7h. Transitievisie Warmte - Warmteplan Drenthe 2017
Tekst van het document
Kansen De afvalenergie-installatie EVI Laar op de Nederlands-Duitse grens zou warmte en stoom kunnen leveren (geschat aanbod 1.500 TJ/ jaar) aan de industrie op het Europapark (o.a. IAMS) en het centrum. Rendo heeft onderzoek gedaan naar deze kansen in 2010. Vanuit technisch perspectief is dit een kansrijk project. 11 april 2017
WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R001F0.1
33
Projectgerelateerd
Ook Solides Solutions (voormalig Smurfit Kappa) heeft een hoge warmtevraag en potentieel restwarmte-aanbod (schatting 275 TJ/ jaar, continue). Forbo Vloerbedekking heeft 5 dagen per week een oven in bedrijf met naar schatting 14 TJ restwarmte beschikbaar. KH Dairy Sourcing heeft ook een hoge warmtevraag en potentieel aanbod. Nederlands-Duitse samenwerking en komt daardoor in aanmerking voor internationale subsidies zoals Interreg.
Belemmeringen In 2010 is het proces vastgelopen en het project stil te komen liggen. Complexe vergunningstrajecten wegens Nederlandse en Duitse wetgeving. Onder meer de lage gasprijs vormt een belemmering voor het bereiken van een haalbare business case. Marktpartijen zijn terughoudend om te investeren wegens lange terugverdientijden en risico’s. Belangrijkste stakeholders Rendo Duurzaam. EVI Abfallverwertung. IAMS, Solides Solutions, KH Dairy Sourcing en Forbo. Gemeente, Provincie en Rijk. Woningcorporaties en huizenbezitters.
Vervolgstappen De ontwikkeling van dit duurzame warmteproject is in 2010 stil komen te liggen. Technisch zijn er kansen aanwezig. De provincie wil de eerdere onderzoeken evalueren en (laten) onderzoeken of er op dit moment aanleiding is om dit proces opnieuw te starten wegens nieuwe ontwikkelingen.
11 april 2017
WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R001F0.1
34
Projectgerelateerd
8
Opvolging van het warmteplan
Voor Drenthe is de gehele opgave van de warmtetransitie geschetst. Met behulp van de warmtekansenkaart en de werksessie zijn daarnaast zes gebieden in Drenthe geïdentificeerd die concrete kansen voor collectieve duurzame warmteprojecten bieden. De provincie Drenthe werkt deze kansen samen met andere belanghebbenden verder uit. Het doel is om de komende jaren nieuwe duurzame warmteprojecten te realiseren en zo bij te dragen aan een schone, veilige en duurzame energievoorziening in Drenthe. In eerste instantie zet de provincie (vervolg)onderzoeken in gang en organiseert ze workshops met de belangrijkste stakeholders van ieder project. In een latere fase kunnen Drentse Greendeals en financiering vanuit de Drentse Energie Organisatie ingezet worden. Het warmteplan vormt het startpunt van dit proces. Parallel hieraan wordt gewerkt aan de opzet van het Warmte Programma Noord-Nederland. Dit is een platform van Groningen, Fryslân en Drenthe voor kennisdeling en ondersteuning van duurzame warmteprojecten. Via dit platform komen partijen met elkaar in contact, kunnen ze van elkaar leren, gezamenlijk oplossingen vinden voor belemmeringen en richting het rijk optrekken. Communicatie en procesbegeleiding zijn hierbij van belang. Verschillende belanghebbenden (burgers, bedrijven en overheden) zijn zich nog onvoldoende bewust van de urgentie en mogelijkheden.
Een belangrijke opdracht voor het Warmteplatform en de provincie is daarom om deze urgentie te creëren bij de betrokken partijen. Om de Drentse energiedoelen te behalen en klimaatverandering te beperken tot maximaal 2° C opwarming moeten de komende jaren veel duurzame projecten gerealiseerd worden. De transitie naar duurzame warmte staat niet op zichzelf. Het is onderdeel van de Drentse Energieagenda 2016 - 2020. De provincie past hierbij een integrale en gebiedsgerichte benadering toe, waar duurzame warmte onderdeel van uitmaakt. Centraal staat het reduceren van onze klimaatvoetafdruk, versterking van ruimtelijke ordening en groei van werkgelegenheid. Dit is waar de provincie Drenthe voor staat en aan werkt. Voor de oriëntatie op of de ontwikkeling van warmteprojecten waar de provincie een rol zou kunnen innemen, kan contact opgenomen worden met Alex Scheper via a.scheper@drenthe.nl of 0592-365 529. De provincie staat open voor een constructieve relatie met energiebedrijven, netwerkbedrijven, projectontwikkelaars, industrie, en (semi-)overheidsorganisaties.
