7l. Transitievisie Warmte - Warmtenetten ontrafeld TKI DWA
Tekst van het document
Voorbeeldprojecten Roosendaal Hengelo High Tech System Park Thales Hengelo Heerlen (Mijnwater)
investeringskosten? En het ruimtegebruik? 5. Worden er eisen gesteld aan de retourtemperatuur? En is deze zodanig dat er eisen en randvoorwaarden gelden met betrekking tot de woningaansluitingen? a. Juiste afmetingen van de warmte-afgifte in de woning (radiatoren, convectoren, vloerverwarming). b. Waterzijdige inregeling van de warmte- afgifte in de woning (radiatoren, convectoren, vloerverwarming). c. Goede instellingen van de warm tapwater verwarming. 6. Is er een realistische berekening gemaakt van het warmteverlies van de distributieleidingen? En staat dit in verhouding tot de hoeveelheid te leveren warmte aan de gebruikers?
infra | warmtenet
30-55°C
INFORMATIE
OVERZICHT
BRON
OPSLAG
INFRA
AANSLUITING
Warmtenet (ZLT) Algemene omschrijving
Een zeer-laagtemperatuur warmtenet heeft een aanvoertemperatuur die tussen de 10 en de 25°C ligt. Deze temperatuur is te laag voor het direct leveren van warmte voor ruimteverwarming en voor het verwarmen van tapwater. Na gebruik voor verwarmingsdoeleinden wordt het afgekoelde water via de retourleidingen teruggevoerd naar de warmtebron. Belangrijk aandachtspunt (of eis) bij bepaalde warmtebronnen is dat het retourwater lager moet zijn dan een bepaalde temperatuur (bijvoorbeeld 15°C of lager). In het algemeen geldt: hoe groter het temperatuurverschil tussen de aanvoerleiding en de retourleiding, hoe gunstiger dit is voor het warmtenet. Dit bepaalt namelijk de grootte (diameter) van de warmteleidingen. Hoe groter het temperatuurverschil tussen de aanvoerleiding en de retourleiding, hoe kleiner de diameter van de leidingen. Dit heeft vervolgens weer de volgende consequenties: • •
36
Minder pompenergie Lagere investeringskosten
Het voordeel van ZLT-warmtenetten ten opzichte van LT- en/of MT-warmtenetten is dat het warmteverlies lager is. Omdat de watertemperatuur veelal ongeveer gelijk is aan de omgevingstemperatuur, is het warmteverlies veelal ook verwaarloosbaar. Leidingisolatie is daarom niet nodig. Ook kan met hetzelfde leidingnet koude voor comfortkoeling geleverd worden in de zomer. ZLT-warmtenetten kunnen ook op kleine schaal toegepast worden. Bijvoorbeeld door op blok niveau de indivduele warmtepompen van een beperkt aantal woningen te voeden met een gezamenlijk bronsysteem.
Kritische succesfactoren
1. Is er een duurzame warmtebron die de gewenste zeer laagtemperatuur kan leveren? 2. Is de zeer lagetemperatuurbron continu beschikbaar? Of is er opslag nodig? 3. Is er duidelijkheid over de manier waarop de zeer laag temperatuur warmte opgewaardeerd wordt zodat deze bruikbaar is voor ruimte verwarming en/of voor warm tapwater? Wat is het energiegebruik hiervan? En de investeringskosten? En het ruimtegebruik? Op welke plaats wordt de warmte opgewaardeerd? Op woningniveau? Of op buurt/wijkniveau?
Voorbeeldprojecten Hoogeland Naaldwijk De Sniep Diemen Greenstart Amstelveen
infra | warmtenet
10-30°C
INFORMATIE
OVERZICHT
BRON
Aansluiting
OPSLAG
Het geschikt maken van het verwarmingssysteem en het verwarmen van kraanwater.
INFRA
AANSLUITING
37
INFORMATIE
MT-woningaansluiting
OVERZICHT
MT-AANSLUITING
Directe levering van middentemperatuur warmte voor zowel ruimteverwarming als warm tapwater. BRON
Algemene omschrijving
De te leveren warmte is direct te gebruiken voor zowel ruimteverwarming als voor warm tapwater. Voor de koppeling van het warmtenet aan de woningaansluiting wordt een zogenaamde afleverset toegepast. Deze wordt veelal geplaatst in de meterkast. In deze warmte-unit zijn een aantal regeltechnische componenten geplaatst. Daarnaast wordt ook de warmtemeter in de afleverset geplaatst.
