CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarrekening 2024 incl. controleverklaring

Raadsvergadering 10 juli 2025, gemeente AssenBij agendapunt: Vaststellen jaarverslag/-rekening 2024 en aanbieden aan de gemeenteraad29.178 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Bijgestelde begroting 2024 -261.738

Realisatie 2024

Saldo 2024

-279.537

17.799

4.259 440 687 -501 3.882 52 -300 0 -255.117 -24.061 -3.978 -227.032 0 -46 0 -216 626 0

4.665 225 577 -1.172 4.410 52 574 0 -266.403 -24.745 -4.328 -235.830 0 -1.500 0 -1.060 12.681 0

4.136 0 777 -1.739 4.188 15 739 155 -283.673 -25.429 -4.305 -236.692 0 -2.608 -14.639 -1.523 15.531 0

529 225 -201 567 222 37 -166 -155 17.271 684 -23 862 0 1.108 14.639 463 0 0

Afwijking in %

100% -35% -48% 5% 71% -29% 0% -3% 1% -% 0% -74% 0%

0%

Pagina 63 van 222

Primaire begroting 2024 626 -841 -841 -251.074

Beleidsthema

Reserves en voorzieningen Onttrekking aan de reserves Reserves en voorzieningen Resultaat

Bijgestelde begroting 2024 12.681 -13.740 -13.740 -262.798

Realisatie 2024

Saldo 2024

Afwijking in %

15.531 -17.053 -17.053 -281.060

-2.850 3.313 3.313 18.626

-22% -24%

Investeringen (Bedragen x € 1.000) Omschrijving soort investering

Financiering en liquiditeit

Restantkrediet 2023

Investeringskrediet 2024

Totaal investeringskrediet 2024

Geactiveerde investeringen

Onderhanden investeringen

Restantkrediet ultimo 2024

972

0

972

0

0

972

Verbonden partijen die bijdragen aan het programma De volgende Verbonden Partijen worden ingezet om het doel van het programma Algemeen financieel beleid te realiseren:  Recreatieschap Drenthe  WPDA  Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)  Enexis  PBE  CSV De toelichting staat in de Paragraaf Verbonden Partijen

Jaarstukken 2024

Pagina 64 van 222

Paragrafen

Afbeelding gemaakt met Microsoft Copilot – 15 mei 2025 Jaarstukken 2024

Pagina 65 van 222

Paragraaf 1. Lokale heffingen Scope & inkomsten In de paragraaf lokale heffingen zijn de beleidsvoornemens en bijzonderheden over belastingen en heffingen opgenomen. Hier komen zowel de vrij besteedbare algemene belastingen, zoals de onroerendezaakbelastingen en toeristenbelasting aan bod, als de belastingen waarbij de opbrengst wordt gebruikt voor een specifiek doel. Daarbij kan het gaan om belastingen die worden gebruikt voor het uitvoeren van een gemeentelijke taak, zoals de afvalstoffenheffing, of om het verhalen van kosten, zoals het heffen van leges voor een legitimatiebewijs. In 2024 hebben we € 48,9 miljoen aan belastinginkomsten ontvangen. Begroot was € 46,4 miljoen. Hierna staan per belastingmiddel de gerealiseerde inkomsten. Beleidsuitvoering Het college heeft in het bestuursakkoord Dichtbij & Daadkrachtig twee spelregels opgenomen voor de lokale heffingen/belastingen: 1. kostendekkende gemeentelijke dienstverlening 2. een sterke terughoudendheid met boventrendmatige verhogingen Deze spelregels zijn verwerkt in deze paragraaf. Hierna staat per middel beschreven wat de inkomsten en bijzonderheden voor 2024 zijn. [Bedragen in de tabellen € x 1.000]

Onroerendezaakbelasting De onroerendezaakbelastingen zijn verhoogd met de inflatie van 7,0% (prijs nationale bestedingen) Omschrijving Eigenaren woningen Eigenaren niet-woningen Gebruikers niet-woningen

Begroot 13.494 5.991 4.460

Realisatie 13.733 6.019 4.681

Verschil 239 28 221

Afvalstoffenheffing Voor de afvalstoffenheffing zijn de tarieven voor zowel eenpersoons- als meerpersoonshuishoudens met 1% verhoogd. Omschrijving Eenpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

Jaarstukken 2024

Begroot 2.361 5.233

Realisatie 2.359 5.229

Verschil -2 -4

Pagina 66 van 222

Rioolheffing In 2024 is het tarief ten opzichte van 2023 met 4% verhoogd. Omschrijving Rioolheffing

Begroot 6.105

Realisatie 6.486

Verschil 381

Leges De tarieven voor leges zijn in 2024 verhoogd met 5,7% (consumentenprijsindex juni 2023). Op de onderdelen waarop een maximaal Rijkstarief van toepassing is, is dat tarief gehanteerd. Omschrijving Algemene dienstverlening Fysieke leefomgeving Dienstverlening Europese richtlijn

Begroot 1.268 4.041 0

Realisatie 1.607 5.026 34

Verschil 339 985 34

Begroot 1.697

Realisatie 2.087

Verschil 390

Begroot 700

Realisatie 701

Verschil 0

Begroot 524

Realisatie 600

Verschil 76

Begroot 93

Realisatie 85

Verschil -8

Parkeerbelastingen (Straatparkeren) In 2024 zijn de tarieven op straat verhoogd naar € 2,50 per uur. De tarieven voor parkeren in parkeergarages zijn daarentegen verlaagd naar € 2,00 per uur. De tarieven voor de abonnementen en de vergunningen zijn verhoogd met de inflatieontwikkeling van 5,7%. Daarbij zijn de bedragen afgerond. Voor de naheffingsaanslag parkeerbelasting was het maximale Rijkstarief van toepassing.

Toeristenbelasting In 2024 zijn 2 verschillende toeristenbelastingtarieven geheven. Het reguliere tarief bedroeg €1,50 per persoon, per overnachting. Het tarief van €3,00 was van toepassing in de dagen voorafgaand en tijdens de TT.

Lijkbezorgingsrechten De lijkbezorgingsrechten zijn verhoogd met de inflatie van 5,7%.

Marktgelden De marktgelden zijn verhoogd met de inflatie van 5,7%

Jaarstukken 2024

Pagina 67 van 222

Precariobelasting De precariobelasting is verhoogd met de inflatie van 5,7%

Begroot 90

Realisatie 80

Verschil 10

Begroot 32

Realisatie 14

Verschil -/-18

Begroot 167

Realisatie 158

Verschil 9

Liggelden De liggelden zijn verhoogd met de inflatie van 5,7%

Bedrijfs Investerings Zone (BIZ) Sinds 1 januari 2023 hebben we in onze gemeente een BIZ binnenstad Assen. Deze loopt tot 2027. De BIZ wordt geheven van zowel de eigenaren als gebruikers van niet-woonruimten in de binnenstad. Met de opbrengst worden activiteiten in de openbare ruimte en op het internet gerealiseerd, zodat er gewerkt kan worden aan een sterke binnenstad. De gemeente keert de opbrengst uit aan de uitvoeringsorganisatie van de BIZ. Het tarief van de BIZ bedroeg in 2024 0,1% van de WOZ waarde per 1 januari 2023met een minimum van € 200 en een maximum van € 400.

Lokale belastingdruk

Scope lokale belastingdruk In onderstaande tabellen staat wat de woonlasten voor gebruikers en eigenaren van woningen in de gemeente Assen zijn. Voor gebruikers gaat het om de afvalstoffenheffing en rioolheffing en voor de eigenaren komt daar de onroerendezaakbelasting nog bij. Er is onderscheid gemaakt tussen huishoudens bestaande uit één persoon en meerdere personen.

Woonlasten gebruikers woningen [Bedragen x € 1, afgerond op hele €]

Belastingdruk

Heffing

Belastingdruk gebruikers woningen Belastingdruk gebruikers woningen

Rioolheffing Afvalstoffenheffing

Jaarstukken 2024

Eenpersoonshuishouden 179 193

Meerpersoonshuishouden 179 267

Pagina 68 van 222

Woonlasten eigenaren woningen [Bedragen x € 1, afgerond op hele €]

Belastingsoort

Onroerendezaakbelasting Totale woonlasten Eenpersoonshuishouden Totale woonlasten Meerpersoonshuishouden

Woningwaarde € 200.000 291 663 737

Woningwaarde € 500.000 728 1.100 1.174

Woningwaarde € 1 miljoen 1.456 1.828 1.902

Gemiddelde WOZ-waarde In 2024 is de gemiddelde WOZ-waarde van een woning in de gemeente Assen € 296.000 (landelijk € 407.000). Dit was in 2023 € 274.000. Deze WOZ-waarde wordt jaarlijks bijgesteld is het gevolg van gunstige marktomstandigheden en prijsontwikkelingen in de vastgoedsector.

Referentiegemeenten [Bedragen x € 1, afgerond op hele €]

Gemeente

Assen Enschede Groningen Leeuwarden Zwolle Gemiddeld

Eigenaar Eenpersoonshuishouden 865 966 1.060 705 782 876

Eigenaar Meerpersoonshuishouden 939 1.013 1.171 851 854 966

Huurder Eenpersoonshuishouden 372 572 263 275 229 342

Huurder Meerpersoonshuishouden 446 599 373 421 300 428

Eigenaar Meerpersoonshuishouden 800 939 1.046 1.036 868 934 923 822 844 976 792 943 914

Huurder Eenpersoonshuishouden 199 372 198 373 383 299 316 401 432 240 377 208 327

Huurder Meerpersoonshuishouden 265 446 238 428 478 332 399 401 477 281 411 302 375

Gemeenten in Drenthe [Bedragen x € 1, afgerond op hele €]

Gemeente

Aa en Hunze Assen Borger-Odoorn Coevorden De Wolden Emmen Hoogeveen Meppel Midden-Drenthe Noordenveld Tynaarlo Westerveld Gemiddeld

Jaarstukken 2024

Eigenaar Eenpersoonshuishouden 734 865 1.005 981 774 902 840 822 799 935 759 849 860

Pagina 69 van 222

Kwijtscheldingsbeleid

Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Assen verleent kwijtschelding voor afvalstoffenheffing, rioolheffing en onroerendezaakbelastingen. De bijstandsnorm is vastgesteld op honderd procent. Aanvragers op bijstandsniveau kunnen kwijtschelding krijgen, tenzij hun vermogen daarvoor te hoog is. In onze gemeente hebben we er voor gekozen om de vermogensnorm per 1 januari 2022 te verhogen met € 1.500 voor alleenstaanden, € 1.800 voor alleenstaanden met een kind en met € 2.000 voor echtparen en samenwonenden. In bepaalde gevallen komen ook ondernemers die op bijstandsniveau leven voor kwijtschelding in aanmerking.

Kwijtschelding 2024 [Bedragen in € x 1.000]

Heffing Kwijtschelding Onroerendezaakbelastingen 1 Afvalstoffenheffing 416 Rioolheffing 332

Jaarstukken 2024

Pagina 70 van 222

Wettelijke kostendekkendheid

Kostendekkendheid heffingen A. Kosten (x € 1.000) Omschrijving

Kosten taakveld Overig Inkomensverdeling Inkomsten taakveld Toe te rekenen overhead Toe te rekenen btw

Rechten titel I algemeen

Rechten titel II fysiek

Rechten titel III EUR

Marktgelden

Liggelden

Lijkbezorgingsrechten

Afvalstoffenheffing

Rioolheffing

648

28

0

83

2

121

2.708

3.566

526 0

1.013 0

27 0

117 0

15 0

509 0

3.517 398

1.265 319

0

0

0

0

0

0

-1.152

-668

324

678

15

52

2

313

1.161

776

19

40

1

3

3

18

625

527

Rechten titel I algemeen

Rechten titel II fysiek

Rechten titel III EUR

Marktgelden

Liggelden

Lijkbezorgingsrechten

Afvalstoffenheffing

Rioolheffing

1.218

5.026

17

85

22

640

7.588

6.233

B. Inkomsten (x € 1.000) Omschrijving

Opbrengst heffingen

C. Kostendekkendheid (in%) Omschrijving

Rechten titel I algemeen

Rechten titel II fysiek

Rechten titel III EUR

Marktgelden

Liggelden

Lijkbezorgingsrechten

Afvalstoffenheffing

Rioolheffing

Dekkingspercentage

80

286

41

33

80

66

105

108

D. In voorziening verkregen middelen van derden nvt

Jaarstukken 2024

Pagina 71 van 222

Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Scope

Doel Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre we gemeentelijke risico’s kunnen afdekken door de beschikbare weerstandscapaciteit. Voldoende weerstandsvermogen voorkomt dat een financiële tegenvaller ons direct dwingt tot bezuinigen. Het weerstandsvermogen is voldoende als we financiële tegenvallers goed kunnen opvangen. Daarom zetten we weerstandscapaciteit en risico’s tegen elkaar af.

Risicobeheersing Onze organisatie werkt volgens het principe van integraal management. Hierbij zijn de manager, budgethouder of projectleider verantwoordelijk voor de risicobeheersing op respectievelijk hun beleidsterrein, afdeling of project. Zij maken risicoanalyses en organiseren risicosessies als ze dat nodig vinden om de risico’s te beheersen. Bij nieuwe of gewijzigde risico’s met forse gevolgen informeren zij ons college en de raad. In het kader van de P&C-cyclus inventariseren we tweemaal per jaar gemeentebreed de risico’s per beleidsprogramma en drukken deze in geld uit. Vervolgens wordt de benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van de risico’s gerelateerd aan de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst nemen we op in de jaarlijkse begroting en jaarrekening. In de kadernota Weerstandsvermogen en risicomanagement 2020 leest u meer over uitgangspunten, methodiek en werkwijze.

Risico”s

Programma 1. Wonen in Assen Bestemmingsplan Binnenstad Noordoost Met dit bestemmingsplan worden de ruime bouw- en gebruiksmogelijkheden van de huidige beheersverordening aangepast. Dit kan planschade tot gevolg hebben. Of er nadeelcompensatie ontstaat, hangt af van het feit of een ontwikkeling op een perceel plaatsvindt en wat er dan gerealiseerd wordt. Op dat moment kunnen we beoordelen of de planschade vergoed moet worden en hoe hoog die vergoeding is. Met inachtneming van vele afhankelijkheden en onzekerheden is een risico-inschatting gemaakt.

Programma 2. Werken in Assen Ontwikkeling uitkeringen – baten Het rijksbudget voor de uitkeringen in het kader van de participatiewet is en blijft wisselend en is niet altijd toereikend. Het macrobudget voor de gebundelde rijksuitkering, ‘BUIG’, wordt verdeeld over alle gemeenten volgens een verdeelmodel. Dit model wordt jaarlijks herijkt op basis van parameters die de kans op bijstand voorspellen. Dit zorgt voor onzekerheid over te ontvangen budgetten. In het verleden is Assen vaak een na-

Jaarstukken 2024

Pagina 72 van 222

deelgemeente geweest. In 2024 is het verdeelmodel aangepast met als resultaat een groter aandeel in het rijksbudget ten gunste van Assen. Na een aantal jaren "nadeelgemeente" te zijn geweest hebben we 2024 afgesloten met een overschot op het rijksbudget. Vanaf 2025 is op basis van deze kennis, en met inachtneming van de laatste ontwikkelingen, rekening gehouden met een overschot in de meerjarenraming. Het aandeel Assen in het macrobudget is echter in 2025 weer naar beneden bijgesteld. De mate van (toekomstige) onzekerheid over de beschikbare budgetten blijft daarmee onveranderd, waardoor we de risico’s op het ontstaan van een tekort - weliswaar in afgezwakte vorm - blijven opnemen in het weerstandsvermogen.

Ontwikkeling uitkeringen-lasten De ontwikkeling van de uitkeringen wordt (na een stijging in 2024) voor 2025 en 2026 door het CPB op een gelijkblijvend niveau geraamd. Daarna wordt een lichte daling verwacht. De kans bestaat dat tussentijdse economische, dan wel geopolitieke veranderingen zich voordoen, wat zijn weerslag heeft op de bijstandspopulatie.

Budget ontwikkeling Wsw baten en lasten Na een aantal jaren met tekorten op de WSW is vanaf 2020 sprake van meer evenwicht tussen de (rijks)baten WSW en de uitgaven. In 2024 was nog een tekort begroot, maar is uiteindelijk afgesloten met een klein overschot. Ook in de meerjarenbegroting houden we vanaf 2025 rekening met jaarlijks een klein overschot. Door deze trend, met daarin een stabielere inkomstenkant, zien we een verschuiving van de risico's van de batennaar de lastenkant. De bovenmatige loon- en prijsontwikkelingen van de afgelopen jaren én de maatschappelijke tendens om de laagste inkomensgroepen gerelateerd aan de stijgende minimumlonen niet in de kou te laten staan, zijn van invloed op cao-onderhandelingen. Daarnaast is er een tendens waarneembaar dat er vanuit andere vormen van begeleid werk terugstroom plaatsvindt naar SW-arbeidsovereenkomsten.