11 april 2017
WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R001F0.1
35
Projectgerelateerd
9
Bibliografie CE Delft (2015). Op weg naar een klimaat neutrale gebouwde omgeving 2050. Publicatienummer: 15.3A31.36. Delft CE Delft (2016). Een klimaat neutrale warmtevoorziening voor de gebouwde omgeving – update 2016 De route naar een klimaatneutraal Nederland. Publicatienummer: 16.3I28.68. Delft. Groen Gas Forum (2014). Routekaart hernieuwbaar gas. s.i.: De Gemeynt, ECN, Groen Gas Nederland, RVO. Klimaatmonitor (2016). Energiegebruik in Provincie Drenthe. Bekeken op 9-12-2016, op: www.klimaatmonitor.databank.nl/jive?report=energiegebruik&inp_geo=provincie_3http://www.klimaatm onitor.databank.nl/. Ministerie van Economische Zaken (2015). Warmtevisie. Kamerbrief, kenmerk: DGETM-ED / 15042827. Provincie Drenthe (2016). Energieagenda 2016 -2020 Op weg naar een energieneutraal Drenthe Van bewustzijn naar bewust doen.
11 april 2017
WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R001F0.1
36
Projectgerelateerd
Bijlage: Methodiek Warmtekansenkaart Deze bijlage is opgenomen als apart bijlagerapport met kenmerk I&BBE1656-111R002F0.1 van 11 april 2017.
11 april 2017
WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R001F0.1
37
With its headquarters in Amersfoort, The Netherlands, Royal HaskoningDHV is an independent, international project management, engineering and consultancy service provider. Ranking globally in the top 10 of independently owned, nonlisted companies and top 40 overall, the Company’s 6,500 staff provide services across the world from more than 100 offices in over 35 countries.
Our connections Innovation is a collaborative process, which is why Royal HaskoningDHV works in association with clients, project partners, universities, government agencies, NGOs and many other organisations to develop and introduce new ways of living and working to enhance society together, now and in the future.
Memberships Royal HaskoningDHV is a member of the recognised engineering and environmental bodies in those countries where it has a permanent office base. All Royal HaskoningDHV consultants, architects and engineers are members of their individual branch organisations in their various countries.
royalhaskoningdhv.com
RAPPORT Bijlagerapport Warmtekansenkaart Provincie Drenthe Bijlage van het Warmteplan Provincie Drenthe Klant:
Provincie Drenthe
Referentie: I&BBE1656-111R002F0.1 Versie:
0.1/Finale versie
Datum:
11 april 2017
Projectgerelateerd
HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.
Chopinlaan 12 9722 KE Groningen Netherlands Industry & Buildings Trade register number: 56515154 +31 88 348 53 00 T christiaan.hoetz@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W
Titel document: Bijlagerapport Warmtekansenkaart Provincie Drenthe Ondertitel: Bijlagerapport Warmteplan Provincie Drenthe Referentie: I&BBE1656-111R002F0.1 Versie: 0.1/Finale versie Datum: 11 april 2017 Projectnaam: Warmteplan Provincie Drenthe Projectnummer: BE1656-111 Auteur(s): Christiaan Hoetz en Job Last
Opgesteld door: Christiaan Hoetz Gecontroleerd door: Judith Dijkers
b/a
Datum/Initialen: 11 april 2017 Goedgekeurd door: Christiaan Hoetz Datum/Initialen: 11 april 2017
Classificatie Open
Disclaimer No part of these specifications/printed matter may be reproduced and/or published by print, photocopy, microfilm or by any other means, without the prior written permission of HaskoningDHV Nederland B.V.; nor may they be used, without such permission, for any purposes other than that for which they were produced. HaskoningDHV Nederland B.V. accepts no responsibility or liability for these specifications/printed matter to any party other than the persons by whom it was commissioned and as concluded under that Appointment. The integrated QHSE management system of HaskoningDHV Nederland B.V. has been certified in accordance with ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 and OHSAS 18001:2007. 11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
i
Projectgerelateerd
Inhoud Bijlagerapport: Warmtekansenkaart Provincie Drenthe
3
1
Inleiding
3
2
Opbouw
3
2.1
Kaartlagen en bronnen
3
3
Methodiek en aannames
5
4
Beperkingen van de Warmtekansenkaart
9
5
Resultaten
10
6
Bronnenlijst
20
11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
ii
Projectgerelateerd
Bijlagerapport: Warmtekansenkaart Provincie Drenthe 1
Inleiding
Voorliggende bijlage van het Warmteplan Drenthe gaat nader in op de methodiek en de interpretatie van de Warmtekansenkaart van de provincie Drenthe. De Warmtekansenkaart maakt de warmtevraag en het warmteaanbod inzichtelijk en daar waar deze samenkomen worden warmtekansen berekend. De warmtekansen geven een eerste inzicht waar warmteprojecten kansrijk zijn. De provincie gebruikt de informatie uit de Warmtekansenkaart enerzijds ter ondersteuning van bestaande ideeën en initiatieven. Anderzijds gaat de provincie nieuwe kansen die uit deze kaart naar voren komen nader onderzoeken. Daarnaast is de warmtekansenkaart beschikbaar gesteld voor publiek zodat andere partijen het als hulpmiddel kunnen gebruiken bij warmteprojecten.
