8. jaarstukken_2023_incl_accountantsverklaring
Tekst van het document
3,3 miljoen uitkering energietoeslag in het kader van de oplopende energieprijzen.
•
0,35 miljoen compensatie van de invoering van de Omgevingswet.
•
0,3 miljoen compensatie in de meerkosten als gevolg van de opvang van Oekraïense vluchtelingen.
•
0,65 miljoen specifieke uitkering in het kader van het Nationaal actieplan Daklozen.
Over eerdere jaren hebben we een na-uitkering uit het gemeentefonds ontvangen van € 0,2 miljoen.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 62 van 275
3. Paragrafen 3.1 Lokale heffingen ........................................................................................................................... 64 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................. 70 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................................... 78 3.4 Financiering .................................................................................................................................. 85 3.5 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................. 90 3.6 Verbonden Partijen ...................................................................................................................... 98 3.7 Grondbeleid ............................................................................................................................... 115
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 63 van 275
3.1 Lokale heffingen Inleiding In de paragraaf lokale heffingen informeren wij u over de belastingen en heffingen die wij in de gemeente Assen heffen. Het gaat hierbij om zowel de vrij besteedbare algemene belastingen, zoals de onroerendezaakbelastingen en toeristenbelasting, als om de belastingen waarbij de opbrengst wordt gebruikt voor een specifiek doel. Daarbij kan het gaan om belastingen die worden gebruikt voor het uitvoeren van een gemeentelijke taak, zoals de afvalstoffenheffing, of om het verhalen van kosten, zoals het heffen van leges voor een legitimatiebewijs.
Beleidsuitvoering Beleidsuitvoering lokale heffingen Het college heeft in het bestuursakkoord Dichtbij & Daadkrachtig 2022-2026 twee uitgangspunten opgenomen: 1. De gemeentelijke dienstverlening is kostendekkend. 2. Assen is zeer terughoudend met boventrendmatige verhogingen. In 2023 hebben we € 44,3 miljoen aan belastinginkomsten ontvangen. Begroot was € 40,3 miljoen. Hierna staan per belastingmiddel de gerealiseerde inkomsten. (bedragen in de tabel x € 1.000)
Beleidsuitvoering [Bedragen in € x 1.000] Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 64 van 275
Naam Onroerendezaakbelastingen
Heffing De onroerendezaakbelastingen zijn verhoogd met de inflatie van 3,1 % (prijs nationale bestedingen). Begroot 11.953
Realisatie 12.052
Verschil 99
Eigenaren niet-woningen
5.487
5.552
65
Gebruikers niet-woningen
4.066
4086
20
Eigenaren woningen
Afvalstoffenheffing
Rioolheffing
Voor de afvalstoffenheffing zijn de tarieven in 2023 voor eenpersoonshuishoudens omhoog gegaan met 6,6% en voor meerpersoonshuishoudens met 4,7%. Begroot
Realisatie
Verschil
Eenpersoonshuishouden
2.318
2.403
85
Meerpersoonshuishouden
5.203
5.099
-104
In 2023 is het tarief ten opzichte van 2022 met 25% verhoogd. Dit komt doordat in 2022 de teruggave uit de voorziening in mindering is gebracht op het tarief. Begroot Realisatie Verschil 5.878
Leges
6.233
355
De tarieven voor de leges zijn in 2023 verhoogd met 8,6% (consumentenprijsindex juni 2022). Op de onderdelen waarop een maximaal Rijkstarief van toepassing is, is dat tarief gehanteerd. Begroot Realisatie Verschil Algemene dienstverlening 742 945 203 Fysieke leefomgeving Dienstverlening Europese richtlijn
1.649 21
4.422 32
2.773 11
De opbrengst fysieke leefomgeving is in 2023 hoger dan begroot als gevolg van de vergunning van een paar grote projecten, stijgende bouwkosten en de woningbouw Kloosterakker. Parkeerbelastingen (Straatparkeren)
Een gedeelte van de parkeertarieven is in 2023 verhoogd. De abonnementen in de binnenstad zijn verhoogd met 3% en de tarieven voor parkeervergunningen met € 5 per jaar (en bij een andere tijdseenheid een gedeelte daarvan). Voor de naheffingsaanslag parkeerbelastingen was het maximale Rijkstarief van toepassing. De overige tarieven zijn in 2023 gelijk gebleven aan 2022. Begroot 1422
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Realisatie 1.933
Verschil 511
Pagina 65 van 275
Naam Toeristenbelasting
Heffing In 2023 zijn twee verschillende toeristenbelastingtarieven geheven. Het reguliere tarief bedroeg € 1,45 per persoon, per overnachting. Het tarief van € 3,00 was van toepassing in de dagen voorafgaand en tijdens de TT. Begroot Realisatie Verschil 730 633 -97
Lijkbezorgingsrechten
De lijkbezorgingsrechten zijn verhoogd met de inflatie van 8,6%.
Marktgelden
Precariobelasting
Liggelden
Bedrijfs Investerings Zone (BIZ)
Begroot
Realisatie
Verschil
627
639
12
Begroot
Realisatie
Verschil
88
84
-4
Begroot
Realisatie
Verschil
87
72
-15
De liggelden zijn verhoogd met de inflatie van 8,6%. Begroot
Realisatie
Verschil
21
18
-3
De marktgelden zijn verhoogd met de inflatie van 8,6%.
De precariobelasting is verhoogd met de inflatie van 8,6%.
Sinds 1 januari 2023 hebben we in onze gemeente een BIZ binnenstad Assen. Deze loopt tot 2027. De BIZ wordt geheven van zowel de eigenaren als gebruikers van nietwoonruimten in de binnenstad. Met de opbrengst worden activiteiten in de openbare ruimte en op het internet gerealiseerd, zodat er gewerkt kan worden aan een sterke binnenstad. De gemeente keert de opbrengst uit aan de uitvoeringsorganisatie van de BIZ. Het tarief van de BIZ bedroeg in 2023 0,10% van de WOZ-waarde per 1 januari 2023 met een minimum van € 200 en een maximum van € 400.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Begroot
Realisatie
Verschil
165
162
-3
Pagina 66 van 275
Inzicht wettelijke kostendekkendheid In de tabel hieronder staat opgenomen in welke mate de lokale heffingen in 2023 kostendekkend zijn geweest.
Tabel kostendekkendheid heffingen Rechten Rechten titel I al- titel II fygemeen siek A. Kosten (x € 1.000) Kosten taakveld
957
1.807
40
215
18
Lijkbezorgingsrechten 933
334
66
0
90
1
93
3.313
3.978
Overig
377
1.052
25
86
13
509
2.999
610
0
0
0
0
0
0
431
332
0
0
0
0
0
0
-624
-188
232
648
14
37
4
313
1.232
683
Toe te rekenen btw
14
41
1
2
0
18
625
527
B. Inkomsten (x € 1.000) Opbrengst heffingen C. Kostendekkendheid (in%) Dekkingspercentage D. In voorziening verkregen middelen van derden
742
4.422
20
84
17
639
7.502
6.233
742
4.422
20
84
17
639
7.502
6.233
78
245
50
39
95
68
94
105
78
245
50
39
95
68
94
105
0
0
0
0
0
0
0
291
0
0
0
0
0
0
0
291
Inkomensverdeling Inkomsten taakveld Toe te rekenen overhead
Rechten titel III EUR
Marktgelden
Liggelden
Afvalstoffenheffing
Rioolheffing
7.976
5.942
Lokale belastingdruk In de onderstaande tabellen staan de woonlasten voor gebruikers en eigenaren van woningen in de gemeente Assen opgenomen. Voor gebruikers gaat het om de afvalstoffenheffing en rioolheffing en voor de eigenaren komt daar de onroerendezaakbelasting nog bij. Er is een onderscheid gemaakt tussen huishoudens die bestaan uit één persoon of meerdere personen. Ook is er een vergelijking opgenomen van de woonlasten in de gemeente Assen ten opzichte van andere gemeenten en referentiegemeenten.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 67 van 275
Tabel Woonlasten gebruikers woningen (Bedragen x € 1)
Heffing Rioolheffing Afvalstoffenheffing
Eenpersoons-huishouden 172 191
Meerpersoons-huishouden 172 265
Tabel Woonlasten eigenaren woning (Bedragen x € 1, afgerond op hele €; voor woningen met een waarde van respectievelijk € 200.000; € 500.000 en € 1 miljoen)
Belastingsoort Onroerendezaakbelasting
€ 200.000 269
€ 500.000 672
€ 1 miljoen 1.345
Totale woonlasten Eenpersoonshuishouden
632
1.035
1.708
Totale woonlasten Meerpersoonshuishouden
706
1.109
1.782
Woningwaarde In 2023 was de gemiddelde waarde van een woning in de gemeente Assen € 274.000. Dit was in 2022 € 232.000.