Bedrijfsvoering WPDA We zien in toenemende mate risico’s ontstaan in onderdelen van de bedrijfsvoering van WPDA. Er zijn o.a. onzekerheden over de personeelsbezetting als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt, de toename van ITbeheer, structuur en informatiehuishouding, hoogte van externe financiering (subsidies) en de transitie naar dienstverlening vanuit een Centrum voor Werk, Inkomen en Ontwikkeling. Daarnaast staat WPDA voor de opgave de kosten van de bedrijfsvoering in de hand te houden met het oog op de financiële positie van gemeenten vanaf 2026. Dit vraagt om scherpe keuzes wat er toe leidt dat met name investeringen in mankracht om gewenst nieuw beleid in te voeren, en investeringen in de IT huishouding op een laag pitje worden gezet. Dit betekent o.a. een aangepaste begroting voor 2026 en verder, met de kanttekening dat de risico's van eventuele overschrijding van de bedrijfsvoeringbudgetten zijn toegenomen.

Programma 3. Meedoen in Assen Huishoudelijke hulp zonder regie Door dubbele vergrijzing wordt een stijging van de kosten voor huishoudelijke hulp verwacht. Door het loslaten van de taaleis zijn de wachtlijsten met zorgaanbieders inmiddels ingelopen. Hierdoor zien we een risico op het stijgen van de kosten voor huishoudelijke hulp. Daarnaast neemt het risico toe op stijging van de pgb-kosten. Zie hiervoor de tekstuele toelichting bij Uitvoering jeugdwet en WMO.

Uitvoering Jeugdwet en Wmo We zien dat het aantal jongeren met mentale problemen toeneemt. De wachtlijsten in de Jeugd GGZ zijn een indicatie voor toenemende zorgkosten. Daarnaast geven zorgaanbieders aan te schrikken van de mentale

Jaarstukken 2024

Pagina 73 van 222

gezondheid van jongeren en bijbehorende problematiek. Het is belangrijk om te blijven zorgen dat de capaciteit bij de zorgverleners past bij de zorgvraag. Daarnaast heeft de Centrale Raad van Beroep twee belangrijke uitspraken gedaan over het pgb-uurtarief voor hulp bij huishouden en individuele begeleiding. De Centrale Raad van Beroep heeft geoordeeld dat het pgb-uurtarief te laag is om voldoende ondersteuning te kunnen bieden. Dit heeft als risico dat onze pgb-kosten stijgen.

Hervormingsagenda Jeugd Het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de VNG werken samen aan de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028. Het doel van deze zogenoemde vijfhoek is hulpverlening verbeteren en meer grip op het jeugdstelsel. Als onderdeel van de uitspraak van de Commissie van Wijzen over de extra middelen jeugdhulp, is ook een Hervormingsagenda voorzien waarin maatregelen zijn opgenomen die moeten leiden tot een kwaliteitsverbetering en lagere kosten. Op 30 januari 2025 heeft de Onafhankelijke deskundigencommissie-Van Ark een advies aan het kabinet uitgebracht over de haalbaarheid en houdbaarheid van het meerjarig financieel kader 2025 tot en met 2027. Eind april heeft het kabinet via de Voorjaarsnota 2025 besloten om de hoogte van de besparingsopgave tijdelijk te dempen. Met ingang van 2028 gaat het kabinet ervan uit dat de oorspronkelijke besparingen wel financieel haalbaar moet zijn. In de al eerder genoemde afspraken omtrent de nieuwe stelpost jeugd is het volgende aangegeven: “Uit de Hervormingsagenda volgt een combinatie van een set van maatregelen en een financieel kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. De aanpassingen van de ramingen vormen geen budgettaire garantie”.

Gezien de omvang van de Hervormingsagenda en het mogelijke financiële effect voor de Asser begroting en meerjarenraming, is het noodzakelijk om direct na vaststelling van de Hervormingsagenda deze te vertalen naar de Asser situatie waarbij de haalbaarheid van deze Hervormingsagenda in kaart wordt gebracht.

Wmo: vergrijzing en wachtlijsten GGZ De wachtlijsten voor de volwassenen GGZ (Zorgverzekeringswet) worden langer en de Wmo-kosten nemen toe. Door dubbele vergrijzing (verder: vergrijzing) verwachten we dat meer ouderen aanspraak maken op zorg. De verdeling van zorgkosten en compensatie van meerkosten zijn belangrijk voor de VNG richting de landelijke politiek. In de prognose hebben we rekening gehouden met vergrijzing en langere wachtlijsten. Voor de extramuralisering (langer thuis wonen) van de GGZ is een landelijk hoofdlijnenakkoord afgesloten tussen de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Het Rijk heeft de bezuiniging verlaagd en gemeenten krijgen meer geld. We weten niet of dat voldoende zal zijn om alle kosten te betalen wanneer meer GGZ-cliënten in de wijk gaan wonen.

Gemeentelijke Kredietbank (GKB) financieel en organisatorisch De GKB bevindt zich momenteel in de voorfase van verzelfstandiging, die medio 2025 zijn beslag moet krijgen in de vorm van een stichting. Hierin zullen naast de voormalige GR gemeenten Assen, Hoogeveen en Meppel, ook tenminste 8 gemeenten deelnemen die voorheen via een dienstverleningsovereenkomst diensten afnamen van de GR GKB. De huidige Gemeenschappelijke Regeling zal nog tijdelijk blijven voorbestaan om o.a. activa en passiva af te wikkelen die in de GR achterblijven. De GKB wordt klaargestoomd om vanaf 2025/2026 met een structureel gezonde exploitatie de toekomst in te gaan. De transitie, het financieel gezond maken van de exploitatie, de storting van een weerstandsvermogen en de afwikkeling van de GR betekenen (extra) Jaarstukken 2024

Pagina 74 van 222

uitgaven waarvan de omvang nog niet exact is vast te stellen en niet in de begroting 2025 zijn opgenomen. Vrijwel zeker is dat er in 2025 een beroep gedaan zal worden op ons weerstandsvermogen.

Financiële risico’s Beschermd Wonen Assen verzorgt als centrumgemeente de uitvoering voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen. Het nieuwe verdeelmodel voor Beschermd Wonen was bekend, maar is door het uitstellen van het woonplaatsbeginsel aan verandering onderhevig. Op 12 september 2023 is de Wet Woonplaatsbeginsel en het bijbehorende objectief verdeelmodel controversieel verklaard. De kans is erg klein dat de invoering hiervan voor 2027 gaat plaatsvinden. We gaan over een periode van 10 jaar van historische naar objectieve verdeling. We verwachten dat we in die 10 jaar toegaan naar een licht nadeel. In hoeverre dit nadeel werkelijkheid wordt, hangt af van de zorgvraag. Er zijn meer klanten over gegaan van BW naar de WLZ. Hoe het Rijk dit gaat afrekenen uit de integratie-uitkering weten we nog niet exact maar er is een risico op een extra uitname. Zodra dit duidelijk is, informeren we de raad hierover. Ook wordt de onzekerheid veroorzaakt door de instroom van voornamelijk jongvolwassenen en de doorstroom binnen de BW indicatie in verband met de beschikbaarheid van passende woonruimten.

Overige financiële risico’s zorgkosten en relatie met rijksmiddelen Wij kunnen afwijkingen van de zorgkosten in absolute zin niet uitsluiten. De totale zorgkosten binnen de gemeente Assen, inclusief regionale middelen voor Beschermd Wonen, bedragen in 2024 ruim €100 miljoen. Een afwijking van 1% van de begroting is dus al €1 miljoen.

Nieuwe ontwikkeling van loonkosten binnen welzijn We zien bij veel subsidie partijen en inkooprelaties dat de kosten significant toenemen als gevolg van nieuw afgesloten cao’s. Bij het vernieuwen van deze subsidies en/of afspraken is de kans groot dat de kosten stijgen zonder dat we hier volledig voor worden gecompenseerd. Dit heeft ook zijn uitwerking op de projecten binnen het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Dit betekent dat bij het stijgen van de kosten deze middelen wellicht ontoereikend zijn, ondanks een indexatie van de budgetten vanuit het ministerie van VWS. Daarnaast worden vanaf 2025 een groot aantal nieuwe aanbestedingen gedaan met zorgaanbieders, waarbij een groot risico bestaat dat de kosten toenemen en dat compensatie hiervan uit het gemeentefonds niet toereikend zal zijn.