2
Opbouw
De Warmtekansenkaart is een digitale applicatie en bestaat uit een verzameling kaartlagen die samen een beeld geven van de warmtevragers en warmteaanbieders. Voorbeelden van kaartlagen zijn het warmteverbruik van huishoudens of de potentiële opbrengst van een geothermisch doublet. Een gebruiker van de kansenkaart kan zelf aanklikken welke kaartlagen hij of zij op het scherm wil zien. Op basis van deze informatie kunnen partijen zelf een indruk krijgen waar mogelijke kansen liggen voor warmteprojecten. Echter, vanwege de veelheid aan informatie vergt het interpreteren van de warmtekansenkaart een zekere achtergrondkennis van de gebruiker. Als onderdeel van de warmtekansenkaart zijn een aantal aanvullende kaartlagen gemaakt waarin een interpretatieslag is uitgevoerd. Deze extra kaartlagen helpen de gebruiker snel een overzicht te krijgen waar kansen voor warmteprojecten liggen. Deze extra kaartlagen geven het volgende weer: warmtevraag dichtheid per buurt (absoluut): Dichtheid van de warmtevraag is per buurt weergegeven (GJ/ ha/ jaar). Dit geeft een indicatie in welke buurten collectieve warmteprojecten kansrijk zijn; warmtevraag dichtheid (relatief): Warmtevragers zijn gebundeld en gewogen weergegeven. Dit geeft een direct overzicht waar concentraties in warmtevraag aanwezig zijn.
warmtekansen: indicatie gebied restwarmtelevering: In deze kaartlaag is per bedrijf een gebied weergegeven waarbinnen restwarmtelevering zou kunnen plaatsvinden. De grootte van het gebied is gebaseerd op het potentiële restwarmteaanbod; warmtekansen: In drie (afzonderlijke) kaartlagen is de warmtevraagkaart gecombineerd met de kleine, middelgrote, en grote potentiële restwarmteaanbieders. Waar deze gebieden overlappen ontstaan warmtekansen.
2.1
Kaartlagen en bronnen
Tabel 1 bevat een overzicht van de kaartlagen die binnen de warmtekansenkaart beschikbaar zijn. Per kaartlaag staat de informatiebron vermeld. Een deel van de kaartlagen is handmatig aangepast om incorrecte informatie te verbeteren.
11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
3
Projectgerelateerd
Tabel 1: Gebruikte kaartlagen in de warmtekansenkaart met bron, jaartal, gebruiksrechten en weblink. Groep
Kaartlaag
Beperkingen gebruiksrechten
Bron
Jaar
Administratieve Provinciegrenzen gegevens
Kadaster (via Nationaal Georegister)
2010
link
Gemeentegrenzen
Kadaster (via Nationaal Georegister)
2014
link
Buurtgrenzen
CBS Wijk- en buurtkaart 2016 (Centraal Bureau voor de Statistiek)
2016
link
Warmtevraag Zwembaden gebouwen
Kamer van Koophandel
2016
link
Ziekenhuizen
Biomassakansenkaart
2014
link Mag gebruikt worden met naamsvermelding: Creative Commons Sharealike 3.0, bron: Jan-Willem van Aalst – www.imergis.nl
Overheidsgebouwen
Biomassakansenkaart
2014
Secundair en tertiair onderwijs
Kamer van Koophandel
2016
link
MJA en MEE bedrijven
Provincie Drenthe (eigen gegevens)
2016
-
Composteerinstallaties
Biomassakansenkaart
2014
link
Gebouwgegevens
BAG
2016
link
CBS Bodemgebruik
2012
link
Glastuinbouw
CBS Bodemgebruik
2012
link
Warmtenetten
Biomassakansenkaart
2014
link
Geplande woonwijken
Biomassakansenkaart, uit Nieuwe kaart van Nederland, data uit 2010 van voor de 2010 bouwcrisis.
