Milieukundige bodemkwaliteit
Waarden aanwezige stoffen milieukundige bodemkwaliteit
Standaardwaarden (norm)
We volgen de standaardwaarden en gaan monitoren
Voorbeeld: Maximale concentraties van verontreinigende stoffen in de bodem om gezondheid en milieu te beschermen of om de bodem geschikt te houden voor beoogde functies.
Uitgangssituatie De bodem in Assen is gezond en de bodemkwaliteit voldoet voor het grootste deel aan de achtergrondwaarde. Dat betekent dat het geschikt is voor het gebruik waar het voor bedoeld is. In Assen is door bedrijfsactiviteiten in het verleden op sommige plekken de bodem vervuild geraakt. De afgelopen jaren zijn veel van deze vervuilde locaties schoongemaakt, waardoor de risico's voor mens en natuur zijn weggenomen. Het centrum van Assen heeft over het algemeen een schone bodemkwaliteit en geschikt voor de functie "wonen met tuin" maar varieert daar meer dan in andere gebieden door de historie. De hoeveelheden PFAS, microplastics en synthetische drugs zijn nog onbekend. Assen hanteert al jaren gebiedsgericht beleid met lokale maximale waarden en strengere normen voor gevoelige locaties, ondersteund door bodemkwaliteitskaarten. Toezicht en handhaving worden uitgevoerd door de ODD (Omgevingsdienst Drenthe). Om te voorkomen dat nieuwe bodemvervuiling ontstaat, wordt (her)gebruik van schone grond gestimuleerd met actief beheer bij nieuwe ontwikkelingen, voorbeeldprojecten en duidelijke beleidsregels. Het evenwichtig gebruik van de ondergrond is belangrijk. De omgevingsvisie van Assen benadrukt het belang van een schone en gezonde bodem voor een gezond leefklimaat.
De achteruitgang van landbouwbodems en het belang van het waarborgen van bodemgezondheid voor toekomstige generaties verdienen serieuze aandacht. Ook de toenemende drukte in de ondiepe ondergrond met functies zoals rioleringen, kabels, leidingen, en de energietransitie moeten worden meegewogen. In de Nota Bodembeheer 2021 is het bodembeleid verder uitgewerkt. Het doel is om duurzaam en milieu hygiënisch verantwoord bodemgebruik te bevorderen, waardoor bespaard wordt op het gebruik van grondstoffen. Bovendien is het beleid erop gericht 5
www.clo.nl/indicatoren/nl026109-bodemverontreiniging-risicos-en-effecten
24
Kadernota gezonde leefomgeving om schade aan leidingen door infrastructuur te voorkomen. Dit sluit aan bij nationale initiatieven zoals het 'water- en bodem sturend' beleid en de Kaderrichtlijn Water. Wat zegt het Bkl-mengpaneel Het Bkl mengpaneel laat het toe om gebieden en locaties aan te wijzen waar bodemkwaliteit al dan niet strenger dan de wettelijke eisen zou moeten worden aangewezen. Het gaat om het definiëren van een acceptabel en wenselijk niveau voor het milieuthema bodem. Beleid Om te zorgen dat de natuur beschermd wordt en het in de toekomst mogelijk blijft voedsel te produceren stellen we hoge eisen aan de bodemkwaliteit. Beheer en gebruik van de ondergrond, grondwater en de ondergrondse infrastructuur regelen we zorgvuldig waarbij aandacht is voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen, klimaatadaptatie en energietransitie. In alle gebieden volgen we de wettelijke norm. Een goede bodemkwaliteit, zowel chemisch, fysisch als biologisch, ondersteunt de natuur en daarmee de gezondheid en kwaliteit van de leefomgeving.
25
Kadernota gezonde leefomgeving
Water Definitie Het thema water gaat over de waterkwaliteit en mogelijke schade aan het leven in het water en menselijke gezondheid door verontreiniging6.
