CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting_assen_2027

Raadsvergadering 9 november 2026, gemeente AssenBij agendapunt: Begroting 2027 Gemeente Assen58.699 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 7

Het ligt daarom voor de hand om bij de indexatie (prijsstijging) va n kosten en opbrengsten ook aan te sluiten bij het meerjarig streefpercentage voor de inflatie binnen de Eurozone. Vanwege de benoemde marktomstandigheden houden we voor onze grondexploitaties over 2026 rekening met een stij- ging van 5,5% van de plankosten en 4,5% over overige kosten. Over de jaren 2027 en 2028 houden wij rekening met 4% per jaar. Vanaf 2029 houden we 2% aan. Vanuit het voorzichtigheidprincipe boeken we toekomstige en ongewisse prijsstijgingen niet in en houden we voor de grondopbrengsten in lopende grondexploitaties een indexeringspercentage van 0% aan Uitvoeringskredieten Tegelijk met de begroting grondbedrijf brengen we de kredieten in lijn met het verwachte kostenniveau uit de meest actuele calculaties. Dit leggen we u voor in een apart raadsvoorstel. De geactualiseerde kredieten bestaan uit alle al gemaakte kosten, inclusief strategische grondaankopen en bijgeschreven rente, en alle geraamde nog te maken kosten, inclusief verwachte prijsstijgingen en interne rekenrente. Gerealiseerde winstnemingen nemen we niet mee in het uitvoeringskrediet. Vennootschapsbelasting Sinds 2016 heeft ook het gemeentelijk grondbedrijf te maken met vennootschapsbelasting. Bij de start van deze fiscale regeling hebben we onderzoek gedaan naar de fiscale positie van het grondbedrijf.

De uitkomst was dat het grondbedrijf niet door de ondern emerspoort komt en daarmee niet vennootschapsbelastingplichtig is. Uit de jaarlijkse controle blijkt dat het grondbedrijf, net als in voorgaande jaren, geen vennootschapsbelasting hoeft te betalen. Meerjarenperspectief Grondexploitaties (MPG) Het meerjarenperspectief bevat een actualisatie van vastgestelde grondexploitaties en concept grondexploitaties voor de geplande ruimtelijke ontwikkelingen in voorbereiding, waarvoor nog geen uitvoeringsbesluit is vastgesteld. Het meerja- renperspectief geeft het verloop van de reserve grondbedrijf, als de gemeenteraad besluit tot nieuwe gebiedsontwikke- lingen. In het MPG houden we rekening met de volgende ontwikkelingen. - Kloosterveen: vervolg op Kloosterakker waarbij we streven naar het aantal woningen dat past bij de vergunningsaan- vraag in het kader van de Wet Natuurbescherming (Wnb) - Stadskwartier: Binnen het stadskwartier zijn in de binnenstadsvisie diverse ontwikkelingen opgenomen.

In het MPG zijn de volgende financiële reserveringen opgenomen: - Havenkwartier: actieve ontwikkeling van een eerste fase van het Havenkwartier - Rolderstraat Noord: herontwikkeling van Rolderstraat 7 t/m 33 - Voormalige stadsherberglocatie: herontwikkeling locatie Oude Molenstraat 79 - Rolderstraat-Zuid: Nieuwe Huizen 12, 14, 14a, Rolderstraat 8, 8a, 8b, 10, 12, 12a Als we vastgoed/locatie aankopen, maken we in het MPG een nieuwe financiële reservering aan voor de totale gebieds- ontwikkeling, inclusief weerstandsvermogen. De nieuwe aankopen van Stadskwartier die leiden tot een verlieslatende exploitatie worden gedekt uit de financiële mid- delen van het Stadskwartier. Hieronder valt ook de aankoop en ontwikkeling van V&D-Forum Noord. In de loop van 2027 wordt gewerkt aan een verkenning voor de ontwikkeling van bedrijventerrein Messchenveld 1b. De financiële effecten worden op een later moment inzichtelijk gemaakt. Uitvoering van deze geplande ruimtelijke ontwikkelingen leggen veel beslag op onze reserve. Deze reserve is nog niet direct volledig beschikbaar. Het in uitvoering kunnen nemen van deze geplande ruimtelijke ontwikkelingen hangt daarom sterk af van de realisatie van de geplande voordelige effecten in de huidige vastgestelde grondexploitaties. Deze zijn nog onzeker en zijn afhankelijk van externe ontwikkelingen, waarbij ook de fasering in de tijd van belang is.

Programmabegroting 2027 Pagina 129 van 184 Ook andere ruimtelijke ontwikkelingen kunnen invloed hebben op de reserve grondbedrijf. Dergelijke ontwikkelingen zijn niet meegenomen in het meerjarenperspectief. Ontwikkeling vermogenspositie samengevat (bedragen in € x miljoen) Omschrijving bedrag Huidig saldo algemene reserve grondbedrijf 46 Effect ruimtelijke ontwikkelingen in voorbereiding 44 Verwacht toekomstig saldo van de reserve conform meerjarenperspectief 2 De reservepositie geeft de mogelijkheid om de ruimtelijke ontwikkelingen in het meerjarenperspectief nader te beschouwen. De economische vooruitzichten zijn onzeker. De vrije ruimte binnen de Algemene Reserve Grondbedrijf is nihil. Dit bete- kent dat nieuwe ontwikkelingen met een verwacht tekort niet meer zelfstandig door het grondbedrijf gedragen kunnen worden en een bijdrage vanuit de Algemene Dienst benodigd zal zijn. Dit vergroot het risico voor onze algemene begroting. Dit is aanleiding om de huidige exploitaties nogmaals tegen het licht te houden en de mogelijkheden te onderzoeken voor intensivering van het programma en/of optimalisatie van het plan. De reserve kan daarmee mogelijk worden verruimd zodat middelen beschikbaar komen voor toekomstige ontwikkelingen. Raming nog te realiseren bedragen In het huidig saldo van de algemene reserve grondbedrijf zijn alle lopende grondexploitaties meegenomen.

Op basis van de actuele grondexploitaties bedraagt het verwachte nog te realiseren resultaat € 29 miljoen nadelig (eindwaarde). Voor de exploitaties met een negatief resultaat hebben we een voorziening getroffen op basis van de contante waarde. Binnen de lopende grondexploitaties realiseren we nog kosten en opbrengsten. De nog te realiseren kosten bedragen € 34 miljoen exclusief rente en indexatie, de nog te realiseren opbrengsten bedragen € 54 miljoen. Ontwikkeling vermogenspositie De financiële positie van het grondbedrijf verandert voortdurend. Voor de beschrijving van de vermogenspositie van het grondbedrijf maken we onderscheid tussen de weerstandsreserve en de algemene reserve van het grondbedrijf. Weerstandsreserve grondbedrijf De weerstandsreserve grondbedrijf dient voor het opvangen van risico’s in de al vastgestelde grondexploitaties en ver- worven gronden voor nieuwe ontwikkelingen. Voor de jaarlijkse bepaling van de weerstandsreserve grondbedrijf han- teren we de IFLO -norm van h et ministerie van Binnenlandse Zaken. Onderbouwing hiervan gebeurt met een risicoana- lyse op projectniveau. Algemene reserve grondbedrijf De algemene reserve grondbedrijf is bedoeld voor het opvangen van de negatieve financiële effecten van vastgestelde grondexploitaties en strategische gronden. Verder kunnen we de algemene reserve grondbedrijf benutten voor nieuwe gebiedsontwikkelingen.

Daarmee is beleidsmatig gezien het verloop van de algemene reserve grondbedrijf van belang. Het saldo eind 2025 bedraagt circa € 46 miljoen. Het verloop van de reserve is grillig. Na de kredietcrisis in 2008 is de reserve in slechts 5 jaar tijd teruggelopen van ruim € 30 miljoen naar praktisch nul. Mede daarom is besloten om in 2015 de lopende grondexploitaties te optimaliseren. Dit resulteerde in een meer gefaseerde ontwikkeling van Assen-Zuid en de afsplitsing van Kloosterhout en Kloosterbos van Kloosterveen 2. Hiermee daalde het beslag op de weerstandsreserve (As- sen-Zuid) en was een tussentijdse winstneming (Kloosterveen 2) mogelijk. Overzicht gehanteerd grondbeleid Onderstaande tabel geeft het gehanteerde grondbeleid binnen onze vastgestelde grondexploitaties weer. grondexploitatie | vastgesteld | gehanteerd grondbeleid Oostergoo / Schakelter- | 2008 | Grondverwerving, bouw | - en woonrijp maken door de gemeente en kavelver- rein | koop aan projectontwikkelaar en particulieren. Kavels aan De Wouden zijn nog beschikbaar. Peelerpark | 1995 | Grondverwerving, bouw | - en woonrijp maken en uitgifte van bedrijfskavels door de gemeente. Groene Dijk | 2011 | Grondverwerving, bouw | - en woonrijp maken en uitgifte van bedrijfskavels door de gemeente. Messchenveld 1A | 2000 | Grondverwerving, bouw | - en woonrijp maken en uitgifte van bedrijfskavels door de gemeente.