Vergelijking met referentiegemeenten Bedragen in € - Bron: https://www.coelo.nl
Gemeente
Eigenaar Eenpersoonshuishouden 814 938 1.007
Eigenaar Meerpersoonshuishouden 888 966 1.117
Huurder Eenpersoonshuishouden 363 536 264
Huurder Meerpersoonshuishouden 437 565 375
Leeuwarden
690
836
276
422
Zwolle
778
815
254
292
Gemiddeld
845
924
339
418
Eigenaar Eenpersoonshuishouden 717
Eigenaar Meerpersoonshuishouden 779
Huurder Eenpersoonshuishouden 188
Huurder Meerpersoonshuishouden 250
814
888
363
437
Assen Enschede Groningen
Vergelijking met Drentse gemeenten Bedragen in € -Bron: https://www.coelo.nl
Gemeente Aa en Hunze Assen
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 68 van 275
Gemeente
Eigenaar Eenpersoonshuishouden 987
Eigenaar Meerpersoonshuishouden 1.032
Huurder Eenpersoonshuishouden 189
Huurder Meerpersoonshuishouden 234
Coevorden
950
1.002
356
407
De Wolden
748
838
363
453
Emmen
882
913
295
326
Hoogeveen
816
899
313
395
Meppel
761
761
389
389
Midden-Drenthe Noordenveld
758 877
803 918
422 216
467 257
Tynaarlo
698
732
327
362
Westerveld
867
973
204
310
Gemiddeld
823
878
302
357
Borger-Odoorn
Kwijtscheldingsbeleid In de gemeente Assen is kwijtschelding mogelijk voor de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de onroerendezaakbelasting als wordt voldaan aan de daarvoor geldende voorwaarden. Kwijtschelding is in bepaalde gevallen ook mogelijk voor natuurlijke personen die een beroep of bedrijf uitoefenen. De mogelijkheid van kwijtschelding is sinds 2023 opgenomen in de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Tabel Kwijtschelding 2023 (Bedragen in € x 1.000)
Heffing
Totaal Onroerendezaakbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing
Kwijtschelding 763 0 431 332
Pagina 69 van 275
3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Scope en Risico's Doel en definitie Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre we gemeentelijke risico’s kunnen afdekken door de beschikbare weerstandscapaciteit. Voldoende weerstandsvermogen voorkomt dat een financiële tegenvaller ons direct dwingt tot bezuinigen. Het weerstandsvermogen is voldoende als we financiële tegenvallers goed kunnen opgevangen. Daarvoor zetten we weerstandscapaciteit en risico’s tegen elkaar af. Risicobeheersing Onze organisatie werkt volgens het principe van integraal management. Hierbij zijn de manager, budgethouder of projectleider verantwoordelijk voor de risicobeheersing op respectievelijk hun beleidsterrein, afdeling, of project. Zij maken risicoanalyses en organiseren risicosessies als ze dat nodig vinden om de risico’s te beheersen. Bij nieuwe of gewijzigde risico’s met forse gevolgen informeren zij ons college en uw raad. In het kader van de P&C-cyclus inventariseren we twee maal per jaar gemeentebreed de risico’s per beleidsprogramma en drukken deze in geld uit. Vervolgens wordt de benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van de risico’s gerelateerd aan de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst nemen we op in de jaarlijkse begroting en jaarrekening. In de kadernota Weerstandsvermogen en risicomanagement 2020 leest u meer over uitgangspunten, methodiek en werkwijze. Naam 1.
Wonen in Assen 1.01 Bestemmingsplan Binnenstad Noordoost
2. Werken in Assen 2.01 Ontwikkeling uitkeringen - baten
Risico Met het bestemmingsplan worden de ruime bouw- en gebruiksmogelijkheden van de huidige beheersverordening aangepast. Dit kan planschade tot gevolg hebben. Of er nadeelcompensatie ontstaat, hangt ervan af of een ontwikkeling op een perceel plaatsvindt en wat er dan gerealiseerd wordt. Op dat moment kunnen we pas beoordelen of de planschade vergoed moet worden en hoe hoog die vergoeding is. Met in achtneming van vele afhankelijkheden en onzekerheden is een risico inschatting gemaakt. Het rijksbudget voor de uitkeringen in het kader van de participatiewet is en blijft wisselend en is niet altijd toereikend. Het macrobudget voor de gebundelde rijksuitkering, ‘BUIG’, wordt verdeeld over alle gemeenten volgens een verdeelmodel. Dit model wordt jaarlijks herijkt op basis van parameters die de kans op bijstand voorspellen. Dit zorgt voor onzekerheid over in de toekomst te ontvangen budgetten. In het verleden is Assen vaak nadeelgemeente geweest. In 2023 was het budget precies toereikend om de lasten te dekken. In 2024 is het verdeelmodel aangepast met als resultaat een groter aandeel in het rijksbudget ten gunste van Assen. We verwachten daarom eind 2024 een voordeel ten opzichte van de begroting. Vanaf 2025 wordt op basis van deze kennis en met inachtneming van de laatste ontwikkelingen, rekening gehouden met een overschot in de meerjarenraming.
De mate van (toekomstige) onzekerheid over de beschikbare budgetten is niet veranderd, waardoor we de risico’s op
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 70 van 275
Naam
2.02 Ontwikkeling uitkeringen-lasten
2.03 Budget ontwikkeling Wsw baten en lasten
2.04 Bedrijfsvoering WPDA
3. Meedoen in Assen 3.01 Huishoudelijke hulp zonder regie
3.02 Uitvoering Jeugdwet en Wmo
Risico het ontstaan van een tekort - weliswaar in afgezwakte vorm - blijven opnemen in het weerstandsvermogen. De gunstige economische omstandigheden en lage werkloosheid hebben de afgelopen jaren kansen geboden voor onze arbeidsmarkt. Het aantal bijstandsuitkeringen is in de periode 2022/2023 gedaald. Eind 2023 zien we dat het aantal uitkeringen weer wat oploopt. Voor 2024 en 2025 verwacht het CPB een lichte stijging van de werkloosheid, wat ook zijn weerslag heeft op het aantal bijstandsuitkeringen. Dit aantal zal volgens verwachting in 2024 verder oplopen, zich stabiliseren in 2025 om vervolgens in 2026 weer door te stijgen. Op basis van de huidige stand van zaken met betrekking tot het Asser aandeel in de rijksbudgetten gaan we er vanuit dat, ondanks de oplopende trend, er geen tekorten zullen ontstaan. De mate van onzekerheid is wel dusdanig dat we in de risicosfeer rekening blijven houden met mogelijke tegenvallers. Na een aantal jaren met tekorten op de WSW is vanaf 2020 sprake van meer evenwicht tussen de (rijks)baten WSW en de uitgaven. In 2023 was zelfs sprake van een klein overschot. In 2024 is nog een tekort begroot, maar in de meerjarenbegroting houden we vanaf 2025 rekening met jaarlijks een klein overschot. Door deze trend, met daarin een stabielere inkomstenkant, zien we een verschuiving van de risico's van de baten- naar de lastenkant.
De bovenmatige loon- en prijsontwikkelingen van de afgelopen twee jaar én de maatschappelijke tendens om de laagste inkomensgroepen in het kielzog van de stijgende minimumlonen niet in de kou te laten staan, zijn van invloed op de CAO onderhandelingen. En zorgen daarmee voor een onzekere factor met betrekking tot de hoogte van de loonkosten in 2024 en verder. We zien in toenemende mate risico’s ontstaan in onderdelen van de bedrijfsvoering van WPDA. Zoals o.a. onzekerheden over de personeelsbezetting als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt, IT beheer, structuur en informatiehuishouding, hoogte van externe financiering (subsidies) en de transitie naar dienstverlening vanuit een Centrum voor Werk, Inkomen en Ontwikkeling. Door dubbele vergrijzing wordt een stijging van de kosten voor huishoudelijke hulp verwacht. Door het loslaten van de taaleis zijn de wachtlijsten met zorgaanbieders inmiddels ingelopen. Hierdoor zien wij een risico op het stijgen van de kosten voor huishoudelijke hulp. Daarnaast risico op stijging van de pgb-kosten, zie voor tekstuele toelichting bij Uitvoering jeugdwet en WMO. De vraag naar Jeugdhulp blijft groot wat deels wordt veroorzaakt door een langdurig na-ijleffect van corona. We verwachten dat het aantal jongeren met mentale problemen toeneemt. De wachtlijsten in de Jeugd GGZ zijn een indicatie voor toenemende zorgkosten.
