CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage A kaderbrief 2026 – Effectstudie ZES ASSEN

Raadsvergadering 10 juli 2025, gemeente AssenBij agendapunt: Kaderbrief 202610.677 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

⚫ Luchtkwaliteit • • • • •

O.b.v. omvang stadslogistiek, gedragseffecten en verdeling voertuigkilometers naar wegtype Maatgevende stoffen: Stikstofoxiden (NOX), Fijnstof (PM10), Fijnstof – kleinere fractie (PM2,5) Emissiefactoren (Tank-To-Wheel) jaarlijks opgesteld door TNO in opdracht van Min. IenW Autonome verschoning tot 2030: op basis van beschikbare wagenpark emissiefactoren Autonome verschoning na 2030: aanname lineaire afname uitstoot door verbranding naar 0 in 2050 (conform Europese doelen en beleid), uitstoot door slijtage blijft gelijk (relevant voor Fijnstof)

© Buck Consultants International, 2023

43

Gehanteerde milieuprijzen ⚫ Klimaat • • •

Maatgevende stof voor klimaateffecten is CO2 De milieuprijs voor de uitstoot van Koolstofdioxide (CO2) is afkomstig uit Handboek Milieuprijzen (CE Delft, 2023), de milieuprijs houdt rekening met een reële prijsstijging van 3,5% per jaar De milieuprijzen zijn vastgesteld in het Handboek Milieuprijzen (CE Delft, 2023) en hebben een onder-, centrale en bovenwaarde. Standaard in het model is de centrale waarde gehanteerd. In de gevoeligheidsanalyse is met de onder- en bovenwaarden gerekend.

⚫ Lucht • • • •

Maatgevende stoffen voor luchtkwaliteit zijn: Stikstofoxiden (NOx), Fijnstof (PM10) en Ultra-Fijnstof (PM2,5) De milieuprijzen voor de uitstoot van deze stoffen zijn afkomstig uit Handboek Milieuprijzen (CE Delft, 2023) De milieuprijzen zijn vastgesteld in het Handboek Milieuprijzen (CE Delft, 2023) en hebben een onder-, centrale en bovenwaarde. Standaard in het model is de centrale waarde gehanteerd. In de gevoeligheidsanalyse is met de onder- en bovenwaarden gerekend. Voor PM2,5 in stedelijk gebied zijn geen onder- en bovenwaarde beschikbaar. Ook in de gevoeligheidsanalyse wordt hier gerekend met de centrale waarde

⚫ Prijspeil •

De milieuprijzen hebben een prijspeil van 01-01-2021. De inflatiecorrectie over twee jaar tijd naar 01-01-2023 bedraagt 13% in totaal (CBS, 2023).

© Buck Consultants International, 2023

44

Tabel: Milieuprijzen luchtverontreinigende stoffen in €/ton, p.p. 1-1-2021 Milieuprijzen klimaat

Onder (€/kg)

Centraal (€/kg)

Boven (€/kg)

Koolstofdioxide (CO2)

0,050

0,130

0,160

Milieuprijzen luchtkwaliteit

Onder (€/kg)

Centraal (€/kg)

Boven (€/kg)

Fijnstof (PM10)

41,4

69,3

97,9

Stikstof (NOx)

18,3

29,9

44,1

-

277,0

-

73,3

121,0

169,0

Ultra fijnstof (PM2,5) in sterk stedelijk gebied (*) Ultra fijnstof (PM2,5) in landelijk gebied Bron: CE Delft (2023). Handboek Milieuprijzen.

© Buck Consultants International, 2023

45

B3 Gevoeligheidsanalyse ⚫ Voor de uitkomst van de effectstudie geldt dat deze gebaseerd is op een aantal aannames over de omvang van de stadslogistiek, gedragseffecten en kengetallen voor effectwaardering volgens MKBA methodiek. De aannames zijn tot stand gekomen op basis van onderzoek, expertinterviews en expert oordeel. Daarom is op de belangrijkste onzekerheden en risico’s een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd. ⚫ De volgende gevoeligheidsanalysen zijn uitgevoerd: •

Onzekerheid omvang stadslogistiek: voertuigkilometers +/- 30 procent −

•

Onzekerheid over het uitstralingseffect: -10 procent en -20 procent elektrische kilometers −

•

Worden alle kilometers buiten de zone van elektrische ritten geheel zero emissie (basis model), of slechts ten dele? Bijvoorbeeld door gebruik te maken van hubs of een logistiek ontkoppelpunt, of zijn hybride voertuigen in de toekomst ook toegestaan in de zone. Dat kan ervoor zorgen dat niet de hele rit elektrisch gereden wordt, maar alleen de last mile richting en in de zone. Het aantal elektrische kilometers zou daarmee lager kunnen uitvallen dan ingeschat.