Werklandschap Assen | - | 2011 | Grondverwerving, bouw | - en woonrijp maken en uitgifte van bedrijfskavels Zuid | door de gemeente. De focus ligt op de uitwerking van de gronden ten westen van Graswijk (raadsbrief 2013), met het bestemmingsplan Entreezone (vastge- steld 2019) en de Groene Zoom (vast | gesteld 2020). Kloosterveen 2012 | 2015 | Grondverwerving, bouw | - en woonrijp maken en gronduitgifte door de ge- meente in de buitenring van Kloosterveste en Kloosterbos. Kloosterakker | 2020 | Grondverwerving, bouw | - en woonrijp maken en gronduitgifte bij gemeente- lijke eigendommen. Alle bouwkavels worden door de gemeente eerst bouw- rijp en daarna woonrijp gemaakt. Naast particuliere uitgifte zijn er afspraken gemaakt met Ter Steege, Roosdom Tijhui | s, Geveke en Actium over de afname van bouwkavels. Het gebied maakt onderdeel uit van de Structuurvisie Kloosterveen 2017 | - 2035, waarbij uw raad de Nota Bovenplanse Investeringen (NBI) heeft vastge- steld. De NBI vormt ons kader voor onderhandelingen met ontwikkelende der- den in Kloosterveen. Wij hanteren acti | ef grondbeleid indien een private ont- wikkelaar niet overgaat tot de ontwikkeling van noodzakelijke woningbouw, binnen de kaders zoals uw raad die heeft vastgesteld (bestemmingsplan, ex- ploitatieplan, beeldkwaliteitsplan, structuurvisie en NBI).

Ontwikkelingen in voorbereiding Havenkwartier Voor het Havenkwartier gaan we uit van een gefaseerde ontwikkeling en primair faciliterend grondbeleid op basis van uitnodigingsplanologie. Marktpartijen, eigenaren en gebruikers in het gebied nodigen we uit om te komen met initiatieven. Kloosterveen 3 (doorontwikkeling Kloosterveen) De kaders voor de verdere gebiedsontwikkeling met 1.750 woningen, als vervolg op Kloosterakker (500 woningen), zijn opgenomen in de Structuurvisie Kloosterveen 2017 | -2035. Bij de verdere ontwikkeling van Kloosterveen gaan we uit van een actief grondbeleid v | oor de gemeentelijke gronden en faciliterend grondbeleid bij eigendom van derden. Voor de ove- rige gronden in dit complex is een voorbereidingskrediet opgenomen van € 350.000 om te komen tot een ontwikkelstra- tegie (raadsbesluit 19 mei 2022). Een aanvullend | voorbereidingskrediet van € 350.000 voor de participatie en ontwerp van de 3de Hoofdontsluiting en aansluiting op de N371 (raadsbesluit 20 april 2023). Bij raadsbesluit oktober 2023 is de “ontwikkelstrategie doorontwikkeling Kloosterveen 2030/2035” vastgesteld. Hiermee zijn de planinhoudelijke kaders en uitgangspunten vastgesteld voor het opstellen van een Omgevingsplan voor de eerste 1000 woningen.

Vanwege de invoering van de Omgevingswet wordt gewerkt aan een geactualiseerd beleidskader, onder andere om kostenverhaal op derden onderbouwd mogelijk te maken. Voor het opstellen van een Omgevingsplan inclusief onderzoeken, beeldkwaliteitsplan en grondexploitatie is € 1,8 m | iljoen aan voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Programmabegroting 2027 | Pagina 130 van 184 Paragraaf 9. Vastgoed Actuele beleidscontext Inleiding Deze paragraaf is nieuw en niet verplicht vanuit het BBV. We nemen haar op om de raad één integraal beeld te geven van het gemeentelijk vastgoed: een portefeuille van € 309 miljoen met jaarlijkse exploitatielasten van € 33 miljoen, die anders versnipperd over zes programma's zou staan. Zo komen omvang, kwaliteit, kosten, opbrengsten en sturing op één plek samen. | De verplichte paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen blijft bestaan; daarin staan techniek, conditie en onder- houdsplanning. De cijfers voor 2027 en later zijn ramingen op het moment van opstellen. Met ons vastgoed bieden we voorzieningen voor onderwijs, sport, cultuur, ontmoeting en hulp. Het in stand houden moet voldoen aan wet- en regelgeving en aan veranderende wensen van gebruikers. Meerjarig inzicht in nut, kwaliteit en kosten voorkomt verrassingen en maakt betere keuzes mogelijk. Vastgoed is een middel, geen doel: we bezitten alleen wat een beleidsdoel of wettelijke taak vraagt.

We benutten koppelkan- sen: onderhoud, verduurzaming, klimaatadaptatie, toegankelijkheid en biodiversiteit pakken we samen op het natuurlijke moment van een ingreep. Deze paragraaf is gebaseerd de vastgestelde beleidskaders uit het Masterplan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed, het Integraal Huisvestingsplan en het Coalitieakkoord 2026-2030 Vooruit met Ambitie & Aandacht. Visie op vastgoed We sturen op de portefeuille als geheel. Kernbezit zetten we in voor de eigen organisatie, wettelijke taken (onderwijs, opvang) en maatschappelijke doelen (sport, cultuur, welzijn); dit bezit houden we aan en optimaliseren we. Niet-kernbezit splitsen we in strategisch vastgoed (voor gebiedsontwikkelingen zoals Stadskwartier en Havenkwartier) en overig vastgoed (op termijn afstoten of slopen), dat we tijdelijk kunnen inzetten als flexibele schil. Voor kernbezit geldt minimaal conditiescore 3 (sober en doelmatig) volgens NEN 2767. Voor niet-kernbezit gelden veiligheid, bruikbaarheid en waarde behoud. Per object bepalen we een toekomstperspectief: behouden, transformeren of afstoten. Vastgoedportefeuille Op 1 januari 2027 bezitten we naar verwachting ongeveer 276 objecten met een totaal van circa 383.600 m² BVO (Bruto Vloeroppervlakte) en 152 hectare aan pachtgronden. Daarnaast huren we panden van derden, vooral voor de eigen amb- telijke organisatie en tijdelijke opvang van nieuwkomers.

Voor de portefeuille-indeling hanteren we het onderscheid tus- sen Kernbezit en Niet-Kernbezit, zoals beschreven in het hoofdstuk Visie op vastgoed. Overzicht vastgoed in bezit van de gemeente. Peildatum 1 september 2026. Deelportefeuille | Categorie | Aantal | m² BVO | Programma Eigen huisvesting | Kernbezit | 4 | 21.300 | Bedrijfsvoering & Financiën Onderwijs | Kernbezit, wettelijk | 27 | 75.000 | 2 Leren, Werken en Ondernemen (economisch eigendom) Sport en recreatie | Kernbezit, beleidskeuze | 40 | 35.400 | 3 Sterke & Gezonde Wijken Kunst en cultuur | Kernbezit, beleidskeuze | 2 | 29.200 | 3 Sterke & Gezonde Wijken Welzijn en zorg | Kernbezit, beleidskeuze | 6 | 5.100 | 4 Samenleven & Omzien Opvang nieuwkomers | Kernbezit, wettelijk | 1 | 2.900 | 4 Samenleven & Omzien Multifunctioneel | Kernbezit, beleidskeuze | 14 | 58.300 | Diverse Parkeergarages | Kernbezit, beleidskeuze | 10 | 101.400 | 1 Wonen & Leven Wonen | Kernbezit, beleidskeuze | 126 | 7.200 | 1 Wonen & Leven Strategisch vastgoed | Niet-kernbezit | 41 | 48.900 | 1 Wonen & Leven (grondbedrijf) Overig | Niet-kernbezit | 5 | 3.200 | Diverse Totaal | 276 | 387.900 Huisvesting voor het primair onderwijs is een wettelijke taak. De gemeente is economisch eigenaar; de schoolbesturen zijn juridisch eigenaar en verantwoordelijk voor onderhoud.

Het overzicht omvat al het onderwijsvastgoed dat bij de gemeente op de balans staat. Bij diverse multifunctionele accommodaties is ook onderwijshuisvesting opgenomen. | Hier zijn we eige- naar en ontvangen we de materiele instandhoudingsvergoeding vergoeding voor exploitatiekosten. | Sport en recreatie be- vat behalve sportgebouwen ook de verschillende kinderboerderijen. Programmabegroting 2027 | Pagina 131 van 184 Programmabegroting 2027 Pagina 132 van 184 Vastgoedportefeuille per deelportefeuille: aantal panden en bruto vloeroppervlak Aantal panden Oppervlakte in m² BVO Kernbezit Het kernbezit (eigen huisvesting, onderwijs, sport en recreatie, kunst en cultuur, welzijn en zorg, opvang nieuwkomers, mul- tifunctionele accommodaties, parkeergarages en wonen) zetten we in voor de eigen organisatie, wettelijke taken (onderwijs en opvang) en maatschappelijke doelen (sport, cultuur, welzijn). Dit bezit houden we aan, in stand en optimaliseren we. Onderwijs, waarbij ook in de multifunctionele gebouwen veel onderwijsprogramma opgenomen is, en opvang nieuwkomers zijn wettelijke taken; de overige kernbezit-categorieën zijn beleidskeuzes. Het totale kernbezit omvat 87% van het BVO. Niet-kernbezit Het niet-kernbezit splitsen we in strategisch vastgoed (41 panden, 48.900 m²) en overig vastgoed (5 panden, 3.200 m²).