Daarnaast geven zorgaanbieders aan te schrikken van de mentale gezondheid van jongeren en bijbehorende problematiek. Het is belangrijk om te blijven zorgen dat de capaciteit bij de zorgverleners past bij de zorgvraag.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 71 van 275
Naam
Risico Er is nog steeds een toestroom van vluchtelingen uit Oekraïne. We zien inmiddels de eerste tekenen dat aanspraak wordt gemaakt op jeugdvoorzieningen en naar verwachting gaan die er ook komen voor de WMO. Het risico is dat de compensatie vanuit het Rijk ten aanzien van deze zorgkosten niet voldoende gecompenseerd worden. Daarnaast heeft de Centrale Raad van Beroep twee belangrijke uitspraken gedaan over het pgb-uurtarief voorhulp bij huishouden en individuele begeleiding. De Centrale Raad van Beroep heeft geoordeeld dat het pgb-uurtarief te laag is om voldoende ondersteuning te kunnen bieden. Dit heeft als risico dat onze pgb-kosten stijgen.
3.03 Hervormingsagenda Jeugd
Het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de VNG werken samen aan de Hervormingsagenda (HA) Jeugd 20222028. Het doel van deze zogenoemde vijfhoek is hulpverlening verbeteren en meer grip op het jeugdstelsel. Als onderdeel van de uitspraak van de Commissie van Wijzen over de extra middelen jeugdhulp, is ook een HA voorzien waarin maatregelen zijn opgenomen die moeten leiden tot een kwaliteitsverbetering en lagere kosten. In de al eerder genoemde afspraken omtrent de nieuwe stelpost jeugd is het volgende aangegeven: “Uit de HA volgt een combinatie van een set van maatregelen en een financieel kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. De aanpassingen van de ramingen vormen geen budgettaire garantie”. Dit betekent concreet dat wij nu nog geen rekening mogen houden met de financiële effecten in de begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2026. Gezien de omvang van de HA en het mogelijke financiële effect voor de Asser begroting en meerjarenraming, is het noodzakelijk om direct na vaststelling van de HA deze te vertalen naar de Asser situatie waarbij de haalbaarheid van deze HA in kaart wordt gebracht. De wachtlijsten voor de volwassenen GGZ (Zorgverzekeringswet) worden langer en de Wmo-kosten nemen toe. Door dubbele vergrijzing (verder: vergrijzing) verwachten we dat meer ouderen aanspraak maken op zorg.
De verdeling van zorgkosten en compensatie van meerkosten zijn belangrijk voor de VNG richting de landelijke politiek. In de prognose hebben we rekening gehouden met vergrijzing en langere wachtlijsten. Voor de extramuralisering (vaker thuis wonen) van de GGZ is een landelijk hoofdlijnenakkoord afgesloten tussen de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Het Rijk heeft de bezuiniging verlaagd en gemeenten krijgen meer geld. We weten niet of dat voldoende zal zijn om alle kosten te betalen wanneer meer GGZ-cliënten in de wijk gaan wonen.
3.04 Wmo: vergrijzing en wachtlijsten GGZ
3.05 Gemeentelijke Kredietbank (GKB) financieel en organisatorisch
Naar verwachting ontstaat in 2024 zekerheid over de toekomst van de GKB. Definitieve besluitvorming gaat plaatsvinden in de loop van 2024. Beoogd wordt de exploitatie van de GKB vanaf 2025 onder te brengen in een Stichting, waarin meerdere gemeenten zullen gaan deelnemen. De huidige Gemeenschappelijke
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 72 van 275
Naam
Risico Regeling met Meppel en Hoogeveen wordt ontbonden. Voorbereidingen voor de transitie worden getroffen in 2024. De GKB wordt tegelijkertijd klaargestoomd om vanaf 2025 met een structureel gezonde exploitatie de toekomst in te gaan. De transitie, het financieel gezond maken van de exploitatie, de voorgenomen storting van een weerstandsvermogen en de afwikkeling van de GR gaan gepaard met forse (extra) uitgaven die niet in de begroting zijn opgenomen. Ook zal er in 2024 nog sprake zijn van een regulier exploitatieverlies, waarbij de kans reëel is dat die hoger zal uitvallen dan begroot. Over de hoogte van de kosten die nog op ons afkomen komt later in 2024 meer duidelijkheid. Zeker is wel dat in verband met de hoge mate van onzekerheid en hoog risicoprofiel er een beroep gedaan zal worden op ons weerstandsvermogen.
3.06 Financiële risico’s Beschermd Wonen
Assen verzorgt als centrumgemeente de uitvoering voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen. De negen gemeenten gaan regio Assen informeel splitsen in twee regio’s: Noord en Midden Drenthe en Zuidwest Drenthe. We verdelen de centrummiddelen voor BW en MO over deze twee regio’s volgens een eigen verdeelsleutel. We hebben afgesproken om de maatschappelijke opvang aan de Havenkade in Assen gezamenlijk in stand te houden tot en met 2025. Het nieuwe verdeelmodel voor Beschermd Wonen was bekend, maar is door het uitstellen van het woonplaatsbeginsel aan verandering onderhevig. Op 12 september 2023 is de Wet Woonplaatsbeginsel en het bijbehorende objectief verdeelmodel controversieel verklaard. De kans is erg klein dat de invoering hiervan voor 2025 gaat plaatsvinden. We gaan over een periode van 10 jaar van historische naar objectieve verdeling. We verwachten dat we in die 10 jaar toegaan naar een licht nadeel. In hoeverre dit nadeel werkelijkheid wordt, hangt af van de zorgvraag. Er zijn meer klanten over gegaan van BW naar de WLZ. Hoe het Rijk dit gaat afrekenen uit de integratie-uitkering weten we nog niet exact, er is een risico op een extra uitname. Zodra dit duidelijk is, informeren wij u hierover. Voor het jaar 2025 nemen we een risicobedrag op omtrent de onzekerheid over de uitname van de WLZ.
Ook wordt de onzekerheid veroorzaakt door de instroom van voornamelijk jongvolwassenen en de doorstroom binnen de BW indicatie in verband met de beschikbaarheid van passende woonruimten.
3.07 Overige financiële risico’s zorgkosten en relatie met rijksmiddelen
Wij houden u op de hoogte van de ontwikkeling van de zorgkosten. Toch kunnen we afwijkingen in absolute zin bij de jaarstukken niet uitsluiten. De totale zorgkosten binnen de gemeente Assen, inclusief regionale middelen voor Beschermd Wonen, bedragen in 2024 ruim 100 miljoen. Een afwijking van 1% van de begroting is dus al 1 miljoen. We zien bij veel subsidie partijen en inkooprelaties dat de kosten significant toenemen als gevolg van nieuw afgesloten cao’s. Bij het vernieuwen van deze subsidies en/of afspraken is de kans groot dat de kosten stijgen zonder dat wij hier volledig voor worden gecompenseerd. Dit heeft ook zijn uitwerking op het project IZA GALA. De door het Rijk toegekende middelen staan tot en met 2026 vast en worden niet geïndexeerd. Dit
3.08 Nieuwe ontwikkeling van loonkosten binnen welzijn
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 73 van 275
Naam
Risico betekent dat bij het stijgen van de kosten deze middelen wellicht ontoereikend zijn. Daarnaast worden vanaf 2024 een groot aantal nieuwe aanbestedingen gedaan met zorgaanbieders, waarbij een groot risico bestaat dat de kosten toenemen en dat compensatie hiervan uit het gemeentefonds niet toereikend zal zijn.
