CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

7. Weverstraat 2 BOB weigering herziening BP, concept Visie op de detailhandelsstructuur

Raadsvergadering 15 september 2022, gemeente AssenBij agendapunt: Beslissing op bezwaar weigeren herziening bestemmingsplan Weverstraat 29.705 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Visie op de detailhandelsstructuur Gemeente Assen

Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl

Opdrachtgever: Contactpersoon:

Gemeente Assen De heer T. Klompmaker

Projectteam DTNP: Projectnummer: Datum:

De heer T. Wissink De heer P. Bos 2180.0920 06 december 2021

Visie op de detailhandelsstructuur Gemeente Assen

1

Context & analyse

1

4

Beleidskader en uitvoering

26

1.1

Aanleiding en doel

2

4.1

Ruimtelijk beleid

27

1.2

Regionale positie

3

4.2

Beleidsregels

29

1.3

Inwoners

4

1.4

Winkelaanbod

5

Bijlage

32

1.5

Vigerend beleid

9

Bijlage 1: DPO supermarkten

33

2

Trends en ontwikkelingen

11

2.1

Landelijke trends

12

2.2

Boodschappen

14

2.3

Lokale ontwikkeling

16

2.4

Verwachtingen toekomst

17

3

Visie detailhandelsstructuur 

18

3.1

Vertrekpunt en ambities

19

3.2

Visie detailhandelsstructuur

20

3.3

Wat betekent dat?

22

Inhoudsopgave

1 Context & analyse

1.1

Aanleiding en doel

gisch beleid (bestemmingsplan/

Leeswijzer

Omgevingsplan/Omgevingsvisie);

Het vervolg van hoofdstuk 1 beschrijft het

Biedt duidelijkheid aan marktpartijen voor

vigerende beleid aangaande detailhandel in de

De aanhoudende veranderingen in het koop- en

de mogelijkheden in de afzonderlijke

gemeente Assen en schetst de bestaande

vrijetijdsgedrag van consumenten en in het

centrumgebieden en daagt uit tot nieuwe

detailhandelsstructuur. Hoofdstuk 2 beschrijft

vestigingsgedrag van winkels, de recente

investeringen op de juiste locaties.

de landelijke en lokale trends en ontwikkelingen

Aanleiding

•

jurisprudentie over de motiveringsvereisten voor

in de detailhandel. Hoofdstuk 1 en 2 leiden tot

ruimtelijk detailhandelsbeleid en de gevolgen

(Participatie)proces

opgaven en uitgangspunten voor de detailhan-

van de coronacrisis zijn aanleiding nieuw

Gedurende het proces zijn er verschillende

delsstructuur, die vanuit heldere ambities in

detail­handelsbeleid op te stellen. De gemeente

bijeenkomsten geweest met een ambtelijke

hoofdstuk 3 wordt uitgewerkt tot een visie op de

Assen stelde eerder dit jaar al de Omgevings­

projectgroep en met een externe klankbord-

toekomstig gewenste structuur. Het rapport sluit

visie en Binnenstadsvisie vast. De ambities uit

groep. Aan deze klankbordgroep namen o.a.

af met hoofdstuk 4, waarin de visie wordt

deze stukken vragen om een nadere uitwerking

lokale vertegenwoordigers van verschillende

doorvertaald naar een beleidskader.

van de gemeentelijke detailhandelsstructuur.

winkelbranches- en gebieden deel. Zo waren er vertegenwoordigers van zowel de binnenstad,

De gemeente werkt momenteel ook aan de

als de wijk- en buurtcentra, als de bedrijventer-

Ruimtelijk Economische Visie (REV). Deze visie

reinen aanwezig. De opmerkingen die de

op de detailhandelsstructuur zal een belangrijk

klankbordgroep heeft geplaatst bij het concept-

uitgangspunt vormen voor de REV.

rapport zijn verwerkt in dit definitieve document. Ook zijn betrokkenen tussen 11 en 31 oktober

Doel

op een speciaal ingerichte participatiewebsite

De visie op de detailhandelsstructuur:

geïnformeerd over de analyse en denkrichting.

•

speelt in op de veranderende consumentenvoorkeuren, winkel- en vrijetijdsgedrag en voorziet in een duurzame voorzieningenstructuur die hierop inspeelt;

•

biedt juridisch deugdelijk gemotiveerde kaders voor het te voeren ruimtelijke detailhandelsbeleid, zowel voor het toetsen van plannen als voor het motiveren van planolo-

2 van 34

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

1.2

Regionale positie

Assen in de regio (winkelgebieden geschaald naar m² wvo)

Assen is de hoofdstad van de provincie Drenthe en met 68.800 inwoners tevens de grootste plaats in deze provincie*. Via de A28 is de stad direct verbonden met Groningen. De binnenstad van Assen heeft met circa 215 winkels een ruim en gevarieerd winkelaanbod. Vanwege dit aanbod vervult de binnenstad ook een functie voor de direct omliggende gemeenten. In de niet-dagelijkse winkelsector (bijvoorbeeld kleding, huishoudelijke artikelen of een juwelier) komt circa 40% van de bestedingen van buiten de eigen gemeente**. Ook de ‘perifere detailhandelslocatie’ Borgstee (met een ruim aanbod aan o.a. woonwinkels, doe-het-zelfzaken en tuincentra) op het bedrijventerrein vervult een bovenlokale functie. De dichtstbijzijnde grotere stad met een significant ruimer winkelaanbod is Groningen (ca. 520 winkels), op ongeveer een half uur rijden. Circa 10% van de bestedingen van Assenaren in fysieke niet-dagelijkse winkels vloeit af naar Groningen.