Het strategisch vastgoed is in bezit vanwege gebiedsontwikkelingen zoals Stadskwartier en Havenkwartier; de boekwaarde bedraagt ongeveer € 30 miljoen. Het overige niet-kernbezit stoten we op termijn af of slopen we, en zetten we tot die tijd waar mogelijk in als flexibele schil.

Doelen en prestaties De doelen en prestaties voor 2027 vatten we samen in kerngetallen, een lijst met ambities voor het jaar, vijf speerpunten en vijf aandachtspunten voor de raad. De financiële en portefeuille | -uitwerking volgen daarna. Prognose kerngetallen vastgoedportefeuille | stand 1 januari 2027 Omschrijving | waarde | Eenheid Aantal objecten in bezit | 276 | aantal panden Bruto vloeroppervlak | 383.600 | m² Boekwaarde; exclusief 30 strategisch | 309 | miljoen € Verzekerde Waarde | 552 | miljoen € Investeringen 2027 | 33,2 | miljoen € Exploitatielasten 2027: | baten 18,7; saldo te dekken 15,6 | 34,3 | miljoen € Speerpunten 2027 Gebouwonderhoud We vertalen de gebouwinspecties, die in 2027 worden afgerond, naar een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) van al het Vastgoed. Onze gebouwen worden elke vijf jaar geïnspecteerd volgens de NEN 2767 | -methodiek; op basis daarvan stellen we het meerjarenonderhoudsp | lan op. De conditiescore loopt van 1 (uitstekend) tot 6 (zeer slecht). Voor kernbezit geldt minimaal score 3 per bouwelement. Voor niet | -kernbezit gelden veiligheid, bruikbaarheid en afhankelijk van het toekomst- perspectief van het gebouw waarde behoud als m | inimum. We vernieuwen onze software om het gebouwonderhoud beter te kunnen sturen. De onderhoudsbibliotheek wordt aan- gepast om de onderhoudsmomenten beter te kunnen plannen.

We gaan Compliance toevoegen waardoor we centraal overzicht hebben op alle wettelijke keur | ingen en verplichte documenten per gebouw. Op deze wijze hebben we goed overzicht op de veiligheids | - en risicovraagstukken per gebouw. Ook de Erkende Maatregelenlijstenergiebesparing (EML) wordt hierin meegenomen. Daarnaast gaan we werken met budget beheer | waar opdrachten, facturen en verplichtingen worden opgenomen We onderzoeken op basis van het nieuwe MJOP opnieuw of een voorziening voor het cyclisch onderhoud wordt ingesteld. Hiermee worden fluctuaties beperkt. Verduurzaming Onze opgave: klimaatneutraal gemeentelijk vastgoed in 2040, volgens het herijkte Masterplan Klimaatneutraal Gemeen- telijk Vastgoed (2020, herijkt 2023). Klimaatneutraal is een hogere ambitie dan CO₂ | - of energieneutraal: het omvat ook circulariteit. Daarom wegen we bij elke ingreep niet alleen CO₂ | -reductie, maar ook grondstoffengebruik, hergebruik en biodiversiteit. De volgorde volgt de trias energetica: eerst besparen en isoleren, dan duurzaam opwekken, dan aardgasvrij. Maatregelen plannen we zoveel mogelijk op natuurlijke momenten, zoals onderhoudsvervanging, einde levensduur van een installatie of een gebiedsingree | p, zodat we kapitaalvernietiging voorkomen. Waar verduurzaming niet mogelijk is of zeer kostbaar zal gekozen worden voor sloop en nieuwbouw.

Met de Routekaartmanager koppelen we per gebouw onderhoud, energiemonitoring, maatregelen, kosten, subsidies en CO₂-reductie. We sturen op werkelijke fysieke reductie. De route naar 2040 is opgeknipt in Uitvoeringsplannen van 3 | -4 jaar. Daarnaast benutten we onverwachte kansen die zich eerder voordoen dan gepland. In 2027 wordt het uitvoeringsplan herzien voor de periode 2028 | -2032, hierbij wordt de input vanuit de nieuwe onder- houdsplannen meegenomen. In het nieuwe uitvoeringsplan wordt een doorkijk gegeven van de huidige stand van zaken en de nog te verwachten inves | teringslasten. We maken hiervoor zoveel mogelijk gebruik van subsidies, exploitatievoordelen als gevolg van de lagere energielasten en wanneer mogelijk, passen we, na goedkeuring van de Raad, levensduurverlenging toe indien de verduurzaming dusdanige impact heeft dat dit een reële stap is. Als deze investeringen niet voldoende zijn om de verduurzamingsinvestering te Programmabegroting 2027 | Pagina 133 van 184 dekken, dekken we de onrendabele top uit de reeds door de raad beschikbaar gestelde verduurzamingsbudget. Voordelen ontstaan bij verduurzaming worden aan het verduurzamingsbudget toegevoegd, niet aan algemene middelen, zo houden we het proces zoveel mogeli | jk zelfvoorzienend. Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting De wet treedt naar verwachting op 1 januari 2027 in werking.

Vanaf dan is een actueel Integraal Huisvestingsplan verplicht. Ook geldt renovatie in de nieuwe wet als volwaardig alternatief voor nieuwbouw. Het geactualiseerd Integraal Huisvestingsplan primair onderwijs komt in Q2 2027 als afzonderlijk raadsvoorstel terug; de startnotitie Integraal Huisvestingsplan voortgezet onderwijs/mbo in Q4 2027. Onze onderwijshuisvesting omvat 24 schoolgebouwen: 9 in volledig juridisch eigendom en 15 in economisch claimrecht; de wettelijke huisvestingsplicht geldt voor beide. We bekostigen het Bouwbesluit plus Frisse Scholen klasse B. Projecten - | Emmaschool: uitbreiding, verbouwing en verduurzaming, inclusief schoolplein op locatie voormalige kleuterschool 'de Zonnebloem'. Start bouw na afronding bezwaarprocedure omwonenden. - | Zeemanstraat start uitvoering in 2027 verwachte oplevering in 2028 - | Vastgoed centrumgebied Peelo: basisscholen de Scharmhof en de Veldkei meegenomen in integrale gebiedsaanpak, naast sporthal Peelo en wijkcentrum 't Markehuus. Doel is 2027 te gebruiken voor definitiefase maatschappelijk vast- goed (samenwerking, programma’s | van eisen). - | Onderwijs- en Sportcampus Stadsbroek: Op dit moment wordt de gezamenlijke visie en multifunctioneel ruimtegebruik uitgewerkt tot een getekend | Programma van Eisen (PvE). Start realisatie (na aanbesteding uitvoerende partij) gepland 2027 en gereed zomer 2028.

Onder voorbehoud van doorlopen procedures binnen de reguliere termijnen. - | Maasstee: De projectopdracht is zo goed als afgerond en we starten met het voorbereiden van het college | -/raadsvoor- stel richting een voorkeursscenario. Na besluitvorming zal toegewerkt moeten worden naar een definitief scenario voor het wijkcentrum. Uitwerk | ing en realisatie hiervan hangt af van besluitvorming maar zal in 2027 doorlopen. - | We vervangen natuurgras naar kunstgras bij sportpark Asserboys en Achilles. - | Sporthal de Timp, voorbereiding voor de nieuwbouw van de sporthal zal, na vaststelling van het te kiezen scenario, begin 2027 starten. - | Jan Fabriciusstraat 4, in 2027 werken we verder aan het geschikt maken van het pand aan de Jan Fabriciusstraat 4 voor duurzaam gebruik en verhuur. Uit technisch onderzoek is gebleken dat meer onderhoud en vervanging nodig is dan bij de aankoop van het pand | was voorzien. Daarom voeren we werkzaamheden uit aan onder andere het dak, de lift en de installaties. | We hebben daarnaast een huurder gevonden waardoor we het pand rendabel kunnen exploiteren. - | Projecten in het uitvoeringsprogramma verduurzamen 2024 | -2027. Dit omvat onder andere de projecten welke in 2027 in uitvoering zijn: Podium Zuidhaege, het Stadhuis en de buitensportlocaties HVA en VV LTC.

In voorbereiding zijn de locaties vvLEO, Quintus/Oly | mpus en MFA Wethouder Bergerweg en een aantal energieopslagsystemen. Huisvesting nieuwkomers We zetten gemeentelijk vastgoed in voor Oekraïense ontheemden, een wettelijke taak met eigen rijksbekostiging. | Het gaat in totaal om ruim 800 opvangplekken; | De gemeente ontvangt via een Specifieke Uitkering (SPUK) middelen om de kosten van huisvesting op te vangen. | We werken samen met het COA, Actium en regiogemeenten. Locaties kiezen we bewust in combinatie met aangrenzende opgaven (woningbouw, sociaal domein, leefbaarheid). Net als bij onderwijs maken we het verschil tussen rijksbekostiging en geraamde uitgaven exp | liciet.

