Concept-begroting 2026 WPDA
Tekst van het document
Begroting
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
Inhoud Inleiding ....................................................................................................................................... 3 1. WPDA in het kort ................................................................................................................................. 6 Beleidsbegroting .......................................................................................................................... 8 2. Programmaplan: Bestaanszekerheid voor alle inwoners .................................................................... 8 2.1 Voldoende en voorspelbaar inkomen ............................................................................................... 9 2.2 Zinvolle dagbesteding...................................................................................................................... 12 2.3. Betaalbare woning en toegang tot zorg ......................................................................................... 14 2.4. Ontwikkeling ................................................................................................................................... 15 3. Verplichte paragrafen........................................................................................................................
16 3.1 Weerstandsvermogen ..................................................................................................................... 16 3.2 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................... 16 3.3 Financiering ..................................................................................................................................... 17 3.4 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................ 18 3.5 Verbonden partijen ......................................................................................................................... 20 Financiële begroting ................................................................................................................... 21 4.1 Financieel......................................................................................................................................... 21 4.2 Overzicht van baten en lasten begroting 2026-2029 ...................................................................... 28 4.4 Overzicht van gerealiseerde baten & lasten per taakveld ..............................................................
29 4.5 Prognosebalans 2026-2029 ............................................................................................................. 30 4.6 Financieel – gemeente Aa en Hunze ............................................................................................... 31 4.7 Financieel – gemeente Assen .......................................................................................................... 33 4.8 Financieel – gemeente Tynaarlo ..................................................................................................... 35 Bijlage I Risicobeheersing ...................................................................................................................... 37
2
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
Inleiding U leest de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 van Werkplein Drentsche Aa (WPDA). In de gespreksnotitie voor het Winteroverleg in februari 2025 hebben wij u al globaal meegenomen in de beleidskaders die de basis vormen voor deze begroting. Omdat de nieuwe kadernota Inkomen, Ontwikkeling en Werk pas eind 2024 is vastgesteld, is op dit moment nog niet duidelijk wat dit precies voor de uitvoering van WPDA betekent. Ook is nog niet vastgesteld welke ambities uit de kadernota wanneer gerealiseerd moeten zijn. Dat betekent dat WPDA een begroting 2026 oplevert met een vooralsnog beperkte invulling van de ambities uit de kadernota.
Landelijke en regionale ontwikkelingen De Nederlandse arbeidsmarkt kampt, net als voorgaande jaren, met een ongekende krapte. De arbeidsmarktprognoses laten zien dat het verwachte personeelstekort de komende tien jaar groot blijft en naar verwachting na 2026 zelfs verder zal toenemen. Naast degenen die (nog) aan de kant blijven staan vanwege een steeds grotere afstand tot de arbeidsmarkt waarvoor intensievere begeleiding nodig is, is er een groep die meer uren wil werken maar de ingang daarnaar toe nog niet vindt. In onze arbeidsmarktregio is de ambitie om onbenut arbeidspotentieel te activeren om aan de vraag naar werk te voldoen. In de aanloop naar 2026 wordt gewerkt aan de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur. De benodigde aanpassing van (SUWI)wetgeving staat gepland voor 1 januari 2026. Om arbeidsmarktdienstverlening toegankelijker en beter vindbaar te maken, komt er in elke arbeidsmarktregio tenminste één gezamenlijk regionaal loket: het Werkcentrum. Hier kunnen werkzoekenden, werkenden en werkgevers terecht voor vragen over werk, loopbaanstappen, (arbeidsmarktgerichte) scholing en personeelsvraagstukken. De doelgroep en rol van WPDA in de regio wordt groter door de oprichting van het Werkcentrum. De samenwerking tussen publieke en private organisaties wordt verankerd via een Landelijk Beraad en minstens één Regionaal Beraad per arbeidsmarktregio.
Deze beraden leggen arbeidsmarktbeleid vast in een meerjarenagenda en bieden een structuur voor de inzet van nieuwe en bestaande beleidsimpulsen en middelen (Europees, rijk, provincies, gemeenten, privaat). De inwerkingtreding van de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur is met een half jaar uitgesteld van 1 januari 2026 naar 1 juli 2026. Het Rijk stelt voor de hervorming meerjarig financiële middelen beschikbaar. Daarnaast krijgt de infrastructuur van de sociaal ontwikkelbedrijven de komende jaren een stevige impuls. Landelijk worden meerjarig extra middelen beschikbaar gesteld voor de doorontwikkeling van deze infrastructuur om inwoners met of zonder indicatie beter te ondersteunen naar duurzaam werk. WPDA treft al vanaf 2024 de nodige voorbereidingen onder andere door te ontwikkelen naar een Inkomen-, Ontwikkel-, en Werkcentrum. De herziening van de Participatiewet is al geruime tijd onderweg. Langs drie sporen wordt gewerkt om een stevig fundament te leggen voor de Participatiewet in Balans. Deze wet moet zorgen voor een voldoende en zeker bestaansminimum en moet stimuleren om actief mee te doen in de samenleving. Waarbij de overheid rekening houdt met hun mogelijkheden en individuele omstandigheden, uitgaat van vertrouwen en waaraan een realistisch en positief mensbeeld aan ten grondslag ligt. •
Spoor 1: Korte termijn aanpassingen gepland voor (gedeeltelijke) inwerkingtreding per 1 juli 2025, maar waarschijnlijker per 1 januari 2026 3
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa • •
Spoor 2: Fundamentele herziening van het stelsel voor de lange termijn, waarvoor nog een goede probleemanalyse nodig is Spoor 3: Aandacht voor de vakkundigheid bij de invoering van en de verandering naar de herziene wet
Lokale ontwikkelingen Eind 2024 hebben de gemeenteraden de nieuwe Kadernota Inkomen, Ontwikkeling en Werk 20252028 vastgesteld, waarmee richting wordt gegeven aan de uitvoering van de Participatiewet, met de nodige ambities voor de komende jaren. Het centrale thema is “Bestaanszekerheid voor iedereen”. Wanneer inwoners bestaanszekerheid ervaren geeft dat rust en ruimte voor ontwikkeling en participatie in de samenleving. Er staan nog teveel mensen aan de zijlijn terwijl er aan de andere kant grote personeelstekorten zijn. Dit heeft een significante impact op belangrijke maatschappelijke opgaven zoals zorg, woningbouw en energietransitie. De kadernota richt zich niet meer ‘alleen’ op de doelgroepen van de Participatiewet, maar op alle inwoners. De nadruk ligt meer dan ooit op de ontwikkeling van inwoners in plaats van de snelste route naar betaald werk. Ook wordt meer ingezet op het toepassen van maatwerk bij financiële ondersteuning. In de loop van 2025 worden de beleidsdoelen in de nieuwe kadernota vertaald naar een concretere invulling van de opdracht voor WPDA. Voor 2026 staan de Gemeenteraadsverkiezingen op het programma. Hoewel we nu uitgaan van vastgesteld beleid voor de komende jaren, is flexibiliteit belangrijk om in te kunnen spelen op veranderende omstandigheden en nieuwe inzichten van toekomstige raden en colleges.
Samen naar een toekomstbestendig WPDA Maatschappelijke ontwikkelingen, veranderende wet- en regelgeving en bestuurlijke keuzes en opdrachten maken het noodzakelijk dat WPDA doorgroeit naar een Inkomen-, Ontwikkel- en Werkcentrum (IOW-centrum) voor inwoners uit de gemeenten Aa en Hunze, Assen en Tynaarlo. Dit met een toekomstgerichte aanpak waarin bestaanszekerheid, maatwerk en duurzame participatie centraal staan. Een inspirerende omgeving waar inwoners en werkgevers terechtkunnen voor ondersteuning die echt het verschil maakt. Deze transformatie is al in 2024 gestart, maar zal medio 2026 definitief vorm krijgen.
