Begroting_assen_2027
Tekst van het document
Programmabegroting 2027 Pagina 1 van 184 Programmabegroting 2027 En meerjarenraming 2028 - 2030 Programmabegroting 2027 Pagina 2 van 184 Inhoud Hoofdlijnen Hoofdlijnen 1. Inleiding en leeswijzer ................................ ................................ ................................ ................................ . 4 Hoofdlijnen 2. College van B&W ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 5 Hoofdlijnen 3. Hoofdlijnen Beleidsuitvoering ................................ ................................ ................................ ...................... 7 Hoofdlijnen 4. Financiële vooruitzichten ................................ ................................ ................................ ............................. 9 Programma's Programma 0. Besturen & Verbinden ................................ ................................ ................................ ............................... 18 Programma 1. Wonen & Leven ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 23 Programma 2. Ondernemen, Werken & Leren ................................ ................................ ................................ .................. 31 Programma 3.
Sterke & Gezonde Wijken ................................ ................................ ................................ .......................... 40 Programma 4. Samenleven & Omzien................................ ................................ ................................ ............................... 47 Programma 5. Duurzame Stad ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 56 Programma 6. Bedrijfsvoering & Financiën ................................ ................................ ................................ ....................... 64 Paragrafen Paragraaf 1. Lokale heffingen ................................ ................................ ................................ ................................ ........... 72 Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ................................ ................................ ................................ ... 77 Paragraaf 3. Onderhoud Kapitaalgoederen ................................ ................................ ................................ ....................... 90 Paragraaf 4. Financiering ................................ ................................ ................................ ................................ .................. 95 Paragraaf 5.
Bedrijfsvoering ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 98 Paragraaf 6. Openbaarheidsparagraaf (Woo) ................................ ................................ ................................ .................. 104 Paragraaf 7. Verbonden Partijen ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 107 Paragraaf 8. Grondbeleid ................................ ................................ ................................ ................................ ................ 125 Paragraaf 9. Vastgoed ................................ ................................ ................................ ................................ ..................... 131 Financiële begroting Financiële begroting 1. Programmaplan ................................ ................................ ................................ ......................... 141 Financiële begroting 2. Financieel Beleid ................................ ................................ ................................ ........................ 145 Financiële begroting 3. Incidentele baten en lasten ................................ ................................ ................................ ........
148 Financiële begroting 4. Geprognosticeerde balans................................ ................................ ................................ .......... 158 Financiële begroting 5. Reserves en voorzieningen ................................ ................................ ................................ ......... 159 Financiële begroting 6. Structurele mutaties in reserves 2027 - 2030 ................................ ................................ ............. 167 Bijlagen Bijlage 1. Lasten en baten per taakveld ................................ ................................ ................................ ........................... 170 Bijlage 2. Investeringen ................................ ................................ ................................ ................................ ................... 174 Bijlage 3. Begrotingssubsidies ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 176 Bijlage 4. Indicatoren ................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 179 Programmabegroting 2027 Pagina 3 van 184 1. Inleiding en leeswijzer 2. College van B&W 3. Hoofdlijnen beleidsuitvoering 4. Financiële vooruitzichten Hoofdlijnen Hoofdlijnen 1.
Inleiding en leeswijzer Inleiding In juli 2026 heeft de raad van Assen besloten tot een nieuwe programma | -indeling met ingang van de programmabegroting 2027. Als gevolg van deze wijziging is het eenmalig niet mogelijk om de | cijfers van de realisatie 2025 en de begroting 2026 op te nemen in de afzonderlijke | nieuwe programma’s. Het is uitsluitend mogelijk om inzicht te geven in de totalen | . Daarom is ervoor gekozen om een aparte tabel toe te voegen gebaseerd op de oude programma | -indeling voor de realisatiecijfers 2025 en de begrotingscijfers 2026. Deze tabel is opgenomen | onder de Financiële Begroting onderdeel 1 | Programmaplan. Waarom een nieuwe programma indeling? | De nieuwe indeling sluit beter aan bij de actuele maatschappelijke opgaven | . Met de nieuwe indeling worden alle lasten en baten per programma en thema inzichtelijk. Met deze nieuwe indeling kan de raad van Assen de totale financiële inzet beoordelen en beter invulling geven aan haar kaderstellende en controlerende rol. Coalitieakkoord 2026 | -2030, Vooruit met Ambitie | & Aandacht 2027 is het eerste volledige uitvoeringsjaar van het Coalitieakkoord 2026 | -2030, Vooruit met Ambitie & Aandacht. Met inwoners, ondernemers, sportverenigingen, geloofsgemeenschappen en vrijwilligersorganisaties bouwen we verder aan het Assen van nu en van straks.
We staan met beide benen op de grond: Assen krijgt minder geld van het Rijk, het stroomnet is vol en de ar | beidsmarkt blijft krap. Daarom kiezen we scherp, zeggen we eerlijk wat wel en niet kan en doen we wat werkt. Het akkoord is op een realistische manier ambitieus en zet de koers uit, deze programmabegroting maakt de beleidslijn concreet. Actuele ontwikkelingen In hoofdstuk 3. 'Hoofdlijnen beleidsuitvoering' leest u hoe we samen met de stad werken aan een Assen waar het voor iedereen goed leven, wonen, leren en werken is. Per programma staat wat we willen bereiken, wat we daarvoor doen en wanneer we dat doen. Financiële vooruitzichten Deze begroting bevat de meest actuele inzichten in onze financiële positie. De septembercirculaire 2026 is | op hoofdlijnen in de begroting en de meerjarenraming verwerkt. In hoofdstuk 4. 'Financiële vooruitzichten' leest u hier meer over. Leeswijzer De Programmabegroting 2027 is voor u beschikbaar als website en als pdf | -publicatie. Inhoud in grote lijnen: - | Het overzicht van de portefeuilleverdeling. - | Op hoofdlijnen de beleidsmatige ontwikkelingen. - | De financiële vooruitzichten voor de jaren 2027 | – 2030. - | Een meer gedetailleerd overzicht van beleidsdoelen, de diverse activiteiten, resultaten en financiële gevolgen vindt u in de programma’s en de paragrafen. - | Nieuw in deze programmabegroting is de paragraaf Vastgoed.
Die geeft u | een integraal beeld van het gemeentelijk vastgoed. - | Het tweede deel gaat over de financiële begroting. We geven een samenvatting, gevolgd door een toelichtend hoofdstuk. - | En tot slot enkele bijlagen met informatie op een meer gedetailleerd niveau. Programmabegroting 2027 | Pagina 4 van 184 Programmabegroting 2027 Pagina 5 van 184 Hoofdlijnen 2. College van B&W Burgemeester Marco Out Portefeuille Marco Out is de burgemeester van Assen sinds 16 december 2014. De burgemeester is voorzitter van de raad en van het college van burgemeester en wethouders. - Algemeen bestuurlijke en juridische aangelegenheden - Openbare orde en veiligheid - Brandweer / Veiligheidsregio / Politie - Verkiezingen - Ambassadeursfunctie / representatie - Regiegroep SNN - Internationale contacten - Handhaving (coördinerend) Wethouder Eddy Beuker Wijkwethouder van Assen-Oost en de Buitendorpen Portefeuille - Financiën - Sport - Vastgoed en Integrale Huisvestingsplannen - Mobiliteit, verkeer en vervoer - Groen, grijs en afval - Milieu (omgevingsdienst) - GGD/publieke gezondheid - Publieke dienstverlening en Inwonersparticipatie Wethouder Willard Bouwmeester Wijkwethouder van Kloosterveen en De Lariks Portefeuille - Armoede en schuldhulpverlening - Werk en inkomen - Onderwijs - Duurzaamheid en energietransitie - Dierenwelzijn - Kunst en Cultuur Wethouder Cor Staal Wijkwethouder van Centrum
en Peelo Portefeuille - Wonen - Omgevingswet - Stedelijke ontwikkeling - Grondzaken - Asiel en integratie - Vergunningverlening/Bouw en woningtoezicht - Regio Groningen – Assen - Public Affairs en Europa
Programmabegroting 2027 Pagina 6 van 184 Wethouder Martin Rasker Wijkwethouder van Assen-West en Marsdijk Portefeuille - Economie - Asser Ambitie Agenda - Evenementen - Campusontwikkelingen - Kennisinstellingen - Binnenstad - Recreatie en Toerisme - Toeristisch Recreatieve Zone en TT - Gemeentelijke organisatie Wethouder Jan Broekema Wijkwethouder van Noorderpark en Pittelo Portefeuille - Wmo en Jeugdzorg - Jongeren - Buurtkracht - Welzijn en preventie - Diversiteit en inclusie - Wijkgericht werken Gemeentesecretaris Theo Dijkstra Algemeen directeur van de gemeente Assen Eerste adviseur van het college van Burgemeester en Wethouders
Programmabegroting 2027 Pagina 7 van 184 Hoofdlijnen 3. Hoofdlijnen Beleidsuitvoering Programma 0. Besturen & Verbinden Het programma Besturen & Verbinden staat voor een gemeente die dichtbij inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners staat. We werken aan een benaderbaar, betrouwbaar en begrijpelijk bestuur dat doet wat het belooft, transpa- rant handelt en samen met de samenleving bouwt aan een veilige, weerbare en toekomstbestendige stad. De komende jaren zetten we in op excellente dienstverlening, verdere digitalisering via MijnAssen, zichtbare en toeganke- lijke gemeentelijke dienstverlening en het versterken van de positie van Assen in Den Haag en Brussel. Daarnaast investe- ren we in veiligheid, handhaving, crisisbeheersing en maatschappelijke weerbaarheid, zodat inwoners zich veilig voelen en voorbereid zijn op toekomstige uitdagingen. Met de uitvoering van de Europa - en Public Affairsstrategie, het themajaar European Green Leaf 2027, de on twikkeling van nieuw veiligheidsbeleid en de versterking van de gemeentelijke crisisor- ganisatie geven we concreet invulling aan een sterk bestuur dat verbindt, beschermt en vooruitkijkt. Programma 1. Wonen & Leven Assen werkt aan een duidelijke koers voor de stad naar 2050. Hierin staat hoe de stad zich wil ontwikkelen op het gebied van wonen, werken, bereikbaarheid en voorzieningen.