Programmabegroting 2027 | Pagina 134 van 184 Financiën Meerjarige doorkijk 2027 | -2030 Begrote meerjarige baten en lasten 2027 | -2030 (Bedragen × € 1.000) Specificatie lasten en baten gemeentelijk vastgoed | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten Afvalkosten Milieupark | 894 | 917 | 940 | 963 Beheer en toezicht | 2.106 | 2.110 | 2.161 | 2.220 Beveiliging | 140 | 143 | 146 | 149 Bijdrage gemeente aan VVE | 1.323 | 1.344 | 1.362 | 1.381 Contractonderhoud | 2.015 | 2.076 | 2.336 | 2.237 Cyclisch onderhoud | 5.560 | 5.626 | 5.567 | 5.685 Functionele aanpassingen | 60 | 60 | 60 | 60 Herstelonderhoud | 1.197 | 1.224 | 1.250 | 1.268 Kapitaallasten | 13.290 | 14.828 | 15.824 | 18.976 Overige exploitatiekosten | 7.163 | 7.087 | 7.685 | 7.346 Schoonmaakkosten | 499 | 505 | 510 | 517 Totaal Lasten | 34.249 | 35.921 | 37.841 | 40.802 Baten Doorberekende energie | -, schoonmaak- en servicekosten | -1.139 | -1.156 | -1.169 | -1.184 Huuropbrengsten | -13.097 | -13.665 | -13.878 | -14.121 Parkeeropbrengsten | -3.400 | -3.479 | -3.479 | -3.479 Rijksvergoedingen | -1.025 | -1.068 | -1.034 | -1.121 Totaal Baten | -18.661 | -19.367 | -19.558 | -19.904 Eindtotaal | 15.588 | 16.554 | 18.283 | 20.898 We verantwoorden baten en lasten op de programma's waarvoor we een pand inzetten. Hier maken we het integrale beeld zichtbaar.

Toerekening lasten en baten gemeentelijk vastgoed per programma en thema | (Bedragen × € 1.000) Programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0 - BESTUREN & VERBINDEN 03 Veiligheid | 1.012 | 1.041 | 1.067 | 1.094 Totaal 0 - BESTUREN & VERBINDEN | 1.012 | 1.041 | 1.067 | 1.094 1 - WONEN & LEVEN 03 Ruimtelijke ordening | 399 | 648 | 723 | 601 06 Parkeren | 95 | 119 | 281 | 171 07 Onderhoud (water)wegen | 101 | 104 | 106 | 109 Totaal 1 - WONEN & LEVEN | 594 | 871 | 1.110 | 881 2 - ONDERNEMEN, WERKEN & LEREN 07 Primair onderwijs | 3.801 | 3.521 | 4.165 | 5.286 Programmabegroting 2027 | Pagina 135 van 184 Programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 08 Voortgezet onderwijs | 2.378 | 2.335 | 2.639 | 2.653 Totaal 2 - ONDERNEMEN, WERKEN & LEREN | 6.179 | 5.856 | 6.805 | 7.938 3 - STERKE & GEZONDE WIJKEN 01 Recreatie | -1 | -1 | -1 | -1 02 Sport en bewegen | 3.908 | 3.958 | 4.073 | 5.578 04 Kunst en Cultuur | -860 | -729 | -517 | -703 07 Wijkgericht werken | 1.265 | 1.203 | 1.268 | 1.672 08 Onderhoud openbaar groen | 361 | 378 | 397 | 368 09 Begraafplaatsen | 27 | 25 | 32 | 20 Totaal 3 - STERKE & GEZONDE WIJKEN | 4.700 | 4.834 | 5.253 | 6.935 4 - SAMENLEVEN & OMZIEN 02 Wmo | 14 | 14 | 84 | 70 Totaal 4 - SAMENLEVEN & OMZIEN | 14 | 14 | 84 | 70 5 - DUURZAME STAD 03 Inzameling afval (incl heffing) | 1.102 | 1.324 | 1.338 | 1.349 Totaal 5 - DUURZAME STAD | 1.102 | 1.324 | 1.338 | 1.349 6 -

BEDRIJFSVOERING & FINANCIËN 06 Overhead | 1.987 | 2.616 | 2.628 | 2.629 Totaal 6 - BEDRIJFSVOERING & FINANCIËN | 1.987 | 2.616 | 2.628 | 2.629 Eindtotaal | 15.588 | 16.554 | 18.283 | 20.898 Boekwaarde Per 1 januari 2027 is de boekwaarde van het vastgoed ongeveer € 309 miljoen, Boekwaarde gebruiken we niet als sturings- indicator; ze zegt weinig over toekomstige waarde of investeringsbehoefte. Wel gebruiken we haar als context voor de balanspositie en de r | uimte voor nieuwe investeringen. Waarderings- en afschrijvingsbeleid Hoe we de boekwaarde bepalen en in welke termijn we investeringen afschrijven, volgt uit de Nota waarderings | - en af- schrijvingsbeleid 2023. Die nota is leidend voor zowel de balanswaardering als de raming van de kapitaallasten. Bij ingrijpende verduurzaming verlengt de levensduur van een pand; in overeenstemming met de nota leidt dat tot her- waardering en een langere afschrijvingstermijn. De vrijval van kapitaallasten zetten we in als dekking voor de verduurza- mingsinvestering. Voo | r onderwijshuisvesting hanteren we de kapitaallastenmethode; de aansluiting op de nota volgt de- zelfde systematiek. Huurbeleid We hanteren kostprijs dekkende huur (kapitaallasten, onderhoud, beheer); zo zijn de werkelijke huisvestingskosten zicht- baar in de programma's en voorkomen we verkapte subsidies.

Kan een maatschappelijke huurder dit niet betalen en dient de activiteit een gemeentelijk doel, dan vraagt de huurder een subsidie aan via het programma; huur en subsidie zijn gescheiden geldstromen. Afwijken vraagt een Algemeen Belang | -besluit van de raad (Wet Markt en Overheid). Programmabegroting 2027 | Pagina 136 van 184 Investeringen In het Meerjarig Investeringsplan staat voor de periode 2027 | -2030 is ongeveer € 1 | 51 miljoen aan investering in het ge- meentelijk vastgoed gepland. Dit heeft betrekking op nieuwbouw, renovatie, vernieuwbouw, vervanging installaties en verduurzaming. Meerjarige investeringsraming (Bedragen × € 1.000) Omschrijving investering vastgoed | Type investering | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Kinderboerderijen Kinderboerderij Asserbos | terreinverharding | 0 | 55 | 0 | 0 Totaal Kinderboerderijen | 0 | 55 | 0 | 0 MFA's MFA Duurzaamheidscentrum (DCA) | verduurzamen | 150 | 0 | 0 | 0 MFA Epe | vernieuwing | 0 | 0 | 0 | 10.800 MFA Kloosterveste | verduurzamen | 200 | 0 | 0 | 0 MFA Pittelo | verduurzamen | 80 | 0 | 0 | 0 MFA Schakelveld | vernieuwing | 0 | 0 | 5.000 | 0 Onderwijs en sportcampus | vernieuwing | 0 | 8.098 | 0 | 0 Theater De Kolk | vernieuwing | 1.704 | 605 | 130 | 0 Wijkgebouw Peelo | vernieuwing | 0 | 0 | 11.200 | 0 Totaal MFA's | 2.134 | 8.703 | 16.330 | 10.800 Milieupark Milieupark Algemeen | vernieuwing | 6.899 | 0 | 0 | 0 Totaal

Milieupark | 6.899 | 0 | 0 | 0 Strategische eigendommen Lauwers 1 | vernieuwing | 1.338 | 0 | 0 | 0 Totaal Strategische eigendommen | 1.338 | 0 | 0 | 0 Buitensportaccommodaties Sportpark De Hoogspanning | verduurzamen | 32 | 0 | 250 | 0 Sportpark De Hoogte/Pittelo | verduurzamen | 408 | 60 | 0 | 0 Sportpark Groene Dijk | verduurzamen | 0 | 0 | 750 | 0 Sportpark Houtlaan | verduurzamen | 1.050 | 0 | 0 | 0 Sportpark Loon | verduurzamen | 0 | 0 | 90 | 0 Sportpark Marsdijk | verduurzamen | 800 | 0 | 0 | 0 Sportpark Stadsbroek | verduurzamen | 150 | 0 | 23 | 0 Overige buitensportaccommodaties | verduurzamen | 33 | 0 | 0 | 0 Totaal Buitensportaccommodaties | 2.473 | 60 | 1.113 | 0 Overige investeringen vastgoed VZ/MO De Reest | vernieuwing | 0 | 872 | 0 | 0 Totaal Overige investeringen vastgoed | 0 | 872 | 0 | 0 Binnensportaccommodaties Programmabegroting 2027 | Pagina 137 van 184 Omschrijving investering vastgoed | Type investering | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Sporthal De Timp | vernieuwing | 0 | 121 | 17.300 | 0 Sporthal Kloosterveste | vernieuwing | 225 | 0 | 0 | 0 Sporthal Peelo | vernieuwing | 32 | 0 | 11.200 | 0 Sporthal Stadsbroek | vernieuwing | 150 | 0 | 0 | 0 Totaal Binnensportaccommodaties | 407 | 121 | 28.500 | 0 Parkeervoorzieningen Parkeergarage Mercurius | vernieuwing | 75 | 0 | 0 | 0 Parkeersouterain Kloosterveste | vernieuwing | 0 | 235 | 0 | 0 Totaal