3.09 Nieuwe tariefontwikkeling instellingen jeugdzorg
De (landelijke) tarieven voor gecertificeerde instellingen (GI’s) in de jeugdzorg stijgen harder dan voorzien en soms wel met 20%. Een stijging van deze omvang was niet voorzien en tevens is de vraag in hoeverre wij deze tariefstijging gecompenseerd krijgen vanuit het Rijk. De omvang wordt geschat op € 300.000 per jaar.
3.10 GGD
In de risicoparagraaf van de jaarrekening 2023 van de GGD zijn de actuele risico's van de GGD geïnventariseerd. De belangrijkste zijn: digitale verstoring/cybercrime, AVG t.a.v. privacy en informatiebeveiliging en loon- en prijsontwikkelingen boven compensatie. Omdat de GGD zelf niet beschikt over weerstandsvermogen, is het totaalbedrag van de waardering van de risico's omgeslagen in een risicobedrag per individuele gemeente, ter opname in de eigen paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Voor een toelichting op de risico's verwijzen we naar de jaarrekening 2023 van de GGD.
4. Aantrekkelijk Assen 4.01 Bedrijfsvoering Veiligheidsregio Drenthe (VRD)
In onderdelen van de bedrijfsvoering van de VRD zijn risico's geïnventariseerd. De VRD heeft geen eigen weerstandscapaciteit om mogelijke risico's op te vangen. Naast financieel algemene risico's (loon- en prijsontwikkeling boven compensatie) zijn er ook risico's over ICT en informatievoorziening (digitale verstoring/cybercrime) geïnventariseerd. Ook zijn er risico's met betrekking tot personeel en organisatie (onder andere arbeidsmarktproblematiek). Daarnaast worden algemene risico's onderscheiden, zoals de ontwikkeling van energietarieven en klimaateffecten die invloed hebben op de primaire processen van de brandweer.
5. Samen werken aan Assen 5.01 Risicovoorziening Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke pensioenverplichtinambtsdragers (Wet Appa). We hebben een voorziening waaruit we de pensioengen uitkeringen betalen. Jaarlijks berekent de Algemene Pensioen Groep (APG) de (oud-) wethouders bedragen aan de hand van rente, leeftijd en sterftekansen van de verzekerden. Veranderingen van de rentestand zijn een risico. Als de rente daalt moeten we meer geld in de voorziening storten. En als de rente hoger wordt, neemt het risico af. 7. Vastgoed en Grondbedrijf 7.01 Grondexploitaties Risico's op grondexploitaties vangen we op binnen de reserves grondbedrijf. Jaarlijks analyseren we bij de begroting per exploitatiegebied kosten, opbrengsten en risico's. Risico's die vallen onder onvoorzien dekken we in de weerstandsreserve van het grondbedrijf. Het bedrag bepalen we op basis van de IFLO-norm (Inspectie Financiën Lagere Overheden) en onderbouwen we met risicoanalyses.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 74 van 275
8. Algemeen financieel beleid 8.01 Gemeentefonds - De omvang van het Btw-compensatiefonds is sinds een aantal jaren gemaxiAfnemende ruimte on- meerd. Onder- en overschrijding van dat maximum worden verrekend met het der Btw-compensatie- Gemeentefonds. In 2022 werd het plafond bereikt en is het meerdere in 2023 fondsonttrokken aan het Gemeentefonds. Op basis van de Septembercirculaire 2023 plafond is de verwachting dat een onderschrijding zal ontstaan van € 359 miljoen. Of dit beeld ook werkelijk uitkomt wordt duidelijk bij de Meicirculaire 2024. De kans en de hoogte van het effect kunnen we niet voorspellen. 8.02 Rentebeleid Europese Centrale Bank (ECB)
De ontwikkelingen van de rente op de geld- en kapitaalmarkt lieten de afgelopen periode een stijgende trend zien om de oplopende inflatie te beperken. De ECB heeft daarom maatregelen genomen door het verhogen van de rentetarieven. Het huidige Europese rentepeil bedraagt 4,0%. De ECB heeft aangekondigd dat de rentetarieven zullen worden verhoogd zo lang als nodig is om de inflatie terug te brengen naar de doelstelling van 2% op middellange termijn. Het beeld van de inflatie op dit moment (2024: 2,9%) is nog boven de doelstelling. Ondanks de hogere inflatie heeft de ECB halverwege december besloten geen aanvullende verhoging door te voeren. Of en in welke mate ook rentemaatregelen in 2024 aan de orde zal zijn zal vooral afhangen van de inflatieontwikkeling in Europa en de macro-economische ontwikkelingen op het gebied van de groei van de economie.
8.03 'Ravijn' niet taakgebonden kortingen door het Rijk
Het Rijk heeft aangekondigd dat een nieuwe financieringsmethodiek met ingang van 2026 wordt ingevoerd. Tegelijkertijd wordt de omvang van het gemeentefonds met circa € 3,0 miljard oplopend naar € 4,1 miljard in 2028 neerwaarts bijgesteld. Dit betekent voor alle gemeenten een forse verlaging van de algemene uitkering met ingang van 2026. Voor Assen gaat het om een verlaging van circa € 12 miljoen in 2026 oplopend naar ruim € 16 miljoen in 2028. In het meerjarenbeeld 2026 en 2027 van de begroting 2024 is deze verwachting verwerkt. Door de val van het Kabinet is het onduidelijk of en in welke mate het beleidsvoornemen van de nieuwe financieringsmethodiek en korting ook daadwerkelijk zal worden ingevoerd.
Kengetallen bedrag A. Weerstandscapaciteit Algemene reserve Reserve weerstandsvermogen
65.214 9.250
Weerstandsreserve grondbedrijf Bestemmingsreserves exclusief verplichtingen
10.714 0
Stille reserves
0
Onbenutte belastingcapaciteit
0
Nieuwe beleidsruimte
0
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 75 van 275
Totaal weerstandscapaciteit
bedrag 85.179
B. Risico's per begrotingsprogramma Wonen in Assen Werken in Assen
250 1.700
Meedoen in Assen Aantrekkelijk Assen
6.146 291
Samen Werken aan Assen Bedrijfsvoering
0 0
Vastgoed en grondbedrijf
10.714
Algemeen financieel beleid
0
Weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit (A)
85.179
Risico's (B)
19.101
Weerstandsvermogen absoluut (A-B)
66.078
Weerstandsvermogen ratio (A/B)
4,5
Weerstandscapaciteit Voor het bepalen van de weerstandscapaciteit is een aantal componenten als pro memorie meegenomen. De feitelijke weerstandscapaciteit is nog iets hoger. Uitleg over weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit leest u hier: https://www.nvrr.nl/wiki/9198/weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen: 4,5 [A/B] De ratio voor het weerstandsvermogen bedraagt 4,5. Een ratio tussen de 1,0 en 1,4 is voldoende en groter dan 1,4 goed. We voldoen hieraan.
Kengetallen financiële positie Omschrijving Netto schuldquote Netto schuldquote na correctie verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatieratio Belastingcapaciteitratio
Rekening 2022 65%
Prognose 2023 76%
Rekening 2023 61%
63% 36%
75% 33%
59% 38%
6,28% 7%
-1,00% 8%
-2,17% 7%
84%
83%
85%
Risicoduiding kengetallen financiële positie Omschrijving Netto schuldquote
Minst risicovol < 90%
Meest risicovol > 130%
Solvabiliteitsratio
> 50%
< 20%
Structurele exploitatieruimte Grondexploitatieratio
>0 < 20%
<0 > 35%
Belastingcapaciteitratio
< 95%
> 105%
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 76 van 275
Kader en Begrip Begrip Belastingcapaciteit
Omschrijving Het vermogen van een gemeente om belastingen te heffen.
Grondexploitatie
Ontwikkeling en exploitatie van grond door de gemeente.
Herwaarderingsreserve
Reserve die ontstaat door herwaardering van activa, zoals vastgoed.
Kredietrisico
Risico dat een debiteur zijn verplichtingen niet kan nakomen.
Liquiditeitsrisico
Risico dat een gemeente niet op korte termijn aan financiële verplichtingen kan voldoen.
Netto Schuldquote
Verhouding tussen netto schuld (schulden minus bezittingen) en totale baten van de gemeente.