Wat gaat het kosten Met deze begroting geven wij invulling aan onze landelijke en lokale opdrachten van onze gemeenten. In de financiële paragraaf maken we een vertaling van wat naar verwachting de landelijke en niet-beïnvloedbare en verplichte uitvoering gaan kosten. Voor enkele opgaven en programma’s zijn structurele en meerjarig incidentele rijksmiddelen en andere financieringsstromen beschikbaar, zoals het Just Transition Fund en middelen vanuit het Nationaal Programma Groningen. Wat de (extra) uitvoering van de gemeentelijke ambities in de nieuwe kadernota vraagt aan (extra) financiële investering wordt in de loop van 2025 nader gekwantificeerd. Hierbij wordt rekening gehouden met de (on)mogelijkheden binnen de gemeentelijke financiën. De gemeentelijke financiën staan onder druk. Het zogenoemde “ravijnjaar” kondigt zich al enige tijd aan. De herstructurering van de normeringssystematiek van het gemeentefonds, afschaffing van specifieke uitkeringen met een korting van maar liefst 2,4 miljard op het gemeentefonds tot gevolg, naast hogere uitgaven door stijgende zorgkosten zorgt ervoor dat 2026 een jaar wordt waarin gemeenten moeite hebben om hun taken te financieren. Daardoor staan zij voor een enorme uitdaging en wellicht onvermijdelijke keuzes moeten maken. Zeker zolang er geen zicht is op passende financiële compensatie vanuit het Rijk. 4
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
Als gemeenschappelijke regeling van de gemeenten zijn wij er ons van bewust dat we scherp aan de wind moeten zeilen. Dat betekent onder andere dat deze begroting ten opzichte van 2025 alleen is gecorrigeerd met de niet te vermijden lasten, die voortvloeien uit wettelijke verplichtingen en nietbeïnvloedbare en autonome ontwikkelingen. Wij denken actief mee met onze gemeenten over mogelijke besparingen en zullen waar nodig middels begrotingswijzigingen bijsturen. Dit doen wij op een manier die de participatie van onze inwoners niet onnodig schaadt. De directie van Werkplein Drentsche Aa
5
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
1. WPDA in het kort WPDA is een Inkomen-, Ontwikkel- en Werkcentrum (IOW-centrum), waar inwoners laagdrempelig toegang hebben tot ondersteuning op het gebied van inkomen, ontwikkeling en werk. WPDA is dé gemeenschappelijke regeling die voor de gemeenten Aa en Hunze, Assen en Tynaarlo de Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening uitvoert, alsmede uitvoering geeft aan regionaal en lokaal beleid. Samen met onze drie gemeenten streeft WPDA naar een samenleving waarin niemand buiten de boot valt en waarin alle inwoners zelfredzaam zijn en (duurzaam) actief meedoen. De gemeenten Aa en Hunze, Assen en Tynaarlo willen inwoners bestaanszekerheid bieden op vier belangrijke terreinen: •
Voldoende en voorspelbaar inkomen – zodat mensen rond kunnen komen en een buffer kunnen opbouwen.
•
Zinvolle dagbesteding – met als ideaal een betaalde baan, maar ook andere vormen van maatschappelijke deelname.
•
Betaalbare woning en toegang tot zorg – zodat iedereen een dak boven het hoofd heeft en de juiste ondersteuning krijgt.
•
Ontwikkeling – om inwoners te helpen hun vaardigheden te verbeteren en kansen op de arbeidsmarkt te vergroten.
Zo willen de gemeenten de bestaanszekerheid van hun inwoners versterken en hun maatschappelijke deelname zo groot mogelijk laten zijn. WPDA heeft de opdracht en draagt daaraan bij vanuit de volgende missie: “WPDA ondersteunt inwoners bij het verkrijgen van bestaanszekerheid, ontwikkeling en werk. Dit doen we door inkomensondersteuning, ontwikkelingstrajecten en begeleiding naar werk, met als uitgangspunt vertrouwen, autonomie en samensturing”. Dat betekent dat we (potentieel) kwetsbare inwoners ondersteunen met financiële middelen en deskundig advies en door hun duurzame deelname aan de samenleving te bevorderen, het liefst door middel van betaald werk. Zo willen we bereiken dat de bestaanszekerheid van kwetsbare inwoners wordt verbeterd door stabiel inkomen, werk en maatschappelijke participatie Wij helpen onze inwoners waarbij wij uitgaan van acht leidende principes. Dit zijn de uitgangspunten voor hoe we inwoners benaderen en ondersteunen: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
We sluiten aan bij wat mensen kunnen. We houden rekening met iemands situatie en mogelijkheden. We handelen vanuit de bedoeling van de wet. Niet regels, maar hulp aan inwoners staat centraal. We werken op basis van vertrouwen en gelijkwaardigheid. We nemen inwoners serieus en behandelen hen met respect. We houden rekening met de menselijke maat. We kijken naar de echte behoeften van mensen, niet alleen naar de regels. Iedereen krijgt hulp. Niemand wordt weggestuurd zonder een oplossing of doorverwijzing. Onze dienstverlening moet eenvoudig en toegankelijk zijn. We verminderen bureaucratie en maken regels begrijpelijk. 6
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
7. 8.
Meedoen is het doel. We stimuleren inwoners om actief deel te nemen aan de samenleving, op een manier die bij hen past. Extra aandacht voor kwetsbare groepen. Zoals statushouders, jongeren en mensen met een arbeidsbeperking.
Ons beleidsmatig kader bestaat naast landelijke wet- en regelgeving uit regionaal en lokaal beleid. De Kadernota Inkomen, Ontwikkeling en Werk 2025 – 2028 is voor de komende jaren door de gemeenten vastgesteld. De ambities en de uitvoering die hiervoor nodig is strekken zich uit over de gehele periode van de kadernota. De kadernota geeft richting aan het “wat” onze gemeenten willen bereiken (effect van beleid en beoogde doelen). WPDA heeft de opdracht en is verantwoordelijk voor de vertaling van de politiek bestuurlijke doelen uit de kadernota naar effectieve uitvoering, het “hoe”. De concrete acties die nodig zijn om de beoogde resultaten te behalen worden bestuurlijk afgestemd inclusief benodigde financiering en opgenomen in een uitvoeringsagenda waarover verantwoording wordt afgelegd aan de gemeenten. We beoordelen de uitvoering niet alleen op cijfers, maar vooral op merkbare verbeteringen voor inwoners. Dit betekent dat we sturen op effecten die mensen daadwerkelijk in hun dagelijks leven ervaren en niet alleen te kijken naar hoeveel mensen uitstromen uit de bijstand. WPDA vervult hiermee de kernopdracht om iedereen die dat nodig heeft te ondersteunen bij het behouden van bestaanszekerheid en deelname.
Samenwerking Samenwerking met partners zoals welzijnsorganisaties, onderwijsinstellingen en werkgevers is essentieel. Denk aan gezamenlijke scholingsprojecten en initiatieven om basis-, werknemers- en vakvaardigheden te versterken. Ook de samenwerking met schulddienstverleners, buurtorganisatie en sociale wijkteams is onmisbaar. Niet alleen op uitvoeringsniveau, maar zeker ook op strategische niveau. Dat vraagt duidelijke afspraken over rolverdeling en financiering om vanuit een gezamenlijk belang de inwoner effectief te ondersteunen.
Arbeidsmarktregio Werk in Zicht De arbeidsmarktregio is ons regionale samenwerkingsverband voor werkgeversbenadering en de sluitende aanpak onderwijs-arbeidsmarkt. Binnen de arbeidsmarktregio, die bestaat uit de gehele provincie Groningen en Noord-Drenthe, werken wij samen met alle gemeenten en UWV. De doelstellingen voor de arbeidsmarktregio zijn voor de jaren 2023-2027 vastgelegd in een programmaplan. Hierin is opgenomen dat: • Inwoners die (meer uren) willen werken en dat nu niet doen (ongekend talent) willen we bereiken en weten hen te activeren naar werk; We hebben het over inwoners met en zonder uitkering. • Wij ervoor dat onze inwoners zich kunnen ontwikkelen. Het Inkomen-, Ontwikkel- en Werkcentrum wordt dé plek waar onze inwoners en werkgevers terecht kunnen met alle vragen over ontwikkeling van en naar werk. Kansrijk opleiden en een leven lang (kunnen) ontwikkelen zijn hierin belangrijke onderdelen. • Inwoners plaatsen we, voorzien van voldoende vaardigheden duurzaam uit, bij voorkeur bij onze sociaal ontwikkelpartners. Zodat we een impuls kunnen geven aan de arbeidsparticipatie én daarmee aan de brede welvaart in onze gemeenten. 7
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
Beleidsbegroting 2. Programmaplan: Bestaanszekerheid voor alle inwoners De Kadernota Inkomen, Ontwikkeling en Werk 2025 – 2028 is eind 2024 door onze gemeenten vastgesteld. Net als in 2025, blijft het thema voor de komende jaren “bestaanszekerheid voor alle inwoners”. Bestaanszekerheid biedt inwoners rust en ruimte om zich te kunnen ontwikkelen en mee te kunnen doen in de samenleving. Dat houdt in dat daarvoor de basisvoorwaarden op orde moeten zijn, namelijk de zekerheid hebben van voldoende en voorspelbaar inkomen, de zekerheid van werk en van mee kunnen doen in de samenleving. Maar ook de zekerheid van een dak boven je hoofd in een geschikte en betaalbare woning. En in een veilige omgeving, met snelle, betaalbare en toegankelijke zorg. Voor WPDA houdt werken aan bestaanszekerheid voor onze inwoner in dat we dat doen langs vier logische stappen die naadloos aansluiten bij de doelen van de Participatiewet, de uitdagingen in de arbeidsmarkt en de ambities uit de kadernota: 1. Bereiken: Het begint met het vinden en bereiken van inwoners die onze ondersteuning nodig hebben. We wachten niet af maar zoeken mensen actief op. Dit doen we samen met partners in het veld. 2. Borgen: Eerst een stevige basis. Dit betekent het aanpakken van directe problemen zoals schulden, huisvesting en toegang tot zorg, zodat inwoners rust en ruimte krijgen om vooruit te kijken. 3.
Bouwen: Als de basis er is dan werken we samen aan ontwikkeling en perspectief. Dit omvat basisvaardigheden zoals taal en rekenen, werknemersvaardigheden en vakvaardigheden gericht op een specifieke baan. We doen dit altijd in samenwerking met partners, zodat we écht iets kunnen betekenen. 4. Bestendigen: Duurzame participatie staat centraal. Onze hulp stopt dus niet als iemand een baan of een stabiele situatie heeft bereikt. We blijven betrokken om ervoor te zorgen dat mensen niet terugvallen. Wij blijven inwoners ondersteunen nadat zij een baan of daginvulling hebben gevonden.
Bij WPDA geloven we dat ontmoeting de sleutel is tot vertrouwen en samenwerking. Persoonlijk contact is verweven in alles wat we doen. Het Ontmoeten zorgt ervoor dat de inwoner zich nog meer welkom voelt bij WPDA, in een eigentijdse, laagdrempelige, inspirerende omgeving waar men verbinding ervaart en graag terugkomt. En waar wij met partners invulling geven aan het “no wrong door” principe.
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
2.1 Voldoende en voorspelbaar inkomen Het besteedbaar inkomen van veel huishoudens (op of net boven het sociaal minimum) is te laag, waardoor mensen niet rond kunnen komen en niet mee kunnen doen aan de samenleving. Zij leven in financiële bestaansonzekerheid. Dat concludeert ook de Commissie Sociaal Minimum. De vele regelingen, verschillende uitvoerende instanties en ingewikkelde voorwaarden en berekeningen maken mensen onzeker over hun rechten, plichten en hun inkomen. Vooral voor mensen die kwetsbaar zijn is dit geheel moeilijk te doorgronden. Bij stijging of daling van het inkomen verandert de aanspraak op regelingen. Zij weten vaak pas achteraf of ze geld mogen houden of terug moeten betalen waardoor schulden ontstaan. Een vergissing of fout kan namelijk grote gevolgen hebben, zo blijkt. Schaamte en (ongegronde) angst om terug te moeten betalen spelen hierbij ook een rol. Mensen raken verdwaald in het systeem, gebruiken de regelingen niet en haken zelfs af. Vaak durven zij daardoor de stap naar (meer) werk niet altijd te zetten. Wetenschappelijk is bewezen dat armoede een belemmering is bij het vinden en behouden van werk en andersom weten we ook dat het hebben van werk de grootste kans biedt om uit de armoede te komen. Participatiewet in Balans Eén van de doelen en uitgangspunten van de Participatiewet in Balans is het bieden van een toereikend inkomen.
Het moet een doelmatig vangnet zijn, zeker en voorspelbaar en waarvan de rechten en plichten begrijpelijk en goed na te leven zijn. We verwachten dat de korte termijn aanpassingen uit spoor 1 in 2026 in werking zijn getreden. Programma Vereenvoudiging inkomensondersteuning voor mensen (VIM) In het programma Vereenvoudiging Inkomensondersteuning voor Mensen (VIM) wordt onderzocht hoe de inkomensondersteuning eenvoudiger en begrijpelijker kan. Daarbij wordt gekeken zowel naar de korte termijn, onder andere stapeling van regelingen en terugvordering uitkeringen, als ook naar de middellange- en de lange termijn. Denk hierbij aan harmoniseren van begrippen over partnerschap, inkomen en vermogen zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen. Diverse scenario’s en voorstellen worden pas dit jaar uitgewerkt. Wij anticiperen hierop. Wet proactieve dienstverlening Te veel mensen weten niet dat zij recht hebben op een uitkering of voorziening vanwege hun inkomen. Daardoor komen mensen mogelijk onder het sociaal minimum terecht en neemt het risico op geldzorgen, armoede en schulden toe. Uitvoeringsorganisaties kunnen vanwege privacyregels op dit moment niet zien of mensen vanwege hun inkomen of financiële situatie recht hebben op een uitkering of sociale voorziening en kunnen/mogen daar niet actief op wijzen.
Het wetsvoorstel “Proactieve dienstverlening” moet dit straks (2026) mogelijk maken zodat de bestaanszekerheid wordt vergroot en armoede teruggedrongen wordt. Wij anticiperen hierop. Kadernota Inkomen Ontwikkeling Werk Niet alleen huishoudens met een bijstandsuitkering zijn financieel kwetsbaar. Ook inwoners met een betaalde baan hebben het vaak lastig, de zogenoemde “werkende armen”. In de pijler “Voldoende en voorspelbaar inkomen” wordt daarom ingezet op het bieden van meer maatwerk, ook voor inwoners die niet enkel onder de Participatiewet vallen.
9
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
Wat willen we bereiken Om zekerheid te hebben over het inkomen is het belangrijk dat inwoners een stabiel en voorspelbaar inkomen hebben om van te leven en daarnaast ook in staat zijn om een financiële buffer op te bouwen. Dat kan alleen met effectieve inkomensregelingen die toegankelijk en minder bureaucratisch zijn. Wat gaan we doen ✓ We bereiken de inwoner waarvan de bestaanszekerheid kwetsbaar is en bieden pro-actief onze dienstverlening aan We zetten in 2026 in op het actief vinden en benaderen van inwoners als we weten dat zij recht op voorzieningen hebben. We willen aanbieden in plaats van laten aanvragen. Daarnaast gaan we vroegsignalering versterken door preventieve ondersteuning te bieden om problematische schulden meer te voorkomen. Als ook sluitende aanpakken realiseren, zodat een inwoner niet uit beeld raakt of tussen wal en schip belandt. ✓ We gaan regelingen eenvoudiger en toegankelijker maken en waar mogelijk de dienstverlening gebruiksvriendelijk digitaliseren en/of automatiseren Eigen regelingen kennen we waar mogelijk ambtshalve toe. Tijdens de contacten met onze inwoners ondersteunen we bij het aanvragen van andere regelingen. We maken slim gebruik van (onze eigen) data om inwoners te bereiken en te adviseren over regelingen waar mogelijk recht op is.