Parkeervoorzieningen | 75 | 235 | 0 | 0 Bedrijfsgebouwen Bedrijfsgebouw De Werf | onderz.vervanging | 228 | 0 | 0 | 0 Bedrijfsgebouw Stadhuis | verb. + verduurz. | 15.764 | 0 | 0 | 0 Totaal Bedrijfsgebouwen | 15.992 | 0 | 0 | 0 Onderwijshuisvesting Maria in Campis | vernieuwing | 0 | 0 | 2.400 | 0 Marskramer | vernieuwing | 0 | 0 | 4.100 | 0 De Cirkel | vernieuwing | 0 | 0 | 3.800 | 0 Emmaschool | uitbr., verb., | 0 | 10.615 | 0 | 0 verduurzamen De Scharmhof | vernieuwing | 0 | 0 | 4.900 | 0 Theo Thijssen | verbouw tot IKC | 0 | 11.600 | 0 | 0 Heksenketel | vernieuwing | 0 | 0 | 5.200 | 0 De Veldkei | vernieuwing | 0 | 0 | 4.500 | 0 Scholeneiland Peelo | vernieuwing | 0 | 0 | 3.500 | 0 Totaal Onderwijshuisvesting | 0 | 22.215 | 28.400 | 0 Cultuuraccommodaties ICO Podium Zuidhaege | verduurzamen | 3.900 | 0 | 0 | 0 Totaal Cultuuraccommodaties | 3.900 | 0 | 0 | 0 Eindtotaal | 33.218 | 32.260 | 74.343 | 10.800 De gereserveerde budgetten worden ingezet voor de geprioriteerde panden vanuit het investeringsprogramma verduur- zaming en de geplande renovaties en vernieuwbouw, welke separaat in 2027 ter besluitvorming worden voorgelegd.

Beleidskaders Asser kaders - | Masterplan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed (2020, herijkt 2023) - | Vastgoednota 2020 - | Visie Energietransitie Assen 2022 | -2030 - | Integraal Huisvestingsplan primair onderwijs - | Onderwijsvisie en Integraal Huisvestingsplan voortgezet onderwijs / middelbaar beroepsonderwijs (in voorbereiding 2026-2027) Programmabegroting 2027 | Pagina 138 van 184 - | Wijkplannen Pittelo, Lariks, Noorderpark, Peelo, Assen | -West en Marsdijk - | Coalitieakkoord 2026-2030 - | Klimaatadaptatievisie (2023) - | Nota Kostprijsdekkende Huur - | Gemeentelijk Netcongestieplan (2026) Nationale en regionale kaders - | Klimaatplan 2025-2035 - | Programma Lokale Warmtetransitie - | Regionale Energiestrategie Drenthe - | Schone Lucht Akkoord - | Klimaatmonitor RVO - | Wet collectieve warmte (inwerkingtreding 1 januari 2026) - | Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting (verwacht 1 januari 2027) - | WEii-protocol 3.0 (DGBC 2024) - | sectorale-routekaart-verduurzamen-gemeentelijk-maatschappelijk-vastgoed-2026 - | NEN 2767 - | Erkende Maatregelenlijst - | Bouwstenen-handreiking Paragraaf Kapitaalgoederen: Gebouwen (november 2024) Programmabegroting 2027 | Pagina 139 van 184 Programmabegroting 2027 Pagina 140 van 184 Financiële begroting 1. Programmaplan Financiële begroting 2. Financieel Beleid Financiële begroting 3.

Incidentele baten en lasten Financiële begroting 4. Geprognosticeerde balans Financiële begroting Financiële begroting 1. Programmaplan 2027-2030 (Bedragen x € 1.000) Programma/reserve | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten Lasten 0 - BESTUREN & VERBINDEN | 18.904 | 19.047 | 19.474 | 20.008 1 - WONEN & LEVEN | 39.517 | 38.859 | 35.911 | 35.984 2 - ONDERNEMEN, WERKEN & LEREN | 104.121 | 103.399 | 103.205 | 105.139 3 - STERKE & GEZONDE WIJKEN | 65.707 | 67.723 | 68.684 | 71.863 4 - SAMENLEVEN & OMZIEN | 134.568 | 137.413 | 136.207 | 137.916 5 - DUURZAME STAD | 22.559 | 22.456 | 23.076 | 22.842 6 - ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN | 17.050 | 19.925 | 22.264 | 24.856 7 - OVERHEAD | 33.447 | 34.513 | 35.565 | 36.702 8 - HEFFING VENNOOTSCHAPSBELASTING | 53 | 55 | 56 | 56 9 - ONVOORZIEN | 100 | 100 | 100 | 100 Totaal Lasten | 436.027 | 443.490 | 444.542 | 455.465 Baten 0 - BESTUREN & VERBINDEN | -2.364 | -2.409 | -2.449 | -2.493 1 - WONEN & LEVEN | -14.774 | -13.764 | -11.542 | -11.439 2 - ONDERNEMEN, WERKEN & LEREN | -55.065 | -55.624 | -55.378 | -55.784 3 - STERKE & GEZONDE WIJKEN | -13.487 | -13.854 | -14.014 | -14.317 4 - SAMENLEVEN & OMZIEN | -2.654 | -3.016 | -2.642 | -2.815 5 - DUURZAME STAD | -20.387 | -20.520 | -20.995 | -21.439 6 - ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN | -311.275 | -312.597 | -322.896 | -335.364 7 - OVERHEAD | -5.158 | -5.098 | -5.231 | -5.366 Totaal Baten |

-425.164 | -426.882 | -435.145 | -449.017 Totaal Saldo van baten en lasten | 10.863 | 16.608 | 9.398 | 6.449 Reservemutaties Toevoegingen Algemene reserve grondbedrijf | 1.053 | 1.999 | 704 | 351 Amortisatiereserve(s) ter dekking van kapitaallasten | 4.315 | 1.841 | 1.827 | 1.814 Egalisatiereserve flexwoningen | 73 | 73 | 73 | 73 Reserve duurzaamheid | 3.037 | 0 | 0 | 0 Reserve stedelijk investeringsfonds | 5.500 | 3.500 | 0 | 0 Reserve stedelijk vereveningsfonds sociale woningbouw | 100 | 100 | 100 | 100 Totaal Toevoegingen | 14.078 | 7.513 | 2.704 | 2.338 Onttrekkingen Algemene reserve | -12.133 | -4.950 | -450 | 0 Amortisatiereserve(s) ter dekking van kapitaallasten | -2.481 | -2.851 | -2.897 | -2.911 Programmabegroting 2027 | Pagina 141 van 184 Programma/reserve | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Reserve duurzaamheid | -643 | -568 | -568 | 0 Reserve Inclusie en diversiteit | -159 | -159 | 0 | 0 Reserve preventie sociaal domein | -240 | -240 | 0 | 0 Reserve stedelijk investeringsfonds | -2.500 | -2.000 | 0 | 0 Reserve stedelijk vereveningsfonds sociale woningbouw | -100 | -100 | -100 | -100 Reserve stimulering economisch beleid | -1.108 | -1.100 | 0 | 0 Reserve weerstandsvermogen grondbedrijf | -530 | -1.784 | -130 | -115 Totaal Onttrekkingen | -19.893 | -13.752 | -4.145 | -3.126 Totaal Reservemutaties | -5.815 | -6.239 | -1.441 | -788 Eindtotaal | 5.048 | 10.369 | 7.956 | 5.661

Programmabegroting 2027 | Pagina 142 van 184 Financiële begroting 1. Programmaplan 2025 | -2026 (Bedragen x € 1.000) Jaarrekening | Primaire Programma/reserve | 2025 | begroting 2026 Saldo van baten en lasten Lasten 1 - Wonen in Assen | 30.956 | 28.970 2 - Werken in Assen | 74.269 | 72.821 3 - Meedoen in Assen | 156.703 | 160.543 4 - Aantrekkelijk Assen | 24.555 | 21.176 5 - Samen werken aan Assen | 8.855 | 6.278 6 - Bedrijfsvoering (directe taken) | 63.312 | 71.916 7 - Vastgoed (excl. panden bedrijfsvoering) en Grondbedrijf | 41.987 | 39.058 8 - Algemene dekkingsmiddelen | 4.274 | 16.884 9 - Overhead | 38.039 | 23.261 10 - Heffing vennootschapsbelasting | 38 | 53 11 - Onvoorzien | 0 | 100 Totaal Lasten | 442.988 | 441.060 Baten 1 - Wonen in Assen | -28.152 | -24.416 2 - Werken in Assen | -39.746 | -38.506 3 - Meedoen in Assen | -27.097 | -26.269 4 - Aantrekkelijk Assen | -3.143 | -435 5 - Samen werken aan Assen | -1.677 | -1.653 6 - Bedrijfsvoering (directe taken) | -11.829 | -10.017 7 - Vastgoed (excl.