Onzekerheid in ontwikkeling totale gebruikskosten emissievrije (vracht)voertuigen −

•

De input voor de stadslogistiek zijn de passages gemeten met ANPR-camera’s. Het aantal kilometers dat voor elk van deze passages wordt gerekend is gebaseerd op een expertoordeel per stadslogistiek segment. Het is niet ondenkbaar dat het daadwerkelijke aantal kilometers hoger of lager uitvalt, doordat het aantal passages verandert of doordat het aantal kilometers afwijkt van de aannames.

De mogelijke opbrengst van hernieuwbare brandstof eenheden (HBE’s) is niet meegenomen in de TCO-berekening. De uitwerking van dit mechanisme geeft nog veel onzekerheden, maar huidige berekeningen laten zien dat het TCO-nadeel hiermee omlaag zou kunnen gaan. Op basis van een rekenvoorbeeld van Mobilyze blijkt dat er jaarlijks € 11.604 verdiend kan worden met HBE’s als er wordt opgeladen op eigen terrein (bij een HBE-prijs van € 12). Per kilometer komt dit neer op een verlaging van € 0,23 van het TCO-nadeel. Elders laden levert een kwart hiervan op, wat een uitkomst kan zijn voor ondernemers die niet op eigen terrein kunnen laden (-€ 0,06). Aan de andere kant zou het ook zo kunnen zijn dat de TCO nadeliger uitvalt dan nu gesteld in rapportages. Om deze kant ook mee te nemen, is ook een TCO-verslechtering van € 0,05 meegenomen voor elektrisch t.o.v. diesel.

Onzekerheid milieuprijzen voor luchtkwaliteit en klimaat: toepassing onder- en bovenwaarde i.p.v. centrale waarde

© Buck Consultants International, 2023

46

Resultaten gevoeligheidsanalyse Basis MKBA MKBA, directe effecten

1. Omvang stadslogistiek

2. Uitstralingseffect

3. TCO-veranderingen

4. Milieuprijzen

Geen gevoeligheidsanalyse

- 30% kilometers

+ 30% kilometers

- 10% km buiten de zone

- 20% km buiten de zone

HBE, laden op eigen terrein (TCO/km = -0,23)

HBE, publiek laden (TCO/km = -0,06)

Ongunstige TCO elektrisch (TCO/km = +0,05)

Hanteren onderwaarde

Hanteren bovenwaarde

In miljoen €, CW 2023

In miljoen €, CW 2023

In mln. €, CW 2023

In mln. €, CW 2023

In mln. €, CW 2023

In mln. €, CW 2023

In mln. €, CW 2023

In mln. €, CW 2023

In mln. €, CW 2023

In mln. €, CW 2023

Investeringen in realisatie

-0,3

-0,3

-0,3

-0,3

-0,3

-0,3

-0,3

-0,3

-0,3

-0,3

Operationele kosten

-0,6

-0,6

-0,6

-0,6

-0,6

-0,6

-0,6

-0,6

-0,6

-0,6

Investeringen wagenpark

-1,4

-1,0

-1,8

-1,2

-1,1

-0,6

-1,2

-1,8

-1,4

-1,4

Kosten totaal

-2,4

-1,9

-2,8

-2,2

-2,1

-1,5

-2,1

-2,8

-2,4

-2,4

Klimaat

2,7

1,9

3,6

2,5

2,2

2,7

2,7

2,7

1,1

3,4

Luchtkwaliteit

0,8

0,6

1,1

0,7

0,7

0,8

0,8

0,8

0,5

1,2

Baten totaal

3,6

2,5

4,6

3,2

3,6

3,6

3,6

3,6

1,6

4,6

MKBA Eindstand Monetaire Baten

1,2

0,5

1,9

1,0

0,8

2,0

1,4

0,8

-0,8

2,2

Kosten-baten ratio

1,5

1,3

1,7

1,4

1,4

2,3

1,7

1,3

0,7

1,9

Investeringen gemeente

Collectieve baten

Effect positief bijgesteld ten opzichte van basis MKBA, ceteris paribus © Buck Consultants International, 2023

Effect negatief bijgesteld ten opzichte van basis MKBA, ceteris paribus

Effect gelijk gebleven ten opzichte van basis MKBA, ceteris paribus 47

Conclusies gevoeligheidsanalyse ⚫ Voor nagenoeg alle gevoeligheidsanalyses blijven de saldo’s positief. Alleen als de lagere lucht- en klimaatprijzen worden gehanteerd valt het totale saldo negatief uit. Dit betekent dat er ondanks de gevoeligheden toch met een vrij grote zekerheid kan worden gesteld dat het totale projecteffect positief is. ⚫ Bij veranderingen in de omvang van de stadslogistiek valt op dat er een tegengestelde doorwerking is in de kosten en de baten. Als de totale omvang van de stadslogistiek lager uitvalt dan verwacht dalen de wagenparkinvesteringen (positief), maar dalen tegelijkertijd ook de lucht- en klimaatbaten (negatief). Het effect op de lucht- en klimaatbaten weegt hierbij zwaarder. Dit betekent dat uit een grotere omvang van de stadslogistiek een stijging van het totale MKBA-saldo volgt.

⚫ Ook bij het uitstralingseffect geldt deze tegengestelde werking. Minder elektrische kilometers buiten de zone betekent minder baten, maar ook minder investeringskosten voor ondernemers. Per saldo gaat het totale MKBA-saldo omlaag zodra er meer ritten worden ‘opgeknipt’ (deels elektrisch en deels diesel). ⚫ Veranderingen in de TCO zorgen voor een verandering in de wagenparkinvesteringen. Als HBE’s worden meegenomen en er op de eigen kavel kan worden geladen, kan het kostennadeel voor elektrisch rijden meer dan halveren. Een verslechterd TCO-verschil voor elektrische voertuigen t.o.v. diesel (€ +0,05 / km) zorgt voor circa € 0,5 miljoen aan extra kosten. Wel blijft het totale MKBA-saldo nog ruim positief. ⚫ Het hanteren van de boven- of onderwaarde voor milieuprijzen heeft het grootste effect. Hiermee stijgt het saldo met € 1 miljoen of daalt het met € 2 miljoen. In dit laatste geval valt het totale saldo negatief uit. © Buck Consultants International, 2023

48

B4 Schematische modelweergave kwantitatieve effecten omslagfactor gemiddelde ritafstand stadslogistiek

verdeling naar type gebied

%

Omvang stadslogistiek

Afstand stadslogistiek

in aantal ritten

in aantal kilometer

emissiefactor per gebied

Effecten invoering ZE zone

Afstand in zone

Uitstoot in zone

(in km)

(CO2, NOx, PM10, PM2,5)

Afstand elders in de stad

Uitstoot elders in de stad

(in km)

(CO2, NOx, PM10, PM2,5)

Afstand buiten bebouwde kom

Uitstoot buiten bebouwde kom

(in km)

(CO2, NOx, PM10, PM2,5)

Afstand snelweg

Uitstoot snelweg

(in km)

(CO2, NOx, PM10, PM2,5)

= emissies autonoom

Gedragseffect verdeling naar type gebied

aandeel ZE-voertuigen per jaar vanwege invoering zone

%

Vermeden afstand door dieselvoertuigen in aantal kilometer

milieuprijzen per stof

emissiefactor per gebied

Vermeden afstand in zone

Vermeden uitstoot in zone

(in km)

(CO2, NOx, PM10, PM2,5)

Vermeden afstand elders stad

Vermeden uitstoot elders stad

(in km)

(CO2, NOx, PM10, PM2,5)

Collectieve baten lucht en klimaat

Vermeden afstand buiten b. kom

Vermeden uitstoot buiten b. kom

in €

(in km)

(CO2, NOx, PM10, PM2,5)

Vermeden afstand snelweg

Vermeden uitstoot snelweg

(in km)

(CO2, NOx, PM10, PM2,5)

Separaat: investeringen gemeente invoering en onderhoud ZE-zone

Nadeel TCO vracht

in €

(in €/km)

© Buck Consultants International, 2023

Wagenparkinvesteringen bedrijfsleven in €

49

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=40a08e16-50f0-413a-b9fd-f2b66f6a7518