* Assen in Cijfers, 2021. ** Koopstromenonderzoek Oost-Nederland, 2019.

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

3 van 34

1.3

Inwoners

Woningbouw In de Woonvisie 2021 wordt ingezet op een

Inwoners

netto toename van 2.500 tot 3.000 woningen in

De gemeente Assen heeft circa 68.800 inwo-

2030.** Passend bij de bevolkingsontwikkeling,

ners. Het inwonertal zal de komende jaren nog

is er met name behoeft aan extra woningen

(licht) toenemen tot 70.800 in 2030*. Deze

voor ouderen en kleinere huishoudens.

inwonergroei zet volgens de prognose nog door

De nieuwe woningen ontstaan zowel door

tot 2045 en zal daarna stabiliseren. In de direct

verdichting binnen de bestaande contouren van

omliggende gemeenten is er naar verwachting

de stad, als door uitbreidingswijken daarbuiten.

juist sprake van een bevolkingskrimp. De

Zo worden in het plan ‘Assen Centraal’ circa

gemeente Assen werkt momeenteel echter aan

1.300 woningen toegevoegd in de binnenstad,

een versnelling en uitbreiding van de woning-

het Havenkwartier en de Stadsboulevard***.

bouwplannen, waardoor het daadwerkelijke

Daarnaast komen er in Lariks en Noorderpark

aantal inwoners in de toekomst hoger uit kan

meer dan 500 woningen bij. Buiten de bestaan-

vallen.

de stad worden er bijvoorbeeld bij de woonwijk

Binnenstedelijke verdichting bij het Havenkwartier

Kloosterveen aan de westkant van Assen De bevolking van Assen vergrijst. Het aandeel

verrijzen in ieder geval circa 500 nieuwe wonin-

65+ers zal de komende jaren toenemen.

gen. Mogelijk worden dit er in de toekomst nog

Gevolg hiervan is dat de beroepsbevolking in

meer.

de gemeente in absolute zin zal afnemen.

*

CBS Statline, 2020.

4 van 34

** Woonvisie Assen 2021. *** Website gemeente Assen, 2021.

Woonwijk Kloosterveen wordt verder uitgebreid 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

1.4 Winkelaanbod

omvang van de winkels in deze sector loopt sterk uiteen. Zo zijn er de supermarkten

Het meest ruime en diverse winkelaanbod in de

Albert Heijn (ca. 2.250 m² wvo), Jumbo (ca.

gemeente is te vinden in de binnenstad van

2.200 m² wvo), Dirk (ca. 1.300 m² wvo) en

Assen. Hier is bijvoorbeeld zo goed als al het

Lidl

mode-aanbod te vinden. De binnenstad heeft

(ca. 950 m² wvo), maar ook Kaasshop

ook een leegstandsprobleem. De verschillende

Vanderveen (ca. 40 m² wvo) en bakkerij

wijk- en buurtcentra draaien meer op dagelijks

Riedstra (ca. 30 m² wvo).

bezochte winkels. In deze centra is er juist geen

•

Naast de dagelijkse winkels zijn er in het

winkelleegstand. De omvang van de wijk- en

centrum circa 70 modezaken met een totaal

buurtcentra sluit over het algemeen goed aan

winkelvloeroppervlak van ca. 19.100 m²

bij de omvang van de omliggende buurt. Op het

wvo. De grootste panden worden in dit

bedrijventerrein is op locatie Borgstee een

segment gevuld door de grote ketens, zoals

(relatieve) clustering van woonwinkels en

Scapino, The Sting en C&A. Er zijn echter

doe-het-zelfzaken. Verspreid buiten deze

ook diverse kleine zelfstandigen in de

winkelgebieden is er ook op de overige bedrij-

binnenstad te vinden, zoals Boutique

venterreinen en in de woonwijken nog detail-

Marie-Bo en Keskusta.

handel te vinden.

•

Heringericht Koopmansplein

Behalve de modezaken bevinden zich nog circa 100 overige niet-dagelijkse winkels

Binnenstad

(circa 32.000 m² wvo) in het centrum.

In de binnenstad zijn ca. 215 winkels te vinden

Hiertoe behoren o.a. publiekstrekkers als

(ca. 63.400 m²) bestaande uit een divers palet

Hema en Action, maar ook bijvoorbeeld de

aan branches. Het winkelaanbod bestaat voor

Wereldwinkel en Schoonenberg Horen.

ongeveer 45% uit zelfstandigen. De gemiddelde

•

Warenhuis Vanderveen aan het recent

winkelomvang in de dagelijkse sector (zonder

opgeknapte Koopmansplein is met ca.

supermarkten) bedraagt ca. 140 m² wvo, in de

17.500 m² wvo* een significante factor.

niet-dagelijkse winkelsector is dit ca. 300 m²

•

wvo. •

In de binnenstad staan momenteel ca. 90 panden leeg (ca. 18.000 m² wvo). Daarmee

Het dagelijkse winkelaanbod bestaat uit circa 45 winkels (12.250 m² wvo). De

*

Website Warenhuis Vanderveen.

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

Albert Heijn in Kloosterveste

5 van 34

is de leegstand qua omvang vergelijkbaar

Winkelaanbod in de gemeente Assen

met het totale mode-aanbod in het centrum. Het voormalig V&D-pand aan het Koop­ mans­plein is goed voor ca. 3.850 m² wvo van deze leegstand.

Kloosterveste Winkelcentrum Kloosterveste is gelegen in de wijk Kloosterveen in het zuidwesten van Assen. Kloosterveste is in 2010 geopend, het vastgoed van dit winkelgebied is modern en oogt verzorgd. Hier is van alle winkelgebieden buiten het hoofdcentrum het meest diverse winkelaanbod te vinden (ca. 20 winkels, ca. 5.700 m² wvo). •

Met Albert Heijn (circa 1.450 m² wvo) en Lidl (circa 1.000 m²) zijn er twee complementaire supermarkten.

•

Het overig dagelijkse aanbod bestaat uit o.a. Kruidvat en Etos.

•

Het niet-dagelijkse aanbod omvat een volwaardig aanbod aan frequente benodigdheden, zoals Hema en Action.

Marsdijk In het noordoosten van Assen ligt winkelcentrum Marsdijk (14 winkels, ca. 4.500 m² wvo). Dit centrum is recent gerenoveerd en ook de twee aanwezige supermarkten kregen een facelift. Met de recent vernieuwde en vergrote

6 van 34

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

supermarkten Jumbo (ca. 1.450 m² wvo) en Lidl

Winkelaanbod in de gemeente (winkelomvang geschaald naar m² wvo)

(ca. 1.200 m² wvo) is er een complementair boodschappenaanbod aanwezig. Het overige dagelijkse aanbod (6 winkels, ca. 650 m² wvo) bestaat uit o.a. een bakker, een slijter en een groenteboer. Binnen de niet-dagelijkse sector (8 winkels, ca. 1.150 m² wvo) zijn er grote ketens als Zeeman en Big Bazar te vinden.

Vredeveld Vredeveld, gelegen in het oosten van Assen, is in 2011 voor het laatst gerenoveerd. Ook hier zijn met Albert Heijn (ca. 1.250 m² wvo) en Aldi (ca. 800 m² wvo) twee complementaire supermarkten. Het aanvullende dagelijkse aanbod is in Vredeveld met enkel een slijter en een bakker vrij beperkt. Het niet-dagelijkse winkelaanbod (ca. 500 m² wvo) bestaat uit Wibra, een bloemist en een fietsenzaak.

Nobellaan Winkelcentrum Nobellaan (13 winkels, ca. 3.600 m² wvo) bevindt zich op het snijvlak van de buurten Lariks en Noorderpark, op relatief korte afstand van de binnenstad. Het winkelcentrum heeft in 2017 een opknapbeurt gekregen, waarbij ook de publieke ruimte is heringericht. Jumbo (ca. 1.500 m² wvo) is hier de enige supermarkt. Met een bakker, slager en kaasboer is er een compleet aanbod aan versspeci2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

7 van 34

aalzaken. Het niet dagelijkse aanbod (ca. 1.250

Het gebied tussen de wegen Peelo en

Verspreid

m² wvo) bestaat uit Wibra, Big Bazar, Bruna en

Europaweg Noord wordt Borgstee genoemd*.

Buiten de hiervoor beschreven gebieden zijn

bloemenzaak Heidi.

In dit gebied zijn een kleine 20 winkels geves-

nog verscheidene winkels gevestigd. Deels zijn

tigd in de branches wonen, doe-het-zelf en

deze winkels te vinden binnen de woonwijken,

Peelo

tuincentra, zoals Leen Bakker, Kwantum en

maar ook op de bedrijventerreinen Zuid-West

Winkelcentrum Peelo ligt in het hart van de

Seats & Sofas. De winkels zijn samen goed

en Messchenveld zijn detailhandelsvestigingen

gelijknamige bloemkoolwijk in het noorden van

voor ca. 31.500 m² aan winkelverkoopruimte.

aanwezig. Binnen de woonwijken bevinden zich

Assen. Het centrum oogt gedateerd. In het

De gemiddelde winkelomvang op Borgstee is

vier solitaire supermarkten: Jumbo Veemarkt

centrum is één supermarkt: Albert Heijn

ca. 1.850 m² wvo, maar ongeveer een kwart is

(ca. 1.900 m² wvo), Aldi Groningerstraat (ca.

(ca. 1.150 m² wvo). De bakker, slager, slijter en

kleiner dan 1.000 m² wvo. Tuinland (ca. 11.000

1.100 m² wvo), Poiesz Paganinilaan (ca. 900 m²

apotheek completeren het dagelijkse aanbod.

m²) is veruit de grootste winkel.

wvo) en Poiesz Pittelo (ca. 650 m² wvo).