panden bedrijfsvoering) en Grondbedrijf | -34.038 | -26.693 8 - Algemene dekkingsmiddelen | -290.961 | -291.281 9 - Overhead | -6.452 | -4.426 Totaal Baten | -443.095 | -423.696 Totaal Saldo van baten en lasten | -107 | 17.364 Reservemutaties Toevoegingen Algemene reserve | 3.880 | 543 Algemene reserve grondbedrijf | 3.067 | 725 Amortisatiereserve(s) ter dekking van kapitaallasten | 3.927 | 1.778 Bestemmingsreserve jaarovergang | 1.119 | 0 Egalisatiereserve flexwoningen | 73 | 73 Preventiereserve sociaal domein | 480 | 0 Reserve duurzaamheid | 1.911 | 0 Reserve groot onderhoud | 15.577 | 0 Programmabegroting 2027 | Pagina 143 van 184 Jaarrekening | Primaire Programma/reserve | 2025 | begroting 2026 Reserve investeringsfonds | 1.500 | 0 Reserve maatschappelijke opvang | 205 | 128 Reserve stimulering economische beleid | 4.609 | 0 Reserve weerstandsvermogen | 3.300 | 2.500 Stedelijk investeringsfonds | 4.000 | 0 Stedelijk vereveningsfonds socicale woningbouw | 0 | 100 Totaal Toevoegingen | 43.648 | 5.847 Onttrekkingen Algemene reserve | -31.454 | -13.126 Amortisatiereserve(s) ter dekking van kapitaallasten | -1.308 | -2.412 Bestemmingsreserve jaarovergang | -1.100 | 0 Preventiereserve sociaal domein | -1.184 | -1.685 Reserve beeldende kunst | -17 | 0 Reserve Binnenstad | -135 | 0 Reserve inclusie en diversiteit | -173 | -159 Reserve investeringsfonds | -185 | 0 Reserve

jongerenbeleid | -292 | -309 Reserve maatschappelijke opvang | 0 | -512 Reserve Oekrainefonds | -59 | -45 Reserve RSP gelden - FlorijnAs | -20 | 0 Reserve stimulering economische beleid | -260 | -1.212 Stedelijk investeringsfonds | -1.500 | 0 Stedelijk vereveningsfonds socicale woningbouw | 0 | -100 Weerstandsvermogen grondbedrijf | -925 | -726 Totaal Onttrekkingen | -38.612 | -20.286 Totaal Reservemutaties | 5.036 | -14.439 Eindtotaal | 4.929 | 2.925 Programmabegroting 2027 | Pagina 144 van 184 Programmabegroting 2027 Pagina 145 van 184 Financiële begroting 2. Financieel Beleid Scope In dit hoofdstuk besteden we aandacht aan de beleidslijnen en spelregels die we in ons financieel beleid en bij de samen- stelling van de programmabegroting en meerjaren ramingen hanteren. Verder bevat dit hoofdstuk de informatie en de financiële overzichten die op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) in de financiële stukken gepresenteerd moeten worden. Deze dienen ter verbetering van he t financiële inzicht in, en de trans- parantie voor, de raad. Beleidslijnen Het financiële lange termijnbeleid van de gemeente Assen is gericht op duurzaamheid, stabiliteit en continuïteit. We stre- ven naar jaarlijks sluitende begrotingen en een solide reservepositie. We wegen voor beleidsuitvoering de benodigde inzet van middelen in totaalverband af.

In de verdere uitvoering van het financiële beleid staan, naast de wettelijke voorschriften, de in de eigen verordeningen en kadernota’s opgenomen be- leidslijnen, de volgende beleidsdoelen centraal: 1. Het uitgangspunt is repressief financieel toezicht door de provinciaal toezichthouder. 2. Onze dienstverlening is kostendekkend; we vragen voor onze diensten wat ze ons daadwerkelijk kosten. 3. We zijn zeer terughoudend met het verhogen van gemeentelijke belastingen boven de inflatie. Als we het toch doen, is dat voor lokale voorzieningen of in uitzonderlijke gevallen waarbij het maatschappelijke belang groot is en in verhouding staat tot de verhoging. 4. We bekijken bestaand beleid opnieuw om te voorkomen dat we nieuw beleid bovenop oud beleid stapelen. 5. Bestaande budgetten brengen we zoveel mogelijk samen, zodat we maatschappelijke opgaven in samenhang kun- nen aanpakken in plaats van apart per onderdeel. 6. Voor nieuwe investeringen en projecten geldt dat er een sluitend dekkingsplan moet liggen. Daarbij moet duidelijk zijn hoe de kosten betaald worden en moeten de lasten die eruit voortkomen voor meerdere jaren passen binnen onze structurele uitgaven en inkomsten. 7. Nieuw beleid voeren we in beginsel eerst tijdelijk of als project uit. Als uit een evaluatie blijkt dat het werkt, kunnen we het voortzetten. 8.

Regelingen zonder een vooraf afgesproken maximum gaan we in principe niet aan. 9. Overschrijdingen worden opgevangen binnen het betreffende beleidsterrein. Bij een grote tegenvaller in één do- mein, zoeken we als college samen naar een oplossing. Een positief jaarresultaat vloeit terug naar de algemene middelen of de algemene reserve. 10. Tegenvallers in grondexploitaties vangen we op door lopende grondexploitaties te optimaliseren of te versoberen. 11. We zorgen voor een blijvend evenwicht tussen uitgaven en onze inkomsten, en spreiden de lasten op een even- wichtige manier over de huidige en toekomstige generaties. Kaders en ambities Kaderbrief als referentiekader De financiële kaders, de begrotingspositie en de meerjaren | ramingen zijn als onderdelen van de Kaderbrief 2027 geactua- liseerd. Het financiële overallbeeld voor de jaren 2027 | -2030 is daarmee het vertrekpunt voor de samenstelling van de Programmabegroting 2027. Financiële beleidsrichtingen De kaders, beleidsrichtingen, financiële aanpak en ambities uit het Coalitieakkoord 2026 | -2030 Verder met Ambitie & Aan- dacht zijn richtinggevend voor het in de Programmabegroting 2027 en de meerjaren | raming 2028-2030 te presenteren beleid. De Programmabegroting 2027 en de meerjaren | raming 2028-2030 bevatten reële ramingen en prognoses voor de uitvoe- ring van de taken.

Coalitieakkoord 2026 | -2030 Verder met Ambitie & Aandacht Het financieel beleid is gericht op een blijvend reëel en structureel evenwicht in de Asser begroting. Ambities en maatregelen voor het bijdragen aan de hoofddoelstelling maken integraal onderdeel uit van de Programma- begroting 2027. Voor wat betreft het fiscale beleid is aangegeven dat met ingang van 2027 de dienstverlening kostendekkend is. De tarie- ven voor het rioolrecht en de afvalstoffenheffing blijven kostendekkend. De dienstverlening voor begraven is hierop een uitzondering. De paragraaf Lokale heffingen bevat de nadere toelichting op het fiscale beleid. De vaststelling van de in 2027 te hanteren tarieven vindt plaats als onderdeel van de besluitvorming tarievenbeleid 2027. Financiële en fiscale kaders 2027 | -2030 De opbouw en samenstelling van de product | - en de programmabudgetten voor 2027 en van de financiële prognoses voor de periode 2028-2030 vindt plaats op basis van de volgende uitgangspunten: 1. | Het aanvaarde beleid, de geactualiseerde budgetten 2026 en de prognoses tot en met de Kaderbrief 2027 zijn als uitgangspunt gehanteerd. 2. | Autonome ontwikkelingen, knelpunten en nieuwe beleidsmaatregelen zijn in de ramingen en prognoses verwerkt. 3.

| De beleids-, reken- en spelregels uit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Coalitieakkoord 2026-2030 zijn toegepast. 4. | Stortingen in en onttrekkingen aan reserves vinden plaats overeenkomstig de Nota Reserves en Voorzieningen. 5. | De in de Kadernota Risicomanagement en Weerstandsvermogen opgenomen uitgangspunten zijn integraal ver- werkt. 6. | De bijdragen aan de Gemeenschappelijke Regelingen (GR | -en) zijn geraamd op basis van de (meerjaren)begrotingen 2027 van de betrokken regelingen. 7. | De algemene uitkering is geraamd op basis van de prognoses en maatregelen uit de Meicirculaire 2026 en de Sep- tembercirculaire 2026. 8. | Het aandeel in de onderschrijding van het plafond van het | btw-compensatiefonds (BCF) is geraamd overeenkomstig de richtlijn uit de Meicirculaire 2026 van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). 9. | Voor de loonontwikkeling 2025 | -2026 is een maximum van 5,45% gehanteerd ten opzichte van het werkelijke niveau van februari 2026. 10. | Voor de prijsontwikkeling 2026 | -2027 is een maximum van 2,8% gehanteerd op basis van het Centraal Economisch Plan 2026 (CEP) en de Meicirculaire 2026, inclusief nacalculatie. 11. | Reguliere vervangingsinvesteringen in bedrijfsmiddelen, bedrijfsgebouwen en andere gemeentelijke panden zijn in de ramingen opgenomen.