link
Warmteverbruik huishoudens
WarmteAtlas
2014
link
% gestapelde bouw en CBS Wijk- en buurtkaart 2016 (Centraal andere buurtgerelateerde Bureau voor de Statistiek) gegevens
2016
link
WarmteAtlas (RVO)
2015
link
Gemeentelijk hout- en snoeiafval
Biomassakansenkaart
2014
link
Gasputten en vergunningen
NL Olie- en Gasportaal (NLOG)
2016
link
Warmtevraag Bedrijventerreinen gebieden
Warmteaanbod Brondata grote (potentieel) warmtegebruikers
11 april 2017
Link
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
4
link
Projectgerelateerd
Groep
Beperkingen gebruiksrechten
Kaartlaag
Bron
Jaar
Geothermie potentie
ThermoGIS (oorspronkelijk van TNO)
2013
link
Geothermie kansen
Provincie Drenthe (via Provinciaal Georegister)
2015
link
WKO potentie gebieden
RVO (via Nationaal Georegister)
2012
link
Bodemenergie restrictiegebieden
Provincie Drenthe (via Nationaal Georegister)
2015
link
Bio-energie installaties
RVO
Onbekend
link
Open WKO systemen
Provincie Drenthe (eigen gegevens)
2016
-
Kwetsbaarheid Kwetsbaarheid ondergrond in geval van ondergrond lekkage putten
NAM en Royal HaskoningDHV
2014
-
BeschermingsNationale landschappen gebieden
Provincie Drenthe (via Provinciaal Georegister)
2014
link
Nationaal Natuur Netwerk
Provincie Drenthe (via Provinciaal Georegister)
2015
link
Natura2000 Nederland
Provincie Drenthe (via Provinciaal Georegister)
2014
link
Grondwaterbeschermings Provincie Drenthe (via Provinciaal gebieden Georegister)
2012
link
Beschermingsgebieden diepe ondergrond
Onbekend
link
3
Provincie Drenthe (via Provinciaal Georegister)
Link
Methodiek en aannames
Absolute warmtevraag (GJ/ ha/ jaar) Voor deze analyse is de totale warmtevraag van huishoudens gedeeld door het oppervlak van de buurt. Daarbij is de geschatte warmtevraag van de overige warmtevragers in die buurt opgeteld, zoals zwembaden, scholen en bedrijventerreinen. Voor elke buurt is berekend hoeveel (oppervlak) van deze warmtevragers in de buurt ligt. Tevens is rekening gehouden met warmtevraagpuntbronnen die zich vlak over de buurtgrenzen bevinden, door de warmtevragers binnen 300 meter van de buurt ook mee te nemen. Voor deze warmtevrager is op basis van expert judgement geschat hoeveel warmte (elke hectare van) elke type warmtevrager gemiddeld verbruikt (Tabel 2).
11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
5
Projectgerelateerd
Tabel 2: Aannames warmtevraag.
Type warmtevrager
Aanname warmtevraag
Bron
Zwembaden
3.500 GJ/vestiging/jaar
Expert judgement
Ziekenhuizen
47.000 GJ/vestiging/jaar
Expert judgement
Overheidsgebouwen
670 GJ/vestiging/jaar
Expert judgement
Secundair en tertiair onderwijs
630 GJ/vestiging/jaar
Expert judgement
Bedrijventerreinen
845 GJ/ha/jaar
Expert judgement
Glastuinbouw
12.000 GJ/ha/jaar
TNO (link)
Industriële bedrijven zijn niet meegenomen in de analyse, omdat deze warmtevragers vaak een hoge temperatuur warmte vragen en onderlinge sterke verschillen in warmtevraag tonen. De bedrijven (MJA en MEE bedrijven en potentiële restwarmteaanbieders) zijn wel weergegeven op de kaart. Door de totale warmtevraag van de buurt op te tellen en te delen door het oppervlak wordt voor elke buurt de warmtedichtheid bepaald. Relatieve warmtevraag dichtheid (0-100) In de kaartlaag van de warmtevraag staat een aantal verschillende typen warmtevragers gebundeld weergegeven. Iedere warmtevrager heeft een score gekregen op een schaal van 0 – 100, waarbij het maximum de waarde 100 krijgt. Voor de warmtevragers waarvan het warmteverbruik niet bekend is, is een waarde van 100 genomen (deze onbalans is later gecorrigeerd door een gewogen gemiddelde toe te kennen). De volgende databronnen zijn gebruikt: het warmteverbruik per hectare van huishoudens op buurtniveau (geschaald van 0 – 100 tussen kleinste en grootste dichtheid warmteverbruik); glastuinbouw (score 100 indien aanwezig); MJA en MEE bedrijven (score 100 indien aanwezig); zwembaden (score 100 indien aanwezig); openbare gebouwen (overheidsgebouwen, ziekenhuizen en onderwijs) (score 100 indien aanwezig); bedrijventerreinen (score 100 indien aanwezig).
De individuele databronnen zijn samengevoegd tot de kaartlaag van de warmtevraag door een gewogen gemiddelde te gebruiken, waarbij het gewicht van de warmtevrager afhankelijk is van de geschiktheid als afnemer voor toekomstige warmteprojecten. Tabel 3 laat zien hoe zwaar ieder type databron meetelt in de uiteindelijke warmtevraag. Tabel 3: Toegekende wegingsfactor per warmtevrager.