Het niet-dagelijkse aanbod bestaat uit een boekenzaak, bloemenwinkel en fietsenwinkel.

Daarnaast zijn er verspreid over de stad circa Op het bedrijventerrein zijn de winkels echter

tien overig dagelijkse winkels, waarvan vier

niet alleen gevestigd op Borgstee, ook op het

apotheken. Rond de 25 verspreid gelegen

Het Sticht

overige Stadsbedrijvenpark zijn verscheidene

winkels zijn actief in de niet-dagelijkse sector.

Winkelgebied Het Sticht ligt in de zuidwesthoek

winkels te vinden (ca. 40 winkels, ca. 13.250 m²

Onder deze niet-dagelijkse winkels vallen een

van Assen. De structuur van dit winkelgebied

wvo). Praxis, Gamma en Karwei zijn hier

aantal grotere zaken, zoals tuincentrum

(opgebouwd uit verschillende smalle, slinge-

voorbeelden van. Ook o.a. dierenwinkel

Groenrijk (ca. 4.150 m² wvo) en meubelzaak de

rende gangetjes) is even uniek als het vastgoed

Jumper, fietsenzaak Amslod en kringloopwinkel

Eclips (ca. 1.050 m² wvo). Ook zijn er verspreid

is verouderd. De aan de parkeerplaats gelegen

Het Goed zijn hier gevestigd.

nog drie kleinere fietsenzaken (< 350 m² wvo) te

Poiesz-supermarkt en -slijterij hebben een

vinden.

gezamenlijke omvang van ca. 750 m² wvo. Een

Het totale gebied kent zowel in functionele als in

fietsenzaak en de Dumpstore zijn de overige

ruimtelijke zin weinig samenhang; grootschalige

winkels op deze locatie.

detailhandelsvestigingen worden afgewisseld met o.a. productiebedrijven, autohandelaren,

Borgstee en overig Stadsbedrijvenpark

kantoren en een tankstation. De publieke ruimte

Het Stadsbedrijvenpark is gelegen tussen de

is veelal ingericht voor zwaar verkeer en daar-

binnenstad en de woonwijk Marsdijk.

door niet voor consumenten. *

8 van 34

Gebiedsafbakening Locatus.

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

1.5

Vigerend beleid

zijn geconcentreerd. Hierbij wordt het ‘Drents DNA’ (zoals benoemd in de binnen-

De volgende vigerende (beleids)documenten doen uitspraken over de gewenste gemeente-

stadsvisie) optimaal benut. •

Het principe ‘de groene stad’ streeft duur-

lijke detailhandelsstructuur en zijn daarmee een

zaamheid, het tegengaan van- en het

logisch startpunt voor deze geactualiseerde

omgaan met klimaatverandering. Dit komt

visie op de detailhandelsstructuur.

tot uiting in bijvoorbeeld betere verbindingen met het buitengebied en het meer speel- en

Omgevingsvisie Assen (2021)

ontmoetingsplekken in de openbare ruimte.

Gemeente Assen heeft dit jaar de omgevings­ visie vastgesteld. Hierin wordt de hoofdambitie

Voor nieuwe publiekstrekkende functies (zoals

voor de stad omschreven als ‘ontspannen

winkels) hanteert de gemeente het duidelijke

stedelijkheid’. Om deze ambitie waar te maken

ordeningsprincipe dat deze ten eerste een plek

laat de gemeente zich bij nieuw beleid leiden

dienen te krijgen in de binnenstad. Indien dit

door drie principes: ‘de verbonden stad’,

niet passend is, wordt vervolgens gekeken naar

‘dynamische hoofdstad’ en ‘groene stad van het

de schillen om de binnenstad. Als laatste optie

Noorden’.

wordt gekeken naar de rand van de stad.

•

•

BINNENSTADSVISIE

ASSEN

DRENTS

DNA CONCEPT 5 FEBRUARI 2021

Binnenstadsvisie recent vastgesteld

Het principe ‘de verbonden stad’ zet in op sterke wijken met ontmoetingsplekken. Het

Aangaande de bedrijventerreinen constateert

principe streeft ernaar dat bewoners voor

de omgevingsvisie dat er een gebrek is aan een

de dagelijkse boodschappen, sport, school,

eigen profiel voor de verschillende deelgebie-

huisarts en andere voorzieningen terecht

den. Overal zit nu ‘van alles een beetje’, met op

kunnen in hun eigen wijk.

bepaalde plekken verrommeling en een gebrek

Het principe ‘dynamische hoofdstad’ zet er

aan ruimtelijke kwaliteit tot gevolg.

op in dat inwoners de stad niet hoeven te verlaten voor hun belangrijkste aankopen of

Masterplannen Ondernemend Assen (2021)

een dagje uit. Het streeft naar een leven-

De masterplannen die dit jaar door

dige, compacte binnenstad waarin publieks-

Ondernemend Assen voor de verschillende

trekkende functies, zoals winkels, horeca,

bedrijventerreinen zijn opgesteld geven al

cultuur, erfgoed, recreatie en evenementen

richting aan het toekomstbestendiger maken

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

ASSEN NOG MOOIER Ook omgevingsvisie recent vastgesteld

9 van 34

van de bedrijventerreinen. Op ieder bedrijven-

Provinciaal beleid (2018 en 2021)