Een belangrijk doel is om meer woningen te bouwen. Assen wil uiteindelijk 750 nieuwe woningen per jaar realiseren. De woningen moeten passen bij verschillende doelgroepen, zoals jongeren, ouderen en mensen die zorg nodig hebben. Ook wil de gemeente inwoners helpen om door te stromen naar een woning die beter bij hun situatie past. Om woningbouw sneller mogelijk te maken, gaan we beter samenwerken met de woningcorporaties en onze eigen processen verbeteren. We werken aan de herijking van de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Deze plannen geven richting aan de ontwikkeling van de stad en zorgen voor duidelijke regels voor wonen, werken en de leefomgeving. Daarnaast blijft Assen investeren in een veilige en goed bereikbare stad, met aandacht voor lopen, fietsen, openbaar ver- voer en parkeren. De gemeente werkt actief samen met inwoners, bedrijven, woningcorporaties, provincie en Rijk om de groei van de stad mogelijk te maken en de leefbaarheid te behouden. Programma 2. Ondernemen, Werken & Leren Het programma Ondernemen, Werken & Leren richt zich op een sterke economie, een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven en organisaties. Het feit dat we als regio Groningen-Assen Initieerregio zijn, toont onze groeipotentie, maar brengt ook ontwikkelopgaves met zich mee.
We investeren in een sterke verbinding tussen onderwijs, arbeidsmarkt en innovatie, zodat talent behouden blijft voor de regio en werkgevers kunnen beschikken over voldoende gekwalificeerd personeel. We vergroten de kansen van inwoners om te leren, zich te ontwikkelen en deel te nemen aan de arbeidsmarkt door te investeren in een leven lang ontwikkelen, basisvaardigheden, de aanpak van laaggeletterdheid, het voorkomen van onder- wijsachterstanden en toek omstbestendige onderwijsvoorzieningen. De meest prominente ontwikkelingen daarvoor zijn de Veiligheidscampus en het Zorg- en Innovatiecluster. Een belangrijke voorwaarde hiervoor is de inzet en doorontwikke- ling van onze dienstverlening aan ondernemers en andere stakeholders in Assen en de regio. Programma 3. Sterke & Gezonde Wijken We investeren in preventie, gezondheid en sterke wijken, zodat Assenaren fit blijven, elkaar blijven ontmoeten en langer zelfstandig kunnen meedoen. We ontwikkelen integraal gezondheidsbeleid, verankeren gezondheid in het ruimtelijk beleid en werken regionaal samen aan toegankelijke en toekomstbestendige zorg en ondersteuning. We versterken ontmoetings- plekken in de wijken door bestaande voorzieningen beter te benutten en te bouwen aan sterke sociale netwerken. Nieuw- komers krijgen goede opvang, voldoende onderwijsplekken en ondersteuning naar onderwijs, inburgering en werk.
Daar- naast stimuleren we sport, bewegen, zwemvaardigheid en cultuur, met extra aandacht voor toegankelijkheid, betaalbaar- heid onder meer via het Kindpakket, zodat iedereen kan deelnemen. Programmabegroting 2027 Pagina 8 van 184 Programma 4. Samenleven & Omzien In Assen willen we dat inwoners mee kunnen doen, naar elkaar omkijken en ondersteuning krijgen als dat nodig is. Daarom brengen we hulp en ondersteuning dichter bij inwoners en zetten we in op het voorkomen en vroeg signaleren van pro- blemen. Met Buurtkracht werken we toe naar een nieuwe manier van ondersteunen, waarbij inwoners, hun netwerk, de buurt en professionele ondersteuning beter met elkaar worden verbonden. We investeren in de kansen en bestaanszekerheid van inwoners. Dat doen we onder andere door kinderen en jongeren ondersteuning te bieden op de plekken waar zij opgroeien, armoede en schulden vroeg aan te pakken en zorg en onder- steuning ook voor de toekomst beschikbaar te houden. Voor inwoners in kwetsbare of onveilige situaties zorgen we voor passende hulp en bescherming en werken we samen aan het voorkomen en aanpakken van onveiligheid en criminaliteit. Tegelijkertijd bouwen we aan een stad waarin iedereen zich welkom voelt en kan meedoen.
We werken aan toegankelijke voorzieningen en sterke wijken, ondersteunen vrijwilligers en mantelzorgers en geven inwoners en jongeren ruimte voor eigen initiatief en betrokkenheid bij hun buurt en stad. Programma 5. Duurzame Stad Om de inwoners van Assen een duurzame toekomst te geven werken zet Assen in op energiebesparing, schone energie, groene leefomgeving, goed waterbeheer en emissieloos vervoer. We verduurzamen de gemeentelijke gebouwen en ma- ken ons wagenpark schoner. We investeren in afvalinzameling en goede afvalscheiding, zodat we meer materialen kunnen hergebruiken. Via het Energieloket helpen we inwoners isoleren en over te stappen op fossielvrije energie. Als eigenaar van de openbare ruimte werken we aan het maken van groene omgevingen en stimuleren we via vergroening door onze inwoners. Ook nemen we regie om warmte voor onze inwoners betaalbaar te maken en te houden. Het Warmtebedrijf Assen ontwikkelt een eerste warmtenet in de wijk Lariks. Programma 6. Bedrijfsvoering & Financiën Het programma Bedrijfsvoering & Financiën richt zich in 2027 op een sterke, wendbare en financieel gezonde organisatie. We voeren het Plan Digitale Vernieuwing uit, versterken de weerbaarheid van onze organisatie en vertalen nieuwe tech- nologische en maatschappelijke ontwikkelingen naar de gemeentelijke praktijk.
Daarnaast investeren we in de ambtenaar van de toekomst, leiderschap, een sterke arbeidsmarktpositie en een aantrekkelijke werkomgeving. Om de organisatie toekomstbestendig te houden verbeteren we processen, zetten we digitalisering en AI verantwoord in en realiseren we structurele besparingen in de bedrijfsvoering. Ook versterken we de samenwerking met inwoners, on- dernemers, bestuur en partners. Met de implementatie van een nieuw financieel systeem en de verdere ontwikkeling van dashboards bouwen we voort op de verbeteringen van de afgelopen jaren en vergroten we het inzicht in financiële en organisatorische ontwikkelingen. Zo ondersteunen we bestuur en organisatie bij het maken van goed onderbouwde keuzes en het tijdig inspelen op veranderingen. Hoofdlijnen 4. Financiële vooruitzichten Beleid & Begroting Algemeen In de Kaderbrief 2027 hebben we aangegeven dat Assen staat voor structurele tekorten. In het coalitieakkoord 2026 | -2030 Vooruit met Ambitie & Aandacht geven we aan dat we Assen financieel gezond willen houden. Niet alleen nu maar ook in de toekomst. Daarmee hebben we richting gegeven aan de eerste stap om te komen tot een structureel en reëel sluitende begroting 2027. Hieronder nemen we u mee in | de belangrijkste ontwikkelingen. Samenvattend is het beeld als volgt: - | De begroting 2027 is structureel en reëel sluitend.
- | We zijn nu nog gezond maar om dat zo te houden zijn wel maatregelen nodig. - | De meerjarenraming 2028-2030 laat structurele tekorten zien | . - | We hebbende ambtelijke organisatie | opdracht gegeven om te komen tot een besparingsplan voor 2028 en verder waarbij we gebruik maken van de inventarisatie die in de vorige bestuursperiode is opgesteld. Dit plan zal worden betrokken bij de Kaderbrief 2028. Gemeentefonds De middelen die de gemeente ontvangt uit het gemeentefonds is de belangrijkste inkomstenbron. De wijze waarop de verdeling van het gemeentefonds is opgebouwd blijft een belangrijk onderwerp van gesprek met de fondsbeheerders. De aangekondigde herziening is | op advies van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) en de Vereniging Nederlandse | Ge- meenten (VNG) en protesten van gemeenten uitgesteld naar 2029. De fondsbeheerders hebben toegezegd dat er een brede evaluatie van de bbp-systematiek voor de accres-ontwikkeling wordt gestart. Dit naar aanleiding van de kritiek op de niet directe en volledige compensatie van loon en prijsontwikkelingen. De minister van Werk en Participatie heeft aangekondigd dat het bijstandsbeleid 2019-2026 inclusief de integratie-uitke- ring participatie, enkele decentralisatie-uitkeringen en de specifieke uitkering BUIG wordt geëvalueerd. Het gaat hierbij ook om de gemeentelijke uitvoering en de beschikbare beleidsinformatie.
Bij de BUIG wordt zowel de wijze waarop dit budget tot stand komt als de verdeling over de gemeenten geëvalueerd. Voor wat betreft de geplande invoering van de bijzondere fondsuitkering als onderdeel van het gemeentefonds wordt deze ook gekoppeld aan de herziening van die in 2029 gepland staat. Regelgeving Met ingang van de begroting 2027 is er ook sprake van nieuwe en aangepaste voorschriften en regelgeving. Het nieuwe Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2026 is in werking getreden en is van toepassing met ingang van de begroting 2027. Dit is het gezamenlijk kader dat door Gedeputeerde Staten van alle provincies is vastgesteld om uniform en risicogericht toezicht te houden op de financiën van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. Daarnaast heeft de commissie BBV begin dit jaar een nieuwe notitie “Structurele en incidentele baten en lasten” gepubli- ceerd. Op basis van de aangepaste regelgeving is de begroting 2027 en meerjarenraming samengesteld. Financiële positie van Assen De financiële positie in 2027 is goed. We hebben eind 2027 ruim € 25 miljoen aan vrije ruimte in onze algemene reserve. Zonder maatregelen is de vrije ruimte | in de algemene reserve eind 2029 | € 0,8 miljoen. Voor 2030 is er dan sprake van | een overschrijding van de ondergrens. We zijn in staat om alle gekwantificeerde risico’s af te dekken. | De weerstandsratio | is afgerond 4,2.
Dat is ruim boven de minimumnorm van 1. Programmabegroting 2027 | Pagina 9 van 184 De solvabiliteit is een belangrijk financieel kengetal dat aangeeft in hoeverre we in staat zijn om op lange termijn aan onze financiële verplichtingen te voldoen. | Onze solvabiliteit is op dit moment | 35% en daalt naar 25% in 2030. De on- dergrens is 20%. We zien voor het jaar 2028 een structureel tekort van € 9,6 miljoen dalend naar | afgerond een structureel tekort van | € 5,7 miljoen in 2030. We blijven investeren in onze inwoners en bedrijven en de voorzieningen die er voor onze inwoners en bedrijven zijn. We staan voor een omvangrijk investerings | volume van ongeveer € 300 miljoen. Dit geld hebben we niet op de bank en zullen we moeten lenen. Gegeven de mondiaal grote kapitaalvraag van overheden voor investeringen in veiligheid en het ontbreken van een zorgvuldig begrotingsbeleid | van andere overheden zijn de rentepercentages hoog. Dat betekent dat we meer rente moeten gaan betalen. | Dit leidt tot aanvullende begrotingsdruk. Samengevat: Nu zijn we nog gezond maar er zijn wel maatregelen nodig om dat zo te houden.
Besparingsplan Gegeven het beeld van onze financiële positie na 2027 hebben we de | ambtelijke | organisatie opdracht gegeven om te komen tot een pakket aan maatregelen die we zullen betrekken bij de Kaderbrief 2028 om verder invulling te geven aan onze ambitie om Assen financieel gezond te houden. Daarnaast zetten we ons, samen met onze partners, in om niet alleen te kijken naar de disbalans in de jeugdzorg maar ook een oplossing te vinden voor de disbalans in de andere medebewindstaken. In dat verband is ook het advies van de commissie van Ark over de hervormingsagenda jeugd van groot belang. Dit advies zal in het eerste kwartaal van 2027 worden gepubliceerd. | Hieruit zal naar voren komen of | we aanvullende middelen krijgen. Financiële beleidslijn sociaal domein | - Landelijk De uitvoering van taken in het sociaal domein is sterk afhankelijk van landelijke wetgeving. Voor jeugdzorg, Wmo en Be- schermd Wonen zijn verschillende wijzigingen aangekondigd: - | De Hervormingsagenda Jeugd, inclusief aanvullend advies van de commissie Van Ark. - | Herinvoering van het abonnementstarief voor de Wmo. - | Een andere manier van financiering van de Wmo via het gemeentefonds. - | Invoering van het woonplaatsbeginsel voor Beschermd Wonen. - | Afschaffing van de huishoudelijke hulp voor mensen die dat kunnen betalen.
Begin juni 2023 is overeenstemming bereikt over de Hervormingsagenda Jeugd. Voor 2026 en 2027 zijn hiervoor extra middelen toegevoegd aan het gemeentefonds. De effecten van de hervormingsagenda zijn deels afhankelijk van wetgeving en moeten nog worden vert | aald naar de situatie in Assen. In het voorjaar van 2027 zal de deskundigencommissie van Ark een advies uitbrengen. In de voorjaarsnota 2023 kondigde het Rijk aan dat het abonnementstarief voor de Wmo vanaf 2026 opnieuw wordt inge- voerd, met een bijbehorende korting op het gemeentefonds. Het wetsvoorstel voor een inkomens | - en vermogensafhankelijke eigen bijdrage, de bijbehorende AMvB en de monitor zijn uitgesteld. De invoering | staat nu gepland voor 1 januari 2028. Daarnaast wordt gekeken naar een andere manier van financiering van de Wmo via het gemeentefonds. Het is belangrijk dat Rijk en gemeenten samen sturen op het gebruik en de kosten van de Wmo. Wanneer en hoe deze nieuwe financie- ringswijze wordt ingevoerd, is | nog niet bekend. De overgang van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis is al enkele jaren in voorbereiding. Twee belangrijke instrumenten hierbij zijn het woonplaatsbeginsel en een nieuw verdeelmodel voor de middelen. Deze zorgen ervoor dat elke gemeente verantwoordelijk wo | rdt voor de ondersteuning van haar eigen inwoners, en daar ook passende middelen voor krijgt.
Het kabinet Jetten heeft in het regeerakkoord aangekondigd dat met ingang van 2029 de huishoudelijke hulp voor mensen die het kunnen betalen zal worden afgeschaft. Op dit moment is het nog niet duidelijk hoe deze maatregel voor Assen uitpakt. Financiële beleidslijn sociaal domein | - Lokaal In Assen werken we via de Taskforce aan meer grip op de ontwikkelingen en kosten binnen het sociaal domein, met spe- cifieke aandacht voor jeugdzorg en Wmo. De Taskforce werkt aan de afgesproken financiële taakstelling en realiseert Programmabegroting 2027 | Pagina 10 van 184 maatregelen en resultaten die bijdragen aan een toekomstbestendig en betaalbaar sociaal domein. Tegelijkertijd zetten we met de verdere implementatie van Buurtkracht in op ondersteuning dichtbij inwoners, het versterken van de sociale basis en het voorkome | n of beperken van zwaardere zorg. Kaderbrief 2027 De inhoud van de Kaderbrief 2027 was beleidsarm omdat op dat moment de coalitiebesprekingen nog in volle gang waren. Dat betekent dat de financiële kaders, begrotingspositie en meerjarenprognoses zijn geactualiseerd voor de periode 2027 | -2030. Daarnaast is half juni 2026 het coalitieakkoord 2026 | -2030 Vooruit met | Ambitie & Aandacht gepubliceerd waarin de be- leidsvoornemens inclusief een financiële paragraaf zijn opgenomen.
| Naast de beleidsinhoudelijke ambities is ook de am- bitie uitgesproken dat Assen financieel gezond is, niet alleen nu maar ook in de toekomst. Deze twee afzonderlijke documenten zijn in samenhang in de raad besproken en zijn daarmee het vertrekpunt voor de samenstelling van de begroting 2027. Kaderbrief 2027 Om een goed vertrekpunt voor de begroting 2027 | -2030 te bepalen is de uitkomst van de Kaderbrief 2027 en de samenge- vatte financiële paragraaf van het coalitieakkoord 2026 | -2030 Vooruit met Ambitie & Aandacht hieronder in beeld gebracht: (Bedragen x € 1.000) Vertrekpunt Programmabegroting 2027 | S / I | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Kaderbrief 2027 | structureel | -8.172 | -14.706 | -15.465 | -13.905 Inzet AR begroting 2026 mjp 2027 | structureel | 1.247 incidenteel | 189 | -883 | -312 | -312 Eindstand Kaderbrief 2027 | -6.736 | -15.589 | -15.777 | -14.217 Coalitieakkoord 2026-2030 | structureel | 6.713 | 8.685 | 12.156 | 12.128 incidenteel | -6.291 | -3.596 | -3.019 | -1.004 Eindstand Coalitieakkoord | 422 | 5.089 | 9.137 | 11.124 structureel | -1.459 | -6.021 | -3.309 | -1.777 Inzet Algemene reserve begroting 2026 mjp | structureel | 1.247 2027 incidenteel | -6.102 | -4.479 | -3.331 | -1.316 Eindstand Kaderbrief 2027 en | -6.314 | -10.500 | -6.640 | -3.093 Coalitieakkoord na raad 2-7-2026 Ontwikkelingen sinds de Kaderbrief 2027 Na de behandeling van de Kaderbrief in
de raad hebben we als voorbereiding op de begroting 2027 opnieuw gekeken naar autonome ontwikkelingen, de rubricering van de incidentele baten en lasten | en mogelijke knelpunten in het beleid en de bedrijfsvoering. De belangrijkste ontwikkelingen die we hebben opgenomen in de begroting en meerjarenraming zijn: - | Kostenontwikkeling GR Jeugdhulpregio - | Kostenontwikkelingen in het sociaal domein - | Groot onderhoud groen - | Beheer en exploitatielasten inclusief investeringsopgave maatschappelijk vastgoed - | Fysieke beveiliging stadshuis - | Uitwerken voorkeursscenario Maasstee - | European Green Leaf 2027 Programmabegroting 2027 | Pagina 11 van 184 Septembercirculaire 2026 De vertaling van de Miljoenennota van het kabinet beperkt zich tot autonome bijstellingen op basis van de Macro Econo- mische Verkenning 2026 en geactualiseerde basisgegevens van het CBS. Deze bijstellingen zijn verwerkt in het volume en het loon- en prijsaccres. Daarnaast is de verwachte ruimte onder het BTW | -compensatiefonds bijgesteld. | De uitkomsten zijn meegenomen in de begroting en meerjarenramingen. Disbalans in taken en middelen Inzicht in disbalans sociaal domein In de Kaderbrief 2026 hebben we toegezegd om het begrotingsadvies van de VNG op te volgen en de disbalans in taken en middelen voor het sociaal domein inzichtelijk te maken. Onderstaand overzicht geeft invulling aan die toezegging.
(Bedragen x € 1.000) Onderwerp | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Individuele voorzieningen beschermd wonen | -8.445 | -8.367 | -8.450 | -8.585 Lasten | 38.268 | 40.633 | 42.589 | 44.946 Baten | -46.713 | -49.000 | -51.039 | -53.531 Individuele voorzieningen jeugd | 1.388 | 7.306 | 5.379 | 4.407 Lasten | 42.760 | 44.427 | 43.913 | 44.617 Baten | -41.372 | -37.121 | -38.534 | -40.210 Individuele voorzieningen Wmo | 4.149 | 4.665 | 7.501 | 6.532 Lasten | 31.517 | 32.521 | 32.228 | 32.764 Baten | -27.368 | -27.856 | -24.727 | -26.232 Participatie | 363 | 364 | -86 | -554 Lasten | 84.637 | 85.099 | 85.124 | 85.811 Baten | -84.274 | -84.735 | -85.210 | -86.365 Saldo disbalans Medebewindstaken | -2.545 | 3.968 | 4.344 | 1.800 Financiële eindresultaten Financiële eindresultaten 2027 | - 2030 De uitkomsten van aanvullende ontwikkelingen na de Kaderbrief 2027 en het effect van de septembercirculaire 2026 zijn hieronder samengevat. (Bedragen x € 1.000) Onderwerp | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Structureel 1. Stand Kaderbrief 2027 a. Bijgestelde resultaten 2027 | -2030 | 10.162 | 16.988 | 15.777 | 14.217 b. Inzet algemene reserve i.v.m. structureel tekort | -1.247 | 0 | 0 | 0 Totaal 1. Stand Kaderbrief 2027 | 8.915 | 16.988 | 15.777 | 14.217 2. Coalitieakkoord 2026-2030 a. Beleidsintensiveringen | 3.952 | 2.952 | 2.265 | 750 b. Kostenverlagende maatregelen | -3.175 | -4.175 | -5.675 | -5.675 c.
Inkomstenverhogende maatregelen | -1.138 | -1.158 | -1.178 | -1.198 d. Financieel effecten implementatie Buurtkracht | 0 | -472 | -2.014 | -2.773 Programmabegroting 2027 | Pagina 12 van 184 Onderwerp | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 e. Herijking budgetten sociaal domein | -2.000 | -2.000 | -2.000 | -2.000 Totaal 2. Coalitieakkoord 2026 | -2030 | -2.361 | -4.853 | -8.602 | -10.896 3. Actualisatie begroting a. Autonome ontwikkelingen | -4.472 | 27 | 2.279 | 1.616 b. Actualisatie investeringsplanning | -749 | -917 | -54 | 587 c. Herijking budgetten sociaal domein | -728 | -728 | -728 | -728 d. Vervangingsinvesteringen vastgoed | 0 | 0 | 0 | 2.300 e. Groot onderhoud openbaar groen | 238 | 238 | 238 | 238 f. Vorming GR Jeugdhulpregio Drenthe (JHRD) | -130 | -280 | -280 | -280 g. Fysieke beveiliging publieksruimte Stadhuis | 100 | 100 | 100 | 100 Totaal 3. Actualisatie begroting | -5.741 | -1.560 | 1.555 | 3.832 4. Uitkomst septembercirculaire 2026 a. Accres (prijscompensatie) | -390 | -390 | -390 | -390 b. Actualisatie parameters gemeentefonds | -130 | -128 | -322 | -406 c. Extra accres beschermd wonen | -658 | -581 | -663 | -798 d. Mutatie BCF 2027 | -2031 | 101 | 101 | 101 | 101 Totaal 4. Uitkomst septembercirculaire 2026 | -1.077 | -998 | -1.274 | -1.493 5. Dekking structureel begrotingssaldo a. Actualisatie inzet algemene reserve | 264 | 0 | 0 | 0 Totaal 5.