Onderwerp
Water
Deelonderwerp
Indicator
Beleidsruimte Omgevingswet (Bkl)
Waterkwaliteit in het gebied
Waarden aanwezige stoffen milieukundige waterkwaliteit
Standaardwaarden (norm)
Beleidskeuze
Grenswaarden (We stellen maximale waarden)
Voorbeeld: Maximale concentraties van verontreinigende stoffen in het water om gezondheid en de natuur te beschermen.
Uitgangssituatie De waterkwaliteit in stedelijk gebied is de verantwoordelijkheid van de waterschappen. We trekken daarin samen op. Er zijn geen onaanvaardbare risico’s voor de volksgezondheid als gevolg van afvalwater in Assen. Waterschappen en de gemeente werken samen aan het voorkomen en verminderen van de vervuiling van het water door bijvoorbeeld bestrijdingsmiddelen en ZZS. Samen met Waterschap Hunze en Aa’s voeren we ecoscans uit. Hierbij worden de ecologische condities van vijvers volgens een vaste methode in beeld gebracht. Bij een ecoscan worden onder andere de fysische chemie, inrichting water, inrichting oever en natuurbeleving in beeld gebracht. Belangrijke aandachtspunten zijn stikstof, fosfor, bestrijdingsmiddelen, riool overstort en medicijnresten. Het riolering- en watersysteem in Assen is goed op orde en voldoet aan de wettelijke eisen. Incidentele vissterfte in overstortvijvers komt voor bij extreme neerslag. De ecologische kwaliteit van het stadswater is over het algemeen goed, hoewel er soms blauwalgen voorkomen in warme, droge perioden. Het Programma Water en Riolering richt zich op het verbeteren van de waterkwaliteit, het afvoeren van afvalwater, het verwerken van regenwater en het voorkomen van vervuiling van bodem-, grond- en oppervlaktewater.
Dit plan biedt richtlijnen voor water- en rioleringsbeheer, met als doel de waterkwaliteit te waarborgen en kosten te besparen. Het beleid sluit aan bij nationale initiatieven zoals het 'water- en bodem sturend' beleid en de Kaderrichtlijn Water (KRW). We zetten in op duurzaam en efficiënt waterbeheer, met aandacht voor de huidige en toekomstige uitdagingen op het gebied van waterkwaliteit en riolering. 6
www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/water/waterkwaliteit
26
Kadernota gezonde leefomgeving
Wat zegt het Bkl-mengpaneel Het Bkl mengpaneel biedt gemeenten de mogelijkheid om onder bepaalde voorwaarden af te wijken van de standaardwaarden voor waterkwaliteit. Dit kan bijvoorbeeld als specifieke maatregelen worden genomen om de impact van vervuiling te beperken en als de afwijking goed wordt onderbouwd. Het mengpaneel laat toe om gebieden en bestemmingen aan te wijzen waar de waterkwaliteit al dan niet strenger dan de wettelijke eisen zijn. Beleid Goede waterkwaliteit is belangrijk. We trekken samen op met provincie en waterschap. We werken samen met de waterschappen aan de kwaliteit van het oppervlaktewater en de waterkwaliteitsdoelen (zoals KRW). We bewaken de waterkwaliteit en hebben daarvoor beleid vastgelegd in het Gemeentelijk water- en rioleringsplan met ingang vanaf 2026. We bevorderen de scheiding van riool- en hemelwater. We volgen de wettelijke norm in alle gebieden. We trekken samen op met provincie en waterschap, omdat we als gemeente niet de bevoegdheid hebben om waarden te stellen voor de waterkwaliteit van een KRW-oppervlaktewaterlichaam of grondwaterlichaam. .
27
Kadernota gezonde leefomgeving
3. Gebiedsgerichte aanpak milieukwaliteit Algemeen In de voorgaande paragrafen zijn de milieuthema’s toegelicht en per thema de visie op milieukwaliteit en gezonde leefomgeving uitgewerkt. Om aan te sluiten bij lokale kenmerken en behoeften stellen we per gebied vast wat de gewenste milieukwaliteit is. In de volgende paragrafen zijn milieukwaliteitseisen per deelgebied uitgewerkt. Bij het maken van de afweging is altijd het evenwicht gezocht tussen het belang van onder andere de gezondheid van de inwoners, het belang van de natuur, economische ontwikkeling en ruimtelijke ontwikkeling. Hierna volgt eerst een definitie van de deelgebieden. Per deelgebied benoemen we de aandachtspunten en de milieuthema’s die afwijkend worden behandeld. Voor de niet genoemde onderwerpen volgen we de wettelijke norm.