Ravijnjaar
Risicobeheersing
Het begrip “Ravijnjaar” verwijst naar het jaar 2026, waarin Nederlandse gemeenten mogelijk te maken krijgen met een aanzienlijk tekort. Dit dreigende tekort heeft te maken met veranderingen in het gemeentefonds, waarin het Rijk geld verdeelt aan gemeentes. Vanaf 2026 vervalt de koppeling tussen dit fonds en de uitgaven die de landelijke overheid doet, waardoor er waarschijnlijk minder geld beschikbaar zal zijn voor gemeentes. Dit kan grote gevolgen hebben voor de financiële situatie van gemeenten. Strategieën en maatregelen om risico’s te identificeren, evalueren en beheersen.
Risicoprofiel
Overzicht van belangrijkste risico’s waaraan de gemeente blootstaat.
Scenarioanalyse
Methode om impact van verschillende toekomstscenario’s op financiële positie te beoordelen. Vermogen van een gemeente om aan financiële verplichtingen te voldoen.
Solvabiliteit
Structurele exploita- Verschil tussen inkomsten en uitgaven van de gemeente. tieruimte Valutarisico Risico dat wisselkoersen de financiële positie van de gemeente beïnvloeden. Weerstandscapaciteit
Bedrag dat een gemeente beschikbaar heeft om onvoorziene risico’s op te vangen.
Weerstandsvermogen
Financiële buffer van een gemeente om onverwachte tegenvallers op te vangen.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 77 van 275
3.3 Onderhoud kapitaalgoederen Doel De belangrijkste kapitaalgoederen van de gemeente zijn wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Exploitatie van deze goederen vergt onderhoud. In deze paragraaf zijn de beleidskaders voor instandhouding weergegeven.
Beleidskaders, financiële kaders en risico’s Algemene beleidskaders Het beheer van de openbare ruimte is gericht op een minimaal acceptabele verzorging van gemeentelijke eigendommen en risico gestuurd beheer. Hierbij gaat het om: wettelijke verplichting, dreiging bestuurlijke nalatigheid, niet meer kunnen instaan voor de veiligheid, dreiging van exploitatietekorten of kapitaalverlies of samenwerking met ander partijen of projecten. Groot onderhoud gebeurt conform de Agenda BOR (Beheer Openbare Ruimte). In de Agenda BOR (2017) zijn de beeldkwaliteitsniveaus opnieuw vastgesteld voor de verzorging van de Openbare Ruimte (IBOR). We herijken de IBOR.
Financiële kaders en risico’s De kosten van instandhouding bestaan uit kosten voor onderhoud, kapitaallasten en beheer- en exploitatielasten. Om kapitaalverlies te voorkomen is de flexibiliteit in de onderhoudsbudgetten beperkt. Daarnaast leidt achterstallig onderhoud tot hogere onderhoudskosten dan tijdig onderhoud. De hoogte van de budgetten is mede afhankelijk van de gekozen beeldkwaliteit. Hiervoor zijn diverse beheervisies opgesteld met beleidsdoelstellingen voor diverse kapitaalgoederen. De financiering van herinrichtingsprojecten bij einde levensduur nemen we op in de investeringsstaat zoals aangegeven in de Notitie Materiële Vaste Activa (Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten). Ook autonome ontwikkelingen zijn van invloed op de hoogte van de budgetten. Te denken valt aan de sterk stijgende energielasten en de boven trendmatige stijging van de beheer- en onderhoudslasten. In de begroting hebben wij rekening gehouden met deze ontwikkeling. De rest van dit hoofdstuk geeft per kapitaalgoed de relatie met het relevante beleidskader weer.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 78 van 275
Onderhoudsniveaus categorie
Groen
Meubilair
Reiniging
Verharding
Centrum
A
B
A
B
Civiele kunstwerken B
Wijken Bedrijventerreinen
B C
B C
B B
B C
B C
Buitengebied
C
C
B
C
C
Recreatief groot groen Representatieve ontmoeting plekken
C B
C B
B B
C B
C B
Verbindingen en hoofdroutes
B
B
B
B
B
Onderhoud per beheercategorie Beleid
Financiën en risico's 01. Riool en waterzuivering (Programma Wonen in Assen)
In 2019 is het Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan Assen 2019-2024 (GWRP) geactualiseerd en vastgesteld. Hierin is de gezamenlijke visie en ambitie van gemeente en waterschappen over water in relatie tot ruimtelijke ordening vastgelegd. Om goed inzicht en prioritering te krijgen is een voortschrijdende planning (4 jaar) nodig, waarbij ook de werkvoorraad bepaald wordt (tot 10 jaar). Prioritering van projecten is een integrale afweging op basis van einde levensduur, slijtage, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen. De planning stemmen we af met de programma’s Gebiedsgericht Werken (GGW) en Mijn Buurt Assen. De voorbereidingen voor de opvolger van het GWRP, het Meerjaren Uitvoerings Programma 2025-2030 (MJUP), zijn inmiddels gestart.
De lasten aan riolering zijn gelijk aan de baten uit rioolheffing. We schrijven investeringen in rioleringen af over de economische levensduur. Onderhoud aan riolering betalen we uit de onderhoudsvoorziening. Deze voorziening bedraagt eind 2023 4,8 miljoen en is op voldoende niveau. In het rioolbeheer zijn geen afwijkingen in kwaliteitsniveaus, financiën en/ of risico’s door achterstallig onderhoud geconstateerd. Dit geldt ook voor de gemeentelijk waterwegen.
02. Begraven (Programma Wonen in Assen) Met begraven beogen we kwalitatief goed begraven op korte en lange termijn, het waarborgen van de begraaf capaciteit, het bieden van kwalitatief goede begraafplaatsen en het op peil houden van de bijdrage aan de groene kwaliteit van Assen. Het begraven moet voldoen aan de Wet op de Lijkbezorging. Het groenbeheer en padenonderhoud op de begraafplaatsen voldoen aan de afgesproken IBOR kwaliteitsniveaus.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Het systeem van kostendekkende tarieven is losgelaten om begraven in Assen betaalbaar te houden. In tegenstelling tot afgelopen jaren zijn de beschikbare middelen onvoldoende om de kosten mee te dekken. Daarom zullen we in 2024 de tarieven voor begraven opnieuw tegen het licht houden.
Pagina 79 van 275
Beleid
Financiën en risico's 03. Groenbeheer (Programma Wonen in Assen)
Op 21 december 2023 heeft de Raad de Groenvisie Assen - de groene stad van het noorden vastgesteld. Het is de uitwerking van één van de hoofdambities van de omgevingsvisie ‘Assen nog mooier’. Deze omgevingsvisie is samen met inwoners, ondernemers. en andere partijen opgesteld en op 1 juli 2021 vastgesteld. De omgevingsvisie schetst hoe Assen er in 2040 uit moet komen te zien en beschrijft de eigenschappen die Assen zo aantrekkelijk maken. De visie Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten heeft als doel om een kader te bieden in de openbare ruimte en om keuzes te maken rondom beheer, onderhoud en vervanging van speel- en ontmoetingsplekken. Deze visie vervangt het Stedelijk speelbeleidskader. De visie BOSS vergt meer aandacht voor beheer en onderhoud. Omdat steeds meer gebruik zal worden gemaakt van informele speelruimte (combinatie speel- en ontmoetingsplek) is extra aandacht rondom groenbeheer noodzakelijk om BOSS ook daadwerkelijk te stimuleren.
Het huidige budget is toereikend voor regulier beheer op basis van de afgesproken kwaliteitsniveaus. Hiermee renoveren of vervangen we verouderde groenvakken. Er is geen budget voor vervanging van grote boomstructuren. Bij areaaluitbreiding stellen we, zoals afgesproken in de Agenda BOR, vooraf de beheerbudgetten bij. In de recent vastgestelde Groenvisie is er geld beschikbaar gesteld voor het thema Steenbreek. Deze is verwerkt in de begroting 2024. Het Vervangingsbudget en Meedoen in het groen zullen we betrekken bij de Kaderbrief 2025.
Medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt houden het onderhoudsniveau van het groen op peil. Burgers en instellingen kunnen zelf zorgen voor een ‘plus’ op het onderhoudsniveau van het groen in hun omgeving. De verzorgingsuitgangspunten en -niveaus van de openbare ruimte zijn vastgelegd in de Agenda BOR. 04. Wegbeheer (Programma Wonen in Assen) Het dagelijks beheer van straten en wegen vindt plaats op basis van de vastgestelde beeldkwaliteit. Het beheer en onderhoud van de verhardingen is gericht op het behoud van de verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien. Het plannen van groot onderhoud en wegreconstructies bepalen we aan de hand van visuele weginspecties, restlevensduur onderzoeken, maatregeltoetsen en technische metingen. Onderhoud
Jaarstukken gemeente Assen 2023
De kaders van de Agenda BOR geven inzicht in de werkwijze van het beheer en onderhoud van verhardingen. De daaruit volgende lasten van groot onderhoud komen jaarlijks ten laste van de exploitatie. Het meerdere boven de reguliere lasten onttrokken we tot en met 2021 uit de reserve Straten en wegen. Bij de jaarrekening 2021 is gebleken dat de reserve Straten en wegen niet meer nodig is voor het uitvoeren van onderhoud. Bij de kaderbrief 2023 is besloten om de middelen in de reserve Straten en wegen van 4,4 miljoen met
Pagina 80 van 275
Beleid aan asfaltwegen is mede gericht op het voorkomen van kapitaalvernietiging. Bij het opstellen van de integrale planning houden we rekeningen met (geplande) rioleringsprojecten, ontwikkelingsplannen, verkeerskundige projecten en projecten vanuit gebiedsgericht werken. Integraal prioriteren we instandhoudingsprojecten die voortkomen uit einde levensduur van de wegen, maatschappelijke opgaven en functiewijzigingen van de openbare ruimte. Het meerjarenprogramma bekijken over een periode van vijf jaar (beleidslijn Agenda BOR). Daaruit volgt ook een doorkijk naar het beschikbare budget op de middellange termijn.
Financiën en risico's ingang van 2022 vrij te laten vallen ten gunste van de Algemene reserve en de reserve Straten en wegen op te heffen. Risico gestuurd beheer (zie: Algemene Beleidskaders) kan plaatselijk tot kwaliteitsvermindering leiden. Hierdoor kan een verhoogd veiligheidsrisico voor verkeersdeelnemers ontstaan. In de oudere wijken neemt de noodzaak tot groot onderhoud en reconstructies toe. Deze hogere onderhoudskosten leggen in de toekomst een groter beslag op de algemene middelen.
05. Overige infrastructuur (Programma Wonen in Assen) Het onderhoud is gericht op verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien. Groot onderhoud en vervanging vinden plaats op basis van conditiemetingen en technische inspecties en zijn gericht op het voorkomen van kapitaalvernietiging. Voor goed inzicht en prioritering maken we een voortschrijdende planning (10 jaar). Prioritering van projecten is een integrale afweging op basis van einde levensduur, slijtage, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen. De planning wordt afgestemd met de programma’s Gebiedsgericht Werken (GGW) en Mijn Buurt Assen. Kunst in de openbare ruimte (niet infrastructurele kunstwerken) maakt onze leefomgeving mooier, kan het historisch bewustzijn versterken en draagt bij aan de identiteit van onze stad. In 2022 is de Kunst & Cultuurnota 2021 - 2024 vastgesteld waar ook beeldende kunst in de openbare ruimte op basis van de percentageregeling en het onderhoud daaraan is opgenomen.
De beheerplannen geven inzicht in de werkwijze en lasten van het dagelijks onderhoud. In de product begroting zijn de vervangingsinvesteringen vanwege einde levensduur opgenomen. De stand van de reserve groot onderhoud van kunstwerken (infrastructuur) is geactualiseerd en bedraagt eind 2023 € 3,2 miljoen. Dit is toereikend. Als beheerder hebben we de verantwoordelijkheid de openbare ruimte veilig te houden. De maatregelen die daarmee samenhangen leggen een groter beslag op de beschikbare financiële middelen. Om de maatregelen te kunnen uitvoeren binnen de financiële kaders voeren we sommige werkzaamheden en vervangingsprojecten in een later stadium uit. Dit is in lijn met de Agenda BOR.
06. Maatschappelijk Vastgoed (Programma Vastgoed en Grondbedrijf) Bij de inzet van gemeentelijke gebouwen kijken we kritisch naar effectiviteit en efficiency. Een betere bezetting van gebouwen door bijvoorbeeld Jaarstukken gemeente Assen 2023
Het vastgoed van de gemeente (niet zijnde de gebouwen in het grondbedrijf) heeft een redelijke conditie; niveau 3 van NEN 2767. Pagina 81 van 275
Beleid multifunctioneel gebruik kan leiden tot een kleinere vastgoedportefeuille. In 2020 zijn zowel het Masterplan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed als de Vastgoednota vastgesteld. Het Masterplan maakt op hoofdlijnen inzichtelijk wat er nodig is voor de verduurzaming van de totale gemeentelijk vastgoedportefeuille. Daarmee is het een instrument om grip te krijgen op deze complexe en omvangrijke opgave. Hierbij kijken we naar de huidige staat van de gebouwen, energieverbruik en maatregelen om de gebouwen klimaatneutraal en ook aardgasvrij te maken. De Vastgoednota brengt alles rondom Vastgoedbeleid samen. Het maakt inzichtelijk welke gebouwen de Gemeente Assen in bezit heeft en wat kenmerkend is voor de vastgoedportefeuille. Verder bevat de Vastgoednota een bundeling van elementen die van belang zijn voor het managen van de vastgoedportefeuille. Voor een deel van deel van portefeuille betekent dit continuering van de huidige afspraken, voor een ander deel betekent dit dat er voorstellen moeten komen voor nieuw vastgoedbeleid als oplossing voor geconstateerde knelpunten.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Financiën en risico's Veiligheidsredenen liggen hieraan ten grondslag evenals het voorkomen van meerkosten van te groot verval van gebouwen (bijvoorbeeld vervolgschades van lekkages). Eénmaal per drie jaar inspecteren we de gebouwen waarna we een meerjaren onderhoudsplanning (MJOP) opstellen. Deze MJOP is weer de opmaat voor een meerjaren investeringsplanning die we herijken als er aanleiding voor is. De investeringsplanning is de basis voor de onderhoudsvoorziening en de berekening van de benodigde stortingen in de onderhoudsvoorziening. In 2023 heeft een inspectie van alle gebouwen plaatsgevonden met als resultaat een nieuwe onderhoudsplanning. Deze onderhoudsplanning is actueel voor de periode 2023 - 2026.
Pagina 82 van 275
Overzicht beleidskaders 01 Riolering
Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan Assen GWRP 2019-2024
02 Riolering
Vaarwater in Assen 2016
03 Begraven
Beheersverordening begraafplaatsen 2014
04 Begraven
Beleidsnota gemeentelijke begraafplaatsen
05 Begraven
Beleidsnota Historie en toekomst Noorder- en Zuiderbegraafplaats + lijst cultuurhistorische waardevolle monumenten 2010
06 Gebouwen
Masterplan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed 2020
07 Gebouwen
Vastgoednota 2020
08 Groen
Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR) 2017
09 Groen
Groenvisie Assen - de groene stad van het noorden
10 Groen
Visienota Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) 2022
11 Overige infra
Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR) 2017
12 Overige infra
Beeldende kunst in de openbare ruimte Notitie Beeldende Kunst en Vormgeving in de openbare ruimte 2022-2030
13 Overige infra
Nieuwe norm voor aanleg openbare verlichting Raadsbesluit 2017Openbare verlichting - Kwaliteitscriteria NPR 13201
14 Overige infra
Versnelde verduurzaming openbare verlichting, raadsbesluit 2017
15 Wegen
Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR) 2017
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 83 van 275
Tabel budgetten Besteding budgetten en verantwoording (Bedragen x € 1.000) Categorie / product Begraven Begraven Groenbeheer Bossen en natuurterreinen
Realisatie 2022 160 160 3.145 251
Begroting 2023 186 186 4.016 429
Realisatie 2023 190 190 4.054 279
69
59
108
Plantsoenen
2.624
3.284
3.494
Speelterreinen Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Overige infrastructuur Bermen
201 27.268 27.268 3.540 314
244 29.727 29.727 3.140 19
173 28.263 28.263 3.351 23
Klein Straatmeubilair Kunstwerken
28 1.335
20 1.410
24 1.229
Openbare verlichting
970
904
1.087
Schoonhouden openbare ruimte
560
402
590
Verkeersregelingen Rioolbeheer Riolering beheer en onderhoud
333 4.290 3.413
385 3.656 2.986
398 4.687 3.753
652 225
479 191
644 290
3.685 3.685 42.088
2.574 2.574 43.299
3.571 3.571 44.116
Kinderboerderijen
Watergangen Waterwegen Wegen Wegen
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 84 van 275
3.4 Financiering Uitvoering treasurybeleid We hebben in 2023 het gemeentelijk treasurybeleid binnen de kaders van wet- en regelgeving en de eigen beleids- en werkafspraken in samenwerking met het treasuryteam uitgevoerd (Wet Fido en het gemeentelijke treasurystatuut). We waren in 2023 steeds voldoende liquide en solvabel zodat we steeds aan onze financiële verplichtingen konden voldoen. We hebben de gemeentelijke schuldpositie en de rente- en aflossingsverplichtingen verlicht.