✓ We bieden financiële nazorg bij de stap naar werk om armoedeval te voorkomen Aanvullend op de financiële nazorg bij werkaanvaarding ondersteunen we onze inwoners actief om hun financiën op orde te houden, zoals bij life-events bijvoorbeeld bij een wijziging in de gezinssituatie. Statushouders worden in de eerste zes maanden volledig financieel ontzorgd. ✓ We hebben in 2026 een logisch en passend beoordelingskader om het besteedbare inkomen als uitgangspunt te nemen. We onderzoeken samen met en in opdracht van onze gemeenten hoe we invulling kunnen geven aan het begrip besteedbaar inkomen. In hoofdlijn gaat het er dan om wat iemand kan overhouden, nadat alle noodzakelijke uitgaven zijn gedaan. ✓ Uitvoering geven aan de maatregelen en wijzigingen van spoor 1 van de Participatiewet in Balans Van de 24 maatregelen in spoor 1 hebben 12 maatregelen direct of indirect raakvlakken met het thema Inkomen. Dan gaat het om onder andere verruiming van de identificatieplicht, automatische verrekening van inkomsten uit arbeid, verruiming van de bijverdiengrenzen en harmonisatie van de jongerennorm. Ook wordt de aanvraagprocedure vereenvoudigd. WPDA past al langer een verkorte aanvraagprocedure toe, namelijk binnen 6 maanden na terugkeer. Dit wordt straks 12 maanden.
Een aantal van de aangekondigde maatregelen hebben we in 2024/2025 al gerealiseerd, waaronder het toepassen van de grens voor giftenvrijlating. Om de hardheid van en het wantrouwen vanuit de Participatiewet tegen te gaan is de term “fraude” in alle facetten van de organisatie vervangen door passende terminologie. Denk aan alle communicatiemiddelen, procesbeschrijvingen, systemen, etc. ✓ Experimenteren met of introduceren van een bufferbudget. Mensen die in deeltijd werken kunnen te maken krijgen met financiële onzekerheid vanwege verrekening van inkomsten met de uitkering. 10
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
Door schommelingen in incidenteel inkomen, wekelijkse of vierwekelijkse betalingen, of opgebouwde reserveringen sluiten de verrekeningen van inkomsten en bijstand niet naadloos op elkaar aan. De Participatiewet in Balans biedt de mogelijkheid om te werken met een bufferbudget. Dit budget kan worden toegekend aan inwoners met wisselende inkomstenverrekening wanneer zij in een of meerdere maanden over minder beschikken dan de bijstandsnorm en zo een voorspelbaar inkomen hebben.
11
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
2.2 Zinvolle dagbesteding De huidige Participatiewet gaat ervan uit dat iedereen kan uitstromen naar betaald werk, eventueel met ondersteuning of op langere termijn. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat deze verwachting niet realistisch is. Veel inwoners komen namelijk in de bijstand met meer dan alleen economische problemen. Mensen in de bijstand hebben vaak te maken met multiproblematiek. Denk aan problemen op het gebied van bijvoorbeeld gezondheid, schulden of huisvesting. Dat verklaart vaak ook de grote afstand tot de arbeidsmarkt. Het aanbieden van werk is veelal niet meer voldoende, er is behoefte aan bredere ondersteuning. De realiteit is ook dat er mensen in de Participatiewet komen of zitten die voor langere tijd of permanent niet in staat zijn tot (voltijds) betaald werk. Participatiewet in Balans De Participatiewet in Balans moet zorgen voor een passend perspectief voor iedereen die ondersteuning nodig heeft. De aanspraak op ondersteuning wordt uitgebreid met ondersteuning bij maatschappelijke participatie (i.p.v. tegenprestatie). Deze onbeloonde activiteiten zijn gericht op deelname aan het maatschappelijk leven. Inwoners krijgen hier zelf meer zeggenschap in, mits dit de arbeidsinschakeling niet belemmert. Dit geldt ook voor het verlenen van mantelzorg, wat voortaan zonder toestemming kan.
Wet van school naar duurzaam werk Jongeren tot 27 jaar met een kwetsbare positie hebben meer ondersteuning nodig bij de overgang van school naar werk en bij het behouden van werk. Denk aan jongeren uit het praktijkonderwijs (Pro), voortgezet speciaal onderwijs (VSO) en leerlingen van de entreeopleiding of de beroeps opleidende leerweg (BOL) in het mbo. In de huidige onderwijswetgeving is er aandacht voor jongeren tot 23 jaar zonder startkwalificatie. Deze wet beoogt meer kansengelijkheid en betere begeleiding, ook voor jongeren van 23 tot 27 jaar zonder en mét een startkwalificatie. Scholen, doorstroompunten (voorheen RMC) en gemeenten krijgen straks meer mogelijkheden om jongeren tot 27 jaar te ondersteunen bij de overgang van school naar werk en het behoud van werk. Kadernota Inkomen Ontwikkeling Werk Ook de kadernota anticipeert op de Participatiewet in Balans. In de pijler “Zinvolle dagbesteding” wordt daarom ingezet op een zinvolle dagbesteding voor alle inwoners zonder perspectief op betaald werk. Daar waar WPDA tot nu toe een doorverwijsfunctie had naar maatschappelijke en welzijn partijen, wordt de rol van WPDA nu groter, namelijk ook voor de inwoner die niet naar de arbeidsmarkt kan ontwikkelen en begeleiden richting maatschappelijke participatie.
Wat willen we bereiken Meer inwoners krijgen een passende dagbesteding, zoals betaald werk, vrijwilligerswerk of sociale activiteiten. Ook zorgen we ervoor dat de inwoner duurzaam deelneemt aan de maatschappij en zo beperkt mogelijk (nog) een beroep doet op de overheid. Wat gaan we doen ✓ (meer) Verschillende werksoorten binnen halen dan nu beschikbaar. Om de landelijke opdracht en gemeentelijke ambities te verwezenlijken en resultaten te halen moet WPDA altijd over voldoende geschikt en werk beschikken. Werk waar, langs doorlopende leer lijnen, ontwikkeld wordt naar kansrijke beroepen. Werksoorten, die nu nog en veelal gericht zijn op het aan het werk houden van de doelgroep zonder perspectief op regulier werk, anders van aard zijn. Nieuwe werkzaamheden, waarin de ontwikkeling van de inwoner centraal staat en die passen bij de kansen op de arbeidsmarkt. 12
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
✓ Sterkere samenwerking met strategische partners, werkgevers en onderwijs voor meer scholings- en werkgelegenheidskansen en inclusief ondernemen; Hoewel er duidelijke intenties zijn voor meer samenhang tussen werk, inkomen, zorg en wonen, de vier pijlers van bestaanszekerheid, blijft de uitvoering vaak versnipperd. Verschillende partijen – zoals gemeenten, woningcorporaties, welzijnsorganisaties en het onderwijs – werken nog te weinig op strategisch niveau samen. Dit leidt tot verminderde effectiviteit, overlappende taken en inefficiëntie. Dit alles leidt tot minder uitstroom naar werk. WPDA wil een verbindende rol spelen. ✓ Het aantal sociale ontwikkelpartners uitbreiden Met als goed voorbeeld het Hof van Saksen gaan we, samen met onderwijspartners, vergelijkbare omgevingen inrichten bij en met werkgevers uit, voor onze doelgroepen, kansrijke branches in onze arbeidsmarktregio. We blijven samenwerken vanuit een sterke arbeidsmarktregio. Werken en uniforme werkgeversbenadering stopt immers niet bij de gemeentegrens.
✓ extra werkgelegenheid bieden voor groepen inwoners die op een andere manier de aansluiting met de arbeidsmarkt niet kunnen maken Mensen kunnen zich het best ontwikkelen in een situatie waarin er sprake is van een stabiele basis, dus wanneer zij zekerheid hebben over inkomen en ondersteuning en niet te maken hebben met de (ervaren) druk vanuit de Participatiewet om zo snel mogelijk (elk) werk te accepteren. Daarom kiezen we projectmatig voor een groep van 25 inwoners voor een andere aanpak, namelijk door de deelnemers vanaf de start een betaalde baan te bieden bij WPDA voor 18 maanden. Dit biedt de mogelijkheid om het werk in samenhang met begeleiding en ondersteuning op het gebied van scholing, geldzaken, taalvaardigheid en welzijn te organiseren. Daarmee gaat de ontwikkeling op het gebied van werk en op andere leefgebieden gelijk op en voorkomen we dat deelnemers te maken hebben met verschillende loketten en organisaties. Deze aanpak realiseren we met cofinanciering.
✓ Uitvoering geven aan de Wet van school naar duurzaam werk Samenwerking met ketenpartners aan een sluitende aanpak voor jongeren in een kwetsbare positie is voor ons vanzelfsprekend, en wij werken al jaren met deze benadering. Hierbij richten we ons op jongeren uit het voortgezet speciaal onderwijs, praktijkonderwijs, entreeonderwijs en MBO niveau 2. We begeleiden hen richting de arbeidsmarkt of vervolgonderwijs, bij voorkeur door een combinatie van opleiding en werk. De Wet van school naar duurzaam werk biedt nu een wettelijke basis en breidt tevens de doelgroep uit naar jongeren tot 27 jaar. Daarom gaan wij extra begeleiding en doorstroommogelijkheden organiseren voor jongeren uit het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs. ✓ Uitvoering geven aan de maatregelen van spoor 1 van de Participatiewet in Balans Van de 24 maatregelen in spoor 1 hebben 7 raakvlakken met Zinvolle dagbesteding, zoals begeleiding, participatie en re-integratie. Het gaat om meer ondersteuning bij maatschappelijke participatie, het toepassen van maatwerk doordat generieke verplichtingen vervallen, en maatwerk bij de zoekperiode van 4 weken.
13
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
2.3. Betaalbare woning en toegang tot zorg Het hebben van een betaalbare plek om te wonen en goede zorg zijn basale zekerheden om te kunnen werken en leven. De zekerheden over wonen en gezondheid behoren bij onze partners in het sociale domein waarmee we samenwerken. En hoewel we niet direct verantwoordelijk zijn voor deze twee pijlers van bestaanszekerheid, zekerheid van wonen en zorg zijn twee andere onderdelen die samenhangen met en vaak onherroepelijk gevolgen hebben voor de zekerheid van inkomen en werk. Denk bijvoorbeeld aan de wachtlijsten voor wonen en zorg. Alles heeft invloed op elkaar. WPDA is naast een belangrijke vindplaats, waarbij onze rol “vinden” en “toeleiden” is, ook een belangrijke keten- en/of gesprekspartner voor andere partijen in het sociale domein. Wat willen we bereiken Inwoners met woon- en zorgproblemen worden standaard en direct doorgeleid naar de juiste ondersteuning. Wat gaan we doen ✓ We gaan de samenwerking met woon-, zorg- en schuldhulpverleningspartners versterken Hierbij sluiten we aan bij de sociale kaart per gemeente, aangezien het aanbod van diensten, voorzieningen en ondersteuning per gemeente verschilt. ✓ Zorg en huisvesting standaard onderdeel te maken van de intake (borgen), begeleiding (bouwen) en vinger aan de pols te houden bij nazorg (bestendigen).
WPDA heeft bij de ontwikkeling en toeleiding naar de arbeidsmarkt al standaard aandacht voor de verschillende leefgebieden die van invloed kunnen zijn op het succesvol uitstromen uit de bijstand. Dat houdt ook in dat een vinger aan de pols moet worden gehouden wanneer men duurzaam participeert, om terugval te voorkomen en tijdig ondersteuning te bieden.
14
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
2.4. Ontwikkeling De arbeidsmarkt blijft de komende jaren krap en dat biedt kansen voor onze inwoners, ook als zij een grotere afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Er zijn wel de nodige uitdagingen. Veel inwoners beschikken niet over (voldoende) basisvaardigheden. Hiermee is het voor hen lastig om met verschillende zaken om te gaan als het gaat om inkomen, wonen, zorg en participeren. Zo hebben mensen met lage basisvaardigheden vaker schulden en stellen ze het vragen om hulp zo lang mogelijk uit. Ook hebben ze vaker geen of tijdelijk werk. Het is dan ook niet zo vreemd dat het hebben van onvoldoende basisvaardigheden samenhangt met armoede. Wat willen we bereiken Om mee te kunnen doen in onze samenleving en op de arbeidsmarkt is het beschikken over de basisvaardigheden een enorm belangrijke, onmisbare voorwaarde. Om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten ontwikkelen meer mensen hun basis-, werknemers- en vakvaardigheden. We willen dat het beschikken over basisvaardigheden als fundament wordt gezien om volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving en onlosmakelijk verbonden is met Ontwikkelen. Wat gaan we doen ✓ een leergang “basisvaardigheden op orde” aanbieden Inwoners die dienstverlening (gaan) ontvangen van WPDA krijgen een leergang basisvaardigheden aangeboden. De leergang organiseren we met onze partners in het sociale domein.
Inwoners die niet kunnen beschikken over de basisvaardigheden blijven we ondersteunen waar nodig. ✓ Leven lang ontwikkelen ondersteunen Een leven lang ontwikkelen (LLO) is een van de grote thema’s op de arbeidsmarkt. Het is belangrijk dat werkgevers en werknemers zich blijven ontwikkelen om met de grote krapte, opgaven en veranderingen op de arbeidsmarkt om te gaan. LLO is een van de manieren om dat te doen. Blijven ontwikkelen en leren vergroot de kansen op werk, maar betekent ook blijven meedoen op de arbeidsmarkt en in de samenleving. Dit draagt bij aan de duurzame inzetbaarheid. We helpen werkgevers om te blijven investeren in hun personeel, zodat de vakvaardigheden op orde blijven. Werkende n en werkzoekenden in een kwetsbare positie krijgen speciale aandacht vanwege hun risico op bestaansonzekerheid. ✓ Doorontwikkeling infrastructuur iWerk Nu de focus en doelstelling van de Participatiewet wordt verbreed naar maatschappelijke participatie en niet enkel gericht is op betaald werk, zal de ondersteuning en begeleiding hierop gerealiseerd moeten worden. Immers, om (vrijwilligers)werk te kunnen vinden en/of te behouden moet je, naast basisvaardigheden, ook beschikken over werknemersvaardigheden.
Hieronder verstaan we de algemene vaardigheden die nodig zijn om aan het werk te komen, te blijven of vrijwilligerswerk te doen, zoals: motivatie, communicatie, zelfstandigheid, assertiviteit, stressbestendigheid, flexibiliteit en samenwerking. De infrastructuur van WPDA gaan we daarom verder ontwikkelen naar een omgeving waarbij inwoners die niet beschikken over voldoende basis- en werknemersvaardigheden deze hier snel aan kunnen leren.
15
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
3. Verplichte paragrafen Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor gemeenten en provincies nemen wij in een aantal verplichte paragrafen op in onze begroting. Het gaat hier om de paragrafen weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering en verbonden partijen.
3.1 Weerstandsvermogen Wij zijn voor het weerstandsvermogen afhankelijk van de drie gemeenten. Een sluitende begroting betekent dat een tegenvaller die niet gecompenseerd kan worden door een meevaller, leidt tot een extra bijdrage van de gemeente. Dit ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid om ons bewust te zijn van de mogelijke risico’s en ons uiterste best te doen om die risico's te vermijden. De risicoparagraaf is apart opgenomen als bijlage I. Verschillende risico’s die in de risicoparagraaf 2025 zijn genoemd, spelen nu nadrukkelijk (doorwerking nieuwe wetten, krappe arbeidsmarkt, kadernota). Weerstandsvermogen De bestemmingsreserve(s) ten behoeve van de bedrijfsvoering is (zijn) gemaximeerd tot 5% van de totale bedrijfsvoeringskosten. Wij rekenen in principe, na vaststelling van de jaarrekening, volledig af met de gemeenten. Wij zijn voor de weerstandscapaciteit van hen afhankelijk. Op het moment van begroten zijn er twee bestemmingsreserves aanwezig waarvan naar verwachting één in 2025 wordt onttrokken. Van de andere reserve zullen de laatste onttrekkingen waarschijnlijk in 2026 plaatsvinden. Om het weerstandsvermogen in beeld te brengen schrijft het BBV in artikel 11 lid 2 onder d een aantal kengetallen voor. Voor ons gaat het hier om vier kengetallen (kengetallen voor grondexploitatie en belastingcapaciteit zijn voor ons niet van toepassing). Tabel 1: Kengetallen:
Rekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
netto schuldquote
6,32%
7,59%
12,23%
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
6,32%
7,59%
12,23%
solvabiliteitsratio
7,53%
0,00%
0,00%
structurele exploitatieruimte
0,00%
0,00%
0,00%
Bedragen * € 1.000
Rekening 2024
Begroting 2025
Eigen vermogen
932
-
Begroting 2026 -
Vreemd vermogen
11.437
13.362
18.473
Totaal Vermogen
12.369
13.362
18.473
3.2 Onderhoud kapitaalgoederen Voor het groot onderhoud op het pand aan de W.A. Scholtenstraat 22 is een voorziening gevormd. Het doel van deze voorziening is om de kosten gelijkmatig over de jaren te verdelen, om zo grote schommelingen van jaar tot jaar te voorkomen. Het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) brengt in kaart welke onderhoudswerkzaamheden voor de komende 20 jaar gepland zijn en welke kosten dit met zich meebrengt. De storting in de voorziening bedraagt op basis van het MJOP € 120.000. Jaarlijks zal deze storting geïndexeerd worden conform begrotingsrichtlijnen. De verwachte eindstand van de voorziening in 2026 bedraagt € 506.000. 16
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
Tabel 2: Voorziening groot onderhoud (bedragen * € 1.000)
Rekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Beginstand
209
282
414
Dotatie
112
116
120
(Verwachte) onttrekking Eindstand voorziening
16 304
6 392
28 506
3.3 Financiering Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft het renterisico op korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rente typische looptijd korter dan 1 jaar. Het doel van deze limiet is om te voorkomen dat bij herfinanciering van de leningen bij (aanzienlijk) hogere rente grote verschillen optreden in de hoogte van de rente die WPDA moet betalen. Het niveau van de kasgeldlimiet is beperkt tot 8,2% van het totaal van de begroting. De limiet voor WPDA in 2026 bedraagt daardoor afgerond € 8,8 miljoen. Tabel 3: Kasgeldlimiet (bedragen *€ 1.000)
1-1-2026
1-4-2026
1-7-2026
1-10-2026
31-12-2026
Begrotingstotaal
107.313
107.313
107.313
107.313
107.313
Kasgeldlimiet (8,2% van begr.totaal)
8.800
8.800
8.800
8.800
8.800
Gem. vlottende schuld - gem. vlottende middelen
-1.466
0
0
0
2.972
Ruimte onder de kasgeldlimiet
10.266
8.800
8.800
8.800
5.828
Renterisiconorm De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal met een minimum van € 2,5 miljoen. Bedoeling van de normering is om tot een zodanige opbouw van de leningenportefeuille te komen, dat het renterisico uit hoofde van de renteaanpassingen en herfinanciering van leningen in voldoende mate wordt beperkt. De renterisiconorm ligt voor de begroting 2026 op € 21,5 miljoen. Er is op moment van begroten geen aanleiding voor het aantrekken van nieuwe leningen of renteherziening van bestaande leningen. EMU-saldo Het EMU-saldo is het saldo van inkomsten en uitgaven met derden (dus geen afschrijvingen, waardemutaties, etc.) van de overheid op transactiebasis in een bepaalde periode. Het EMU-saldo geeft aan of er in een bepaald jaar met reële transacties meer geld uitgegeven is dan er in dat jaar is binnengekomen, of dat er netto geld overgehouden is. Het is daarmee een indicatie voor de ontwikkeling van de liquiditeits- en financiële positie (eigen vermogen en schulden) van de gemeente(n). Het begrote EMU-saldo bedraagt € 3,8 miljoen.
17
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
3.4 Bedrijfsvoering Werkplein Drentsche Aa is een dienstverlenende organisatie. Wij willen van betekenis zijn en richten al onze inspanningen op het optimaal bedienen van onze inwoners. Onze bedrijfsvoering is ingericht op een zo goed mogelijke ondersteuning van de primaire processen, het borgen van de continuïteit en het grip houden (vinger aan de pols). Op die manier kunnen medewerkers zich bezighouden met hun vak en hun kwaliteiten optimaal inzetten om de beste resultaten te halen voor onze inwoners. Voor 2026 zien we de volgende ontwikkelingen die van invloed zijn op onze bedrijfsvoering. Sommige van deze ontwikkelingen hebben ook al invloed op 2024 (gehad) en 2025. Wat de (financiële) impact is van onderstaande ontwikkelingen en op welke manier hier uitvoering aan gegeven zal worden is nog onzeker. De beoogde investering hiervoor is daarom opgenomen in de risicoparagraaf (Bijlage I Risicobeheersing). Europese en landelijke wetgeving Vanuit Europese en landelijke wetgeving worden intensievere eisen gesteld aan overheidsorganisaties om informatie veel meer actief openbaar te maken (Wet Open Overheid) en de toegang tot informatie en de beveiliging daarvan te verbeteren voor de inwoners (Wet Digitale Overheid, AVG, BIO/ Nis2, Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer). Wij krijgen daar in 2026 ook mee te maken.
Wij moeten zowel juridisch compliant blijven als efficiënt kunnen werken binnen de nieuwe kaders van bestaanszekerheid en participatie. Waar mogelijk zoeken wij de samenwerking met onze gemeenten op, om hier zo efficiënt mogelijk invulling aan te kunnen geven. 1. Wetgeving en verplichtingen op het gebied van digitale dienstverlening In 2026 treedt de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer in werking. Inwoners krijgen het recht om digitaal zaken te doen met WPDA, en wij zijn verplicht om een veilige en toegankelijke digitale omgeving aan te bieden. Dit betekent dat wij moeten investeren in digitale toegankelijkheid, gebruiksvriendelijke formulieren, een klantgerichte digitale omgeving en een veilige infrastructuur voor gegevensuitwisseling. 2. AVG, gegevensbescherming en data-ethiek Wij verwerken persoonsgegevens van inwoners en hebben daarom een strikte verantwoordelijkheid voor gegevensbescherming. Dit betekent dat medewerkers ‘privacy by design’-principes moeten worden toegepast bij de ontwikkeling van nieuwe digitale systemen om te voorkomen dat gegevens onnodig worden opgeslagen of verwerkt. Dit betekent dat wij meer audits en impactanalyses gaan uitvoeren en medewerkers moeten trainen in AI-geletterdheid en zorgvuldige omgang met data. 3.
Wet Proactieve Dienstverlening en gegevensuitwisseling Vanaf 2026 krijgen gemeenten en publieke instanties de mogelijkheid om gegevens uit te wisselen om inwoners die recht hebben op ondersteuning proactief te benaderen. Dit betekent dat wij extra maatregelen moeten treffen op het gebied van cybersecurity en databescherming, zodat gegevens niet ongeoorloofd worden ingezien of gebruikt. 4. AI en datagedreven werken binnen WPDA Wij onderzoeken hoe kunstmatige intelligentie en data-analyse kunnen worden ingezet voor betere dienstverlening. Dit betekent dat wij gaan investeren in innovatie, zodat WPDA inwoners sneller en beter kan ondersteunen en efficiënter voorzieningen en maatwerkoplossingen kan aanbieden. Ook zal dit helpen om inwoners met ontwikkel- en participatiemogelijkheden beter te kunnen matchen.
18
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
5. Governance en compliance: waarborgen van rechtmatigheid en verantwoording Met de uitbreiding van taken en samenwerking met externe partners groeit ook de noodzaak voor goed bestuur en controle. Om dit te borgen, werken wij aan sterkere interne audits en kwaliteitscontroles. Werk in Zicht Programmaplan 2023 – 2027 en Werkcentrum De doelstellingen voor de arbeidsmarktregio zijn voor de jaren 2023-2027 vastgelegd in een programmaplan: Duurzame deelname aan de arbeidsmarkt in goede en volwaardige banen en een sterkere arbeidsmarktpositie voor mensen die het risico lopen niet (meer) deel te kunnen nemen of achterop dreigen te raken. Met als ambitie om 20.000 inwoners vooruit te helpen. Dit gebeurt langs de lijnen Bereiken (van ongekend talent), Ontwikkelen (naar school, werk of participatie) en Duurzame inzetbaarheid (aanpassend vermogen versterken). Om arbeidsmarktdienstverlening toegankelijker en beter vindbaar te maken, komt er in elke arbeidsmarktregio één gezamenlijk regionaal loket: het Werkcentrum. Werkzoekenden, werkenden en werkgevers kunnen bij het Werkcentrum terecht voor vragen over werk, volgende loopbaanstappen,(arbeidsmarktgerichte) scholing en personeelsvraagstukken. Daarnaast komt er één Landelijk Beraad en in iedere arbeidsmarktregio één Regionaal Beraad . Deze beraden leggen meerjarig arbeidsmarktbeleid vast in een meerjarenagenda.
Elke regio gaat zelf over de uitwerking/invoering van het werkcentrum. De rol van WPDA wordt hierdoor groter en zal ook gevolgen hebben voor de benodigde investering in personeel en middelen. Kadernota Inkomen Werk en Ontwikkeling 2025 - 2028 De kadernota inkomen, ontwikkeling en werk 2025-2028 is door onze gemeenteraden vastgesteld met als overkoepelend thema “Werken aan Bestaanszekerheid” voor alle inwoners. Onze deelnemende gemeenten hebben de lat hoog gelegd om bestaanszekerheid te verbeteren en participatie te vergroten. Omdat de kadernota Inkomen, Ontwikkelen en Werk pas eind 2024 is vastgesteld, is op dit moment nog niet duidelijk wat dit precies voor de uitvoering van WPDA betekent. Ook is nog niet vastgesteld welke ambities uit de kadernota wanneer gerealiseerd moeten zijn. Dat betekent dat WPDA een begroting 2026 oplevert met een vooralsnog beperkte invulling van de ambities uit de kadernota. WPDA Inkomen-, Ontwikkel- en Werkcentrum Voor WPDA houdt werken aan bestaanszekerheid voor onze inwoner in dat wij dat langs vier logische stappen doen die naadloos aansluiten bij de doelen van de Participatiewet, de uitdagingen in de arbeidsmarkt en de ambities uit de kadernota: 1. Bereiken: Het begint met het vinden en bereiken van inwoners die onze ondersteuning nodig hebben. Wij wachten niet af maar zoeken mensen actief op. Dit doen wij samen met partners in het veld. 2.
Borgen: Eerst een stevige basis. Dit betekent het aanpakken van directe problemen zoals schulden, huisvesting en toegang tot zorg, zodat inwoners rust en ruimte krijgen om vooruit te kijken. 3. Bouwen: Als de basis er is dan werken wij samen aan ontwikkeling en perspectief. Dit omvat basisvaardigheden zoals taal en rekenen, werknemersvaardigheden en vakvaardigheden gericht op een specifieke baan. Wij doen dit altijd in samenwerking met partners, zodat we écht iets kunnen betekenen.
19
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
4. Bestendigen: Duurzame participatie staat centraal. Onze hulp stopt dus niet als iemand een baan of een stabiele situatie heeft bereikt. Wij blijven betrokken om ervoor te zorgen dat mensen niet terugvallen. Wij blijven inwoners ondersteunen nadat zij een baan of daginvulling hebben gevonden.
3.5 Verbonden partijen Werkplein Drentsche Aa neemt deel in de besloten vennootschap MFC Beheer. Werkplein Drentsche Aa is voor 100% eigenaar van MFC beheer. MFC Beheer B.V. MFC Beheer B.V. is een beheersvennootschap noodzakelijk voor het exploiteren van de horeca en de daarbij horende vergunningen en kent daarmee zeer weinig risico’s voor de financiële positie van Werkplein Drentsche Aa. Tabel 4: Verbonden partijen Bedragen * € 1.000
Rekening 2024
Begroting 2026
Eigen vermogen
13
15
Vreemd vermogen
-2
0
Totaal vermogen
12
15
Resultaat na belastingen
1
1
20
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
Financiële begroting 4.1 Financieel Gemeenten ontvangen middelen vanuit het Rijk, bestemd voor de uitvoering van de Participatiewet, aanverwante regelingen, de Wet sociale werkvoorziening en de Wet Inburgering 2021. Deze middelen zijn deels geoormerkt en deels vrij besteedbaar. Wij ontvangen op onze beurt deze gelden via de gemeenten. Verreweg het grootste deel komt vanuit de specifieke uitkering voor de Uitkeringen Participatiewet en de Rijksbijdrage Wsw. Daarnaast is een deel van het reintegratiebudget geoormerkt via de integratie-uitkering Participatie. Vanaf 2024 worden er ook middelen beschikbaar gesteld voor de doorontwikkeling van de infrastructuur van sociaal werkbedrijven. De overige inkomsten zijn opgenomen in de algemene uitkering van het gemeentefonds, waar budget is opgenomen voor uitgaven bijzondere bijstand, minimabeleid, reintegratie, levensvatbaarheidstoetsen Bbz2004 en de uitvoeringskosten. De definitieve vaststelling van de budgetten vindt plaats in september van het begrotingsjaar. Wij gaan uit van de meest recente prognoses omtrent de economische vooruitzichten en baseren onze financiële raming hierop. In de risicoparagraaf geven wij de verschillende financiële risico’s weer die zich bij deze begroting voordoen.
Tabel 5: Overzicht baten gemeenten (inclusief baten niet voor WPDA)
Aa en Hunze
Assen
Tynaarlo
Financiering via
Gebundelde uitkering (BUIG) 2026 Rijksbijdrage Wsw 2026 (loopt via Assen als centrumgemeente) Rijksbijdrage doorontw. Infrastructuur sociaal werkbedrijven 2026 (loopt via Assen als centrumgemeente) Impulsbudget doorontw. Infrastructuur sociaal werkbedrijven 2026 (loopt via Assen als centrumgemeente) Middelen cluster Participatie 2026 (uitvoering, begeleiding, re-integratie, minimabeleid)
6.108.000
38.217.000
8.195.000
Specifieke uitkering BUIG
2.229.000
13.824.000
1.440.000
Integratie-uitkering Participatie
21.298
127.715
25.988
Integratie-uitkering Participatie
36.206
217.116
44.179
Decentralisatie-uitkering
3.800.000
20.735.000
4.955.000
Algemene uitkering
Re-integratie (begeleiding beschut werk) 2026
127.000
862.000
223.000
Integratie-uitkering Participatie
Tijdelijke regeling alleenverdieners 2025
12.280
57.280
19.780
Decentralisatie-uitkering
Armoedebestrijding kinderen 2025 Uitvoeringsgelden Nieuwe Wet Inburgering 2026 (onderdeel cluster Sociale Basisvoorzieningen)
73.635
362.466
90.609
Decentralisatie-uitkering
n.n.t.b.
n.n.t.b.
n.n.t.b.
Algemene uitkering
n.n.t.b.
n.n.t.b.
n.n.t.b.
Specifieke uitkering Inburgering
n.n.t.b.
n.n.t.b.
n.n.t.b.
Algemene uitkering
12.407.418
74.402.577
14.993.555
35.600
195.650
46.200
Inburgeringsvoorzieningen 2026 Uitvoeringsgelden overheadfuncties (onderdeel cluster Bestuur en Algemene Ondersteuning) Totaal (ex. Inburgering en uitvoering overhead) Aanpak armoede en schulden 2025 (onderdeel van cluster Participatie)
Algemene uitkering
21
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
In de begroting voor 2026 is sprake van een stijging van de bedrijfsvoeringskosten ten opzichte van 2025. Deze stijging is grotendeels het gevolg van autonome ontwikkelingen en de investeringen in de infrastructuur ten behoeve van het Inkomen-, Werk- en Ontwikkelcentrum. De totale lasten worden begroot op € 107,3 miljoen:
Lasten
Bijdrage begroting 2026
Bijdrage begroting 2025
Verschil bijdrage begroting 2026 - 2025
52.520
51.633
-887
-2.212
1.325
-901
-916
-916
17.492
17.150
-343
152
-495
-641
-550
-585
Beschut werk
2.030
2.792
762
723
40
860
959
1.058
Brutomarge & detacheringen (Wsw, Beschut)
3.988
0
-3.988
-3.878
-110
-3.848
-3.713
-3.584
0
4.800
4.800
4.294
505
5.033
5.195
5.309
1.213
3.756
2.543
2.649
-105
2.545
2.545
2.547
3
4
1
41
-40
12
21
21
Bedrijfsvoering
1.819
27.017
25.198
23.298
1.900
26.219
27.024
27.975
Geraamde bedrag voor onvoorzien
0 79.065
163 107.313
163 28.249
118 25.185
45 3.064
164 29.443
165 30.729
166 31.990
Tabel 6: baten en lasten Bedragen * € 1.000
Baten
Uitkeringen Participatiewet Loonkosten Wsw
Bijzondere bijstand & minimabeleid Re-integratie Bbz2004
Bijdrage Bijdrage Bijdrage begroting begroting begroting 2027 2028 2029
Aantallen uitkeringen, Wsw en Beschut De meest recente raming (februari 2025) van het CPB gaat uit van een gelijkblijvend uitkeringsvolume in zowel 2025 als 2026. Wij volgen deze raming en komen daarmee uit op gemiddeld 2.804 uitkeringen. Verder neemt het aantal cliënten met een Sw-indicatie vanwege de afsluiting van de Wsw af tot het niveau van gemiddeld 450 Aja en begroten wij in totaal 125 plekken Beschut werk. Rekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Verschil Begroting 2026-2025
Uitkeringen Participatiewet
2.403
2.387
2.411
24
IOAW
87
88
78
-9
IOAZ
14
15
14
-1
Bbz2004 starters
7
11
7
-4
Tabel 7: Aantallen
Bbz2004 gevestigden
17
17
17
0
Zak- en kleedgeld
277
268
277
9
Subtotaal uitkeringen
2.804
2.786
2.804
18
Sociale Werkvoorziening (Aja)
501
479
450
-29
Nieuw Beschut
99
103
125
22
Uitkeringen Participatiewet1 Onder de Uitkeringen Participatiewet worden de volgende posten verantwoord: • de verstrekte uitkeringen levensonderhoud (P-wet, IOAW, IOAZ, Bbz2004); • de verstrekte structurele en incidentele loonkostensubsidies; • de debiteurenontvangsten en algemene kosten; • de baten vanuit de bijstandsbudgetten (BUIG) per gemeente (afhankelijk van de gemeentegrootte worden budgetten historisch, objectief of middels een combinatie van beide bepaald).
1 Conform afspraak wordt hier zowel aan de baten- als lastenkant geen prijsindexatie begroot.
22
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
Uitgangspunten: • CPB-raming van het bijstandsvolume; • stijging loonkostensubsidie conform toename doelgroep; • aandeel in het verdeelmodel voor de bijstandsbudgetten. Loonkosten en Rijksbijdrage Wsw1 Onder de Loonkosten Wsw worden de volgende posten verantwoord: • de loonkosten van de Sw-medewerkers met een dienstverband bij WPDA; • de verstrekte loonkostensubsidies voor de Sw-medewerkers die een extern dienstverband hebben; • overige kosten (zoals arbo-dienstverlening, reiskosten en trainingen). • de baten vanuit de Rijksbijdrage Wsw. Uitgangspunten: • afname van de populatie à 5% per jaar t.g.v. de afsluiting van de Wsw; • budget gebaseerd op circulaires, rekening houdend met de afname van de doelgroep. Beschut Werk1 Onder Beschut Werk worden de volgende posten verantwoord: • de loonkosten van de Beschut Werkers die in de interne bedrijven werkzaam zijn; • de loonkostensubsidie die wij als zijnde werkgever van de Beschut Werkers ontvangen. Uitgangspunt: • toename aantal beschut werkers conform verwachte groei doelgroep; Brutomarge en detacheringen Onder brutomarge en detacheringen worden de volgende posten verantwoord: • de brutomarge vanuit de Assemblage, Horeca, Post en Schoonmaak, die vallen onder de interne bedrijven.
• de opbrengsten vanuit de detachering van Sw-medewerkers aan reguliere bedrijven; Uitgangspunten: • afname van doelgroep die intern en extern werkzaam is; • bestendigen werkaanbod binnen de Businesspost op niveau 2024. Bijzondere bijstand & minimabeleid Onder de bijzondere bijstand en het minimabeleid worden de volgende posten verantwoord: • de verstrekte bijzondere bijstand; • de bijdrage aan de collectieve zorgverzekering; • overige gemeentelijk minimabeleid (meedoenpremie schoolgaande kinderen, jeugdvakantieweken, witgoedregeling). Uitgangspunten: • verwachte toename regelingen à 7,5% t.g.v. nieuwe beleidsrichtingen kadernota; • indexering conform CPI-index. Re-integratie Onder het re-integratiebudget worden de volgende posten verantwoord: • de begeleidingskosten en additionele kosten voor de doelgroep Beschut Werk en Afspraakbanen; • de inzet van de verscheidene re-integratietrajecten voor cliënten die richting de arbeidsmarkt worden begeleid.
23
Begroting 2026 | Werkplein Drentsche Aa
Uitgangspunten: • toename begeleidingskosten afspraakbanen en beschut werk conform verwachte groei doelgroep; • verhoogde baten begeleidingsvergoeding beschut werk conform circulaires; • indexering conform CPI-index. Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz2004)1 Onder het Bbz2004 worden de volgende posten verantwoord: • de nieuw verstrekte kapitaalleningen; • de kosten voor het uitvoeren van levensvatbaarheidstoetsen; • de debiteurenontvangsten op eerder verstrekte kapitaalleningen; • een bate vanuit het Rijk à 25% van het in het voorafgaande jaar verstrekte kapitaal. Uitgangspunten: • laagblijvend niveau nieuwe kapitaalverstrekkingen en levensvatbaarheidstoetsen conform intern beleid; • lage baten vanuit Rijk conform geringe kapitaalverstrekkingen afgelopen jaren. Bedrijfsvoering Onder de bedrijfsvoeringskosten worden de volgende posten verantwoord: • de personeelslasten bestaande uit de salariskosten en overige personele kosten; • de overige bedrijfsvoeringskosten bestaande uit huisvestingskosten, indirecte productiekosten, beheerskosten, DVO Assen, DVO Tynaarlo, afschrijvingen en rente. • de baten vanuit o.a. subsidies, projectgelden en personeelsgerelateerde uitkeringen. Tabel 8: Bedrijfsvoering Bedragen * € 1.000
Rekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Verschil Begroting 2026-2025
1.425
903
1.473
570
0
296
346
50
Baten Externe financiering Detacheringsopbrengsten personeel doelgroep Bijdrage gemeente
20.721
23.298
25.198
1.900
Totale baten
22.147
24.497
27.017
2.520
Personeel
16.884
18.247
19.706
1.460
Bedrijfsvoering
5.263
5.689
6.784
1.095
Impulsbudget
0
265
180
-85
Personeel doelgroep
0
296
346
50
22.147
24.497
27.017
2.520
0
0
0
0
Lasten
Totale lasten Saldo
Onderstaande tabellen geven meer inzicht in de mutaties op de onderdelen baten, personeelslasten en bedrijfsvoering. Zo bestaan de extra baten grotendeels uit gelden die bestemd zijn voor de doorontwikkeling van de infrastructuur naar een Inkomen-, Ontwikkel- en Werkcentrum. De uitgaven hieraan zijn zichtbaar onder de tabel overige bedrijfsvoering. Een en ander is in lijn met de notitie hierover die in december 2024 aan het bestuur is aangeboden. De personele mutaties en de rest van de overige bedrijfsvoering zijn het gevolg van een combinatie van autonome effecten zoals wet- en regelgeving en loon-/prijsontwikkelingen. Verschillende risico’s die in de risicoparagraaf 2025 zijn genoemd, spelen nu nadrukkelijk (doorwerking nieuwe wetten, 24