Dekking structureel begrotingssaldo | 264 | 0 | 0 | 0 Totaal Structureel | 0 | 9.578 | 7.456 | 5.661 Incidenteel 1. Stand Kaderbrief 2027 a. Bijgestelde resultaten 2027 | -2030 | -2.179 | -1.399 | 0 | 0 Totaal 1. Stand Kaderbrief 2027 | -2.179 | -1.399 | 0 | 0 2. Coalitieakkoord 2026 | -2030 c. Inkomstenverhogende maatregelen | -100 | 0 | 0 | 0 d. Financieel effecten implementatie Buurtkracht | 240 | 1.190 | 500 | 0 f. Inzet op innovatie en netcongestie | 2.500 | 0 | 0 | 0 Totaal 2. Coalitieakkoord 2026 | -2030 | 2.640 | 1.190 | 500 | 0 3. Actualisatie begroting a. Autonome ontwikkelingen | 4.337 | 1.000 | 0 | 0 h. Uitwerken voorkeursscenario Maasstee | 150 | 0 | 0 | 0 i. Kosten i.v.m. European Green Leaf 2027 | 100 | 0 | 0 | 0 Totaal 3. Actualisatie begroting | 4.587 | 1.000 | 0 | 0 Totaal Incidenteel | 5.048 | 791 | 500 | 0 Totaal resultaat | 5.048 | 10.369 | 7.956 | 5.661 Programmabegroting 2027 | Pagina 13 van 184 Ontwikkeling algemene reserve De ontwikkeling van de algemene reserve weerspiegelt | het financieel perspectief tot en met 2030. Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A. | Stand algemene reserve op 1 januari | 66.252 | 57.750 | 40.568 | 24.249 | 15.843 B. | Vastliggende mutaties 1. Resultaatbestemming jaarrekening 2025 | -2.778 | 0 | 0 | 0 | 0 2. Compensatie meerkosten jeugdzorg 2023 | - | -1.700 | -1.700 | 0 | 0 | 0 2024 3. Inzet t.b.v.
programmaplan Stadskwartier | -5.500 | -5.500 | -3.500 | 0 | 0 4. Inzet t.b.v. Buurtkracht Assen | -1.000 | -1.000 | -1.000 | 0 | 0 5. Vorming amortisatiereserve verbouwing | 0 | -2.500 | 0 | 0 | 0 stadhuis 6. Overige vastliggende mutaties o.b.v. raads- | -4.129 | -450 | -450 | -450 | 0 besluiten 7. Reservering bijdrage TT-museum | 0 | 0 | -1.000 | 0 | 0 8. Toevoeging saldo reserve weerstandsver- | 15.400 | 0 | 0 | 0 | 0 mogen B. | Totaal Vastliggende mutaties | 293 | -11.150 | -5.950 | -450 | 0 C. | Begroting-/rekeningresultaten 1. Begrotingsresultaat 2026 | -4.695 | 0 | 0 | 0 | 0 (stand Zomerwijziging 2026) 2. Prognose jaarrekeningresultaat 2026 o.b.v. | -4.100 | 0 | 0 | 0 | 0 raadsbrief 'Afwijkingen op de begroting 2026' d.d. 01 | -07-2026 3. Inzet t.b.v. structureel begrotingstekort | 0 | -1.247 | 0 | 0 | 0 2027 (besluit Kaderbrief 2026) 4. Correctie inzet t.b.v. structureel begrotings- | 0 | 264 | 0 | 0 | 0 tekort 2027 o.b.v. actualisatie begrotingsre- sultaat 2027 5. Actualisatie begrotingsresultaten begroting | 0 | -5.048 | -10.369 | -7.956 | -5.661 2027-2030 C. | Totaal Begroting-/rekeningresultaten | -8.795 | -6.031 | -10.369 | -7.956 | -5.661 De vrij aanwendbare ruimte in de algemene reserve bedraagt bij de aanvang van het begrotingsjaar 2027 ruim 42 miljoen. Als gevolg van de verwachte tekorten in de jaren 2028-2030 daalt de ruimte snel.
Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A. | Stand algemene reserve op 1 januari | 66.252 | 57.750 | 40.568 | 24.249 | 15.843 B. Benodigde weerstandscapaciteit | -8.504 | -8.504 | -8.504 | -8.504 | -8.504 (excl. risico's grondbedrijf) C. Vrij besteedbare ruimte algemene reserve | 57.748 | 49.246 | 32.064 | 15.745 | 7.339 D. | Ruimte in de bestuurlijke ondergrens | -6.496 | -6.496 | -6.496 | -6.496 | -6.496 van € 15 miljoen E. Vrij aanwendbare ruimte alg. reserve | 51.252 | 42.750 | 25.568 | 9.249 | 843 o.b.v. gemeentelijk financieel beleid Programmabegroting 2027 | Pagina 14 van 184 Voor het opvangen van d | e risico's grondbedrijf beschikt het grondbedrijf over een eigen weerstandsreserve. Voor 2027 maken we gebruik van de | mogelijkheid om het structureel begrotingstekort op te vangen omdat er voldoende vrije ruimte in de algemene reserve beschikbaar is. We voldoen aan de gestelde voorwaarden van: - | Een weerstandscapaciteit van 4,2 en een meerjarige solvabiliteitsratio van 35% in 2027 aflopend naar 25% in 2030. - | Voldoende vrij besteedbare ruimte in de algemene reserve van ruim € 49 miljoen. - | Maximaal 10% van de vrij besteedbare ruimte in 2027 mag worden ingezet. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en Risicobeheersing.
Structureel begrotingssaldo (Bedragen x € 1.000) Lasten en baten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten exclusief mutaties reserves | 436.027 | 443.490 | 444.542 | 455.465 Baten exclusief mutaties reserves | -425.164 | -426.882 | -435.145 | -449.017 Geraamd saldo van baten en lasten | 10.863 | 16.608 | 9.398 | 6.449 Toevoegingen reserves | 14.078 | 7.513 | 2.704 | 2.338 Onttrekkingen reserves | -19.893 | -13.752 | -4.145 | -3.126 Geraamd resultaat | 5.048 | 10.369 | 7.956 | 5.661 Incidentele lasten exclusief reservestortingen | 10.126 | 6.398 | 1.608 | 0 Incidentele baten exclusief reserveonttrekkingen | -315 | -90 | -90 | 0 Incidentele toevoegingen reserves | 11.137 | 3.600 | 100 | 100 Incidentele onttrekkingen reserves | -15.900 | -9.117 | -1.118 | -100 Saldo van incidentele baten en lasten | 5.048 | 791 | 500 | 0 Structureel begrotingssaldo | 0 | 9.578 | 7.456 | 5.661 Programmabegroting 2027 | Pagina 15 van 184 Programmabegroting 2027 Pagina 16 van 184 Begroting in beeld - Geraamde uitgaven en inkomsten 2027
Programmabegroting 2027 Pagina 17 van 184 Programma 0. Besturen & Verbinden Programma 1. Wonen & Leven Programma 2. Ondernemen, Werken & Leren Programma 3. Sterke & Gezonde Wijken Programma 4. Samenleven & Omzien Programma 5. Duurzame Stad Programma 6. Bedrijfsvoering & Financiën Programma’s Programmabegroting 2027 Pagina 18 van 184 Programma 0. Besturen & Verbinden Besturen & Verbinden gaat over vertrouwen, dienstverlening, veiligheid en samenwerking. Samen bouwen we aan een weerbaar en verbonden Assen waarin inwoners, ondernemers en partners kunnen rekenen op een sterke en betrouwbare overheid. Programmabegroting 2027 Pagina 19 van 184 Wat willen we bereiken? Inwoners en ondernemers kunnen erop rekenen dat we doen wat we beloven We werken met heldere servicenormen en houden ons er ook aan: een aanvraag, melding of vraag handelen we op tijd en goed af. Lukt dat een keer niet, dan leggen we uit waarom. Zo bouwen we aan dienstverlening waar Assenaren op kunnen vertrouwen. Wat gaan we daarvoor doen? Beschikbaarheid van fysieke diensten en producten Wij bepalen, op basis van de nog te maken bestuurlijke keuzes, hoe we de beschikbaarheid en bereikbaarheid van fy- sieke diensten en producten borgen en waar nodig verbeteren. Daarbij kijken we onder andere naar openingstijden en de beschikbaarheid en bereikbaarheid van medewerkers en teams.