Databron
Gewicht in %
Warmteverbruik huishoudens 50 Glastuinbouw
20
MJA en MEE bedrijven
10
Zwembaden
10
Openbare gebouwen
5
Bedrijventerreinen
5
11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
6
Projectgerelateerd
Het warmteverbruik van huishoudens heeft de zwaarste weging meegekregen. Hier is voor gekozen om de lage score (0-100) ten opzichte van de andere warmtebronnen te corrigeren. Anders zouden de huishouders op de kaartlaag van de warmtevraag bijna niet zichtbaar zijn. De MJA, MEE bedrijven, zwembaden, openbare gebouwen en glastuinbouw zijn puntbronnen of relatief kleine gebieden. Om deze locaties zichtbaar te maken op de kaartlaag van de warmtevraag is om deze warmtevragers een cirkel getrokken met een straal van 200 meter. De scores en wegingsfactoren zijn dusdanig gekozen dat een realistisch beeld van de warmtevraag ontstaat. De warmtevraag kaartlaag geeft een indicatie voor concentraties van warmtevragers die geschikt zijn als afnemers van een warmteproject. Het is geen absolute weergave van de daadwerkelijke vraag. Dit is namelijk niet mogelijk omdat het warmteverbruik van de meeste warmtevragers niet bekend is (zoals zwembaden, bedrijventerreinen en glastuinbouw). Restwarmteaanbod Voor de kaartlaag met het restwarmteaanbod is gebruik gemaakt van een bestand met bedrijven die in 2013 een significante CO2 uitstoot hadden en waarvan verwacht wordt dat ze restwarmte zouden kunnen leveren (www.warmteatlas.nl). Van deze bedrijven is het geschatte warmteverbruik bekend.
In de praktijk is slechts een deel van deze restwarmte economisch uit te koppelen en van voldoende hoge temperatuur om te benutten. Het aandeel bruikbare restwarmte is per bedrijf verschillend, maar op basis van het type industrie is een inschatting gemaakt door CE Delft in de studie ‘Een klimaatneutrale warmtevoorziening voor de gebouwde omgeving - update 2016’ (zie Tabel 4). Tabel 4: Inschatting percentage restwarmte ten opzichte van warmteverbruik per type industrie.
Type industrie
Percentage restwarmte (%)
Afvalverwijdering
45
Bouw
0
Chemische Industrie
40
Energiesector
60
Handel, Diensten en Overheid (HDO)
0
Landbouw
0
Overige industrie
40
Raffinaderijen
40
Riolering en waterzuiveringsinstallaties 40 Verkeer en vervoer
0
De reikwijdte van een warmteaanbieder voor het leveren van restwarmte is gebaseerd op de capaciteit van de restwarmtebron. Er is een cirkel rondom het bedrijf ingetekend met een doorsnede afhankelijk van de potentiële hoeveelheid restwarmte. Hoe hoger de capaciteit, hoe groter de cirkel. De relatie tussen capaciteit en afstand is vastgesteld op 2 MW per kilometer. Deze aanname is ook gedaan door CE Delft (2016). Binnen deze cirkel wordt vanaf het middelpunt naar de buitenkant van de cirkel geïnterpoleerd, waardoor het middelpunt van de cirkel het maximum te leveren restwarmte krijgt en op de rand van de cirkel en daar buiten geen restwarmte meer geleverd kan worden. In Figuur 1 is een voorbeeld weergegeven.
11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
7
Projectgerelateerd
Figuur 1: Voorbeeld van een potentiële restwarmteproducent met concentrische cirkels van afnemende kans voor levering van deze restwarmte aan de omgeving
De interpolatie cirkels van alle individuele bedrijven worden samengevoegd tot één kaartlaag: de indicatie van het restwarmteaanbod. Omdat voor kleine restwarmte aanbieders de cirkel om de aanbieders te klein wordt (in sommige gevallen komt deze binnen hun eigen terrein te liggen), is er een minimum van 300 meter opgenomen, waarbinnen de kleinste restwarmteaanbieders hun warmte kunnen aanbieden. Voor bedrijven met de grootste capaciteit is een maximum van 10 kilometer aangehouden, zoals CE Delft (2016) ook hanteert. Tot welke afstand restwarmtetransport daadwerkelijk haalbaar is hangt ook van het type afnemer af (bijvoorbeeld verspreide huishoudens of een leiding naar een enkele fabriek). De aangegeven afstand is daarom indicatief. Het aanbod van restwarmte is bepaald voor drie categorieën warmteaanbieders: kleine, middelgrote, en grote potentiële restwarmteaanbieders. De hoeveelheid restwarmte wordt, net als bij de warmtevraag, geschaald naar een waarde tussen 0 – 100. Het maximum krijgt de waarde 100. Warmtekansen De warmtekansen zijn tot stand gekomen door te kijken naar de overlap van de relatieve warmtevraag en het restwarmteaanbod. Voor zowel de warmtevraag als het warmteaanbod zijn de waarden met nul uit de dataset verwijderd. Daarna zijn de twee kaartlagen over elkaar heen gelegd en de waarden van beide kaartlagen met elkaar vergeleken.