Kritische succesfactoren
1. Is er ruimte voor het plaatsen van een afleverset? 2. Is er ruimte voor leidingen vanuit de straat tot aan de opstelplaats van de afleverset? 3. Zie ook: MT-warmtenet.
OPSLAG
INFRA Bron: Installatieprofs
AANSLUITING
38
aansluiting | MT-woningaansluiting
55-75°C
INFORMATIE
LT-woningaansluiting
OVERZICHT
LT-AANSLUITING
Directe levering van lagetemperatuur warmte voor ruimteverwarming; warm tapwater door middel van een boosterwarmtepomp. BRON
Algemene omschrijving
De te leveren warmte is direct te gebruiken voor ruimteverwarming. Voor warm tapwater is een voorziening nodig om verder te verwarmen tot de gewenste temperatuur. Het is mogelijk om het tapwater na te verwarmen met elektriciteit (doorstroomverwarmer of een elektrische boiler). Een efficiëntere oplossing is om het warm tapwater na te verwarmen met een boosterwarmtepomp. Een boosterwarmtepomp bestaat uit een kleine warmtepomp die een boiler op temperatuur houdt voor warm tapwater.
Kritische succesfactoren
1. Is er ruimte voor het plaatsen van een voorziening voor het naverwarmen van het warm tapwater (boiler)? 2. Is er ruimte voor leidingen vanuit de straat tot aan de opstelplaats van de warmte-unit en/of de voorziening voor het naverwarmen van het tapwater? 3. Zie ook: LT-warmtenet.
OPSLAG
INFRA Bron: Milieucentraal
AANSLUITING
39
aansluiting | LT-woningaansluiting
30-55°C
INFORMATIE
ZLT-woningaansluiting
OVERZICHT
ZLT-AANSLUITING
Geen directe warmtelevering; zeer lagetemperatuur warmte ten behoeve van een combiwarmtepomp die zowel warmte voor ruimteverwarming als voor warm tapwater maakt.
BRON
Voor zowel ruimteverwarming als voor warm tapwater is een voorziening nodig om verder te verwarmen tot de gewenste temperatuur. Hiervoor wordt veelal een zogenaamde combiwarmtepomp ingezet. De combiwarmtepomp bestaat uit een warmtepompdeel en een boiler voor warm tapwater. De warmtepomp levert warmte voor de ruimteverwarming en houdt de boiler op temperatuur voor warm tapwater.
Kritische succesfactoren
1. Is er ruimte voor het plaatsen van een voorziening voor het opwaarderen van de ZLT-warmte (combiwarmtepomp, inclusief een boiler)? 2. Is er ruimte voor leidingen vanuit de straat tot aan de opstelplaats van de combiwarmtepomp? 3. Zie ook: ZLT-warmtenet.
OPSLAG
INFRA Bron: Daikin
AANSLUITING
Algemene omschrijving
40
aansluiting | ZLT-woningaansluiting
10-30°C
INFORMATIE
OVERZICHT
Publicatiedatum Mei 2020 BRON
Auteurs Michiel Kirch, directeur TKI Urban Energy Lambert den Dekker, DWA Rogier Duijff, DWA Indien gewenst kan de publicatie van een eigen logo voorzien worden. Klik hiervoor op het grijze vakje in de onderstaande logobalk en voeg uw eigen logo toe.
OPSLAG
‘Warmtenetten ontrafeld’ is opgesteld door adviesbureau DWA in opdracht van TKI Urban Energy. TKI Urban Energy juicht verdere verspreiding van deze publicatie van harte toe. Voor vragen over de publicatie kunt u contact opnemen met TKI Urban Energy, 030-747 00 27 of info@tki-urbanenergy.nl.
Op initiatief van:
INFRA
TKI URBAN ENERGY
Topsector Energie
AANSLUITING
41
Opgesteld door:
Aan u aangeboden door: