Bijlage 2. jaarstukken_gemeente_assen_2022_incl_verklaring
Tekst van het document
Het openbaar belang betreft: Samenwerken op het gebied van woningbouw, economisch kerngebied verder ontwikkelen, interne samenhang verbeteren, bereikbaarheid verbeteren en de kwaliteit van stad en land behouden en versterken.
Financieel Vermogen van VP (in €) Eigen vermogen Vreemd vermogen
31 december 2021 3.796.296 3.071.739
31 december 2022 4.726.459 4.870.818
Financieel resultaat over 2022 (in €)
-930.163
Bijdrage gemeente Assen aan (in €)
931.190
Financieel belang De jaarlijkse bijdrage van gemeente Assen betreft 14% van de totale bijdragen. Vestigingsplaats Groningen Rechtsvorm Vrijwillige samenwerking op basis van convenant (is geen Verbonden Partij) Doelstelling en openbaar belang Het doel van de RGA is het samenwerken op het gebied van woningbouw en het versterken van de bereikbaarheid, de economie en de gebiedskwaliteit tussen de provincies Drenthe en Groningen en de gemeenten Assen, Groningen, Het Hogeland, MiddenGroningen, Noordenveld, Tynaarlo en Westerkwartier.
Jaarstukken gemeente Assen 2022
De samenwerking richt zich op het verkrijgen van aanvullende middelen van o.a. het Rijk. Bestuurlijk belang Gemeente Assen participeert als volgt: Het algemeen bestuur, in de vorm van een stuurgroep, bestaat uit vertegenwoordigers uit alle bovengenoemde partijen. Vrijwillige samenwerking op basis van convenant. Lid Stuurgroep (AB), besluit op basis van unanimiteit. Deelnemende partijen Gemeente Assen participeert samen met provincies Drenthe en Groningen en de gemeenten Groningen, Het Hogeland, Midden-Groningen, Noordenveld, Tynaarlo en Westerkwartier. Relatie met Programma 1. Wonen in Assen 2. Werken in Assen 4. Aantrekkelijk Assen 5. Samen werken aan Assen
pagina 83 van 158
3.7 Grondbeleid Scope Met gemeentelijk grondbeleid ondersteunen en realiseren we onze beleidsdoelstellingen voor woningbouw, bedrijvigheid, infrastructuur en (maatschappelijke) voorzieningen. De gemeente Assen heeft haar ruimtelijke beleidsdoelstellingen vastgelegd in onder meer: • • •
Omgevingsvisie Assen nog mooier Woonvisie Assen 2021-2025 Structuurvisie Kloosterveen 2017-2035
Grondbeleid De gemeente Assen werkt marktgericht. Of we kiezen voor actief of faciliterend grondbeleid hangt telkens af van de situatie en het doel. In geval van actief grondbeleid kopen we als gemeente actief locaties aan en verkopen we de door ons bouw- en woonrijp gemaakte grond. In geval van faciliterend grondbeleid scheppen wij als gemeente de (beleids)kaders waarbinnen een private partij zelf de eigen locatie ontwikkelt. De werkzaamheden zoals deze zijn voorzien op onze ‘bouwgrond in exploitatie’ (BIE) vallen binnen de definitie van actief grondbeleid, zoals vastgelegd in het besluit begroting en verantwoording (BBV). In bijlage 1 staat een tabel met het door ons gehanteerde grondbeleid voor alle vastgestelde grondexploitaties. Naast actief grondbeleid vinden we faciliterend grondbeleid belangrijk. Voorbeelden zijn: • • •
Acmesa Toeristisch Recreatieve Zone Eigendommen van derden in de binnenstad en Havenkwartier
Locaties waar we faciliterend grondbeleid toepassen, vallen niet onder het grondbedrijf maar onder het beleidsterrein ruimtelijke ordening (zie programma Wonen in Assen of Werken in Assen).
Actualisering grondexploitaties Bij de programmabegroting actualiseren we alle grondexploitaties en leggen we deze aan u voor. Deze actualisering doen wij op basis van de meest actuele beleidsmatige uitgangspunten, zoals • • • • •
Grondbeleid per grondexploitatie Programmering voor wonen en werken Gemeentelijke grondprijzenbrief Parameters voor rente en inflatie Inschatting van de risico’s en onzekerheden
Bij de jaarafsluiting actualiseren we alle grondexploitaties om aan te sluiten bij de werkelijke realisatie. Voor een korte verantwoording van de voortgang per grondexploitatie, verwijzen wij naar bijlage 2.
Programmering Wonen en Werken Voor het onderdeel wonen baseren wij ons op de Woonvisie Assen 2021-2025, zoals in 2021 vastgesteld door uw raad. De Woonvisie houdt rekening met een netto vaste toename van het aantal woningen van 2.500 tot 3.000 in
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 84 van 158
de periode tot 2030. Dat betekent een uitgiftetempo van circa 300 woningen per jaar tot 2030. De prognose voor het uitgeven van gemengde bedrijventerreinen is 2,25 hectare per jaar tot 2025. In de actuele Omgevingsvisie staat hiervoor geen voorspelling. Daarom hebben we de verwachte uitgifte gebaseerd op het meest waarschijnlijke scenario uit de Strategienota Ruimte 2016.
Beheersmaatregelen langere looptijden Het BBV stelt de maximale looptijd voor een grondexploitaties op 10 jaar, waar alleen gemotiveerd van kan worden afgeweken. Voor het complex Messchenveld 1a is deze motivering van toepassing. Bij de vaststelling van de begroting 2023 heeft uw raad de volgende beheersmaatregel geaccordeerd: De resterende looptijd van deze grondexploitatie bedraagt 19 jaar. Dit bedrijventerrein hebben we nagenoeg volledig woonrijp gemaakt. Gefaseerd aanleggen van Messchenveld is daarom niet meer mogelijk. Het verkooprisico bestaat daarom uit het verkooptempo van de beschikbare bouwkavels. Een besparing op de gereserveerde kosten kan worden aangemerkt als een beheersmaatregel voor het uitblijven van de opbrengsten na 10 jaar. Dit betreft investeringen in infrastructurele aanpassingen en de aanpassing van nutsvoorzieningen. Tijdens de hele looptijd van de grondexploitatie houden we geen rekening met prijsstijgingen van de kavels.
Grondprijzen Voor onze grondprijzen gaan we uit van de marktwaarde van bouwrijpe grond. Om beleidsmatige redenen wijken we bij sociale woningbouw en maatschappelijke voorzieningen van dit beginsel af. Bij de begroting worden de uitgifteprijzen van de gemeente Assen openbaar gemaakt in de grondprijzenbrief. Voor woningbouw in de vrije sector maken we vooraf geen uitgifteprijzen openbaar. We hanteren bij iedere uitgifte het principe van marktconformiteit. Voor de uitgifte van bedrijfskavels publiceren we vaste uitgifteprijzen. We zijn terughoudend bij het verhogen van grondprijzen en voorzichtig met het ‘inboeken’ van de opbrengsten ervan. In onze grondexploitaties gaan we daarom niet automatisch uit van stijgende opbrengsten.
Parameters voor rente, inflatie en onzekerheid Het grondbedrijf wordt gefinancierd uit de algemene begroting. We maken nergens gebruik van zogenoemde projectfinanciering. Aan de bouwgrond in exploitatie (BIE) rekenen we de daadwerkelijk betaalde rente over het vreemd vermogen[1] toe. We rekenen geen rente toe aan het eigen vermogen. De rekenrente bedraagt 1,0%. Dit is conform het voorschrift van de BBV. De disconteringsvoet binnen het grondbedrijf is gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone, momenteel 2%. Dit is conform het voorschrift van de BBV. De Europese Centrale Bank streeft naar een stijging van het algemene prijspeil dicht tegen de 2%. Op de langere termijn verwachten we dat de kosten met eenzelfde percentage zullen stijgen. Het ligt daarom voor de hand om bij de indexatie (prijsstijging) van kosten en opbrengsten ook aan te sluiten bij het meerjarig streefpercentage voor de inflatie binnen de Eurozone. Op de langere termijn verwachten we namelijk dat de kosten en opbrengsten met dezelfde 2% zullen stijgen. In de loop van 2022 hebben we echter gezien dat de prijsstijgingen onverminderd hoger bleken dan die 2%, met name vanwege de hoge energieprijzen en het krappe aanbod van zowel personeel als materialen.
In de jaarrekening 2021 hielden we daarom al rekening met prijsstijgingen over 2022 en 2023 van respectievelijk 5% en 4%. In 2022 zijn we geconfronteerd met de oorlog in Oekraïne en verder oplopende inflatie. In de begroting 2023 hebben we daarom verwachte prijsstijgingen verder naar boven bijgesteld naar respectievelijk 10% over 2022 en 5% over 2023. Nu, bij de jaarrekening 2022 zien wij dat de kosten nog steeds erg hoog zijn en hebben wij de prijsstijgingen in onze grondexploitaties verhoogd naar 6% over 2023, 4% over 2024 en 4% over 2025[2]. Hierna gaan we verder uit van 2%.
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 85 van 158
De uitgifte van woningbouwkavels verloopt nog volgens onze prognose. We zien echter ook belemmerende factoren voor potentiële kopers. De woningprijzen stijgen minder hard ten opzichte van het jaar ervoor. De bouwkosten zijn gestegen, maar ook de hypotheekrente is na jaren van een lage rente flink gestegen. Gezien deze onzekerheden boeken we toekomstige en ongewisse prijsstijgingen niet in. Vanuit het voorzichtigheidprincipe houden we voor de grondopbrengsten in lopende grondexploitatie een prijsstijging van 0% aan. In een grondexploitatie rekenen we over de nog te maken kosten met een onzekerheidsmarge, opgenomen onder de post voorziene onzekerheden[3]. Standaard rekenen we in de exploitatie met een percentage van 10%. Bij project specifieke risico’s kunnen we hiervan afwijken. In dergelijke gevallen maken we dit expliciet kenbaar. In de voorliggende jaarrekening is dat het geval bij het complex Citadel/TPG Rolderstraat. Aanvullend is daar een post van 10% gerekend over de WOZ-waarde van de gemeentelijke eigendommen langs de Rolderstraat. Zo dekken we risico’s in het beheer en onderhoud van deze panden. [1] Vreemd vermogen zijn middelen verstrekt door Algemene Dienst [2] Bron: Outlook grondexploitaties 2023, Metafoor Ruimtelijke Ontwikkeling [3] Deze post is geen aparte kostensoort.
Het betreft een onzekerheidsmarge over de kostensoorten, zoals deze zijn opgenomen in de kostensoortenlijst (Bro artikel 6.2.3 t/m 6.2.5). In verband met de wens tot financiële transparantie wordt het totaal aan voorziene onzekerheden apart in beeld gebracht.
Vennootschapsbelasting Sinds 2016 heeft ook het gemeentelijk grondbedrijf te maken met vennootschapsbelasting. Bij de start van deze fiscale regeling hebben we onderzoek gedaan naar de fiscale positie van het grondbedrijf. De uitkomst was dat het grondbedrijf niet door de ondernemerspoort komt en daarmee niet vennootschapsbelastingplichtig is. Uit de jaarlijkse controle blijkt dat het grondbedrijf - net als in voorgaande jaren - geen vennootschapsbelasting hoeft te betalen.
Financieel Beleid Het uitgangspunt van het financiële beleid is dat de grondbedrijfsactiviteiten financieel zelfstandig zijn. Dit betekent dat het proces van stedelijke ontwikkeling dat hiervoor nodig is, niet leidt tot een beslag op de algemene middelen van de gemeente. Dat vraagt om een financieel gezond bedrijf (samenspel van grondexploitaties en reserves) waarbinnen we grote schommelingen in het eigen vermogen kunnen opvangen. De financiële grondslagen van het grondbedrijf zijn door de raad vastgesteld en gebaseerd op het Besluit begroting en verantwoording (BBV). In de financiële grondslagen zijn onder meer de waarderingsgrondslagen van de activa (bezittingen) vastgelegd. Ook is in het BBV bepaald dat verliezen worden genomen zodra die bekend zijn en winsten worden verwerkt op het moment van realisatie.
Financieel Resultaat De opbrengsten uit grondverkoop bedragen € 13,9 miljoen. De grootste opbrengsten zijn gerealiseerd op bedrijventerrein Assen Zuid en de kavel verkoop in Kloosterakker. In de jaarrekening heeft dit echter geen direct effect op het resultaat aangezien de productiekosten (bouw- en woonrijp maken en planontwikkeling) en verkoopopbrengsten per saldo worden gemuteerd op de boekwaarden. Op de complexen Hoekbree en Noorderpark heeft tussentijdse winstneming plaatsgevonden van in totaal € 0,5 miljoen. Deze tussentijdse winstneming is bepaald volgens de methode percentage of completion (POC) die door de BBV-regelgeving verplicht is gesteld. Hierbij wordt bij een voordelig resultaat naar rato van de gerealiseerde kosten en opbrengsten, onder aftrek van een risicobedrag, tussentijds winst genomen, ongeacht de boekwaarde. De voorziening correctie voorraadwaarde is verlaagd met € 3,4 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door € 1,6 miljoen hogere marktwaarde van de strategische gronden en verlaging van de boekwaarden bedrijventerrein Assen Zuid en Kloosterakker met € 1,8 miljoen door hogere opbrengsten.
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 86 van 158
Het jaarrekeningresultaat voor bestemming bedraagt € 4 miljoen voordelig. Met de vaststelling van de jaarrekening wordt het resultaat overeenkomstig de financiële grondslagen verrekend met de betreffende bestemmingsreserve binnen het grondbedrijf. Aangezien de weerstandsreserve met € 0,4 miljoen afneemt als gevolg van de nog te maken kosten, bedraagt de toevoeging aan de algemene reserve grondbedrijf € 4,4 miljoen. Bovenstaande wordt geconsolideerd op het beleidsproduct bouwgrondexploitatie, conform de voorschriften in de BBV. Als gevolg van de verrekening met de grondbedrijfreserves is geen sprake van effect op het rekeningresultaat van de algemene dienst.
Balanspositie De totale boekwaarde van de grondexploitaties en strategische gronden bedraagt € 156 miljoen, waarvoor overeenkomstig de BBV-voorschriften een voorziening (correctie voorraadwaarde) is getroffen van € 103 miljoen. Na correctie bedraagt de voorraadwaarde op de balans in totaal € 53 miljoen. De voorraadwaarde is in 2022 per saldo met € 1,4 miljoen afgenomen, als gevolg van een lagere boekwaarde. De rekening-courant schuld aan de algemene dienst is afgenomen met € 5,9 miljoen, met name veroorzaakt door hogere opbrengsten bedrijventerrein Assen zuid en Kloosterakker en bedraagt € 11,9 miljoen. Dit wordt opgevangen binnen de lopende grondexploitaties. De weerstandsreserve is met € 0,4 miljoen afgenomen en bedraagt € 12,2 miljoen. De omvang van de weerstandsreserve is bepaald volgens de IFLO-methode (Inspectie Financiën Lagere Overheden) zoals door uw raad is besloten bij de vaststelling van de Kadernota weerstandvermogen en risicomanagement. De algemene reserve grondexploitaties bedraagt € 27,5 miljoen en is met € 4,4 miljoen toegenomen ten opzichte van vorig jaar.
Meerjarenperspectief Grondexploitaties Op basis van de actuele grondexploitaties bedraagt het verwachte nog te realiseren nominaal € 53 miljoen nadelig. Voor de exploitaties met een negatief resultaat is een voorziening getroffen op basis van contante waarde. De nog te realiseren kosten bedragen nominaal € 43 miljoen, de nog te realiseren opbrengsten bedragen nominaal € 75 miljoen. Bij het opstellen van de begroting 2024 zal het meerjarenperspectief grondexploitaties (MPG) opnieuw worden geactualiseerd. Daarin worden naast de uitkomsten van de jaarrekening ook de effecten van de nieuwe prognoses en herziene grondexploitaties verwerkt. Ook zullen verschillende scenario’s voor verdere gebiedsontwikkelingen worden meegenomen. Het geactualiseerde meerjarenperspectief zal betrokken worden bij de volgende begroting, zoals bij de Strategische Afwegingsnotitie Grondbedrijf 2011 is afgesproken met uw raad. Bijlage: Overzicht van het gehanteerde grondbeleid binnen onze vastgestelde grondexploitaties. Bouwgrond in exploitatie Veemarktterrein (plan Asselyn)
Gasfabriek Witterstraat
gemeentelijk grondbeleid [ad 1] Vastgesteld 2019
Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken door de gemeente en gronduitgifte op basis van een ontwikkelovereenkomst met derden. Vastgesteld 2010
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 87 van 158
Bouwgrond in exploitatie Citadel / TPG Rolderstraat
Oostergoo / Schakelterrein
Assen-Oost
Noorderpark
De Klenckestraat
Hoekbree
Peelerpark Groene Dijk Messchenveld 1A Werklandschap AssenZuid
Kloosterveen 2012
Kloosterakker Strategische gronden
gemeentelijk grondbeleid [ad 1] Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken en gronduitgifte door de gemeente. Vastgesteld 2004 Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken door de gemeente en gronduitgifte op basis van een ontwikkelovereenkomst met derden. Vastgesteld 2008 Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken door de gemeente en gronduitgifte op basis van een ontwikkelovereenkomst met derden. Vastgesteld 2017 Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken door de gemeente en gronduitgifte op basis van een ontwikkelovereenkomst met derden. Vastgesteld 2019 Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken door de gemeente en gronduitgifte op basis van een ontwikkelovereenkomst met derden. Vastgesteld 2022 Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken door de gemeente en gronduitgifte op basis van een ontwikkelovereenkomst met derden. Vastgesteld 2015 Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken door de gemeente en gronduitgifte op basis van een ontwikkelovereenkomst met derden. Vastgesteld 1995 Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken en gronduitgifte door de gemeente. Vastgesteld 2011 Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken en gronduitgifte door de gemeente. Vastgesteld 2000 Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken en gronduitgifte door de gemeente. Vastgesteld 2011
Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken en gronduitgifte door de gemeente. De focus ligt op de uitwerking van de gronden gelegen ten westen van Graswijk (raadsbrief 2013) met het bestemmingsplan Entreezone (vastgesteld 2019) en de Groene Zoom (ontwerp 2020). Vastgesteld 2015 Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken en gronduitgifte door de gemeente in de buitenring van Kloosterveste en Kloosterbos. Vastgesteld 2020 Grondverwerving, bouw- en woonrijp maken en gronduitgifte door de gemeente. gemeentelijk grondbeleid
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 88 van 158
Bouwgrond in exploitatie Havenkade
Kloosterveen 3
gemeentelijk grondbeleid [ad 1] Voor deze planvorming is in september 2019 voorbereidingskrediet van € 400.000 verleend voor de actualisatie van het masterplan en € 50.000 voor placemaking. Voor het Havenkwartier gaan we nu nog uit van een gefaseerde ontwikkeling en faciliterend grondbeleid op basis van uitnodigingsplanologie. Marktpartijen, eigenaren en gebruikers in het gebied nodigen we uit om te komen met initiatieven. In het voorjaar van 2022 is een voorbereidingskrediet van €350.000 vastgesteld. Het gebied maakt onderdeel uit van de structuurvisie Kloosterveen 2017-2035, waarbij uw raad de Nota Bovenplanse Investeringen (NBI) heeft vastgesteld. De NBI vormt ons kader voor onderhandelingen met ontwikkelende derden in Kloosterveen. Wij hanteren actief grondbeleid indien een private ontwikkelaar niet overgaat tot de ontwikkeling van noodzakelijke woningbouw, binnen de kaders zoals uw raad die heeft vastgesteld, zoals het bestemmingsplan, het exploitatieplan en het beeldkwaliteitsplan, structuurvisie en NBI. Voor de versnelling van de woningbouw is een rijksbijdrage toegezegd voor de benodigde infrastructurele maatregelen.
Ad 1 De werkzaamheden zoals deze zijn voorzien op onze ‘bouwgrond in exploitatie’ (BIE) vallen binnen de definitie van actief grondbeleid, zoals vastgelegd in het besluit begroting en verantwoording (BBV). Bijlage: Projectmatige voortgang per grondexploitatie Veemarktterrein Palet Gasfabriek Witterstraat Citadel / TPG Rolderstraat Oostergoo / Schakelterrein Hoekbree Assen-Oost
Noorderpark
Peelerpark Groene Dijk
Messchenveld 1A
Alle woningen in het plan Asselyn zijn opgeleverd aan de eindgebruiker. Het woonrijp maken van dit gebied is bijna gereed. De openbare ruimte is door de gemeente overgenomen en ingericht. Geen bijzonderheden, dit complex is nagenoeg gereed. Geen bijzonderheden, dit complex is nagenoeg gereed. Alleen de locatie aan ‘De Wouden’ is nog beschikbaar. Hiervoor wordt eerst een ruimtelijke procedure doorlopen. In 2021 is de laatste kavel verkocht. Het woonrijp maken gebeurt in fases. In 2023 worden naar verwachting de laatste kosten gemaakt Deze grondexploitatie bestaat uit een zevental locaties. De locatie De Schulp is in de afrondende fase, de locatie de Poort is in 2022 gesaneerd. Naar verwachting kan deze grondexploitatie eind 2023 worden afgesloten. Deze grondexploitatie bestaat uit vier vrijkomende ontwikkellocaties binnen de wijk Noorderpark. Van de locaties van De Steiger en Noordermaat is het bestemmingsplan in 2022 vastgesteld. Het programma voorziet in appartementen. Hoewel er wel belangstelling is voor het terrein, zijn er op het bedrijventerrein Peelerpark afgelopen jaar geen bedrijfskavels uitgegeven. In 2022 zijn er twee werkkavels verkocht. De pionierskorting van €10.000 exclusief btw voor de Woon-Werk-kavels is ook in 2022 aangeboden. In 2022 zijn er drie bedrijfskavels verkocht.
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 89 van 158
Werklandschap AssenZuid Kloosterveen 2012 Kloosterakker
In 2022 is een bouwkavel voor een groot productiebedrijf geleverd. Gestart is met de aanleg van de westelijke ontsluiting, ten behoeve hiervan is een deel van een particuliere kavel aangekocht. De ontwikkellocatie aan de Oostergracht is uitgegeven. Voor de laatste ontwikkellocatie, aan de Zuidergracht is in 2022 een markttender uitgezet. De eerste fase bouwrijp opgeleverd en nagenoeg alle kavels zijn verkocht. De 2de fase is bijna helemaal bouwrijp. De verkoop van de particuliere kavels is gestart. Voor dit woningbouwplan is een rijksbijdrage toegezegd voor de benodigde infrastructurele maatregelen.
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 90 van 158
4. Jaarrekening
4.1 Grondslagen waardering en resultaatbepaling 4.2 Balans 4.3 Toelichting op de balans 4.4 Baten en lasten 4.5 Toelichting afwijkingen 4.6 Incidentele baten en lasten 4.7 Inzet onvoorzien 4.8 Structurele mutaties reserves 4.9 Wet Normering Topinkomens
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 91 van 158
4.1 Grondslagen waardering en resultaatbepaling Doel en definitie Waarderingsgrondslagen zijn kaders om de waarde van activa en passiva te bepalen. De financiële positie van de gemeente op het moment van de jaarrekening wordt aan de hand van deze grondslagen bepaald. Meerjarige contracten - Europese aanbestedingsregels De totale contractwaarde waarbij onrechtmatigheden in Europese aanbestedingen zijn geconstateerd bij de bedrijfsvoering door inhuur externen bedraagt € 0,97 miljoen en € 0,52 miljoen voor reguliere inkopen. Dit betreft de geconstateerde onrechtmatigheden over het jaar 2022 van € 4,7 miljoen en de doorlopende contractuele verplichtingen daarvan in 2022 van € 1,496 miljoen. Materiële vaste activa We hebben de op de balans opgenomen activa gewaardeerd op de historische verkrijgingsprijs, verminderd met eventueel ontvangen bijdragen, voorzieningen en gecumuleerde afschrijvingen. De afschrijvingen zijn gebaseerd op de verwachte nuttigheidsduur. In geval van duurzame waardeverminderingen worden activa afgewaardeerd. De activa bestaan zowel uit investeringen met een economisch nut, als uit investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut. Onder activa met een meerjarig maatschappelijk nut worden verstaan: investeringen in aanleg en onderhoud van (inrichting) wegen, waterwegen; civiele kunstwerken, groen en kunstwerken.
Investeringen met een verkrijging- of vervaardigingprijs lager dan het drempelbedrag worden direct ten laste van de exploitatierekening gebracht, tenzij anders besloten. Dit om te voorkomen dat er relatief hoge beheerskosten worden gemaakt. Afwijkingen van deze regel in het verleden worden niet gecorrigeerd. Als drempelbedrag wordt gehanteerd: • • •
Investeringen met economisch nut en afschrijvingstermijn minder dan 8 jaar: € 10.000. Investeringen met economisch nut en afschrijvingstermijn 8 jaar en langer: € 25.000. Investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut: € 150.000.
Gronden en terreinen vormen een uitzondering. Deze worden altijd geactiveerd. Er kan rente worden geactiveerd. De afschrijvingen berekenen we per investering op basis van: de looptijd, het rentepercentage en de afschrijvingsmethode die we voor die investering toepassen In de nota waarderings- en afschrijvingsbeleid zijn de vastgestelde termijnen voor de afschrijvingsduur (levensduurverwachting) voor materiële vaste activa opgenomen. Activa met een gebruiksduur van minder dan 8 jaar kunnen zowel lineair als annuïtair worden afgeschreven, dit wordt per categorie bepaald. Activa met een gebruiksduur van 8 jaar en langer worden middels de annuïtaire methode afgeschreven. Op gronden en terreinen wordt niet afgeschreven. De waardering van de vaste activa is gebaseerd op de verkrijgingsprijs (art. 61, lid 1 BBV), verminderd met bijdragen van derden en de afschrijvingen. Verkrijgingsprijs De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en de bijkomende kosten.
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 92 van 158
Bij investeringen met een meerjarig economisch nut geldt dat verminderingen over gehele looptijd (lineair) gecorrigeerd worden met de berekende afschrijvingslasten. Restwaarden Er wordt rekening gehouden met een restwaarde voor alle gemeentelijke vastgoedobjecten. De restwaarden worden op het moment van activeren bepaald. Dit is van toepassing op de waardering van de balansposten gronden en terreinen, woonruimten en bedrijfsruimten. Voor het bepalen van de restwaarde wordt een berekeningsmethodiek toegepast. Dit is uitgewerkt in de nota Waarderings- en afschrijvingsbeleid. Op basis van historische gegevens stellen we vast dat gemeentelijke voertuigen altijd een restwaarde hebben. Deze is gesteld op 5% van de verkrijgingsprijs. De erfpachtgronden bij het Grondbedrijf zijn gewaardeerd tegen uitgifteprijs bij eerste uitgifte, tenzij in het verleden tegen een lagere waarde is gewaardeerd op basis van verkrijging of afwaardering. De strategische gronden zijn gewaardeerd tegen marktwaarde bij huidige bestemming. Financiële vaste activa De financiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. De waardering is gebaseerd op de historische kostprijs c.q. aanschafprijs, verminderd met - voor wat betreft de geldleningen - de aflossingen op geldleningen. Indien de marktwaarde duurzaam lager is dan de verkrijgingsprijs, wordt ze afgewaardeerd tegen de marktwaarde.
Voorraden Grondbeleid De voorraden (grond- en hulpstoffen en onderhandenwerk) bij het Grondbedrijf zijn gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs of, indien deze lager is, de marktwaarde. De boekwaarden van de afgesloten exploitaties zijn overeenkomstig de te verwachten opbrengsten. De ramingen zijn gebaseerd op calculaties per complex, de raming van het eindresultaat is op basis van eindwaarde. Voor het nog te realiseren negatieve resultaat is een voorziening getroffen. Grondbeleid: tussentijds winst nemen (Percentage Of Completion-methode (Poe)): Tussentijdse winstneming vindt plaats volgens de methode percentage of completion (POC). Hierbij wordt bij een voordelig resultaat naar rato van gerealiseerde kosten en opbrengsten, onder aftrek van een risico bedrag, tussentijds winst genomen, ongeacht de boekwaarde. Uitzettingen De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Waar sprake is van een risico op oninbaarheid, is een voorziening getroffen en is dit risico verrekend met de nominale waarde. Liquide middelen De liquide middelen worden tegen nominale waarde gewaardeerd. Eigen vermogen/reserves De reserves zijn onderverdeeld in een algemene reserve en bestemmingsreserves. Algemene reserves zijn reserves waaraan geen specifieke bestemming is gegeven, terwijl dit bij bestemmingsreserves wel het geval is.
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 93 van 158
Resultaat De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop ze betrekking hebben. Baten worden slechts genomen voor zover ze op de balansdatum gerealiseerd zijn. Verliezen en risico's die hun oorsprong vinden voor het einde van het boekjaar worden in acht genomen als zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn. Personeelslasten worden toegerekend aan het jaar waarop ze betrekking hebben. Vakantiegelden en verlofaanspraken worden, conform voorschriften in het BBV, toegerekend aan het jaar waarop de uitbetaling plaatsvindt. Het resultaat wordt bepaald op basis van het stelsel van baten en lasten. Het programmaresultaat voor bestemming komt voort uit het saldo van lasten en baten uit de programma's voor bestemming en de doorgevoerde correcties. Het resultaat na bestemming ontstaat door toevoeging aan en onttrekking uit de betreffende bestemmingsreserves. Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd tegen nominale waarde, behalve de APPA-voorziening, die is gewaardeerd tegen actuariële waarde. Onderhoudskosten in de onderhoudsvoorzieningen vastgoed worden gereserveerd tot het gebouw, of een specifiek omschreven gebouwonderdeel, is afgeschreven. Nadat een gebouw (of gebouwonderdeel) is afgeschreven worden in- vesteringen geactiveerd en ontstaat er een activastaat conform de componentenmethode.
Als de investering lager is dan € 25.000 wordt deze ten laste van de exploitatie geboekt. Assen hanteert voor het bepalen van de hoogte onderhoudsvoorziening civiele kunstwerken een doorkijk voor de komende 10 jaren. Op basis van jaarlijkse inspecties wordt de onttrekking voor de komende 10 jaren berekend. Op basis van deze jaarlijkse inspecties wordt bepaald of de stand van de voorziening aangevuld met de stortingen voor de komende 10 jaren toereikend zijn om het onderhoud de komende 10 jaren te kunnen uitvoeren. Mocht blijken dat binnen de komende 10 jaren de voorziening niet toereikend is dan wordt aan de Raad een, incidentele of structurele, storting in de onderhoudsvoorziening gevraagd om deze weer op peil te brengen. Voor de onderhoudsvoorzieningen gebouwen geldt een doorkijk voor de komende 40 jaren. De werkwijze is gelijk aan de werkwijze voor civiele kunstwerken zoals hiervoor toegelicht. Vaste schulden De leningen zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. Het bedrag van de aflossingen die binnen een jaar vervallen, is niet afzonderlijk onder kortlopende schulden opgenomen. Vaste schulden zijn schulden waarvan de rente één jaar of langer vast staat. Kortlopende schulden De kortlopende schulden zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. Vennootschapsbelasting Op basis van het BBV mogen geen latenties gevormd worden.
Tot nu toe doet de belastingdienst geen definitieve uitspraak over de wijze waarop de vennootschapsbelasting bepaald en opgenomen dient te worden. Hierdoor is sprake van een onzekerheid met een beperkte materialiteit. NUBBV: Garant- en borgstellingen De garant- en borgstellingen worden in de bijlage niet uit de balans blijkende verplichtingen (NUBBV) tegen de nominale waarde opgenomen. NUBBV: Meerjarige inkoopcontracten Belangrijke financiële verplichtingen (beïnvloedbaar inkoopvolume)
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 94 van 158
Conform art. 53 BBV moet in de toelichting op de balans een item worden opgenomen over de belangrijke financiele verplichtingen waaraan de gemeente in de toekomstige jaren is gebonden, maar die niet uit de balans zelf blijken. Uit de balans blijken slechts die verplichtingen die per ultimo van het boekjaar zijn aangegaan, waar ook het werk al voor is gedaan maar waar nog geen factuur voor is ontvangen. Die verplichtingen die al wel zijn aangegaan, maar waar het werk nog niet voor is gedaan, bijvoorbeeld omdat het over een langlopend contract gaat, zijn niet opgenomen in de cijfers. U kunt dan denken aan onder andere langlopende lease verplichtingen, langlopende huurcontracten en grote investeringen. Voor alle niet uit de balans blijkende verplichtingen geldt dat deze ofwel in de meerjarenbegroting zijn opgenomen, ofwel in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn benoemd. Voorwaardencriterium kadernota Rechtmatigheid 2018 BBV: Meerjarige contracten Bij meerjarige inkoopcontracten kunnen, afhankelijk van het geraamde inkoopbedrag, de Europese aanbestedingsregels van toepassing zijn. Een onrechtmatigheid bij de contractverlening kan in zo'n geval jaarlijks in de afweging naar de controleverklaring blijven doorwerken, doordat jaarlijks de lasten voortvloeiende uit het inkoopcontract in de jaarrekening zijn opgenomen.
In de toelichting op de jaarrekening zijn de meerjarige inkoopcontracten, die zouden moeten voldoen aan Europese aan- bestedingsregels, maar dat niet doen, opgenomen bij de 'niet uit de balans blijkende verplichtingen' voor het volle bedrag waarover het contract is afgesloten. Eigen bijdragen van het Centraal administratiekantoor (CAK) Een aanvrager van een voorziening, zoals hulp in de huishouding, ondersteuning of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. Het CAK is het publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan (zbo) dat door de wetgever is belast met de berekening, oplegging en incasso van de eigen bijdrage. Doordat de wetgever heeft besloten de systematiek te volgen dat het CAK de eigen bijdragen vaststelt en daarover geen inzicht geeft op cliëntniveau aan de gemeentes kan de juistheid en volledigheid van deze bijdrage niet getoetst worden. Hiermee heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is en derhalve niet valt onder de reikwijdte van de recht-matigheidscontrole door de accountant van de gemeente.
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 95 van 158
4.2 Balans
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 96 van 158
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 97 van 158
4.3 Toelichting op de balans Alle bedragen in de tabellen x €1.000
A. Vaste activa A Vaste activa
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 98 van 158
B. Vlottende activa
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 99 van 158
C. Vaste passiva C. Vaste passiva
C. Vaste Passiva Leningen
D. Vlottende passiva
Jaarstukken gemeente Assen 2022
pagina 100 van 158