De kleinste waarde tussen vraag en aanbod is opgenomen in de uiteindelijke kaartlaag met de warmtekansen.
11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
8
Projectgerelateerd
4
Beperkingen van de Warmtekansenkaart
De Warmtekansenkaart is geschikt om kansen voor warmteprojecten te identificeren. Het geeft een beeld van potentiële aanbieders van warmte en welke warmtevragers er aanwezig zijn. De warmtekansenkaart heeft ook een aantal beperkingen. Deze beperkingen worden hieronder beschreven. Publieke bronnen De warmtekansenkaart maakt alleen gebruik van publiek beschikbare bronnen. Van bepaalde onderwerpen bestaat meer gedetailleerde informatie, die wegens bedrijfsbelangen of privacy redenen niet opgenomen kan worden in de warmtekansenkaart. Datasets niet altijd actueel en compleet De warmtekansenkaart gebruikt een veelheid aan publieke data. Deze data is beperkt geverifieerd op correctheid. Daar komt bij dat de data veelal informatie geeft uit voorgaande jaren en daarmee niet de actuele situatie in 2016 weergeeft. Dat heeft tot gevolg dat datasets niet altijd compleet zijn, waardoor bijvoorbeeld bedrijven ontbreken of niet meer bestaan. Geschikt voor identificatie van kansen niet voor selectie haalbare projecten De warmtekansenkaart geeft een beeld van warmtekansen die nader onderzoek verdienen. De kaart is niet geschikt om voor projecten de daadwerkelijke haalbaarheid en business case te bepalen. Daarvoor is de informatie te grof en onvoldoende betrouwbaar. Nadat een kans is geïdentificeerd, dient deze nader onderzocht te worden om de informatie te verifiëren en aan te vullen.
Geen absolute kansen maar indicaties De kaartlaag met de relatieve warmtevraag dichtheid geeft verschillende warmtevragers gebundeld en gewogen weer op een schaal van 0 tot 100. Het betreft geen absolute waarde van de daadwerkelijke warmtevraag, maar geeft een indicatie van de dichtheid aan verschillende warmtevragers. Dit omdat de werkelijke warmteconsumptie niet van alle warmtegebruikers bekend is. Warmteconsumenten die geschikter zijn als afnemers (bijvoorbeeld glastuinbouw) krijgen een hogere wegingsfactor dan minder aantrekkelijke afnemers. Deze wegingsfactoren zijn toegekend op basis van de kennis bij Royal HaskoningDHV op dit gebied. De keuze voor de exacte wegingsfactor blijft echter subjectief. Ook bij de kaartlaag met de absolute warmtevraag dichtheid zijn aannames gedaan over de warmtevraag van sommige gebruikers. De kaartlaag met het restwarmteaanbod geeft niet de absolute hoeveelheid beschikbare restwarmte weer. Het betreft een geschat restwarmteaanbod op basis van het totale energieverbruik van het bedrijf1 en een percentage benutbare restwarmte (CE Delft, 2016). Voor de meeste restwarmteaanbieders is deze waarde geverifieerd en aangepast. Welk deel van het warmteaanbod ook economisch uitgekoppeld kan worden en op welke temperatuur het beschikbaar is, is veelal niet bekend.
De kaartlaag met de warmtekansen kijkt binnen een straal van iedere potentiële restwarmtebron welke vragers aanwezig zijn. De diameter van deze straal is lineair gerelateerd aan de warmtevraag van de potentiële restwarmteaanbieder en neemt af met de afstand. Hierdoor krijgen warmteconsumenten die dichter bij het potentiële aanbod liggen een hogere waarde (lees kans) dan degene die verder gelegen zijn. Deze relatie is gekozen op basis van de door CE Delft (2016) toegepaste methodiek, zodat het een beeld geeft hoe ver het warmtetransport ongeveer haalbaar is. In de praktijk bepalen locatie specifieke factoren, zoals kosten van de uitkoppeling, temperatuur van het aanbod en ruimtelijke barrières de
1
RVO heeft dit berekend op basis van de CO2-emissies per bedrijf (zie: http://energiewiki.tiddlyspot.com/#Industrie).
11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
9
Projectgerelateerd
werkelijk haalbare transportafstand. Dit maakt ieder project uniek. Daarnaast zijn sommige locaties van warmteaanbieders of afnemers niet op de juiste locatie weergegeven, waardoor de kansen niet helemaal goed gepositioneerd worden. De kaartlaag met de warmtekansen geeft daarom alleen een indicatie waar warmtekansen liggen.
5
Resultaten
De resultaten van de Warmtekansenkaart zijn weergegeven in figuur 2 t/m 5 en tabel 3. Figuur 2 geeft het resultaat van de analyse van de meest geschikte van buurten voor collectieve warmtelevering weer. Op deze kaart is de dichtheid van warmtevraag in GJ/ha/jaar weergegeven. Centrale aanname hierbij is dat de dichtheid van warmtevraag gerelateerd is aan de geschiktheid voor collectieve warmtelevering. Hoe hoger de dichtheid, hoe groter de geschiktheid. Op de kaart zijn tevens potentiële restwarmteaanbieders en MJA en MEE bedrijven weergegeven. In Figuur 3 zijn verschillende criteria dusdanig gekozen dat de top 25 buurten voor restwarmte levering zichtbaar worden in Drenthe (minimaal 80.000 GJ/ jaar/ buurt én 2.000 GJ/ ha/ jaar óf >50% gestapelde bouw óf >10 ha glastuinbouw). In Tabel 5 zijn deze buurten en de criteria in een tabel weergegeven. Figuur 4 geeft de kaartlaag met de warmtevraag weer. De warmtevraag laat de concentratie van warmtevragers in Drenthe zien. Deze kaartlaag geeft een beeld waar nieuwe warmteprojecten hun warmte kunnen afzetten. De warmtevraag kan daarom ook vergeleken worden met de kaartlagen van de potentie van bijvoorbeeld WKO systemen, geothermie of biomassa-aanbod. Figuur 5-7 geeft de kaartlaag met de potentiële restwarmteaanbieders en hun mogelijk warmteleveringsgebied weer.
Te zien is dat de geschaalde warmte afneemt richting de rand van het leveringsgebied. Daarbij is de waarde afhankelijk van de hoeveel potentiële restwarmte van de aanbieder. Figuur 8 geeft de kaartlaag met de potentiële restwarmteaanbieders en de warmtekansen weer. De warmtekansen geven de gebieden weer vraag en aanbod van warmte overlappen. Tot slot zijn in tabel 6 de bedrijven weergegeven waarvan verwacht wordt dat deze restwarmte beschikbaar hebben. De totale warmtekansenkaart met alle kaartlagen en achterliggende informatie is online te bekijken op: http://rhk.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=0dc948b533b249269d98a6a0f5863 c70 Inlognaam: Wachtwoord:
WarmtekansDrenthe 4%D#defK
In de webviewer kunnen alle kaartlagen afzonderlijk of gezamenlijk bekeken worden. De tool kan gebruikt worden door partijen die zelf de warmtekansen nader willen bestuderen.
11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
10
Projectgerelateerd
Figuur 2: Dichtheid van warmtevraag (GJ/ha/jaar) in buurten van Drenthe. 11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
11
Projectgerelateerd
Figuur 3: De 25 meest geschikte buurten voor collectieve warmtelevering in de Provincie Drenthe op basis van vier criteria.
11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
12
Projectgerelateerd
Oppervlakte buurt (ha)
Totale warmtevraag (GJ/jaar)
Warmtevraag dichtheid (GJ/ha/jaar)
% hoogbouw
Aanwezigheid glastuinbouw (>10 ha)
Dichtershof
18
118.157
6.534
51
-
Assen
De Hoven
25
144.759
5.712
4
-
Assen
Bedrijventerrein Marsdijk West
38
209.043
5.432
0
-
Assen
Bedrijventerrein West
35
176.453
5.070
Onbekend
-
Assen
Zwarte Water
28
135.596
4.879
36
-
Assen
Bedrijventerrein Oost
33
150.510
4.510
0
-
Assen
Componistenbuurt Oost
40
154.657
3.820
32
-
Assen
De Kampen/De Essen
42
157.531
3.741
4
-
Assen
Havenkanaal Noordzijde
46
141.359
3.063
Onbekend
-
Assen
Oude Molenbuurt
33
100.484
3.001
57
-
Assen
Vredeveld Noord
41
100.575
2.440
37
-
Assen
Zuiderpark
38
86.040
2.240
0
-
Assen
Bedrijventerrein Marsdijk Oost
79
164.487
2.085
1
-
Assen
Asserbos
119
83.933
703
58
-
Emmen
Amsterdamscheveld
56
1.850.094
33.054
0
Ja
Emmen
Tuinbouwcentrum Klazienaveen
373
2.364.690
6.336
0
Ja
Emmen
Beekweg
488
1.854.310
3.800
0
Ja
Emmen
Emmen Centrum
125
199.409
1.593
77
-
Coevorden
Coevorden-Centrum
63
190.604
3.033
38
-
Coevorden
Holwert
36
90.529
2.509
Onbekend
-
Hoogeveen
Schoonvelde-West
30
88.255
2.905
0
-
Hoogeveen
Oost
51
122.187
2.388
18
-
Hoogeveen
Noord
47
95.451
2.051
36
-
Meppel
Centrum
122
262.601
2.146
32
-
Meppel
Haveltermade
87
186.026
2.127
32
-
Gemeente
Buurt
Assen
Tabel 5: Buurten die voldoen aan criteria (80.000 GJ/jaar en 2.000 GJ/ha/jaar óf >50% hoogbouw óf >10 ha glastuinbouw).
11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
13
Projectgerelateerd
Figuur 4: Kaartlaag met de warmtevraag op een relatieve schaal van 0 - 100. 11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
14
Projectgerelateerd
Figuur 5: Kaartlaag met de potentiële restwarmteaanbieders (0-100 TJ) en de warmteleveringsgebieden. 11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
15
Projectgerelateerd
Figuur 6: Kaartlaag met de potentiële restwarmteaanbieders (100-1000 TJ) en de warmteleveringsgebieden. 11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
16
Projectgerelateerd
Figuur 7: Kaartlaag met de potentiële restwarmteaanbieders (1000 TJ) en de warmteleveringsgebieden. 11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
17
Projectgerelateerd
Figuur 8: Kaartlaag met de potentiële restwarmteaanbieders en de warmtekansen in drie categorieën. In het hoofdrapport zijn de drie categorieën als aparte kaarten opgenomen voor betere zichtbaarheid. 11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
18
Projectgerelateerd
Bedrijfsnaam
Sector
Warmteaanbod (TJ)
Attero Noord BV
Afvalverwijdering
3788
Avebe u.a. (Gasselternijveen)
Overige industrie
469
Avebe u.a. (Ter Apelkanaal)
Overige industrie
733
Cabot Norit Nederland BV
Chemische industrie
500
Calduran Kalkzandsteenfabriek BV
Bouw
275
Cumapol Emmen BV
Chemische Industrie
2
DOC Kaas (Zuivelfabriek)
Overige industrie
117
DOC Kaas (Zuivelpark)
Overige industrie
294
DSM Advanced Polyesters Emmen BV
Chemische Industrie
12
DSM Engineering Plastics BV (Emmen)
Chemische Industrie
29
DSM Resins BV (Schoonebeek)
Chemische Industrie
500
Emmtec Services BV
Energiesector
691
EVI Abfallverwertung Laar
Afvalverwijdering
1485
Forbo-Novilon Productiebedrijven BV
Overige industrie
14
FrieslandCampina Domo (Beilen)
Overige industrie
301
FrieslandCampina Kievit (Meppel)
Overige industrie
2
Rademakers Gieterij BV
Overige industrie
29
RWZI Assen
Riolering en waterzuiveringsinstallatie
13
RWZI Beilen
Riolering en waterzuiveringsinstallatie
9
RWZI Dieverbrug
Riolering en waterzuiveringsinstallatie
7
RWZI Echten
Riolering en waterzuiveringsinstallatie
28
RWZI Eelde
Riolering en waterzuiveringsinstallatie
8
RWZI Emmen
Riolering en waterzuiveringsinstallatie
37
RWZI Gieten
Riolering en waterzuiveringsinstallatie
5
RWZI Schoonoord
Riolering en waterzuiveringsinstallatie
1
RWZI Sleen
Riolering en waterzuiveringsinstallatie
7
RWZI Smilde
Riolering en waterzuiveringsinstallatie
2
RWZI Tweede Exloërmond
Riolering en waterzuiveringsinstallatie
2
Soldis Solutions Coevorden
Overige industrie
275
Xella Cellenbeton Nederland Meppel
Bouw
275
Tabel 6: Lijst met restwarmtebedrijven.
11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
19
Projectgerelateerd
6
Bronnenlijst CE Delft (2016). Een klimaatneutrale warmtevoorziening voor de gebouwde omgeving - update 2016. De bronnen gebruikt voor de analyse van warmtekansen voor collectieve warmtelevering staan beschreven in paragraaf 2.1.
11 april 2017
BIJLAGERAPPORT WARMTEPLAN PROVINCIE DRENTHE
I&BBE1656-111R002F0.1
20
With its headquarters in Amersfoort, The Netherlands, Royal HaskoningDHV is an independent, international project management, engineering and consultancy service provider. Ranking globally in the top 10 of independently owned, nonlisted companies and top 40 overall, the Company’s 6,500 staff provide services across the world from more than 100 offices in over 35 countries.
Our connections Innovation is a collaborative process, which is why Royal HaskoningDHV works in association with clients, project partners, universities, government agencies, NGOs and many other organisations to develop and introduce new ways of living and working to enhance society together, now and in the future.
Memberships Royal HaskoningDHV is a member of the recognised engineering and environmental bodies in those countries where it has a permanent office base. All Royal HaskoningDHV consultants, architects and engineers are members of their individual branch organisations in their various countries.
royalhaskoningdhv.com