Financieringsbehoefte en ontwikkeling van de schuldpositie De financieringsbehoefte voor de begroting 2023 hadden wij ingeschat op 35,0 miljoen. De behoefte is lager uitgevallen. De verklaring hiervoor is als volgt: 1. 2. 3.
De beschikbaarheid van meer eigen financieringsmiddelen ( reserves en voorzieningen) Een lager investeringsniveau dan begroot Een verbeterde liquiditeitspositie
Financieringsbehoefte [Bedragen x € miljoen] Omschrijving Financieringsmiddelen Beschikbare middelen Vaste geldleningen
Begroting 449 414 235
Kortlopende geldleningen
0
Reserves en voorzieningen
162
Transitoria
17
Financieringsbehoefte Langlopende financiering
35 35
Kortlopende financiering
0
Te financieren activa Te financieren activa Algemene dienst
-449 -449 -416
Grondbedrijf
-33 0
De omvang van de vaste schuld van de gemeente bedraagt eind 2023 € 211,1 miljoen en is ten opzichte van de in de begroting 2023 opgenomen ramingen lager. Bij de begroting 2023 hadden we rekening gehouden met een oplopende langlopende schuld om te voorzien in de financieringsbehoefte. Mede als gevolg van de verbeterde positie van onze eigen financieringsmiddelen, uitstel van investeringen en de uitkomst van de jaarrekening was de financieringsbehoefte lager dan begroot. Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 85 van 275
De ontwikkeling schuldpositie eind 2023 laat ten opzichte van jaarrekening 2022 een gunstiger beeld zien, dit mede als gevolg van de redenen die hierboven zijn beschreven. De gemeentelijke leningenportefeuille omvat eind 2023 in totaal 20 langlopende leningen waarvan één nieuwe lening. We hebben in 2023 geen kortlopende leningen afgesloten.
Ontwikkeling schuldpositie [Bedragen x € miljoen] Schuldpositie Omvang vaste schuld
Rekening 2020 242
Rekening 2021 253
Rekening 2022 235
Begroting 2023 252
Rekening 2023 211
20
0
0
0
0
Omvang vlottende schuld
Visie en beleid, rentebeeld en rentekosten Rentebeeld in 2023 en rentevisie Om de hoge inflatie te temperen heeft de Europese Centrale Bank het depositorenteniveau in een aantal stappen verhoogd na 4,0%. Door deze stappen liet de ontwikkeling van de rente op de geld- en kapitaalmarkt een stijgend beeld zien waarbij in het laatste kwartaal een lichte stabilisatie zichtbaar werd. Het beleid van de ECB zal zich de komende tijd richten op het verder dempen van de te hoge inflatiecijfers. Op basis van de huidige ontwikkeling en prognoses van de inflatie is de verwachting dat in de tweede helft van 2024 een licht daling van het depositorenteniveau zichtbaar wordt. Als uitvloeisel van het beleid van de ECB is het rentepeil op de geld en kapitaalmarkt ten opzichte 2022 opgelopen. Voor kortgeldleningen varieerde deze in 2023 van 3,0 tot 3,5% aan het eind van het jaar. De rente van de langlopende leningen lag, afhankelijk van de looptijd, tussen 3,2 en 3,8 %. In onze verwachtingen voor 2024 hebben we rekening gehouden met een verdere stijging naar 4%. Bij de Kaderbrief 2025 kijken we opnieuw naar de monetaire ontwikkelingen of en in welke mate aanpassingen nodig zijn. Externe Rentekosten gedaald Over de vaste leningen van in totaal € 211,1 miljoen hebben we per saldo € 3,0 miljoen rente betaald. Het gemiddelde externe rentepercentage is 1,30 %.
Mede als gevolg van een verbeterde positie van onze eigen financieringsmiddelen zijn wij in 2023 niet geconfronteerd met de gevolgen van het hoger renteniveau. Renteresultaat Conform BBV hanteren we het gewogen gemiddelde rentepercentage dat we hebben betaald voor vaste leningen (looptijd >1 jaar) en kasgeldleningen (looptijd < 1 jaar). Daarnaast hebben we rente berekend over eigen financieringsmiddelen. Dat is een eigen beleidskeuze. De totale rentekosten rekenen we via de omslagmethode toe aan gemeentelijke producten en diensten. Het rente-omslagresultaat bedraagt € 1,65 miljoen. Het voordeel ten opzichte van de begroting 2023 komt hierdoor uit op € 364.000. In de begroting 2023 was het interne rentepeil geraamd op 1,8 %. We blijven binnen de bandbreedtes van BBV-richtlijn notitie Rente en aanpassingen zijn niet nodig.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 86 van 275
Rente 2023 [Bedragen x € 1.000] Rente Baten Rente schatkistbankieren
Rekening 2022 -8.123 -115
Begroting 2023 -8.423 0
Rekening 2023 -8.865 -927
Rente grondexploitaties
-699
-866
-647
Rente investeringen
-7.309
-7.557
-7.291
Lasten Rente vaste geldleningen Rente korte geldleningen
8.123 3.220 0
8.423 4.092 140
8.865 2.953 0
Rente reserves en voorzieningen
3.218
2.916
3.549
Rente grondbedrijf
453
518
426
Overige rente Vergoedingsrente
18 2
0 0
282 0
1.212
757
1.655
0
0
0
Voordeel renteomslag
Risicobeheer Renterisiconorm Het renterisico is in 2023 is goed gespreid en komende jaren blijft de ruimte onder de norm voldoende. De renterisiconorm is het bedrag dat de gemeente in een jaar maximaal mag (her)financieren. Dit risico wordt op basis van de Wet Fido berekend als de som van de renteherzieningen en de aflossingen. Het risico mag niet groter zijn dan 20 % van het begrotingstotaal. Voor het begrotingsjaar 2023 is de norm € 67,0 miljoen.
4. Renterisiconorm [Bedragen x € 1.000] Norm Renteherziening
Rekening 2021 0
Rekening 2022 0
Begroting 2023 0
Rekening 2023 0
Aflossingen Totaal renterisico
29,5 29,5
35,5 35,5
17,5 17,5
24,1 24,1
Renterisiconorm
61,5
65
67
69,1
32 0
29,5 0
49,5 0
45 0
Ruimte onder de norm Overschrijding norm
Kasgeldlimiet Op basis van de cijfers in de Programmabegroting 2023 is de kasgeldlimiet € 28,5 miljoen. De kasgeldlimiet begrenst de netto kortlopende schuld van de gemeente. De gemeente mag maximaal 8,5 % van de begroting financieren met leningen die binnen 1 jaar worden afgelost. We maken bij de voorziening steeds optimaal gebruik van de gunstige rentestanden. In 2023 zijn de kasgeldlimieten per kwartaal niet overschreden.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 87 van 275
5. Kasgeldlimiet per kwartaal [Bedragen x € 1.000] Norm Vlottende schuld
1e kwartaal 44
2e kwartaal 19,1
3e kwartaal 8,5
4e kwartaal 23,3
Vlottende middelen
100,8
53,8
72,8
108,4
Totaal kasgeld
-56,8
-34,7
-64,3
-85,1
Netto gemiddeld
-18,9
-11,6
-21,5
-28,4
Kasgeldlimiet
29,5
29,5
29,5
29,5
Ruimte onder de norm Overschrijding norm
48,4 0
41,1 0
51 0
57,9 0
Schatkistbankieren Schatkistbankieren beperkt de eigen beleggingsmogelijkheden van de gemeente. Als we op onze bankrekening meer geld hebben dan het drempelbedrag roomt het Rijk dit af en stroomt dit in de ‘schatkist’ van het Ministerie van Financiën. De limiet is 2 % van het begrotingstotaal. Het drempelbedrag is maximaal € 6,9 miljoen. Wij hebben uit renteoverwegingen de ruimere norm nog niet doorgevoerd. Het saldo van de schatkist bedraagt eind 2023 € 29 miljoen. Het saldo van de schatkist moet in samenhang worden gezien met het negatieve saldo van onze bankrekening. Ook hier speelt het renteargument. We ontvangen een hogere rentevergoeding voor de middelen in de schatkist dan de te betalen rentevergoeding over het negatieve saldo op onze bankrekening. In samenhang is onze liquiditeitspositie in 2023 positief omdat het patroon van inkomsten en uitgaven geen gelijke tred heeft laten zien.
4.4 Schatkistbankieren Berekening drempelbedrag schatkistbankieren [Bedragen x € 1.000] Nummer
Uitkomst
(0) Gegeven/ Uitkomst (1)
Drempelbedrag
(2)
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
(3a) = (1) > (2)
Ruimte onder het drempelbedrag
(3b) = (2) > (1)
Overschrijding van het drempelbedrag
(1) Berekening drempelbedrag (4a)
Begrotingstotaal verslagjaar
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Kwartaal 1
Kwartaal 2
Kwartaal Kwartaal 3 4
6.946
6.946
6.946
6.946
87
188
134
6.946
6.859
6.758
6.812
347.287
347.287
347.287
347.287
Pagina 88 van 275
Nummer
Uitkomst
(4b)
Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen
(4c)
Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat
(1) = (4b)*0,0075 + (4c)*0,002 met een minimum van €250.000
Drempelbedrag
Kwartaal 1 347.287
Kwartaal 2 347.287
6.946
6.946
6.946
6.946
7.884
17.289
12.305
91
92
92
87
188
134
(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (5a) Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tel-
Kwartaal Kwartaal 3 4 347.287 347.287
len als nihil)
(5b)
Dagen in het kwartaal
90
(2) - (5a) / (5b)
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
EMU-saldo Het EMU-overschot is € 15,7 miljoen. Voor de gemeente Assen is het toegestane EMU-tekort 2023 vastgesteld op € 12,9 miljoen. Het EMU-saldo is de som van inkomsten en uitgaven van de Rijksoverheid en de decentrale overheden. De Europese Unie heeft bepaald dat het EMU-tekort van een land niet hoger mag zijn dan 3 % van het bruto binnenlands product.
EMU-saldo [Bedragen x € 1.000] Begroting 2022 -2.617
Realisatie 2022 34.160
Begroting 2023 -2.216
Realisatie 2023 8.397
Afschrijving tlv exploitatie
12.452
12.024
13.569
17.378
Toevoeging voorzieningen tlv exploitatie Investeringen geactiveerd
2.582 -30.266
2.997 -16.093
2.582 -26.528
11.794 -22.383
Bijdragen niet via exploitatie
0
6.396
0
1.167
Desinvesteringen niet tlv exploitatie
0
0
0
0
-2.183 -20.032
-18.821 20.663
-2.186 -14.779
-680 15.673
Exploitatiesaldo voor mutatie reserves
Onttrekking voorzieningen tgv exploitatie
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 89 van 275
3.5 Bedrijfsvoering Scope De paragraaf geeft inzicht in de interne processen binnen de gemeente en de verantwoording daarvoor. Hier rapporteren we ook over openbare informatievoorziening en rechtmatigheid. In het programma Bedrijfsvoering verantwoorden we alle kosten voor de ondersteuning van raad, college en het ambtelijk apparaat. De bedrijfsvoeringparagraaf geeft aanvullende informatie op het programma Bedrijfsvoering. De tabellen in deze paragraaf geven een beeld van de kosten van de bedrijfsvoering gesplitst in directe taken en ondersteuningstaken (overhead).
Uitgangspunten Uitgangspunten formatie en loonsom De loonsomraming 2023 is gebaseerd op de primair vastgestelde formatie en op verdere afzonderlijke besluitvorming op de formatie in de loop van 2023. Vertrekpunt voor de loonsom is geweest het salarispeil van februari 2022 en de CAO gemeenten . De nieuwe CAO gemeenten loopt van 2 januari 2023 tot en met 31 december 2023 en leidt in 2023 tot een gemiddelde loonstijging van 8,3% . De financiële effecten van de nieuwe cao zijn in deze jaarrekening verwerkt. Verder is rekening gehouden met de gevolgen van jaarlijkse periodieke verhogingen (salaristreden tot maximum van de schaal is bereikt) en het persoonsgebonden budget van € 453 per fte. Voor vergoedingen en toelagen aan het personeel is een (gemiddeld) bedrag van € 141 per fte beschikbaar. Naast de loonsom is voor beheerskosten binnen de bedrijfsvoering een aantal normbedragen van toepassing. Zo bedraagt het centrale budget voor vorming en opleiding 1,4 % van de loonsom. Voor de overige personeelskosten per team, zoals teamdagen, is een budget beschikbaar.
Inzicht in bedrijfsvoeringkosten De tabellen die zijn opgenomen onder de indicatoren in deze paragraaf geven inzicht in de omvang van de bedrijfsvoeringkosten van het primair proces en de kosten van overhead. Personeelskosten van medewerkers en overige kosten die direct verband houden met de uitvoering van het beleid worden rekenen we tot de directe kosten. Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces rekenen we tot de overhead. Deze kosten bestaan uit alle loonkosten van de zogenaamde PIOFACH-functies (Personeelszaken, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatisering, Communicatie en Huisvesting), ICT-kosten, huisvestingskosten, uitbestedingskosten bedrijfsvoering en rentekosten die niet zijn toe te rekenen aan het primaire proces
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 90 van 275
Toerekening projectmatige dekking Met ingang van 2023 wordt er voor het toerekenen van uren aan projecten gewerkt met één integraal gemeentelijk uurtarief. Om onze interne tarieven beter af te kunnen wegen tegen externe inzet is het overheadpercentage verlaagd naar 55%. Hiermee komt het tarief voor 2023 uit op 112 per uur.
Openbaarheidsparagraaf Scope De Openbaarheidsparagraaf biedt een helder overzicht van onze voortdurende inspanningen om onze informatiehuishouding te optimaliseren. Hierin leggen we verantwoording af over de activiteiten op de volgende gebieden: actieve openbaarmaking, passieve openbaarmaking en verbetering van de informatiehuishouding. De term informatiehuishouding verwijst naar het beheer en de organisatie van informatie binnen onze organisatie, met als doel het bevorderen van transparantie en efficiëntie.
Actief openbaar maken van informatie Artikel 3.3. van de Wet Open overheid (Woo), actieve openbaarmaking van categorieën informatie, is nog niet in werking getreden. De gemeente Assen maakt al veel informatie actief openbaar door deze op internet te publiceren. Hiermee lopen wij vooruit op de inwerkingtreding van artikel 3.3 Woo. We zorgen dat het klantcontactcentrum onze Woo-expert en informatie-deskundigen goed weet te vinden. Dit stelt ons in staat om vragen van inwoners laagdrempelig en adequaat te beantwoorden en hen te helpen de informatie die ze zoeken vlot te vinden. Deze werkwijze en de zorgvuldige afhandeling van Wooverzoeken zorgen dat er weinig klachten binnenkomen en kan aan de voorkant helpen voorkomen dat inwoners Woo-verzoeken indienen of andere (juridische) procedures starten.
Passief openbaar maken van informatie Wij hebben 41 Woo-verzoeken ontvangen. Deze Woo-verzoeken, besluiten en de bijbehorende documenten zijn te raadplegen op onze website. De gemeente Assen maakt regelmatig gebruik van deelbesluiten. Hiermee zijn we de aanvrager van dienst want hij of zij hoeft niet te wachten tot het hele verzoek is afgerond om de belangrijkste informatie te ontvangen. Waar onder de Wob ‘elektronische’ verzoeken geweigerd mochten worden, biedt de Woo juist de expliciete mogelijkheid om digitale verzoeken in te dienen via een formulier op de website of het algemene emailadres.
Informatiehuishouding op orde In 2023 zijn we gestart met een informatieplattegrond, waarmee we de gemeentelijke producten, processen, applicaties en informatiesystemen in kaart brengen, met als doel om informatie vindbaar te maken en te houden. Dit is een continue activiteit die we in 2024 voortzetten.
Jaarstukken gemeente Assen 2023