Nieuwe tariefontwikkeling instellingen jeugdzorg De (landelijke) tarieven voor gecertificeerde instellingen (GI’s) in de jeugdzorg stijgen harder dan voorzien en soms wel met 20%. Een stijging van deze omvang was niet voorzien en tevens is de vraag in hoeverre we deze tariefstijging gecompenseerd krijgen vanuit het Rijk.

GGD In de risicoparagraaf van de jaarrekening 2024 van de GGD zijn de actuele risico's van de GGD geïnventariseerd. De belangrijkste zijn: arbeidsmarktproblematiek, het (niet) voldoen aan de AVG t.a.v. privacy / informatiebeveiliging en de digitale verstoring / cybercrime risico's. Omdat de GGD zelf niet beschikt over een weerstandsvermogen, is het totaalbedrag van de waardering van de risico's omgeslagen in een risicobedrag per

Jaarstukken 2024

Pagina 75 van 222

individuele gemeente, ter opname in de eigen paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Voor een toelichting op de risico's verwijzen we naar de jaarrekening 2024 van de GGD.

Programma 4. Aantrekkelijk Assen Bedrijfsvoering Veiligheidsregio Drenthe (VRD) In onderdelen van de bedrijfsvoering van de VRD zijn risico's geïnventariseerd. De VRD heeft geen eigen weerstandscapaciteit om mogelijke risico's op te vangen. Naast financieel algemene risico's (loon- en prijsontwikkeling boven compensatie) zijn er ook risico's over ICT en informatievoorziening (digitale verstoring/cybercrime) geïnventariseerd. Ook zijn er risico's met betrekking tot personeel en organisatie (o.a. arbeidsmarktproblematiek). Daarnaast worden algemene risico's onderscheiden, zoals de ontwikkeling van energietarieven en klimaateffecten die invloed hebben op de primaire processen van de brandweer.

Programma 5. Samen werken aan Assen Risico voorziening pensioenverplichtingen(oud-) wethouders Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Wet Appa). We hebben een voorziening waaruit we de pensioenuitkeringen betalen. Jaarlijks berekent PROambt de bedragen aan de hand van rente, leeftijd en sterftekansen van de verzekerden. Verandering van de rentestand is een risico. Als de rente daalt moeten we meer geld in de voorziening storten. En als de rente hoger wordt, neemt het risico af.

Programma 6. Bedrijfsvoering Risico voorziening verlofsparen De regeling Verlofsparen is gestart per 1-1-2022 en opgenomen in het personeelshandboek. De werknemer mag zelf bepalen in welk jaar hij verlof gaat sparen of opnemen in selfservicesysteem YouForce Gespaarde vakantie-uren kunnen niet vervallen, het totale aantal opgebouwde en gespaarde vakantie-uren per medewerker mag niet hoger zijn dan 3600 uur. Per 31 december 2024 is er een voorziening verlofsparen gevormd. Vanaf 2025 zal deze voorziening door structurele stortingen op peil gehouden moeten worden. Dit op basis van de per 31 december van elk jaar gereserveerde verlofuren. Deze jaarlijkse stortingen zijn op voorhand niet exact te bepalen en vormen dus een financieel risico.

Programma 7. Vastgoed en grondbedrijf Grondexploitaties Risico's op grondexploitaties vangen we op binnen de reserves grondbedrijf. Jaarlijks analyseren we bij de begroting per exploitatiegebied kosten, opbrengsten en risico's. Risico's die vallen onder onvoorzien dekken Jaarstukken 2024

Pagina 76 van 222

we in de weerstandsreserve van het grondbedrijf. Het bedrag bepalen we op basis van de IFLO-norm (Inspectie Financiën Lagere Overheden) en onderbouwen we met risicoanalyses.

Emmaschool Door bezwaren in 2024 van enkele omwonenden op de verleende omgevingsvergunning is het bouwproces van de Emmaschool vertraagd. Om de financiële impact van deze vertraging te beperken heeft op 18 maart 2025 het College ingestemd met het advies om de bouwprocessen van de Emmaschool en de MFA Zeemanstraat om te draaien. De projecten van de Emmaschool en MFA Zeemanstraat (ten behoeve van KC Theo Thijssen en het bestuurskantoor van Plateau) zijn afhankelijk van elkaar. Door het omdraaien van de bouwprocessen kan er wel doorgang vinden in de bouwplanning en worden de meerkosten beperkt. De financiële meerkosten (minimumvariant) die we op dit moment kunnen overzien, worden verwerkt in de Kaderbrief 2026. De kosten boven de minimumvariant vormen een financieel risico.

Programma 8. Algemeen Financieel Beleid Gemeentefonds - Afnemende ruimte onder Btw-compensatiefonds-plafond De omvang van het BTW-compensatiefonds is sinds een aantal jaren gemaximeerd. Onder en overschrijdingen van dat maximum worden verrekend met het gemeentefonds. Op basis van de meicirculaire 2024 is de verwachting dat een onderschrijding zal ontstaan van € 573 miljoen. Of dit beeld ook werkelijk uitkomt wordt duidelijk bij de meicirculaire 2025. De kans en hoogte van het effect kunnen we niet voorspellen.

Rentebeleid Europese Centrale Bank (ECB) De ontwikkelingen van de rente op de geld en kapitaalmarkt lieten de afgelopen periode een dalende trend zien. Het huidige rentepeil eind 2024 was 3%. De verwachting is dat deze nog verder zal dalen gezien de ontwikkeling van de Europese inflatie. Geopolitieke ontwikkelingen zijn echter ook van invloed op de ontwikkeling van de rentetarieven.

'Ravijn' - niet taakgebonden kortingen door het Rijk Het Rijk heeft in 2024 de nieuwe financieringsmethodiek ingevoerd. Hiermee zou met ingang van 2026 de omvang van het gemeentefonds met circa 3,0 miljard worden gekort. Het effect van deze korting stijgt in de jaren daarna. Dit betekent voor alle gemeenten een forse verlaging van de algemene uitkering met ingang van 2026. Voor Assen gaat het om een verlaging van circa € 12 miljoen en verder stijgend. In het meerjarenbeeld 2026-2028 van de begroting 2025 was deze verwachting al verwerkt. Het was onduidelijk of en in welke mate het huidige kabinet bereid is om dit tekort op te lossen. In het overhedenoverleg van 16 april 2025 heeft het kabinet de zorgen van gemeenten serieus genomen. Via de Voorjaarsnota 2025 komt er t/m 2027 cumulatief € 3 miljard beschikbaar voor gemeenten. Dit extra geld helpt om onder andere de jeugdzorguitgaven te dekken en de terugval in het gemeentefonds vanaf 2026 deels te dempen. Met ingang van 2028 gaat het kabinet ervan uit dat de oorspronkelijke besparingen wel financieel haalbaar moeten zijn.

Jaarstukken 2024

Pagina 77 van 222

Kengetallen

Doel en Toelichting Scope De tabellen met kengetallen geven inzicht in de ontwikkeling van de financiële vermogenspositie. Weerstandscapaciteit Voor het bepalen van de weerstandscapaciteit is een aantal componenten als pro memorie meegenomen. De feitelijke weerstandscapaciteit is nog iets hoger.

Uitleg over weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit leest u hier: https://www.nvrr.nl/wiki/9198/weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen: 4,8 [A/B] De gemeente Assen streeft naar een structurele ratio van minimaal 1,0 (ondergrens voldoende). De ratio voor het weerstandsvermogen bedraagt 4,8. De ratio is uitstekend.

Uitleg over kengetallen leest u hier: https://www.kennisopenbaarbestuur.nl/themas/financien-decentrale-overheden

Weerstandsvermogen [Bedragen in € x 1.000] Omschrijving A. Weerstandscapaciteit Algemene reserve Reserve weerstandsvermogen Weerstandsreserve grondbedrijf Bestemmingsreserves exclusief verplichtingen Stille reserves Onbenutte belastingcapaciteit Nieuwe beleidsruimte Totaal weerstandscapaciteit B. Risico's per begrotingsprogramma Wonen in Assen Werken in Assen Meedoen in Assen Aantrekkelijk Assen Samen Werken aan Assen Bedrijfsvoering Vastgoed en grondbedrijf Algemeen financieel beleid Weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit (A) Risico's (B) Weerstandsvermogen absoluut (A-B) Weerstandsvermogen ratio (A/B)

Jaarstukken 2024

Bedrag 78.527 12.100 8.490 0 0 0 0 99.117 250 3.550 6.158 285 0 0 8.490 1.800 99.117 20.533 78.584 4,8

Pagina 78 van 222

Financiële positie Omschrijving Netto schuldquote Netto schuldquote na correctie verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatieratio Belastingcapaciteitratio

Omschrijving Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatieratio Belastingcapaciteitratio

Jaarstukken 2024

Rekening 2023 61% 60% 38% -2,2% 7% 85%

Prognose 2024 75% 73% 38% 0,6% 7% 90%

Minst risicovol < 90% > 50% >0 < 20% < 95%

Rekening 2024 48% 47% 44% 3,4% 4% 91%

Meest risicovol > 130% < 20% <0 > 35% > 105%

Pagina 79 van 222

Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen Kaders en Risico’s

Scope De belangrijkste kapitaalgoederen van de gemeente zijn wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Exploitatie van deze goederen vergt onderhoud. In deze paragraaf zijn de beleidskaders voor instandhouding weergegeven.