Ontwikkelvisie detailhandel Assen (2009)

terrein is de energietransitie één van de belang-

Het meest recente provinciale detailhandelsbe-

In de Ontwikkelvisie detailhandel uit 2009 staat

rijkste opgaven, evenals het verbeteren van het

leid staat in de Omgevingsvisie Drenthe (2018)

een concrete gewenste detailhandelsstructuur

vestigingsklimaat. Ook het verbeteren van de

en de Provinciale Omgevingsverordening (POV)

beschreven met een hiërarchische onderverde-

Ruimtelijke Kwaliteit kwam terug als een be-

Drenthe (2021). Deze stukken zetten in op

ling voor de verschillende winkelgebieden:

langrijke ambitie. De bestaande bedrijventerrei-

bescherming van de bestaande winkelgebie-

•

nen missen o.a. samenhang, veilige looproutes,

den, door hierbuiten in principe geen nieuwe

regio voor recreatief winkelen en dagelijkse

groen en verblijfsplaatsen.

plancapaciteit toe te staan. Uitzonderingen

boodschappen;

hierop zijn onder andere:

Binnenstadsvisie (2021)

•

•

Een nieuwe supermarkt in een kleine kern

De binnenstadsvisie is dit jaar vastgesteld door

(< 5.000 inwoners) die ruimtelijk niet goed

de gemeente. In de ontwikkeling van de binnen-

inpasbaar is in het bestaande centrum;

stad wordt geanticipeerd op een drastische

Grote wijkwinkelcentra Marsdijk en Kloosteveste;

•

Klein wijkwinkelcentrum Vredeveld en Nobellaan;

Detailhandel in branches die niet essentieel

•

Buurtwinkelcentrum Peelo;

inkrimping van het kernwinkelgebied. Om hierop

zijn voor het functioneren van centrumge-

•

PDV-zone langs Industrieweg en

te sturen krijgen verschillende deelgebieden

bieden en die door de grootte van de winkel

van de binnenstad een nieuw toekomstperspec-

of de aard en omvang van het assortiment

tief, zoals wonen. Hoofdlijnen zijn:

niet passen in centrumgebieden;

•

•

Commerciële functies worden geconcen-

•

Binnenstad Assen: centrumgebied voor de

•

Europaweg-Noord.

Ondergeschikte detailhandel bij een bedrijf

treerd rond de Brink, het Koopmansplein,

met een kleiner winkelvloeroppervlak dan

de Kop van de Vaart en het tussenliggende

200 m², waarbij de aard van de verkochte

gebied;

goederen in verband staat met de hoofdac-

Triade ligt buiten dit compacte gebied, maar

tiviteit van dat bedrijf.

Visiekaart detailhandelsvisie 2009

krijgt wel een functie als ‘wijkcentrum voor •

centraal Assen’ toebedeeld;

Ten behoeve van een ruimtelijk plan dat voor-

Voor de Cité wordt vanwege de locatie

ziet in plancapaciteit met een groter winkelvloer-

vlakbij het station gedacht aan het ontwik-

oppervlak dan 1.500 m² (wvo) vindt regionale

kelen van werken of onderwijs. Ook een

afstemming plaats met de naburige gemeenten.

profiel als gespecialiseerd themacentrum voor keukens of badkamers is denkbaar.

10 van 34

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

2 Trends en ontwikkelingen

2.1

Landelijke trends

Faillissementstijdlijn

Consumenten winkelen meer online... De groei van online winkelen blijft doorzetten. Inmiddels is het aandeel al opgelopen tot meer dan 20%*. Deze toegenomen oriëntatie van de consument op online leidt tot een verminderde behoefte aan fysieke winkels (afgenomen van circa 6,5 winkels per 1.000 inwoners in 2008 tot rond de 5 in 2021).** Met name in het grijze middensegment zijn, doordat deze winkels zich moeilijk kunnen onderscheiden van internet, veel grote ketens failliet gegaan (zie faillissementstijdlijn).

... waardoor de winkelstructuur verandert De gevolgen van het toenemende online winkelen zijn niet voor ieder type winkelgebied

Coronacrisis versnelt ontwikkeling online

hetzelfde: •

De kleinere wijk- en buurtcentra bleven de voorbije jaren veelal goed functioneren. Het aanbod in deze centra bestaat overwegend uit dagelijks bezochte winkels, die (zeker voor de coronacrisis) nog minder concurrentie ondervonden van internetwinkelen.

•

De grote stad werd vanwege het diverse voorzieningenpalet (combinatie detailhandel en recreatief) en het bijzondere aanbod

* Koopstromenonderzoek Oost-Nederland, 2019. ** Locatus, 2021.

12 van 34

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

•

door de consument nog aantrekkelijk gevon-

Impact coronacrisis verschillend per branche

Dit is terug te zien in de omzetstijging in de

den voor een ‘dagje stad’.

Niet voor iedere branchegroep waren de

consumentenelektronica en doe-het-zelf­

Het middelgrote centrum kwam daarmee

coronamaatregelen op korte termijn even

zaken (o.a. bouwmarkten).

tussen tafellaken en servet terecht. Juist hier

nadelig:

was het kwetsbare niet-dagelijkse winkelaan-

•

•

Modewinkels zijn tijdens de coronacrisis het

De boodschappensector heeft (een deel

meest getroffen. Online winkelen kon hier

bod veruit de dominante centrumfunctie.

van) de uitgaven die consumenten normaal

het omzetverlies in de fysieke winkel bij

Antwoorden voor alternatieve invulling ontbra-

gesproken bij de horeca doen kunnen

lange na niet opvangen. Dit heeft de groot-

ken, waardoor de leegstand toenam. Deze

overnemen, waardoor supermarkten en

ste impact gehad op de hoofdwinkelstraten

ontwikkeling heeft ook in de binnenstad van

versspeciaalzaken goede omzetten draai-

van hoofdcentra, aangezien het modeaan-

Assen plaatsgevonden.

den.

bod veelal vooral daar gevestigd zit.

•

Doordat de recreatieve mogelijkheden

Coronacrisis versnelt online groei

buitenshuis tijdens de coronamaatregelen

De coronamaatregelen (lockdown, sluiting horeca

afnamen, zijn consumenten meer gaan

en ‘niet-essentiële’ winkels, etc.) hebben grote

besteden om het in huis prettiger te maken.

effecten op het consumentengedrag op korte en lange termijn, en daarmee op het perspectief voor centrumgebieden: •

Index omzetontwikkeling winkelsector naar branchegroep (2019-2021)

De internetbestedingen zijn tijdens de crisis substantieel toegenomen, in alle branches. Ook mensen die daarvoor nog niet op internet kochten doen dat nu wel, en een deel van hen zal dat naar verwachting blijven doen*.

•

De technologie en capaciteit om online aankopen te faciliteren wordt snel beter (robotisering logistiek, augmented reality, slimme deurbel, etc.). Hierdoor wordt de concurrentie voor fysieke winkels in gemak en kosten alsmaar groter.

*

ABN Amro. (2021). Naar een nieuw normaal in winkelgedrag.

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

13 van 34

2.2 Boodschappen

Supermarkten bepalende functie structuur

Ontmoetingsfunctie

Supermarkten zijn voor dorps- en wijkcentra

Naast de duidelijke economische meerwaarde

Online boodschappen

veruit de belangrijkste functie. Supermarkten

fungeren supermarkten ook als ontmoetings-

Een grote groep nieuwe klanten is in deze

trekken meer bezoekers dan elke andere

plek voor een buurt. Supermarkten worden door

periode in contact gekomen met online bood-

centrumfunctie in een lokale winkelstructuur.

veel mensen dagelijks lokaal bezocht, en dus

schappen bestellen, en ook de aanbieders

Overige voorzieningen kunnen profiteren van

ontstaat er op zeer frequente basis een moge-

hebben een flinke stap gemaakt (capaciteit,

de grote bezoekersaantallen van supermarkten,

lijkheid tot het willekeurig ontmoeten van

innovatie). In absolute omzet is de foodsector

mits de supermarkt ruimtelijk goed ingepast is.

buurtgenoten. Het voorzien van dergelijke

nu de grootste online branche.

De onderlinge afstand en zichtrelatie zijn daarbij

dagelijkse functies leidt daarmee tot een ver-

bepalende factoren. Aangezien veel voorzienin-

sterkte sociale cohesie en leefbaarheid van een

Het online aandeel in de dagelijkse sector zal

gen aan individuele trekkracht hebben ingele-

buurt. Ook bijvoorbeeld een functie als afhaal-

niet zomaar zo groot worden als dat van de

verd, is de nabijheid tot een supermarkt de

punt voor het toenemend aantal online bestelde

niet-dagelijkse sector. Drogisterij-artikelen zijn

afgelopen jaren dé bepalende vestigingsplaats-

pakketjes sluit aan bij deze functie

prima geschikt voor verzending*, maar het

factor geworden.

thuisbezorgen van verse voedingsmiddelen blijft een lastige logistieke en financiële uitdaging.

De concurrentie in de boodschappensector is

Het fysiek doen van de frequente aankopen

heftig. Al decennia wint de supermarkt terrein

(levensmiddelen en andere boodschappen) blijft

op de versspeciaalzaak, bijvoorbeeld door

daarmee naar verwachting een belangrijk

nieuwe versconcepten (bijv. Jumbo met La

onderdeel van het consumentengedrag. Wel

Place of Lidl met bake-off), in combinatie met

wordt de invloed van online op de fysieke

gemak én erg lage kosten (inkoopkracht).

dagelijkse winkelstructuur langzaam maar zeker

Doordat de consument een breed assortiment

groter.

wenst, is schaalvergroting voor supermarkten een belangrijke strategie. Grotere supermarkten betekenen echter ook meer benodigd draagvlak (inwoners) per supermarkt.

*

Retailtrends (2021), Kruidvat verdubbelt capaciteit distributiecentrum.

14 van 34

Supermarkten functioneren als ontmoetingsplek 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

Schaalvergroting supermarkten

Landelijke ontwikkeling winkelvloeroppervlak supermarkten

Supermarkten kleiner dan circa 1.000 m² wvo en in kleinere verzorgingsgebieden zijn kwetsbaar. Supermarktpartijen willen voor een nieuwe winkel al snel een omvang van 1.200 m² wvo of groter. De groei in écht grote supermarkten (> 2.000 m² wvo) is beperkt. Er zijn wel uitzonderingen: •

in binnensteden ontstaan nieuwe, kleine city-concepten (‘mandjeswinkels’);

•

doelgroepensupermarkten bieden een beperkt maar specialistisch assortiment;

•

partijen als Spar hebben ook in kleine dorpen nog moderne, kleine supermarkten.

Voorwaarden combinatiebezoek

Uit door DTNP uitgevoerd onderzoek onder

Combinatiebezoek

Profiel gemiddelde bezoeker in Nederland

Combinatiebezoek supermarkten

overige winkels

supermarkt

circa 3.000 respondenten in 20 dorps- en ± 10.000blijkt bezoekers percirca week 44% van wijkcentra in Nederland dat

de consumenten het super­marktbezoek combineert met een of meer andere winkels in het-

60% 50% 40% 30% 20% 10%

korte loopafstand

supermarkt

0-40m

75% uit eigen dorp ofbewijk marktbezoekers dat ook andere winkels

80m

bezoekt ook andere zoekt, toeneemt naarmate44% meer winkels dicht bij winkels in het centrum

overige winkels

de supermarkt liggen. Daarnaast blijkt dat het

supermarkt liggen.

Bron: DTNP (2016), Passantenonderzoek trekkersol supermarkten

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

bakkerij

bloemist

bioslager

warenhuis

supermarkt

kapsalon

Combinatiebezoek

56% aandeel met de fietssuperof te voet onderzoek toont aan dat het

winkels in het zicht van de ingang van de

80-120m

40 m

€ 22,- per bezoek Het vice- als voor discountsupermarkten.

combinatie­bezoek toeneemt naarmate er meer

40-80m

Afstand tot eerste 5 winkels

3x per zowel week voor serzelfde winkelgebied. Dit geldt

60% 50% 40% 30% 20% 10%

goede zichtrelatie

geen

1-9

> 10

Aantal winkels in het zicht

15 van 34

2.3

Lokale ontwikkeling

•

Locatie Borgstee op het bedrijventerrein is

(bijvoorbeeld een transformatie naar wonen of

juist meer regionaal gaan functioneren. Hier

dienstverlening).

Koopgedrag meer online

is het aandeel toevloeiing toegenomen van

Passend bij de landelijke trend zijn ook inwo-

33% in 2015 naar 40% in 2019.

ners van de gemeente Assen de laatste jaren

Buiten de binnenstad is het aanbod in de branches wonen, doe-het-zelf en tuincentra

meer online gaan winkelen.

Aanbodontwikkeling

afgenomen. In de overig niet-dagelijkse bran-

•

Het aandeel online in de niet-dagelijkse

In de binnenstad is het mode- en overige

ches is er juist een toename van winkelmeters

winkelsector is tussen 2015 en 2019 toege-

niet-dagelijkse winkelaanbod afgenomen,

waarneembaar. Voorbeelden hiervan zijn de

nomen van 9 naar 21%.*

passend bij de landelijke trends. De leegstand

vestiging van Big Bazar in buurtcentra en een

In de dagelijkse sector is het online bood-

is hier fors, maar deze is de afgelopen jaren

fietsenwinkel op het Stadsbedrijven­park.

schappen doen in de gemeente Assen ook

niet verder toegenomen. De verklaring hiervoor

op gang gekomen; in 2019 lag dit aandeel

is dat winkelmeters uit de markt zijn genomen

op 3% van alle dagelijkse bestedingen.

en een niet-winkelfunctie hebben gekregen

•

Detailhandel functioneert meer lokaal Het detailhandelsaanbod in Assen is meer lokaal gaan functioneren, er komen minder

Ontwikkeling detailhandelsaanbod, uitgedrukt in m² wvo

bestedingen van buiten Assen. •

In de hele kern is het aandeel toevloeiing in dagelijkse winkelbestedingen tussen 2015 en 2019 ongeveer constant gebleven. In de niet-dagelijkse sector is er wel een afname van 45% naar 38%.

•

In het centrum van Assen is de toevloeiing in de dagelijkse winkelsector afgenomen van 27% in 2015 naar 9% in 2019. In de niet-dagelijkse sector is er een afname van 50% naar 40%.