Programmabegroting 2027 | Pagina 146 van 184 12. | De rentevisie en het rentebeleid voor 2027 zijn ongewijzigd ten opzichte van 2026. 13. | Voor de omslagrente, de rente op financiering van grondexploitaties en de indexatie van amortisatiereserves is een percentage van 1,6% gehanteerd. 14. | De tarieven van de onroerendezaakbelasting worden per 1 januari 2027 verhoogd met 3,0%, overeenkomstig de index uit de Meicirculaire 2026. 15. | De tarieven voor de toeristenbelasting worden verhoogd overeenkomstig het Coalitieakkoord 2026 | -2030. 16. | De overige heffingen en tarieven zijn zoveel mogelijk kostendekkend en worden, indien dat niet mogelijk is, trend- matig aangepast op basis van de Consumentenprijsindex (CPI) over juni 2026 inclusief nacalculatie. Programmabegroting 2027 | Pagina 147 van 184 Financiële begroting 3. Incidentele baten en lasten Programma/onderwerp | Toelichting incidenteel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Saldo van baten en lasten 0 - BESTUREN & VERBINDEN Projectbudget European Green | Aanvullend projectbudget European Green Leaf | 100 Leaf 2027 | 2027 Totaal 0 - BESTUREN & VERBINDEN | 100 1 - WONEN & LEVEN Invoering Omgevingswet | De invoering van de Omgevingswet kost veel | 270 tijd. De gemeente ontvangt hiervoor tijdelijke middelen via een decentralisatie | -uitkering.

Opbrengst naheffingsaanslagen | Er is sprake van een éénmalige extra inkomst | -100 uit naheffingsaanslagen parkeerbelasting door de controle op betaald parkeren middels de in- zet van een scanauto. Programma Stadskwartier | Het programma Stadskwartier behelst de bin- | 2.500 | 2.000 nenstedelijke transformatieopgave met als hoofddoel het leef-, woon- en ondernemerskli- maat in Assen een impuls te geven. Het pro- gramma behelst, met de Binnenstad en het Ha- venkwartier, twee van de zes focusgebieden | uit de omgevingsvisie. Het programma Stadskwar- tier geeft invulling aan twee subdoelen: (1) het versterken van de centrumfunctie van de bin- nenstad en (2) het toevoegen van een substan- tieel aantal woningen binnen bestaand stedelijk gebied. Het niet gedekte d | eel van de publieke investering ter hoogte van € 10 miljoen wordt gefaseerd (periode 2025-2028) ter beschikking gesteld via een onttrekking aan de reserve Ste- delijk Investeringsfonds.

Programmabegroting 2027 | Pagina 148 van 184 Programma/onderwerp | Toelichting incidenteel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Voorbereidingskrediet Maasstee | Voorbereidingskrediet uitwerken voorkeurssce- | 150 nario Maasstee Totaal 1 - WONEN & LEVEN | 2.920 | -100 | 2.000 2 - ONDERNEMEN, WERKEN & LEREN Asser Ambitie Agenda (AAA) | De “Asser Ambitie Agenda (AAA)” is dé route- | 1.100 | 1.100 kaart naar een toekomstbestendig Assen. Met een gezamenlijke aanpak van ondernemers, overheid en onderwijs zetten we in op groei, in- novatie en duurzaamheid.

Projectbudget Vrijetijdseconomie | Vrijetijdseconomie 2022 | -2027 | 8 Totaal 2 - ONDERNEMEN, WERKEN & LEREN | 1.108 | 1.100 3 - STERKE & GEZONDE WIJKEN Besparingen project Buurtkracht | Besparingen project Buurtkracht: implementa- | 140 | 560 tie- en transformatiebudget contractpartij Totaal 3 - STERKE & GEZONDE WIJKEN | 140 | 560 4 - SAMENLEVEN & OMZIEN Jongerencentrum | Jongerenbeleid: tijdelijk personeel tot eind | 150 2027 in dienst van het jongerencentrum Totaal 4 - SAMENLEVEN & OMZIEN | 150 5 - DUURZAME STAD Programmabegroting 2027 | Pagina 149 van 184 Programma/onderwerp | Toelichting incidenteel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Project energiearmoede | Met het Plan bestrijden energiearmoede stimu- | 858 | -215 | 658 | -90 | 658 | -90 leren en ondersteunen we inwoners met ener- giearmoede om aan de slag te gaan met ver- duurzaming van hun eigen woning of met kleine maatregelen die zorgen voor minder CO2-uitstoot en een lagere energierekening. Dit plan loopt tot en met 2029. Project Netcongestie | Het tekort aan netwerkcapaciteit heeft impact | 500 op woningbouwplannen en de verduurzaming van de gebouwde omgeving, het wagenpark, industrie en MKB.

Diverse gemeenten verwach- ten dat tot meer dan de helft van de woning- bouwplannen vertragen of niet doorgaan om- dat ze niet of veel later kunnen worden aange- sloten op het stroomnetwerk. Het Landelijk Ac- tieprogramma Netcongestie (LAN) is een sa- menwerkingsprogramma van netbeheerders, overheden, Autoriteit Consument & Markt en marktpartijen. De partners werken aan vermi | n- dering van netcongestie en voorbereiding op het energiesysteem van de toekomst. Totaal 5 - DUURZAME STAD | 1.358 | -215 | 658 | -90 | 658 | -90 6 - BEDRIJFSVOERING & FINANCIËN Warmtebedrijf Assen BV | Op- en inrichtingskosten Warmtebedrijf Assen | 450 | 450 | 450 BV: De gemeente heeft in 2025 het gemeente- lijk Warmtebedrijf opgericht. De organisatie van het bedrijf moet uiterlijk eind 2029 zijn in- gericht om haar taak uit te voeren. Om het Warmtebedrijf te starten moeten eenmalig aanloopkosten worden gemaakt. Deze kosten bestaan uit tijdelijke inhuur van personeel en kosten voor kantoorruimte, ICT, software, ver- zekeringen etc.

Programmabegroting 2027 | Pagina 150 van 184 Programma/onderwerp | Toelichting incidenteel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Asser Aanpak Straatintimidatie | Reservering projectbudget Asser Aanpak Straat- | 150 intimidatie benodigd voor eventuele tijdelijke kosten in 2027 Totaal 6 - BEDRIJFSVOERING & FINANCIËN | 600 | 450 | 450 9 - § BEDRIJFSVOERING Inzet POK middelen | Gemeenten ontvangen tot en met 2027 via de | 400 algemene uitkering Parlementaire Ondervra- gingscommissie Kinderopvangtoeslagmiddelen (POK-middelen). Dit om de rechtsbescherming van kwetsbare inwoners te versterken. Inzet trainees | Tijdelijk traineeprogramma (einddatum 2027). | 250 Programmabegroting 2027 | Pagina 151 van 184 Programma/onderwerp | Toelichting incidenteel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Project Buurtkracht | Buurtkracht Assen is een belangrijke stap rich- | 1.040 | 1.390 | 500 ting een toegankelijker en mensgerichter soci- aal domein. Door ondersteuning wijkgericht te organiseren sluiten we beter aan bij de leefwe- reld van inwoners. Een laagdrempelige en pre- ventieve aanpak helpt om prob | lemen eerder te signaleren en zwaardere zorg te voorkomen. Dit kan bijdragen aan het beheersen van kosten en het verminderen van bureaucratie.

Door sa- men met inwoners en partners te ontwerpen ontstaat er ruimte voor een aanpak die beter aansluit bij hun be | hoeften en waarden en die werkt vanuit hun perspectief. Bovendien willen we de kracht van inwoners beter benutten door hen te stimuleren elkaar te helpen wat de soci- ale cohesie en de zelfredzaamheid in wijken versterkt. Waarbij het verminderen van de ver- snippering van budgetten en ondersteuning be- sparingskracht zal generen en zal leiden tot een meer samenhangende en doelgerichte aanpak binnen het sociaal domein en het verminderen van bureaucratie. Het projectkrediet biedt per- spectief op structurele besparingen. Volgens de ramingen kan deze investering binnen drie jaar worden terugverdiend dankzij de veranderde vormgeving van ondersteuning aan inwoners, waarbij eerder en laagdrempeliger wordt inge- grepen en duurdere vormen van zorg worden voorkomen. De transformatie naar Buurtkracht Assen vraagt om investeringen onder andere voor voorbereiding, aanbesteding, implementa- tie en communicatie. Het projectkrediet wordt ingezet voor het samenstellen van een project- team, het inhuren van expertise en opzetten van duurzaam maatschappelijk partnerschap.