Wanneer doen we dat? 2027 Bekendmaken servicenormen Inwoners en ondernemers weten wat onze servicenormen zijn. Die maken we kenbaar via al onze communicatiemiddelen (websites, e-mails, balie, telefoon, post, social media, WhatsApp en facturen). Wanneer doen we dat? 2027 Gebruik MijnAssen Via MijnAssen volgen inwoners een ondernemers de status, voortgang en afhandeling van hun zaken. In 2027 breiden we deze mogelijkheid uit voor nog meer diensten en producten. Wanneer doen we dat? 2027 Wat willen we bereiken? Assen heeft een stevige positie in Den Haag en Brussel, met toegang tot kennis, netwerk en subsidies Als provinciehoofdstad laten we onze stem horen waar besluiten vallen en middelen vandaan komen. Onze positie en netwerk in Den Haag en Brussel bouwen we uit, samen met de regio en met partners. Zo krijgen we toegang tot expertise, netwerken en subsidies en boeken we resultaten die Assen alleen niet voor elkaar krijgt. Wat gaan we daarvoor doen? Actualiseren en uitvoeren van de Public Affairs-strategie voor Europa en Den Haag Wij hebben onze Europa en Public Affairs-strategie geactualiseerd en brengen deze in de praktijk. Met deze strategie behartigen wij de belangen van Assen bij het Rijk en in Europa.
Door actief in te zetten op lobby, netwerken, kennisuit- wisseling en samenwerking vergroten wij onze invloed op ontwikkelingen die van belang zijn voor onze inwoners, bedrij- ven en maatschappelijke organisaties. Wanneer doen we dat? 2027 (en daarna doorlopend) Uitvoering European Green Leaf 2027 In 2027 draagt Assen de titel European Green Leaf. Deze Europese erkenning onderstreept onze inzet voor duurzaam- heid, leefbaarheid en een gezonde leefomgeving. Gedurende het jaar voeren wij een programma uit met verschillende activiteiten. Ook benutten wij het Green Leaf-jaar om inwoners en partners te inspireren en samen verder te bouwen aan een toekomstbestendige stad. Wanneer doen we dat? 2027 Wat willen we bereiken? Assen is een veilige gemeente en het veiligheidsgevoel groeit Veiligheid begint bij hoe veilig mensen zich voelen. Daarom halen we regelmatig op wat er leeft bij inwoners en onderne- mers. We treden op bij actuele veiligheidsvraagstukken, zowel preventief als waar nodig stevig en zijn zichtbaar aanwezig in de wijken. O | nze toezichthouders en BOA's zijn zichtbaar en goed toegerust, zodat zij hun werk veilig kunnen doen. Dit doen we hand in hand met onze zorg | - en veiligheidspartners en we evalueren het veiligheidsbeleid samen met inwoners en veiligheidspartners. Het result | aat is een stad die veilig is en waar mensen zich veilig voelen.
Wat gaan we daarvoor doen? Opstellen Veiligheidsbeleid 2028 | -2032 Wij evaluerende uitvoering en resultaten van het veiligheidsbeleid over de periode 2024 | –2027. Op basis van deze evaluatie stellen wij, samen met onze zorg | - en veiligheidspartners, de beleidskaders voor het Veiligheidsbeleid 2028 | –2032 vast. Bij de totstandkoming van het nieuwe beleid betrekken wij de inzichten en ervaringen van inwoners, ondernemers en bezoekers. Wanneer doen we dat? 2027 Opstellen Handhavingsuitvoeringsprogramma In samenhang met het Integraal Veiligheidsbeleid evalueren wij de uitvoering van het Handhavingsuitvoeringspro- gramma en de behaalde resultaten op het gebied van toezicht, handhaving en de aanpak van zorg | - en veiligheidscasuïs- tiek. Op basis hiervan stellen | wij een nieuw Handhavingsuitvoeringsprogramma vast, waarin de beleidsdoelen zijn ver- taald naar concrete uitvoeringsactiviteiten, prioriteiten en meetbare resultaten. Wanneer doen we dat? 2027 Wat willen we bereiken? Inwoners kunnen zichzelf redden bij een noodsituatie, met de gemeente als organisator van de voorzieningen We werken aan een weerbare samenleving, zodat inwoners weten wat ze zelf kunnen doen en elkaar kunnen helpen in crisissituaties. Als gemeente zorgen we voor de voorzieningen die daarbij horen, van goede informatie tot opvang | - en noodplekken. Dat doen we sa | men met de Veiligheidsregio Drenthe.
We zetten daarnaast in op de online weerbaarheid van kwetsbare groepen, zoals jongeren, ouderen en het mkb. Wat gaan we daarvoor doen? Maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht Samen met de Veiligheidsregio Drenthe versterken wij de maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht van inwoners en bedrijven. Wij stimuleren dat inwoners en ondernemers zichzelf en elkaar kunnen helpen, zodat zij beter zijn voorbe- reid op noodsituaties en | de gevolgen van een crisis beperkt blijven. We organiseren hiervoor bijeenkomsten voor inwo- ners en/of verenigingen. Wanneer doen we dat? 2027 Vernieuwen gemeentelijke crisisorganisatie Wij vernieuwen de gemeentelijke crisisorganisatie voor bevolkingszorg (de oranje kolom) en zorgen ervoor dat deze toe- komstbestendig blijft. Hiervoor actualiseren wij processen, rollen en verantwoordelijkheden, versterken wij de vakbe- kwaamheid van crisisfunctionarissen en oefenen wij de crisisorganisatie regelmatig, zodat de gemeente haar rol als orga- nisator en facilitator van de crisisbeheersing effectief kan blijven vervullen. Wanneer doen we dat? 2027 Programmabegroting 2027 | Pagina 20 van 184 Interne weerbaarheid en veerkracht We versterken onze eigen continuïteit om de meest kritische processen onder crisisomstandigheden voort te kunnen zetten. Dit doen wij door de kritische processen en ondersteunende middelen in kaart te brengen en vast te stellen.
Ver- volgens bepalen we welke risico’s aandacht vragen en voor welke risico’s maatregelen nodig zijn. Wanneer doen we dat? 2027 Wat kost het? Middeleninzet (Bedragen x € 1.000) Beleidsthema/reserve | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten Lasten 01 Bestuur | 5.335 | 5.029 | 4.976 | 5.126 02 Publiekszaken/Dienstverlening | 3.297 | 3.277 | 3.471 | 3.466 03 Veiligheid | 8.109 | 8.539 | 8.755 | 9.068 04 Handhaving | 2.164 | 2.202 | 2.272 | 2.349 Totaal Lasten | 18.904 | 19.047 | 19.474 | 20.008 Baten 01 Bestuur | -295 | -302 | -309 | -316 02 Publiekszaken/Dienstverlening | -2.026 | -2.064 | -2.097 | -2.134 03 Veiligheid | -43 | -43 | -43 | -43 04 Handhaving | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal Baten | -2.364 | -2.409 | -2.449 | -2.493 Totaal Saldo van baten en lasten | 16.541 | 16.637 | 17.026 | 17.516 Resultaat | 16.541 | 16.637 | 17.026 | 17.516 Financiële uitwerking coalitieakkoord 2026 | -2030 Vooruit met Ambitie & Aandacht (Bedragen x € 1.000) Onderwerp | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Structureel Lasten Besparingen bedrijfsvoering | -96 | -96 | -96 | -96 Vervallen structureel innovatiebudget | -44 | -44 | -44 | -44 Project Buurtkracht | 0 | 35 | 35 | 35 Tijdelijk extra formatie sociaal domein | 11 | 11 | 0 | 0 Baten Verbeteren kostendekking leges burgerzaken | -200 | -200 | -200 | -200 Totaal Structureel | -328 | -293 | -304 | -304 Incidenteel Lasten Projectbudget Buurtkracht | 84
| 80 | 50 | 0 Projectbudget innovatie | 134 | 0 | 0 | 0 Totaal Incidenteel | 218 | 80 | 50 | 0 Programmabegroting 2027 | Pagina 21 van 184 Onderwerp | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal | -109 | -213 | -255 | -304 Investeringen (Bedragen x € 1.000) Beleidsthema/Investeringsgroep | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bestuur Facilitaire voorzieningen bestuur | 142 | 0 | 0 | 90 Totaal Bestuur | 142 | 0 | 0 | 90 Publiekszaken/Dienstverlening Dienstverlening | 86 | 0 | 0 | 0 Totaal Publiekszaken/Dienstverlening | 86 | 0 | 0 | 0 Eindtotaal | 228 | 0 | 0 | 90 Verbonden partijen die bijdragen aan programma 0. Besturen & Verbinden - | Eems Dollard Regio (EDR) - | Veiligheidsregio Drenthe (VRD) De toelichting staat in de Paragraaf Verbonden Partijen. Programmabegroting 2027 | Pagina 22 van 184 Programmabegroting 2027 Pagina 23 van 184 Programma 1. Wonen & Leven In Programma Wonen & Leven leest u hoe wij werken aan een groeiend, leefbaar en toekomstbestendig Assen. Van woningbouw en gebiedsontwikkeling tot bereikbaarheid, voorzieningen, biodiversiteit en klimaatadaptatie: we investeren in een stad waar het prettig wonen, leven en verblijven is. Programmabegroting 2027 Pagina 24 van 184 Wat willen we bereiken? De koers naar 2050 is duidelijk We maken duidelijk hoe Assen zich ruimtelijk en maatschappelijk ontwikkelt en wat dat betekent voor wonen, werken, bereikbaarheid en voorzieningen.
Die richting leggen we vast in de omgevingsvisie en vertalen we naar concrete plannen en investeringen. Zo weten inwoners, partners en marktpartijen waar onze stad naartoe groeit. Wat gaan we daarvoor doen? Koers Assen 2050 Als opmaat naar de herijking van de omgevingsvisie beschrijven we welke stad Assen in 2050 wil zijn – sociaal, economisch en ruimtelijk – en welke ambities daarbij horen. Zo kunnen we de stad meer in samenhang verder ontwikkelen, kunnen we ons in de regio sterker profileren en werken we als organisatie effectiever en meer integraal. Koers Assen 2050 en de strategische agenda vormen de basis voor de omgevingsvisie. Wanneer doen we dat? 2027 Wat willen we bereiken? Assen biedt duurzame en passende woningen Iedereen verdient een passende woning: jong of oud, wel of geen beperking, passend bij de zorgvraag en passend bij je inkomen. We hebben de ambitie om toe te groeien naar 750 nieuwe woningen per jaar in Assen. Woningen die passen bij de behoefte van de huidige en toekomstige inwoners. Voor wonen met zorg sluiten we aan op de woonzorgvisie. Inwoners en initiatiefnemers met een goed idee voor nieuwe woonvormen krijgen bij ons de ruimte om het waar te maken. Dat levert woningen op die echt aansluiten bij wat mensen zelf willen.
Wat gaan we daarvoor doen? Vaststellen van koersdocument wonen en Volkshuisvestingsprogramma In 2027 ligt een koersdocument ter besluitvorming aan de raad voor, over onze actuele visie op wonen. Deze wordt opge- nomen in de omgevingsvisie. We vertalen de visie naar een Volkshuisvestingsprogramma (VHP). Dat maken we samen met inwoners, woningcorpora- ties, huurdersorganisaties, welzijns- en zorgpartijen, en in afstemming met de buurgemeenten. Hiermee wordt duidelijk wat we waar, wanneer en voor wie gaan bouwen. Op basis van ons VHP gaan we meerjarige prestatieafspraken maken met de woningcorporaties en hun huurdersorganisaties. In het VHP werken we ook de woonzorgvisie verder uit. Een aantal actiepunten daaruit pakken we al eerder op, zoals een tweede seniorenmakelaar. Het beter benutten van de bestaande voorraad en kansen voor optoppen of aanbouwen maken onderdeel uit van het VHP. Wanneer doen we dat? 2027 Vaststellen urgentieregeling en fairshare afspraken Vanuit de nieuwe Wet versterking regie volkshuisvesting zijn gemeenten verplicht om een urgentieregeling vast te stellen. Deze regeling is onderdeel van de Huisvestingsverordening. Hierin wordt omschreven onder welke urgentiecategorieën er zijn en op welke wijze ze met urgentie, voorrang of bemiddeling worden gehuisvest.
De fairshare afspraken hebben betrekking op de evenredige verdeling over de provincie van deze urgentiecategorieën. Programmabegroting 2027 Pagina 25 van 184 We pakken deze opgave op in samenhang en verbinding met het programma SAMENLEVEN & OMZIEN , omdat dit ook binnen het Sociaal Domein vraagt om (regionale) afstemming en implementatie. De governance, implementatie inclusief financieel plaatje en uitvoering moeten nog nader worden uitgewerkt. Wanneer doen we dat? 2027 – 2028 Nieuwe woningen Het bouwen van woningen is een kwestie van een lange adem. Als gemeente werken we aan de langetermijnprogramme- ring van het realiseren van woningen. Een contract van vandaag, leidt tot woningen over enkele jaren We verwachten in 2027 tussen de 300 en 350 woningen op te leveren. Veel mensen blijven lang in hun woning wonen. Ook als deze niet meer passend is bij de situatie. In het komende jaar zullen we actief inzetten op begeleiding bij doorstroming of het passend maken van de bestaande woning. Door het door- stromen komen niet alleen meer woningen beschikbaar voor starters, gezinnen en kleine huishoudens, maar ook juist voor mensen die ruimer kunnen en willen wonen. Door het passend maken van een bestaande woning, wordt minder een beroep gedaan op de bestaande voorraad.
Concrete maatregelen voor 2027 zijn het aannemen van een tweede senioren- makelaar en het verkennen van een fonds voor woningaanpassing. Vanaf 2027 sturen we op het hele systeem woningbouw: projecten, rijksbeleid en interne processen stemmen we beter op elkaar af. Zo komen er meer projecten en voeren we ze sneller uit. En verhogen we het aantal gerealiseerde woningen per jaar. Het Programma Woningbouwopgave zal worden aangepast. Hiermee wordt de ambtelijke organisatie in 2027 in lijn ge- bracht met de collegedoelstelling om in 2030 een jaarproductie te bereiken van 750 woningen per jaar. Wanneer doen we dat? 2027 Woningbouwontwikkelingen Havenkwartier In het Havenkwartier starten we het ontwerp voor de eerste woningbouwontwikkelingen, waarbij we ook de beeldkwali- teit en de juridisch-planologische procedure uitwerken. Voor het Havenblok start begin 2027 de aanbesteding. Ook in de Binnenstad en langs de Stadsboulevard werken we locaties verder uit tot uitvoerbare projecten en vergroten we de plan- zekerheid door actieve gebiedsregie. Wanneer doen we dat? 2027 Versnellen woningbouw We lossen knelpunten in de woningbouw niet meer per project op, maar structureel in de hele keten. Dat doen we samen met de corporaties. In 2027 stemmen we onze interne processen beter op elkaar af, zodat projecten sneller van idee naar uitvoering gaan.
Daarnaast maken we raamwerkafspraken over onderwerpen die bij elk project opnieuw aan de orde komen en werken we standaardcontracten uit voor de standaardwerkzaamheden waar zowel de gemeente als de corporaties voor staan. Deze afspraken gaan verder dan wat we vastleggen in de prestatieafspraken en zijn gericht op de gezamenlijke verantwoorde- lijkheid voor het beschikbaar stellen van voldoende passende woonruimte. Wanneer doen we dat? 2027 – 2029 Omgevingsvisie We gaan onze omgevingsvisie inhoudelijk herijken op basis van het koersplan. Hierin verwerken we ook de geactualiseerde visie op wonen en alle andere thema's in de fysieke leefomgeving die we integraal en in samenhang gaan afwegen. We zetten hiervoor de instrumenten van de Omgevingswet op een consistente manier in. Programmabegroting 2027 Pagina 26 van 184 Wanneer doen we dat? 2027 Omgevingsplan In 2027 gaan we verder met de opbouw van het omgevingsplan, dat uiterlijk eind 2031 voor ons hele grondgebied moet zijn vastgesteld. Hierbij volgen we zoveel mogelijk de planning zoals aangegeven in de in 2023 vastgestelde Nota van Uit- gangspunten omgevingsplan Assen. We gaan aan de slag met meerdere wijzigingsbesluiten tegelijkertijd. In 2027 gaan we de wijzigingsbesluiten voor bestaande woonwijken, Havenkwartier en omgevingskwaliteit in procedure brengen en/of vaststellen.
Verder gaan we voorbereidingen st arten voor de wijzigingsbesluiten voor werklocaties, binnenstad en door- ontwikkeling Kloosterveen. Wanneer doen we dat? 2027 Wat willen we bereiken? Ruimte voor inwoners en bedrijven Assen gaat zich de komende jaren verder ontwikkelen door gerichte groei en intensivering. We bieden waar mogelijk ruimte voor initiatieven van inwoners, organisaties en bedrijven. We werken daar actief aan mee en richten onze werkwijze daarop in. Wat gaan we daarvoor doen? Wooninitiatieven Elk initiatief is een kans om woningen toe te voegen. Dit geldt voor de individuele bewoner die graag een mantelzorg- woning in de tuin wil plaatsen, voor initiatieven om nieuwe woonvormen te realiseren en ook voor ontwikkelaars die grotere woningbouwprojecten willen realiseren. Als gemeente staan we open voor initiatieven van derden en zullen we proactief meedenken. Dit betekent dat we initiatieven, indien mogelijk, actief zullen ondersteunen. Dit kan zijn dat we een nieuw idee als pilot gaan uitvoeren voor het optoppen van woningen. Of dat we actief ruimte zoeken voor bijzondere projecten als Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) of flexwonen. Het kan ook zijn dat we zelf op basis van ruim- telijke analyses projecten starten. De markt zullen we vaker via prijsvragen en marktconsultaties uitnodigen om mogelijke initiatieven een stap verder te brengen.
Wanneer doen we dat? 2027 – 2030 Aantrekkelijk vestigingsklimaat We versterken ons economisch profiel, ontwikkelen en revitaliseren onze bedrijventerreinen in samenhang, geven be- drijfskavels uit en voeren actieve acquisitie. Daarmee trekken we meer bedrijven en organisaties naar de stad. Zie programma 2. Ondernemen, Werken & Leren, doel ‘Assen telt 5.000 extra banen in een sterke, brede economie’ Wat willen we bereiken? De stad en de wijken zijn en blijven goed bereikbaar, ook terwijl Assen groeit Assen wil een veilige, bereikbare en leefbare stad zijn, waarin lopen, fietsen en openbaar vervoer aantrekkelijke en van- zelfsprekende keuzes zijn. We hebben aandacht voor de veiligheid en de inrichting van de openbare ruimte. Daarbij hou- den we de mogelijkheden voor parkeren op peil. Goede bereikbaarheid houdt de stad en de wijken leefbaar en verbonden. Daarom laten we de bereikbaarheid meegroeien met de woningbouw. Dat doen we met maatwerk per wijk en met aandacht voor duurzame mobiliteit. Programmabegroting 2027 Pagina 27 van 184 Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeringsagenda Mobiliteit 3 en Ontwikkelagenda Mobiliteit In 2027 werken we de Visie Mobiliteit 2040 verder uit naar een Uitvoeringsagenda Mobiliteit 3 (gericht op concrete pro- jecten en activiteiten) en een Ontwikkelagenda Mobiliteit (gericht op de langetermijnontwikkelingen van Assen).
Deze uitwerking komt in de Kaderbrief 2028 terug. Verder werken we aan onder andere de derde hoofdontsluitingsweg van Kloosterveen, de verbetering van het bestaand spoor, een nieuwe parkeerstrategie en de laadvisie. Wanneer doen we dat? 2027 Wat willen we bereiken? De gemeente stelt zich proactief op in stedelijke ontwikkelingen Met actief en faciliterend grondbeleid sturen we op tempo en kwaliteit. Zo maken we ontwikkelingen mogelijk, samen met marktpartijen en partners. We wachten niet af, maar pakken onze rol. Daarbij intensiveren we waar mogelijk, mede om daarmee ook andere ontwikkelingen in de stad mogelijk te maken. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren regie op gebiedsontwikkeling We voeren actief regie op de gebiedsontwikkelingen, zoals in Kloosterveen, het Stadskwartier, Zuidoost Assen, campus- ontwikkelingen en in wijken zoals Peelo. We zetten hierbij zoveel mogelijk in op actief grondbeleid. We werken samen met grondeigenaren, ontwikkelaars en woningcorporaties en zetten waar nodig gemeentelijke instrumenten in, zoals het voor- keursrecht, de verwerving van locaties, het kostenverhaalsinstrumentarium en het vereveningsfonds om ontwikkelingen te versnellen en de gewenste kwaliteit te realiseren. Wanneer doen we dat? 2027 – 2030 We stellen grondbeleid vast Het grondbeleid legt vast welke instrumenten en middelen we inzetten voor onze ruimtelijke ambities.
Ons uitgangspunt is een financieel robuust en toekomstbestendig grondbedrijf dat vanuit een langetermijnvisie bijdraagt aan maatschappe- lijke en ruimtelijke ontwikkelingen. We reserveren middelen voor de aankoop en ontwikkeling van strategische grondpo- sities, voeren integraal risicomanagement op grondexploitaties en zorgen voor een gezonde financiële positie door ade- quate reserves en voldoende weerstandsvermo gen. We sturen op financieel haalbare plannen. Zo groeit de reserve en komt er geld vrij voor toekomstige ontwikkelingen. Wanneer doen we dat? 2027 - 2030 Zie ook paragraaf 8. Grondbeleid Wat willen we bereiken? Rijk, provincie en regio dragen bij aan de ontwikkeling van Assen Als ambitieuze provinciehoofdstad draagt Assen bij aan de doelen van de regio, de provincie en het Rijk voor economie, werkgelegenheid, wonen en bereikbaarheid. Daarom nodigen we hen uit om samen verantwoordelijkheid te nemen en daarover passende afspraken te maken. Wat gaan we daarvoor doen? Assen heeft ruimte voor ontwikkelingen We ontwikkelen een sterke propositie en lobbyagenda over de kwaliteiten en ruimte die Assen te bieden heeft voor de maatschappelijke en economische opgaven. Daarmee vergroten we onze aantrekkingskracht op nieuwe inwoners, bedrij- ven en organisaties en zijn | we een onmisbare partner voor Rijk, provincie, regio en bedrijven en organisaties.
Wanneer doen we dat? 2027 – 2028 We versterken de samenwerking We werken samen met het Rijk, provincie, Regio Groningen | -Assen (RGA) en andere partijen om onze stedelijke ambities waar te maken. Binnen de RGA voeren we de Nationale Omgevingsvisie Extra (NOVEX) uit en ontwikkelen we ons als ini- tieerregio, zoals we in de | nieuwe Nota Ruimte door het Rijk zijn aangewezen. We behouden en versterken onze positie bij de uitvoering van de NOVEX RGA en de ontwikkeling van de initieerregio RGA (Nota Ruimte) met het doel (financiële) ondersteuning te krijgen van het Rijk en andere | partijen bij het realiseren van de onze groeiambities.
Wanneer doen we dat? 2027 – 2030 Wat kost het? Middeleninzet (Bedragen x € 1.000) Beleidsthema/reserve | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten Lasten 01 Wonen | 1.028 | 1.022 | 1.964 | 2.094 02 Woningmarkt | 2.499 | 2.540 | 2.625 | 2.719 03 Ruimtelijke ordening | 9.654 | 9.516 | 9.385 | 8.420 04 Stedelijke vernieuwing | 2.756 | 2.256 | 256 | 256 05 Bereikbaarheid | 2.570 | 2.695 | 2.899 | 2.976 06 Parkeren | 4.662 | 4.871 | 5.011 | 5.177 07 Onderhoud (water)wegen | 11.723 | 12.137 | 12.718 | 13.135 08 Grondbedrijf | 4.625 | 3.821 | 1.054 | 1.206 Totaal Lasten | 39.517 | 38.859 | 35.911 | 35.984 Baten 01 Wonen | -100 | -100 | -100 | -100 02 Woningmarkt | -2.016 | -2.063 | -2.104 | -2.149 03 Ruimtelijke ordening | -2.015 | -2.018 | -2.182 | -2.191 05 Bereikbaarheid | -20 | -20 | -20 | -20 06 Parkeren | -5.851 | -5.915 | -5.915 | -5.915 07 Onderhoud (water)wegen | -1.678 | -1.662 | -1.668 | -1.698 08 Grondbedrijf | -3.094 | -1.986 | 447 | 635 Totaal Baten | -14.774 | -13.764 | -11.542 | -11.439 Totaal Saldo van baten en lasten | 24.742 | 25.095 | 24.369 | 24.545 Reservemutaties Toevoegingen Algemene reserve grondbedrijf | 1.053 | 1.999 | 704 | 351 Programmabegroting 2027 | Pagina 28 van 184 Beleidsthema/reserve | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Egalisatiereserve flexwoningen | 73 | 73 | 73 | 73 Reserve stedelijk vereveningsfonds sociale woningbouw | 100 | 100 | 100 | 100