Algemene beleidskaders Het beheer van de openbare ruimte is gericht op een minimaal acceptabele verzorging van gemeentelijke eigendommen en risico gestuurd beheer. Hierbij gaat het om: wettelijke verplichting, dreiging bestuurlijke nalatigheid, niet meer kunnen instaan voor de veiligheid, dreiging van exploitatietekorten of kapitaalverlies of samenwerking met ander partijen of projecten. Groot onderhoud gebeurt volgens de Agenda BOR (Beheer Openbare Ruimte) en Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan (GWRP 2019-2024). In 2024 is het GWRP met één jaar verlengd, In de Agenda BOR zijn de beeldkwaliteitsniveaus opnieuw vastgesteld voor de verzorging van de Openbare Ruimte (IBOR). We herijken de IBOR.

Financiële kaders en risico’s De kosten van instandhouding bestaan uit kosten voor onderhoud, kapitaallasten en beheer- en exploitatielasten. Om kapitaalverlies te voorkomen is de flexibiliteit in de onderhoudsbudgetten beperkt. Daarnaast leidt achterstallig onderhoud tot hogere onderhoudskosten dan tijdig onderhoud. Daarom voeren we beheer en onderhoud voor water en riolering risico gestuurd uit. Verder is de hoogte van de budgetten mede afhankelijk van de gekozen beeldkwaliteit. Hiervoor zijn diverse beheervisies opgesteld met beleidsdoelstellingen voor diverse kapitaalgoederen. De financiering van herinrichtingsprojecten bij einde levensduur nemen we op in de investeringsstaat zoals aangegeven in de Notitie Materiële Vaste Activa (Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten). Ook autonome ontwikkelingen zijn van invloed op de hoogte van de budgetten. Te denken valt aan de sterk stijgende energielasten en de boven trendmatige stijging van de beheer- en onderhoudslasten. In de begroting hebben we rekening gehouden met deze ontwikkeling.

Overzicht beleidskaders Soort Riolering Riolering Begraven Begraven Begraven

Gebouwen Gebouwen Groen Groen Groen Overige infra Overige infra

Jaarstukken 2024

Beleidskader Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan Assen GWRP 2019-2024 Vaarwater in Assen 2016 Beheersverordening begraafplaatsen 2014 Beleidsnota gemeentelijke begraafplaatsen Beleidsnota Historie en toekomst Noorder- en Zuiderbegraafplaats + lijst cultuurhistorische waardevolle monumenten 2010 Masterplan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed 2020 Vastgoednota 2020 Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR) Groenvisie Assen - de groene stad van het noorden Visienota Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) 2022 Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR) Beeldende kunst in de openbare ruimte Notitie Beeldende Kunst en Vormgeving in de openbare ruimte 2022-2030

Pagina 80 van 222

Soort Riolering Overige infra

Overige infra Wegen

Beleidskader Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan Assen GWRP 2019-2024 Nieuwe norm voor aanleg openbare verlichting Raadsbesluit 2017 Openbare verlichting - Kwaliteitscriteria NPR 13201 Versnelde verduurzaming openbare verlichting, raadsbesluit 2017 Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR)

Onderhoud per beheercategorie

Riool en waterzuivering Beleid In 2019 is het Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan Assen 2019-2024 (GWRP) geactualiseerd en vastgesteld. Hierin is de gezamenlijke visie en ambitie van gemeente en waterschappen over water in relatie tot ruimtelijke ordening vastgesteld. Om goed inzicht en prioritering te krijgen is een voortschrijdende planning (4 jaar) nodig, waarbij we ook de werkvoorraad bepalen voor een periode van 10 jaar. Prioritering van projecten is een integrale afweging op basis van einde levensduur, slijtage, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen. De planning stemmen we af met de programma's Gebiedsgericht Werken (GGW) en Mijn Buurt Assen. De voorbereidingen voor het GWRP 2025-2030 zijn inmiddels gestart. Omdat de voorbereidingen voor het nieuwe GWRP meer tijd in beslag nemen is het GWRP 2019-2024 met één jaar verlengd. Financiën en risico’s De lasten van riolering zijn gelijk aan de baten uit rioolheffing. We schrijven investeringen af over de economische levensduur. Onderhoud aan riolering betalen we uit de onderhoudsvoorziening. De voorziening bedraagt eind 2024 € 4,7 miljoen en is op voldoende niveau.

In het rioolbeheer zijn geen afwijkingen in kwaliteitsniveaus, financiën en/of risico's door achterstallig onderhoud geconstateerd. Dit geldt ook voor de gemeentelijke vaarwegen.

Begraven Beleid Met begraven beogen we kwalitatief goed begraven op korte en lange termijn, het waarborgen van de begraaf capaciteit, het bieden van kwalitatief goede begraafplaatsen en het op peil houden van de bijdrage aan de groene kwaliteit van Assen. Het begraven moet voldoen aan de Wet op de Lijkbezorging. Het groenbeheer en padenonderhoud op de begraafplaatsen voldoen aan de afgesproken IBOR kwaliteitsniveaus. Financiën en risico’s De beschikbare middelen zijn voldoende om het onderhoud uit te voeren. Het systeem van kostendekkende tarieven is losgelaten om begraven in Assen betaalbaar te houden.

Groenbeheer Beleid In december 2023 is de Groenvisie Assen - de groene stad van het noorden vastgesteld. Het is de uitwerking van één van de hoofambities van de omgevingsvisie 'Assen nog mooier'. De omgevingsvisie is samen met inwoners, ondernemers en andere partijen opgesteld en vastgesteld. De omgevingsvisie schetst hoe Assen er in 2040 uit moet komen te zien en beschrijft de eigenschappen die Assen zo aantrekkelijk maken, In 2023 is ook de Visie klimaatadaptatie vastgesteld. Vanwege de vele raakvlakken tussen de Groenvisie en de Visie Klimaatadaptatie is een gezamenlijke uitvoeringsagenda opgesteld.

Jaarstukken 2024

Pagina 81 van 222

De visie Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten heeft als doel om een kader te bieden aan de openbare ruimte en om keuzes te maken rondom beheer, onderhoud en vervanging van speel- en ontmoetingsplekken. Deze visie vervangt het Stedelijk speelbeleidskader. De visie BOSS vergt meer aandacht voor beheer en onderhoud. Omdat steeds meer mensen gebruik maken van informele speelruimte (combinatie speel- en ontmoetingsplek) is extra aandacht rondom groenbeheer noodzakelijk. Op deze manier kunnen we bewegen, ontmoeten, spelen en sporten stimuleren. Medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt houden het onderhoudsniveau van het groen op peil. Burgers en instellingen kunnen zelf zorgen voor een 'plus' op het onderhoudsniveau van het groen in hun omgeving. De verzorgingsuitgangspunten en - niveaus van de openbare ruimte zijn vastgelegd in de Agenda BOR. We evalueren de normen en de systematiek voor het beheer van de openbare ruimte. We herijken dit vanuit onder andere de Groenvisie en de Visie Klimaatadaptatie en stellen waar nodig aanpassingen voor inclusief de financiële doorrekening om zo - vanuit ketensamenwerking - onze bezittingen in de openbare ruimte te beheren. Financiën en risico’s Het huidige budget is toereikend voor regulier beheer op basis van de afgesproken kwaliteitsniveaus. Hiermee renoveren of vervangen we verouderde groenvakken.

Er is geen budget voor vervanging van grote boomstructuren. Bij areaaluitbreiding stellen we, zoals afgesproken in de Agenda BOR, vooraf beheerbudgetten bij. In de vastgestelde Groenvisie is er geld beschikbaar gesteld voor het thema Steenbreek. Deze is verwerkt in de begroting 2025. Ook het Vervangingsbudget en Meedoen in het groen is hierin betrokken.

Wegbeheer Beleid Het dagelijks beheer van straten en wegen vindt plaats op basis van de vastgestelde beeldkwaliteit. Het beheer en onderhoud van de verhardingen is gericht op het behoud van de verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien.

Het plannen van groot onderhoud en wegreconstructies bepalen we aan de hand van visuele weginspecties, restlevensduur onderzoeken, maatregeltoetsen en technische metingen. Onderhoud aan asfaltwegen is mede gericht op het voorkomen van kapitaalvernietiging. Bij het opstellen van de integrale planning houden we rekening met (geplande) rioleringsprojecten, ontwikkelingsplannen, verkeerskundige projecten en projecten vanuit gebiedsgericht werken. Integraal prioriteren we instandhoudingsprojecten die voortkomen uit einde levensduur van de wegen, maatschappelijke opgaven en functiewijzigingen van de openbare ruimte. Het meerjarenprogramma bekijken we over een periode van vijf jaar (beleidslijn Agenda BOR). Daaruit volgt ook een doorkijk naar het beschikbare budget op de middellange termijn. Financiën en risico’s De kader van de Agenda BOR geven inzicht in de werkwijze van het beheer en onderhoud van verhardingen. De daaruit volgende lasten van groot onderhoud komen jaarlijks ten laste van de exploitatie.

Risico gestuurd beheer (zie: Algemene Beleidskaders) kan plaatselijk tot kwaliteitsvermindering leiden. Hierdoor kan een verhoogd veiligheidsrisico voor verkeersdeelnemers ontstaan. In de oudere wijken neemt de noodzaak tot groot onderhoud en reconstructies toe. Deze hoge onderhoudskosten leggen in de toekomst een groter beslag op de algemene middelen.

Jaarstukken 2024

Pagina 82 van 222

Overige infrastructuur Beleid Het onderhoud is gericht op verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien. Groot onderhoud en vervanging vinden plaats op basis van conditiemetingen en technische inspecties en zijn gericht op het voorkomen van kapitaalvernietiging. Voor goed inzicht en prioritering maken we een voortschrijdende planning (10 jaar), Prioritering van projecten is een integrale afweging op basis van einde levensduur, slijtage, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen. De planning wordt afgestemd met de programma's Gebiedsgericht Werken (GGW) en Mijn Buurt Assen.

Kunst in de openbare ruimte (niet infrastructurele kunstwerken) maakt onze leefomgeving mooier, kan het historisch bewustzijn versterken en draagt bij aan de identiteit van onze stad. In 2022 is de Kunst- en Cultuurnota 2021-2024 vastgesteld waar ook de beeldende kunst in de openbare ruimte op basis van de percentageregeling en het onderhoud daaraan is opgenomen. Financiën en risico’s De beheerplannen geven inzicht in de werkwijze en lasten van het dagelijks onderhoud. In de product begroting zijn de vervangingsinvesteringen vanwege einde levensduur opgenomen.

Als beheerder hebben we de verantwoordelijkheid de openbare ruimte veilig te houden. De maatregelen die daarmee samenhangen leggen een groter beslag op de beschikbare financiële middelen. Om de maatregelen te kunnen uitvoeren binnen de financiële kaders voeren we sommige werkzaamheden vervangingsprojecten in een later stadium uit. Dit is in lijn met de Agenda BOR.

Maatschappelijk Vastgoed Beleid Bij de inzet van gemeentelijke gebouwen kijken we kritisch naar effectiviteit en efficiency. Een betere bezetting van gebouwen door bijvoorbeeld multifunctioneel gebruik kan leiden tot een kleinere vastgoedportefeuille. In 2020 zijn zowel het Masterplan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed als de Vastgoednota vastgesteld. In 2023 is dit Masterplan herijkt en vastgesteld. Het Masterplan maakt op hoofdlijnen inzichtelijk wat er nodig is voor de verduurzaming van de totale gemeentelijke vastgoedportefeuille. Daarmee is het een instrument om grip te krijgen op deze complexe en omvangrijke opgave. Hierbij kijken we naar de huidige staat van de gebouwen, energieverbruik en maatregelen om de gebouwen klimaatneutraal en ook aardgasvrij te maken. De Vastgoednota brengt alles rondom vastgoedbeleid samen. Het maakt inzichtelijk welke gebouwen de Gemeente Assen in bezit heeft en wat kenmerkend is voor de vastgoedportefeuille. Verder bevat de Vastgoednota een bundeling van elementen die van belang zijn voor het managen van de vastgoedportefeuille. Voor een deel van de portefeuille betekent dit continuering van de huidige afspraken. Voor een ander deel betekent dit dat er voorstellen moeten komen voor nieuw vastgoedbeleid als oplossing voor geconstateerde knelpunten.

Financiën en risico’s Het vastgoed van de gemeente (niet zijnde de gebouwen in het grondbedrijf) heeft een redelijke conditie: niveau 3 van NEN 2767. Veiligheidsredenen liggen hieraan ten grondslag evenals het voorkomen van meerkosten van te groot verval van gebouwen (bijvoorbeeld vervolgschades van lekkages). Eénmaal per drie jaar inspecteren we gebouwen waarna we een meerjaren onderhoudsplanning (MJOP) opstellen. Deze MJOP is weer de opmaat voor een meerjaren investeringsplanning die we herijken als er aanleiding voor is. De investeringsplanning is de basis voor de onderhoudsvoorziening en de berekening van de benodigde stortingen in de onderhoudsvoorziening.

Jaarstukken 2024

Pagina 83 van 222

Begin 2023 heeft een inspectie van alle gebouwen plaatsgevonden met als resultaat een nieuwe onderhoudsplanning. Deze onderhoudsplanning is actueel voor 2024. In 2026 vindt er weer een nieuwe inspectie plaats van alle gebouwen voor 2027 en verder.

Besteding en verantwoording

Besteding budgetten en verantwoording (bedragen x € 1.000)

Product Begraven Begraven Groenbeheer Bossen en natuurterreinen Kinderboerderijen Plantsoenen Speelterreinen Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Overige infrastructuur Bermen Klein Straatmeubilair Kunstwerken Openbare verlichting Schoonhouden openbare ruimte Verkeersregelingen Rioolbeheer Riolering beheer en onderhoud Watergangen Waterwegen Wegen Wegen

Jaarstukken 2024

Realisatie 2023 190 190 4.054 279 108 3.494 173 28.263 28.263 3.351 23 24 1.229 1.087 590 398 4.687 3.753 644 290 3.571 3.571 44.116

Begroting 2024 160 160 3.969 444 62 3.191 272 34.529 34.529 3.368 21 22 1.459 943 438 485 4.339 3.613 528 198 3.952 3.952 50.317

Realisatie 2024 277 277 4.630 551 70 3.826 183 33.681 33.681 4.838 303 15 2.116 1.313 633 458 5.256 4.368 624 264 4.431 4.431 53.113

Pagina 84 van 222

Paragraaf 4. Financiering Treasury en Leningen

Treasury in beeld We zorgen ervoor dat we altijd voldoende geld hebben om aan onze verplichtingen te voldoen. Hiervoor sluiten we als dat nodig is leningen af. We beheersen de geldstromen en risico's die hieraan verbonden zijn en houden de kosten van rente zo laag mogelijk.

Uitvoering treasurybeleid We hebben in 2024 het gemeentelijk treasurybeleid binnen de kaders van wet- en regelgeving en de eigen beleids- en werkafspraken in samenwerking met het treasuryteam uitgevoerd (Wet Fido en het gemeentelijke treasurystatuut). We waren in 2024 steeds voldoende liquide en solvabel zodat we steeds aan onze financiële verplichtingen konden voldoen. We hebben met de geplande aflossingen de gemeentelijke schuldpositie en de rente- en aflossingsverplichtingen verlicht.

Financieringsbehoefte De financieringsbehoefte voor de begroting 2024 hadden we ingeschat op € 24,3 miljoen. De behoefte is lager uitgevallen. De verklaring hiervoor is als volgt: -

De beschikbaarheid van meer eigen financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) Een lager investeringsniveau dan begroot Een verbeterde liquiditeitspositie

[Bedragen x € miljoen]

Omschrijving Financieringsmiddelen Vaste geldleningen Reserves en voorzieningen Transitoria Kortlopende geldleningen Financieringsbehoefte Langlopende financiering Kortlopende financiering Te financieren activa Grondbedrijf Algemene dienst

Begroting

-211,1 -185,4 -25 0 -24,3 0 26,9 418,9

Ontwikkeling schuldpositie De omvang van de vaste schuld van de gemeente bedraagt eind 2024 € 194,8 miljoen en is ten opzichte van de in de begroting 2024 opgenomen ramingen lager. Bij de begroting 2024 hadden we rekening gehouden met een oplopende langlopende schuld om te voorzien in de financieringsbehoefte. Mede als gevolg van de verbeterde positie van onze eigen financieringsmiddelen, uitstel van investeringen en de uitkomst van de jaarrekening was de financieringsbehoefte lager dan begroot. De ontwikkeling schuldpositie eind 2024 laat ten opzichte van jaarrekening 2023 een gunstiger beeld zien, dit mede als gevolg van de redenen die hierboven zijn beschreven. De gemeentelijke leningenportefeuille omvat eind 2024 in totaal 20 langlopende leningen. We hebben in 2024 geen kortlopende leningen afgesloten.

Jaarstukken 2024

Pagina 85 van 222

Tabel Ontwikkeling schuldpositie [bedragen x € 1 miljoen]

Schuldpositie

Omvang vaste schuld Omvang vlottende schuld

Rekening 2021 253 0

Rekening 2022 235 0

Rekening 2023 211 0

Begroting 2024 235 0

Rekening 2024 195 0

Rente en kosten

Visie en Beleid Ons rentebeleid, gestoeld op duurzaamheid, financiële stabiliteit en op het voorkomen van budgettaire schommelingen in de gemeentelijke financiële huishouding, is volgens de gemaakte afspraken uitgevoerd. Het interne rentebeleid en het daaraan gekoppelde renteomslagstelsel voldoet aan de voorschriften en bepalingen uit het BBV.

Rentebeeld Het beleid van de ECB heeft als doel om de inflatie op een aanvaardbaar niveau te houden. Daartoe heeft de ECB het renteniveau het afgelopen jaar in kleine stappen naar beneden bijgesteld van 4,0% naar 3%. Als uitvloeisel van het beleid van de ECB is het rentepeil op de geld en kapitaalmarkt ten opzichte 2023 gedaald. Voor kortgeldleningen varieerde deze in 2024 van 3,7% tot 3,2% aan het eind van het jaar. De rente van de langlopende leningen lag, afhankelijk van de looptijd, tussen 3,4 en 3,0 %. In onze verwachtingen voor 2025 hebben we rekening gehouden met een daling naar 3,5%. Bij de Kaderbrief 2026 kijken we opnieuw naar de monetaire ontwikkelingen of en in welke mate aanpassingen nodig zijn.

Rentekosten Over de vaste leningen van in totaal € 194,8 miljoen eind 2024 hebben we per saldo € 2,7 miljoen rente betaald. Het gemiddelde externe rentepercentage is 1,32 %. Mede als gevolg van een verbeterde positie van onze eigen financieringsmiddelen zijn we in 2024 niet geconfronteerd met de gevolgen van het hoger renteniveau.

Tabel Rentekosten [Bedragen in €]

Rente Baten Rente schatkistbankieren Rente grondexploitaties Rente investeringen Lasten Rente vaste geldleningen Rente korte geldleningen Rente reserves en voorzieningen Rente grondbedrijf Overige rente Vergoedingsrente

Jaarstukken 2024

Rekening 2023 -8.865 -927 -647 -7.291 8.865 2.953 0 3.549 426 282 0

Begroting 2024 -8.205 0 -766 -7.439 8.205 3.653 0 3.337 496 0 0

Rekening 2024 -9.159 -1.336 -684 -7.139 9.159 2.681 0 3.899 418 250 0

Pagina 86 van 222

Rente Voordeel renteomslag Renteresultaat

Rekening 2023 1.655 0

Begroting 2024 719 0

Rekening 2024 1.911 0

Renterisico's

Renterisiconorm [Bedragen x € 1 miljoen]

Norm Renteherziening Aflossingen Totaal renterisico Renterisiconorm Ruimte onder de norm Overschrijding norm

Rekening 2022 0 35,5 35,5 65 29,5 0

Rekening 2023 0 24,1 24,1 69,1 45 0

Begroting 2024 0 16,3 16,3 71,1 54,8 0

Rekening 2024 0 16,3 16,3 71,1 54,8 0

3e kwartaal 7 49,2 0 -42,2 30,2 72,4 0

4e kwartaal 9,4 47,1 0 -37,7 30,2 67,9 0

Kasgeldlimiet per kwartaal Norm Vlottende schuld Vlottende middelen Totaal kasgeld Netto gemiddeld Kasgeldlimiet Ruimte onder de norm Overschrijding norm

Jaarstukken 2024

1e kwartaal 9,8 20,8 0 -10,9 30,2 41,1 0

2e kwartaal 3,3 26,3 0 -23 30,2 53,2 0

Pagina 87 van 222

Schatkistbankieren - Tabel Berekening drempelbedrag schatkistbankieren [Bedragen in €]

Kwartaal 3

Kwartaal 4

Drempelbedrag 7.111 7.111 7.111 Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's 30 505 389 Rijks schatkist aangehouden middelen (3a) = (1) > (2) Ruimte onder het drempelbedrag 7.081 6.606 6.722 Overschrijding van het drempelbe(3b) = (2) > (1) 0 0 0 drag (1) Berekening drempelbedrag (4a) Begrotingstotaal verslagjaar 355.543 355.543 355.543 Het deel van het begrotingstotaal (4b) 355.543 355.543 355.543 dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen Het deel van het begrotingstotaal (4c) 0 0 0 dat de € 500 miljoen te boven gaat (1) = (4b)*0,0075 + Drempelbedrag 7.111 7.111 7.111 (4c)*0,002 met een minimum van €250.000 (2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Som van de per dag buiten 's Rijks (5a) 2.718 45.931 35.820 schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) (5b) Dagen in het kwartaal 91 91 92 Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's (2) - (5a) / (5b) 30 505 389 Rijks schatkist aangehouden middelen

7.111 0

Nummer (0) Gegeven / Uitkomst -1 -2

Uitkomst

Kwartaal 1

Kwartaal 2

7.111 0

355.543 355.543

0 7.111

0

92 0

Kredietrisico Assen is terughoudend met lenen aan en garant staan voor derden. We doen dit alleen als het een publiek belang dient en de raad dit erkent. De verplichtingen moeten voldoende zekerheden hebben. U vindt een overzicht van de leningen die aan derden zijn verstrekt in de toelichting op de balans.

Jaarstukken 2024

Pagina 88 van 222

EMU-Saldo

EMU-saldo Het EMU-overschot is € 18,6 miljoen. Voor de gemeente Assen is het toegestane EMU-tekort 2024 vastgesteld op € 18,9 miljoen. Het EMU-saldo is de som van inkomsten en uitgaven van de Rijksoverheid en de decentrale overheden. De Europese Unie heeft bepaald dat het EMU-tekort van een land niet hoger mag zijn dan 3 % van het bruto binnenlands product.

(Bedragen x € 1.000)

Omschrijving

Exploitatiesaldo voor mutatie reserves Afschrijving tlv exploitatie Toevoeging voorzieningen tlv exploitatie Investeringen geactiveerd Bijdragen niet via exploitatie Desinvesteringen niet tlv exploitatie Onttrekking voorzieningen tgv exploitatie EMU-saldo

Jaarstukken 2024

Begroting 2023 -2.216 13.569 2.582 -26.528 0 0 -2.186 -14.779

Realisatie 2023 8.397 17.378 11.794 -22.383 1.167 0 -680 15.673

Begroting 2024 5.777 13.446 532 -29.660 0 0 -370 -10.275

Realisatie 2024 34.633 13.476 8.128 -26.846 5.996 0 -16.799 18.588

Pagina 89 van 222

Paragraaf 5. Bedrijfsvoering Uitgangspunten

Scope De paragraaf geeft inzicht in de interne processen binnen de gemeente en de verantwoording daarvoor. Hier rapporteren we ook over openbare informatievoorziening en rechtmatigheid. In het programma Bedrijfsvoering verantwoorden we alle kosten voor de ondersteuning van raad, college en het ambtelijk apparaat. De bedrijfsvoeringparagraaf geeft aanvullende informatie op het programma Bedrijfsvoering. De tabellen in deze paragraaf geven een beeld van de kosten van de bedrijfsvoering gesplitst in directe taken en ondersteuningstaken (overhead).

Formatie en loonsom De loonsomraming 2024 is gebaseerd op de primair vastgestelde formatie en op verdere afzonderlijke besluitvorming op de formatie in de loop van 2024. Vertrekpunt voor de loonsom is geweest het salarispeil van februari 2023 en de CAO gemeenten . De nieuwe CAO gemeenten loopt van 1 januari 2024 tot en met 31 maart 2025 en leidt in 2024 tot een gemiddelde loonstijging van 5,25% . De financiële effecten van de nieuwe cao zijn in deze jaarrekening verwerkt. Verder is rekening gehouden met de gevolgen van jaarlijkse periodieke verhogingen (salaristreden tot maximum van de schaal is bereikt) en het persoonsgebonden budget van € 500 per fte. Voor vergoedingen en toelagen aan het personeel is een (gemiddeld) bedrag van € 139 per fte beschikbaar. Naast de loonsom is voor beheerskosten binnen de bedrijfsvoering een aantal normbedragen van toepassing. Zo bedraagt het centrale budget voor vorming en opleiding 1,4 % van de loonsom. Voor de overige personeelskosten per team, zoals teamdagen, is een budget beschikbaar.

Inzicht in bedrijfsvoeringkosten De tabellen die zijn opgenomen onder de indicatoren in deze paragraaf geven inzicht in de omvang van de bedrijfsvoeringkosten van het primair proces en de kosten van overhead. Personeelskosten van medewerkers en overige kosten die direct verband houden met de uitvoering van het beleid worden rekenen we tot de directe kosten. Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces rekenen we tot de overhead. Deze kosten bestaan uit alle loonkosten van de zogenaamde PIOFACH-functies (Personeelszaken, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatisering, Communicatie en Huisvesting), ICT-kosten, huisvestingskosten, uitbestedingskosten bedrijfsvoering en rentekosten die niet zijn toe te rekenen aan het primaire proces.

Toerekening projectmatige dekking Met ingang van 2023 wordt er voor het toerekenen van uren aan projecten gewerkt met één integraal gemeentelijk uurtarief. Om onze interne tarieven beter af te kunnen wegen tegen externe inzet is het overheadpercentage verlaagd naar 50%. Hiermee komt het tarief voor 2024 uit op €119 per uur.

Jaarstukken 2024

Pagina 90 van 222

Openbaarheidsparagraaf

Scope De Openbaarheidsparagraaf biedt een helder overzicht van onze voortdurende inspanningen om te voldoen aan de plichten vanuit de Wet open overheid. Hierin leggen we verantwoording af over de activiteiten op het gebied van actieve openbaarmaking, passieve openbaarmaking en verbetering van de informatiehuishouding. De term informatiehuishouding verwijst naar het beheer en de organisatie van informatie binnen onze organisatie, met als doel het bevorderen van transparantie en efficiëntie. De informatiehuishouding op orde is een randvoorwaarde om goed te kunnen voldoen aan de Wet open overheid.

Actief openbaar Artikel 3.3. van de Wet Open overheid (Woo), actieve openbaarmaking van categorieën informatie, is in werking getreden op 1 november 2024. Gemeente Assen maakt middels de Woo-index de volgende vier verplichte informatiecategorieën openbaar: Organisatiegegevens, Bereikbaarheidsgegevens en werkwijze, Jaarplannen en jaarverslagen, Wetten en algemeen verbindende voorschriften. We maken naast de verplichte informatiecategorieën ook al openbaar de raadsstukken en ingekomen stukken, bestuursstukken, de Woo-verzoeken en een deel van de beschikkingen.

Passief openbaar Artikel 4.1 van de Wet open overheid gaat over Openbaarmaking op verzoek. we hebben afgelopen jaar 47 Woo-verzoeken ontvangen, er is sprake van een lichte groei ten opzichte van 2023. Deze Woo-verzoeken, besluiten en de bijbehorende documenten zijn te raadplegen op de website. De gemeente Assen maakt regelmatig gebruik van deelbesluiten. Hiermee zijn we de aanvrager van dienst want hij of zij hoeft niet te wachten tot het hele verzoek is afgerond om de belangrijkste informatie te ontvangen. Om sneller, en conform wettelijke vereisten, te kunnen anonimiseren is in 2024 gestart met de aanschaf van een anonimiseringstool, deze hopen we in 2025 in gebruik te gaan nemen. In 2024 is er een Woo-contactpersoon aangesteld binnen de gemeente Assen. De Woo-contactpersoon neemt altijd vooraf contact op met de Woo-verzoeker om de vraag zo concreet mogelijk te krijgen zodat er zo goed mogelijk voldaan kan worden aan het informatieverzoek van de verzoeker. De Woo-contactpersoon neemt na afhandeling van een Woo-verzoek contact op met de verzoeker of deze tevreden is met de documenten die de verzoeker heeft ontvangen en hoe de dienstverlening is ervaren. De rol van Woo-contactpersoon, de leerpunten naar aanleiding van een Woo-verzoek en het Woo-verzoek proces zal voortdurend geoptimaliseerd gaan worden.

Informatiehuishouding In 2023 is gestart met een informatieplattegrond, waarmee de gemeentelijke producten, processen, applicaties en informatiesystemen in kaart gebracht worden, met als doel om informatie vindbaar en beheersbaar te maken en te houden. Dit is een continue activiteit die in 2024 is voortgezet en dit wordt in 2025 gecontinueerd. Vanaf 2025 worden e-mailberichten van medewerkers van de gemeente voor een vaste periode bewaard. Daarbij worden e-mailberichten van zogeheten sleutelfunctionarissen langer bewaard (capstone-methode). Daarmee blijven deze e-mailberichten beschikbaar voor toekomstige informatieverzoeken.

Jaarstukken 2024

Pagina 91 van 222

Kaders https://wetten.overheid.nl/BWBR0045754/2023-04-01/0 https://www.assen.nl/informatieaanvraag-wet-open-overheid https://organisaties.overheid.nl/woo/23236/Gemeente_Assen

Rechtmatigheid

Overzicht onrechtmatigheden en maatregelen ter voorkoming Hierna staat per proces informatie over afwijkingen groter dan € 150.000, inclusief oorzaken en maatregelen die we nemen om herhaling te voorkomen. De kaders hiervoor staan in artikel 10.2 en 10.3 van de financiële verordening.

Afwijkingen groter dan € 150.000 Begrotingsrechtmatigheid In 2024 is sprake van een bruto begrotingsonrechtmatigheid (overschrijding) op de lasten van € 49.864.000. Hiervan past € 18.514.000 echter binnen het beleid zoals door de gemeenteraad is vastgesteld en leidt daarom netto niet tot een begrotingsonrechtmatigheid (zie verder onderdeel 4.5 Toelichting afwijkingen t.o.v. de begroting). In de financiële verordening is opgenomen dat over- en onderschrijdingen die in de laatste zes maanden van het begrotingsjaar ontstaan zijn rechtmatig zijn als deze gemeld worden in de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld met de veronderstelling dat alle over- en onderschrijdingen ontstaan zijn in de laatste zes maanden van het begrotingsjaar en hiermee dus rechtmatig zijn. Vanuit de interne controle is niet vastgesteld of de over- en onderschrijdingen daadwerkelijk in het de laatste zes maanden van 2024 zijn ontstaan en dus niet eerder gemeld hadden kunnen worden aan de gemeenteraad. Voor 2025 wordt deze controle wel uitgevoerd. De overschrijding van de investeringskredieten met € 299.000 is een begrotingsonrechtmatigheid, en behoeft derhalve een nadere toelichting omdat de afwijking hoger is dan de rapportagegrens van € 150.000.

Tijdens de verbijzonderde interne controle is vastgesteld dat de voorbereidingskredieten niet altijd adequaat verwerkt worden in gewijzigde begroting. Voor 2025 wordt dit proces beoordeeld en verbeterd zodat dit in de toekomst voorkomen gaat worden. Binnen de investeringsbegroting wordt jaarlijks een vast bedrag meegenomen voor investeringen met betrekking tot huishoudelijk afval. In 2024 vervingen we de kaartlezers van alle ondergrondse containers. De oude kaartlezers werkten op het 2G mobiele netwerk. Dat ging op 1 januari 2025 uit de lucht. De vervanging van de kaartlezers was opgenomen in de begroting van 2025. De verschuiving naar 2024 leidt tot een begrotingsoverschrijding van € 299.000. Proces Inkopen De regels over aanbesteden staan in de Aanbestedingswet 2012. In de Gids Proportionaliteit zijn de voorschriften uitgewerkt over de eisen, voorwaarden en criteria die aan inschrijvers en inschrijvingen worden gesteld. Een aanbestedende dienst dient de voorschriften toe te passen of een afwijking in de aanbestedingsstukken te motiveren. Het ten onrechte niet toepassen van de Aanbestedingswet 2012 met betrekking tot de Europese aanbestedingsnormbedragen bij een aanbesteding van opdrachten, leidt tot een financiële rechtmatigheidsfout.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=6617a470-7509-43ef-814b-176982983feb