Programmabegroting 2027 | Pagina 152 van 184 Programma/onderwerp | Toelichting incidenteel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Projectbudget voor innovatie | Met dit project willen we bereiken dat we slim- | 2.000 mer en efficiënter gaan werken door processen te vereenvoudigen, te digitaliseren en innova- tieve technieken, waaronder AI, toe te passen. Hiermee leggen we de basis voor een toe- komstbestendige organisatie. Besparingen project Buurtkracht | Besparingen project Buurtkracht: implementa- | 60 | 240 tie- en transformatiebudget gemeente Totaal 9 - § BEDRIJFSVOERING | 3.750 | 1.630 | 500 Totaal Saldo van baten en lasten | 10.126 | -315 | 6.398 | -90 | 1.608 | -90 Reservemutaties 1 - WONEN & LEVEN Mutaties reserve stedelijk vereve- | Het Vereveningsfonds sociale woningbouw is | 100 | -100 | 100 | -100 | 100 | -100 | 100 | -100 ningsfonds | een instrument om de realisatie van sociale wo- ningbouw te stimuleren. Het instrument draagt bij aan de afdwingbaarheid ten aanzien van de sociale woningbouwopgaven van 30%. Als het (aantoonbaar) niet wenselijk of | haalbaar is om aan de vereiste 30% te voldoen dient dit in een ander project gecompenseerd en/of is er sprake van een bijdrage ten goede van het Ver- eveningsfonds.

Deze bijdrage zal worden aan- gewend om sociale woningen elders te realise- ren zodat alsnog aan de norm wordt voldaan op gemeentelijk niveau. Dit verwezenlijken we door projecten die uit meer dan 30% sociale woningbouw bestaan in aanmerking te laten komen voor een bijdrage uit het Verevenings- fonds sociale woningbouw. Door middel van het Vereveningsfonds dragen alle woningbouw- ontwikkelingen (financieel) bij aan de sociale woningbouwopgaven in de gemeente Assen. Programmabegroting 2027 | Pagina 153 van 184 Programma/onderwerp | Toelichting incidenteel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Inzet reserve stedelijk investe- | Het programma Stadskwartier behelst de bin- | -2.500 | -2.000 ringsfonds | nenstedelijke transformatieopgave met als hoofddoel het leef-, woon- en ondernemerskli- maat in Assen een impuls te geven. Het pro- gramma behelst, met de Binnenstad en het Ha- venkwartier, twee van de zes focusgebieden | uit de omgevingsvisie. Het programma Stadskwar- tier geeft invulling aan twee subdoelen: (1) het versterken van de centrumfunctie van de bin- nenstad en (2) het toevoegen van een substan- tieel aantal woningen binnen bestaand stedelijk gebied.

Het niet gedekte d | eel van de publieke investering ter hoogte van € 10 miljoen wordt gefaseerd (periode 2025-2028) onttrokken aan de reserve Stedelijk Investeringsfonds. Totaal 1 - WONEN & LEVEN | 100 | -2.600 | 100 | -2.100 | 100 | -100 | 100 | -100 2 - ONDERNEMEN, WERKEN & LEREN Inzet reserve stimulering econo- | Inzet reserve t.b.v. uitvoering Asser Ambitie | -1.108 | -1.100 misch beleid | Agenda (AAA). Totaal 2 - ONDERNEMEN, WERKEN & LEREN | -1.108 | -1.100 3 - STERKE & GEZONDE WIJKEN Inzet reserve inclusie en diversiteit | Aanwending reserve ter gedeeltelijke dekking | -159 | -159 van structurele lasten voor inclusie en diversi- teit Totaal 3 - STERKE & GEZONDE WIJKEN | -159 | -159 4 - SAMENLEVEN & OMZIEN Inzet reserve preventie sociaal do- | Aanwending reserve ter gedeeltelijke dekking | -240 | -240 mein | van structurele lasten in het sociaal domein.

Programmabegroting 2027 | Pagina 154 van 184 Programma/onderwerp | Toelichting incidenteel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Totaal 4 - SAMENLEVEN & OMZIEN | -240 | -240 5 - DUURZAME STAD Inzet reserve duurzaamheid | Aanwending reserve duurzaamheid ter dekking | -643 | -568 | -568 van de kosten voor het project energiearmoede (Met het Plan bestrijden energiearmoede sti- muleren en ondersteunen we inwoners met energiearmoede om aan de slag te gaan met verduurzaming van hun eigen woning of met kleine maatregelen die zorgen voor minder CO2-uitstoot en een lagere energierekening). Reserveren CDOKE-middelen | De ontvangen rijksmiddelen voor maatregelen | 3.037 op het gebied van klimaat | - en energiebeleid worden toegevoegd aan de reserve duurzaam- heid om op een later moment voor de betref- fende doelen te kunnen worden ingezet. Totaal 5 - DUURZAME STAD | 3.037 | -643 | -568 | -568 6 - BEDRIJFSVOERING & FINANCIËN Inzet algemene reserve | Betreft de inzet in 2027 van de ontvangen com- | -1.700 pensatie van het rijk voor de meerkosten jeugd- zorg 2023-2024. Dit verloopt via de algemene reserve. Inzet algemene reserve | Inzet reserve t.b.v. op- en inrichtingskosten | -450 | -450 | -450 Warmtebedrijf Assen BV. Inzet algemene reserve | Onttrekking aan de reserve t.b.v.

de instelling | -2.500 van een amortisatiereserve stadhuis ter dek- king van de toekomstige kapitaallasten i.v.m. de verbouwing van het stadhuis. Inzet algemene reserve | Onttrekking aan de reserve ter dekking van de | -1.000 | -1.000 projectkosten project Buurtkracht (Buurtkracht Assen is een belangrijke stap richting een toe- gankelijker en mensgerichter sociaal domein). Programmabegroting 2027 | Pagina 155 van 184 Programma/onderwerp | Toelichting incidenteel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Inzet algemene reserve | Het programma Stadskwartier behelst de bin- | -5.500 | -3.500 nenstedelijke transformatieopgave met als hoofddoel het leef-, woon- en ondernemerskli- maat in Assen een impuls te geven. Het pro- gramma behelst, met de Binnenstad en het Ha- venkwartier, twee van de zes focusgebieden | uit de omgevingsvisie. Het programma Stadskwar- tier geeft invulling aan twee subdoelen: (1) het versterken van de centrumfunctie van de bin- nenstad en (2) het toevoegen van een substan- tieel aantal woningen binnen bestaand stedelijk gebied.

Het niet gedekte d | eel van de publieke investering ter hoogte van € 10 miljoen en een programmabudget van € 8,5 miljoen voor de nadere uitwerking van het Programmaplan Stadskwartier worden beide gefaseerd (periode 2025-2028) onttrokken aan de algemene re- serve en gestort in d | e reserve Stedelijk Investe- ringsfonds. Toevoeging aan kapitaalreserve | Eénmalige storting in de kapitaalreserve ter | 2.500 dekking van de toekomstige kapitaallasten i.v.m. de verbouwing van het stadhuis. Programmabegroting 2027 | Pagina 156 van 184 Programma/onderwerp | Toelichting incidenteel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Inzet reserve stedelijk investe- | Het programma Stadskwartier behelst de bin- | 5.500 | 3.500 ringsfonds | nenstedelijke transformatieopgave met als hoofddoel het leef-, woon- en ondernemerskli- maat in Assen een impuls te geven. Het pro- gramma behelst, met de Binnenstad en het Ha- venkwartier, twee van de zes focusgebieden | uit de omgevingsvisie. Het programma Stadskwar- tier geeft invulling aan twee subdoelen: (1) het versterken van de centrumfunctie van de bin- nenstad en (2) het toevoegen van een substan- tieel aantal woningen binnen bestaand stedelijk gebied.

Het niet gedekte d | eel van de publieke investering ter hoogte van € 10 miljoen en een programmabudget van € 8,5 miljoen voor de nadere uitwerking van het Programmaplan Stadskwartier worden beide gefaseerd (periode 2025-2028) gestort in de reserve Stedelijk In- vesteringsfonds. Totaal 6 - BEDRIJFSVOERING & FINANCIËN | 8.000 | -11.150 | 3.500 | -4.950 | -450 Totaal Reservemutaties | 11.137 | -15.900 | 3.600 | -9.117 | 100 | -1.118 | 100 | -100 Eindtotaal | 21.262 | -16.215 | 9.998 | -9.207 | 1.708 | -1.208 | 100 | -100 Programmabegroting 2027 | Pagina 157 van 184 Financiële begroting 4. Geprognosticeerde balans De geprognosticeerde balans geeft inzicht in de verwachte ontwikkelingen van onder andere de investeringen in vaste activa, de ontwikkeling van de voorraad | gronden (bouwgrond in exploitatie), de toename of aanwending van de reserves (het eigen vermogen), het verloop van de voorzieningen, het verloop van de schulden en de financieringsbehoefte (be- hoefte aan leningen) | .

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://assen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e3425e80-a0ab-43c2-8ff8-781ea5a90621?agendaItemId=16f11b17-2837-4dcb-aca8-101b74a8ff26