Definitie van deelgebieden De Kadernota gezonde leefomgeving gaat over de ruimtelijke omgeving en is daarmee een ruimtelijke visie. Om dit beleid te gebruiken in de verschillende gebieden in Assen, is een gebiedsindeling gemaakt. De volgende criteria zijn gebruikt: •
•
•
Eenduidigheid van deelgebieden: Deelgebieden moeten duidelijk afgebakend zijn om een relatie te kunnen leggen tussen hoe het gebied gebruikt wordt en de kwaliteit van de omgeving. Bijvoorbeeld, een woonwijk moet als één deelgebied worden beschouwd, zodat de gewenste omgevingskwaliteit bij wonen goed kan worden afgesproken. Unieke functionele eenheden: Deelgebieden moeten bestaan uit unieke functionele eenheden. Dit betekent dat gebieden met dezelfde functies samen één deelgebied vormen. Bijvoorbeeld, alle industrieterreinen in een stad vormen samen één deelgebied, omdat ze dezelfde gebruiksfunctie hebben. Minimale schaalgrootte: Deelgebieden moeten een minimale grootte hebben: kleine gebieden krijgen dezelfde kenmerken als het omliggende gebied. Milieuhinder (zoals geluid of geur) verspreidt zich over een bepaalde afstand. Hoeveel van de hinder merkbaar is, hangt dus af van de afstand tot de bron. Een klein gebied zoals een wijkcentrum ligt meestal binnen dezelfde afstandszone als de omliggende wijk. Daardoor is het logisch om dezelfde normen te hanteren. Het is juridisch lastig om voor elk klein gebied aparte normen te hanteren. Door bijvoorbeeld het wijkcentrum dezelfde kenmerken te geven als de omliggende woonwijk, ontstaat er eenduidigheid in de beoordeling van bijvoorbeeld vergunningen of milieueffecten.
(Daarom kunnen er bijvoorbeeld voor horeca in de wijk andere normen gelden dan voor horeca in gemengd gebied)
28
Kadernota gezonde leefomgeving De inrichting van de deelgebieden volgt de indeling in het omgevingsplan, waarbij onderscheid wordt gemaakt in 5 deelgebieden. 1. Woongebied: Gebieden die vooral bestemd zijn voor wonen, zoals woonwijken en omliggende dorpen. o Assen-Oost o Lariks o Noorderpark o Pittelo o Assen-West o Peelo o Marsdijk o Kloosterveen
2. Werkgebied: Gebieden die bestemd zijn voor economische en bedrijfsmatige activiteiten, zoals bedrijventerreinen en kantoorlocaties. o Stadsbedrijvenpark (gezoneerd terrein) o Messchenveld o Peelerpark o Schepersmaat o Lauwers o Werklandschap Assen Zuid 3. Gemengd gebied: Gemengd gebied: gebieden waar meer functies gecombineerd worden, zoals wonen, werken en recreëren. Dit zijn vaak gebieden die in ontwikkeling zijn of die in ontwikkeling zijn. o Havenkwartier o Groene Dijk Centrum: Gebieden die bedoeld zijn om te wonen en waar ook bedrijfsmatige activiteiten plaatsvinden in de vorm van kantoren, horeca en dienstverlening. o Binnenstad o Stationsgebied o Stadsboulevard 4. Buitengebied: Gebieden bestemd voor agrarische activiteiten. o Agrarische gebieden 5. Natuurgebieden (NNN, Natura 2000, natuurgebieden): Gebieden die kenmerkend zijn vanwege hun ecologische- en natuurwaarden, zoals onder andere water, heidevelden, beekdalen en bossen. o Drentsche Aa o Asser Bos o Witterveld
29
Kadernota gezonde leefomgeving o
Natuurnetwerk Nederland (door de provincie aangegeven op de NNNkaart)
Figuur 1: Gebiedsindeling gemeente Assen. Bron: RHDHV
30
Kadernota gezonde leefomgeving
Woongebied De prioriteiten voor het woongebied zijn: verbetering van de luchtkwaliteit, beperking van geluidhinder, aanpak van geurhinder en het beheer van externe veiligheidsrisico's. Lucht •
•
Assen is aangesloten bij- en neemt maatregelen uit het Schone Lucht Akkoord. Het doel is om in 2030 een gezondheidswinst van minimaal 50 procent te bereiken ten opzichte van 2016. Bij het ontwikkelen van nieuwe woningen of kwetsbare voorzieningen houden we rekening met de nabijheid van de A28 en andere drukke wegen, volgens GGDrichtlijnen.
Geluid • Lagere geluidniveaus: We streven naar minder geluidoverlast. Bij realisatie van nieuwe geluidgevoelige gebouwen wordt aangesloten bij de Beleidsregel afwegingskader Geluid. • De Beleidsregel afwegingskader geluid is uitgangspunt bij nieuwe ontwikkelingen en transformaties van gevoelige functies in Assen. • Als er een nieuwe weg komt, kijken we van tevoren hoeveel geluid deze veroorzaakt. Bij nieuwe wegen en woningen zijn de regels strenger dan bij bestaande wegen en woningen. Bij binnenstedelijke ontwikkelingen doen we geen onderzoek naar schermen of wallen langs wegen, behalve bij spoorwegen en hoofdwegen. • Voor scholen zijn geluidsnormen vastgelegd in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Er moet daarbij gezorgd worden voor een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Dit betekent dat geluidsniveaus binnen wettelijke grenzen blijven. Het geluid inclusief stemgeluid is aanvaardbaar als het voldoet aan de standaardwaarden voor activiteiten uit het Bkl. Als niet wordt voldaan dan kan daarvan afgeweken worden. • Het Besluit activiteiten leefomgeving bevat geluidsvoorschriften waaraan een sportaccommodatie moet voldoen. Hieraan toetsen we in Assen. Er geldt een minimale standaardafstand van 30 meter bij het toelaten van sportvelden nabij gevoelige functies (zoals woningen) of bij het toelaten van gevoelige functies nabij sportvelden.
• Warmtepompen moeten voldoen aan de wettelijke geluidsnormen om hinder voor omwonenden te minimaliseren. Dit betekent dat de installatie en plaatsing van warmtepompen zorgvuldig moeten worden uitgevoerd om te voldoen aan deze normen. Dit mag maximaal 40 dB zijn. Door voorlichting wordt hinder zoveel mogelijk voorkomen. Externe Veiligheid • Overschrijding grenswaarde PR10-6 is niet acceptabel voor (zeer) kwetsbare gebouwen en nieuwe gebouwen. We beperken een overschrijding van de grenswaarde voor bestaande beperkt-kwetsbare gebouwen zoveel mogelijk.
31
Kadernota gezonde leefomgeving •
Uitgangspunt: een nieuwe zeer kwetsbare gebouwen binnen explosie- gifwolk en brandaandachtsgebieden. Onder voorwaarden en in specifieke gevallen is dit toegestaan als voorschriften regelen dat het verantwoord kan (bijvoorbeeld bij lpg-tankstations). Het brandaandachtsgebied en of het explosieaandachtsgebied van een nieuwe risicobron mag in nieuwe situaties niet over een woonwijk liggen.
•
Het is erg belangrijk uitstoot van zeer zorgwekkende stoffen te beperken. Bedrijven moeten emissiegrenswaarden naleven en de best beschikbare technieken toepassen om uitstoot te minimaliseren om de gezondheid van de inwoners te beschermen.
ZZS
Bodem
•
Het omgevingsplan bevat waarden voor de toelaatbare kwaliteit van de bodem voor het bouwen en gebruiken van een bodemgevoelige locatie.
Gemengd gebied en centrum We willen ontwikkelingen mogelijk blijven maken. Dit betekent dat enige hinder wordt geaccepteerd ten behoeve van een levendig centrum, bijvoorbeeld tijdens weekmarkten en met (maatwerk)regels voor jaarlijkse evenementen. Omdat de bodemkwaliteit in het centrum niet overal volledig voldoet, worden waar mogelijk extra eisen gesteld aan de kwaliteit. Geluid • We onderzoeken of het mogelijk is in het centrum meer ruimte te geven voor geluid van de horeca. • Bij tijdelijke situaties (gebieden in transitie) moet worden voldaan aan dezelfde eisen als nieuwbouw. Uitzondering hierop is de verplichting van een geluidluwe gevel, hiervan mag gemotiveerd worden afgeweken. • Er kan tijdelijk van geluidsnormen worden afgeweken om sportactiviteiten en evenementen mogelijk te maken, als dit goed wordt gemotiveerd en onderbouwd. Gemeenten kunnen specifieke uitzonderingen maken als ze aantonen dat deze afwijkingen noodzakelijk zijn voor het organiseren van dergelijke activiteiten en dat ze geen onaanvaardbare hinder veroorzaken voor de omgeving. Dit is een subjectief begrip, dit betekent dat geluid weliswaar waarneembaar is, maar geen ernstige overlast veroorzaakt voor de omgeving. • Bij binnenstedelijke ontwikkelingen hoeft geen onderzoek te worden gedaan naar schermen of wallen langs wegen, behalve langs spoorwegen en hoofdwegen. Geur •
Enige geurhinder van bedrijvigheid en horeca is acceptabel: dit is een subjectief begrip, het betekent dat een geur weliswaar waarneembaar is, maar geen ernstige overlast veroorzaakt voor de omgeving. Deze geurhinder mag tijdelijk
32
Kadernota gezonde leefomgeving voorkomen, bijvoorbeeld als gevolg een evenement. Dit geldt niet voor geurhinder afkomstig van horecagelegenheden. Trillingen • Binnen een afstand van 100 meter tot het spoor moet bij nieuwbouw rekening worden gehouden met spoortrillingen en het voorkomen van hinder hierdoor. • Enige hinder als gevolg van verkeersbewegingen accepteren we. Trillinghinder is ondergeschikt aan een levendig centrum met activiteiten en de nabijheid van voorzieningen maar mag nooit schade of permanente overlast veroorzaken. Bodem • De bodemkwaliteit voldoet aan de gebruiksfunctie. Er zijn geen schadelijke stoffen in de bodem die gevaarlijk zijn voor bewoners of voor het verbouwen van groente en fruit in de tuin.
Werkgebied Werkgebied is in te delen in gezoneerd en niet-gezoneerd bedrijventerrein: Gezoneerd bedrijventerrein De gezoneerde bedrijventerreinen richten zich op aangename en kwalitatieve bedrijvigheid, zonder woonfunctie (incidenteel bedrijfswoningen). Het Stadsbedrijvenpark en Werklandschap zijn deels gezoneerd. Niet-gezoneerd bedrijventerrein Naast bedrijven zijn hier ook bedrijfswoningen toegestaan. De milieubelasting van bedrijven op deze terreinen is geregeld via het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Peelerpark, Messchenveld, Schepersmaat, Huize Nassau, Lauwers zijn niet-gezoneerd. We willen ontwikkelingen mogelijk blijven maken. De oprichting van nieuwe risicovolle inrichtingen is slechts mogelijk via een ruimtelijke procedure waaruit moet blijken dat geen risico’s voor de omgeving ontstaan. Er moet onderzocht worden of versoepeling mogelijk is voor vestiging waterstoftankstations of laadvoorzieningen in het kader van energietransitie. Geluid • Voor bedrijven op bedrijventerreinen kan waar mogelijk en onder bepaalde voorwaarden tot de grenswaarde worden afgeweken. Externe Veiligheid • De PR10-6 norm wordt aangehouden waar dat mogelijk is. Er moet onderzocht worden of versoepeling mogelijk is voor vestiging van waterstoftankstations of laadvoorzieningen in het kader van energietransitie.
• Nieuwe zeer kwetsbare gebouwen binnen explosie- gifwolk en brandaandachtsgebieden worden niet toegestaan. Onder voorwaarden en in specifieke gevallen is dit toegestaan door in voorschriften te regelen dat het
33
Kadernota gezonde leefomgeving verantwoord kan (bijvoorbeeld bij lpg-tankstations). De veiligheidscontour van een nieuw te vestigen bedrijf ligt niet buiten de inrichtingsgrens.
Buitengebied Het Buitengebied is vooral een agrarisch productiegebied met een lage bebouwings- en bevolkingsdichtheid. We werken aan verbetering van de luchtkwaliteit. We kijken naar mogelijkheden voor nieuwe risicovolle inrichtingen. Geluidnormen worden onderzocht onder bepaalde voorwaarden om agrarische activiteiten mogelijk te maken. Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen gebeurt zorgvuldig en weloverwogen.
Externe Veiligheid • De PR10-6 norm wordt aangehouden waar dat mogelijk is. Bij bestaande beperkt-kwetsbare gebouwen is overschrijding van de grenswaarde acceptabel als deze goed is gemotiveerd. ZZS • •
Agrarische bedrijven moeten emissiegrenswaarden naleven en de best beschikbare technieken toepassen om uitstoot te minimaliseren. We volgen de ontwikkeling van het Provinciale beleid op het gebied van lelieteelt.
Bodem • Om te zorgen dat de natuur beschermd wordt en het in de toekomst mogelijk blijft voedsel te produceren stellen we hoge eisen aan de bodemkwaliteit in het buitengebied. Het omgevingsplan bevat waarden voor de toelaatbare kwaliteit van de bodem voor het bouwen en gebruiken van een bodemgevoelige locatie. Water • Om te zorgen dat de natuur beschermd wordt stellen we hoge eisen aan de chemische waterkwaliteit in het buitengebied. We trekken daarbij samen op met provincie en waterschap.
Natuurgebieden De natuur heeft grote waarde voor de samenleving. Eén aspect van die waarde is dat mensen de natuur gebruiken om te produceren en te consumeren. De bijdrage van de natuur aan de economie en ons welzijn wordt geleverd door ecosystemen, zoals bossen, heidevelden, rivieren of landbouwgebieden7. Provincies en Rijk hebben met beheerplannen voor Natura 2000-gebieden de voornaamste bevoegdheden op het gebied van milieuwetgeving. Deze beheerplannen gelden niet voor NNN en andere natuurgebieden (zoals het Asser Bos). Voor de natuurgebieden sluiten we aan bij dit Rijks- en provinciaal beleid. We werken samen aan het verbeteren van de waterberging en het verminderen van wateroverlast. Geluid www.cbs.nl/nl-nl/over-ons/onderzoek-en-innovatie/project/hoeveel-draagt-de-natuur-bij-aan-de-economie-enons-welzijn7
34
Kadernota gezonde leefomgeving •
In natuurgebieden geldt als richtwaarde een gemiddeld geluidsniveau van 40 dB(A), gemeten over 24 uur. Dit is de norm die in het algemeen voor stiltegebieden wordt aangehouden
•
Agrarische bedrijven moeten emissiegrenswaarden naleven en de best beschikbare technieken toepassen om uitstoot te minimaliseren.
ZZS
Bodem • Om te zorgen dat de natuur beschermd wordt stellen we hoge eisen aan de bodemkwaliteit in natuurgebieden. Het omgevingsplan bevat (straks) waarden voor de gewenste kwaliteit van de bodem voor het bouwen en gebruiken van een bodemgevoelige locatie. Water • Om te zorgen dat de natuur beschermd wordt stellen we hoge eisen aan de waterkwaliteit in de natuurgebieden. We trekken daarbij samen op met provincie en waterschap.
35
Kadernota gezonde leefomgeving
4. Visie op milieu (voor de Omgevingsvisie) Milieubeginselen Als het om milieu gaat heeft Nederland in de Europese Unie afspraken gemaakt die altijd en voor alle gemeenten gelden. Dit zijn afspraken over de manier waarop we zorgen voor ons milieu. Er zijn vier regels. Deze regels noemen we de vier milieubeginselen. Onze Omgevingsvisie gaat uit van de vier beginselen. •
•
•
•
Voorzorgsbeginsel: De gemeente kan maatregelen kan nemen om het milieu te beschermen, zelfs als er geen wetenschappelijk bewijs is dat een activiteit schadelijk is. Zo voorkomen we risico’s voordat ze ontstaan. In Assen betekent dit dat we bij twijfel over mogelijke milieuschade – bijvoorbeeld bij nieuwe woningbouwprojecten of infrastructurele ingrepen – al vroeg maatregelen nemen. Denk aan het beperken van stikstofuitstoot, de bodem saneren of het beschermen van natuurgebieden. Preventiebeginsel: De gemeente neemt maatregelen om schade te voorkomen, in plaats van later de schade te herstellen. Het is beter is om problemen te voorkomen dan ze later op te lossen. Dit doen we door bijvoorbeeld duurzame mobiliteit te stimuleren, klimaatadaptieve maatregelen toe te passen in de openbare ruimte (zoals bomen planten en waterdoorlatende bestrating), en energiezuinige bouw te stimuleren. Door preventief te handelen, besparen we op lange termijn kosten en verbeteren we de kwaliteit van de leefomgeving voor onze inwoners. Bestrijding aan de bron: Dit betekent dat milieuschade wordt aangepakt op de plek waar deze ontstaat. Het is effectiever om vervuiling bij de bron te bestrijden dan om de gevolgen aan te pakken.
Een voorbeeld hiervan is het inzetten op schonere productieprocessen bij bedrijven of door bij infrastructurele projecten direct te kiezen voor milieuvriendelijke materialen en technieken. Dit zorgt voor een efficiënte aanpak en voorkomt verplaatsing van het probleem. Vervuiler betaalt: Degene die milieuschade veroorzaakt, is verantwoordelijk voor de kosten van het beperken of herstellen van die schade. Wie schade toebrengt aan het milieu, is verantwoordelijk is voor het herstellen ervan. Dit passen we toe bij bijvoorbeeld bodemverontreiniging of illegale lozingen. Zo zorgen we ervoor dat de kosten niet bij de gemeenschap terechtkomen, maar bij de veroorzaker.
Milieukwaliteit en de negen milieuthema’s Voor elk milieuthema geldt dat de standaardwaarde (norm) gehandhaafd wordt, behalve wanneer anders aangegeven. De negen milieuthema’s zijn: Lucht, Geluid, Geur, Licht, Trillingen, Externe Veiligheid, Zeer Zorgwekkende Stoffen, Bodem en Water.
36
Kadernota gezonde leefomgeving •
•
• • •
•
•
•
•
Lucht: In Assen is de lucht van goede kwaliteit. We volgen de wettelijke norm in gemengd gebied, werkgebied, natuurgebied en buitengebied. Om de gezondheid van onze inwoners te beschermen geldt er in woongebieden een strengere norm. We werken dit uit aan de hand van het Schone Lucht Akkoord. Geluid: Er is een gezonde omgeving op het gebied van geluid. In woongebieden werken we aan minder geluidhinder. In gemengde gebieden en werkgebieden gaan we onder bepaalde voorwaarden soepeler om met de normen om bedrijvigheid en evenementen mogelijk te maken. Er is evenwicht bij het afwegen van belangen. Geur: We voldoen aan de standaardwaarden. In gemengde gebieden accepteren we enige geurhinder van bedrijven en horeca. Licht: Verlichting is belangrijk voor (verkeers)veiligheid. We houden rekening met dieren en planten in natuurgebieden om ze te beschermen. Trillingen: We voldoen aan de standaardwaarden. In gemengde gebieden en in het buitengebied gaan we soepeler om met de normen om bedrijvigheid en evenementen mogelijk te maken. Externe Veiligheid: Risico’s van gevaarlijke stoffen zijn beheersbaar. We houden rekening met veiligheid, leefbaarheid en ontwikkelingen in energietransitie. Er is een hogere bescherming in woongebieden en dorpscentra. In werkgebieden is versoepeling onder voorwaarden mogelijk. Er is een goede bereikbaarheid voor hulpdiensten.
Zeer Zorgwekkende Stoffen: Bedrijven voldoen aan landelijke emissiegrenswaarden en gebruiken de best beschikbare technieken om uitstoot te minimaliseren. We werken samen met andere overheden. Bodem: De grond en het grondwater in Assen is schoon en voldoet aan de achtergrondwaarden. We gaan slim om met de beperkte ruimte in de bodem en houden rekening met ruimtelijke ontwikkeling, klimaatadaptatie en de energietransitie. Water: De waterkwaliteit verbetert, vervuiling van bodem- grond- en oppervlaktewater wordt voorkomen. We werken nauw samen met het waterschap.
Onze uitgangspunten voor milieukwaliteit De Omgevingswet biedt gemeenten eigen afwegingsruimte op het gebied van milieu. Aangezien elk gebied anders is, kijken we naar maatwerk en flexibiliteit. De gemeente Assen hanteert de volgende uitgangspunten: • •
Zoals ook uit de omgevingsvisie blijkt; de basis in Assen is op orde. De huidige milieukwaliteit is de uitgangssituatie en wordt in ieder geval behouden. Waar mogelijk en nodig, werken we aan verbetering. De regels en kwaliteitseisen van de Rijksoverheid zijn altijd het basisniveau voor de gemeente Assen. We hanteren het principe 'ja, mits'. Dit betekent dat we samen kijken hoe een initiatief wél kan binnen de kaders. Bijvoorbeeld: Je mag hier bouwen, als je voldoet aan de regels voor geluid, natuur, veiligheid en de kwaliteit van de leefomgeving.
37
Kadernota gezonde leefomgeving •
• •
•
We beschermen en verbeteren de milieukwaliteit met oog voor de ruimtelijke ontwikkelingen in Assen, en doen dit in samenwerking met andere beleidsvelden. Ons doel is dat milieukwaliteit en gebiedskwaliteit elkaar versterken en dat we de uitdagingen binnen een gebied omzetten in kansen. We hanteren een gebiedsgerichte aanpak: We stemmen de kaders en beleidsrichtlijnen af op de functie van het gebied. We stellen 1 of meerdere omgevingsprogramma’s op. Hierin staan onze doelen en maatregelen, en hoe we monitoren. We gebruiken de gegevens van monitoring voor evaluatie. Zo weten we of we onze doelen bereiken. Bij het stellen van regels over milieuaspecten wordt in beginsel aangesloten bij de in ontwikkeling zijnde “blauwdruk milieuregels” door de Omgevingsdienst Drenthe.
38
Kadernota gezonde leefomgeving
5. Communicatie, subsidie of handhaven Deze Kadernota Gezonde Leefomgeving geeft een visie op ambitieniveau. Deze visie wordt uitgewerkt naar de regels in het omgevingsplan. Om ervoor te zorgen dat er aan de milieuregels voldaan wordt zijn er naast handhaving ook andere methodes mogelijk. Dit noemen we de beleidsinstrumenten. Deze instrumenten zijn onderverdeeld in vrijwillige en verplichte maatregelen. Vrijwillige maatregelen zoals educatie en communicatie helpen inwoners zich bewust te worden van milieuproblemen. Door middel van voorlichting en campagnes informeren we mensen en motiveren we ze om milieuvriendelijker te handelen. Subsidies en financiële prikkels ondersteunen gewenst gedrag. Denk aan prikkels zoals het installeren van zonnepanelen of het isoleren van woningen. Een verplichte maatregel is handhaving. Op het moment dat milieuregels worden overtreden, zetten we bij voorkeur eerst vrijwillige maatregelen in door bijvoorbeeld in gesprek te gaan. Als dat niet het gewenste resultaat oplevert gaan we over op handhaven. Communicatie, samenwerken, meedenken, stimuleren en ondersteunen zijn belangrijke waarden. Door naast handhaving in te zetten op positieve beïnvloeding, zoals communicatie en innovatie, blijft Assen een prettige omgeving voor ondernemers en inwoners.