*Koopstromenonderzoek Oost Nederland, 2019

16 van 34

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

2.4 Verwachtingen toekomst

Perspectief niet-dagelijkse winkels Gezien de trends en ontwikkelingen (toename

Perspectief dagelijkse winkels

aandeel online, afname omzet uit toevloeiing

Uit de marktruimteberekening die voor de

vanuit omliggende gemeenten) is een verdere

dagelijkse sector is gemaakt (distributie-plano-

terugloop van het niet-dagelijkse winkelaanbod

logisch onderzoek, zie bijlage) blijkt dat er in

te verwachten. Uit een indicatieve analyse komt

deze dagelijkse boodschappensector een

naar voren dat er in de huidige situatie sprake is

aanzienlijk overaanbod is. De berekening laat

van een overaanbod van circa 15%. Kijkend

duidelijk zien dat supermarkten in de toekom-

naar de trends in de detailhandel en de reeds

stige situatie verder ondergemiddeld zullen

waarneembare krimp van het aanbod is de

functioneren (lagere vloerproductiviteit), wan-

verwachting dat het overaanbod in de toekomst

neer er niks verandert. Dat kan voor de consu-

alleen maar groter wordt. Het overaanbod in de

ment leiden tot een verschraling van het (vers-)

niet-dagelijkse sector resulteert in verschillende

assortiment en mogelijk valt er bij voortzetting

ruimtelijke opgaven:

van de huidige situatie op termijn een super-

•

In de binnenstad zal er met name een

markt (of zelfs meerdere) weg uit de structuur.

verdere terugloop zijn van het modisch

Aangezien supermarkten bepalend zijn voor de

recreatieve aanbod. De binnenstadsvisie

winkelstructuur, noopt het overaanbod ertoe dat

geeft reeds invulling aan deze opgave;

er in de toekomstig gewenste structuur keuzes gemaakt worden.

•

Overaanbod dagelijkse sector noopt tot keuzes

Het overaanbod aan woonwinkels, doe-hetzelf-zaken en tuincentra heeft met name effect op het Stadsbedrijventerrein. Dit aanbod loopt al terug en een verdere versnippering van functies op het bedrijventerrein in de toekomst dreigt. Om dit te voorkomen is het net als in de binnenstad belangrijk dat het gebied duidelijk ingekaderd en afgebakend wordt. De visie in hoofdstuk 3 gaat hier nader op in. Verdere versnippering Stadsbedrijvenpark dreigt

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

17 van 34

3 Visie detailhandelsstructuur

3.1

Vertrekpunt en ambities

Fijnmazige supermarktstructuur: De super-

Subambitie 1: Levendig hoofdcentrum

marktstructuur van Assen is fijnmazig: bijna

De binnenstad van Assen is in 2030 het

In dit hoofdstuk wordt de visie op de toekomstig

elke buurt heeft wel een supermarkt, ook

kloppende publiekshart van Drenthe.

gewenste detailhandelsstructuur geformuleerd. De

relatief kleine verzorgingsgebieden. Niet al

Onderdeel van het programma is de aanwe-

visie speelt in op de situatie zoals die in de vorige

deze supermarkten zijn van een moderne

zigheid van alle winkels die je verwacht in

twee hoofdstukken is beschreven en de ambities

omvang.

een hoofdstad. Nieuwe ondernemers zien

Wisselende staat van winkellocaties: Niet alle

kansen in de binnenstad. Kopen en beleven

winkellocaties in Assen zijn nu even aantrek-

zijn volledig geïntegreerd.

uit de omgevings- en binnenstadsvisie.

Vertrekpunt Assen • Overaanbod winkelmeters: Vanuit kwantitatief

•

•

kelijk. Zowel programmatisch als in uitstraling zijn winkelgebieden Marsdijk en Kloosterveste

Subambitie 2: Spreiding basisvoorziening

oogpunt is er geen aanleiding voor een toevoe-

bijvoorbeeld relatief toekomstbestendig, terwijl

De verbonden stad zet in op leefbare

ging van winkels of winkelmeters. Dit geldt

de staat van het vastgoed en het investerings-

wijken met eigen voorzieningen die

zowel voor de dagelijkse (boodschappen)

niveau in centra als Peelo en Het Sticht te

sociale ontmoeting faciliteren. Voor de

sector als voor de niet-dagelijkse sector (zie

wensen over laat. In de binnenstadsvisie is

dagelijkse boodschappen en andere

§ 2.3). De grootste opgave voor het transfor-

voor het centrum nieuw perspectief geboden

basisvoorzieningen kunnen Assenaren in de

meren van winkelvastgoed ligt in de binnenstad

om een kwaliteitsimpuls te realiseren. Dat is

eigen buurt terecht. De verbonden stad zet

van Assen, maar ook elders in de structuur is

ook in de overige structuur wenselijk.

daarmee in op nabijheid van de dagelijkse

aanleiding om over een alternatief perspectief •

boodschap, en houdt zo rekening met de

voor de winkelfunctie te denken.

Hoofdambitie: Compleet hoofdstedelijk aanbod

vergrijzende bevolking.

Bevolkingsgroei als oplossing?: Het inwonertal

Hoofdambitie is om in de dynamische hoofd-

van de gemeente zal tot 2030 in ieder geval

stad van Drenthe een zo divers en compleet

nog beperkt toenemen tot circa 70.800 inwo-

mogelijk voorzieningenaanbod te bieden voor

Subambitie 3: Kwaliteitsimpuls PDV

ners. Bevolkingsgroei is positief voor voorzie-

Assen en de regio. Zo hoeven Assenaren ook

Op bedrijventerreinen wordt ingezet op

ningen, maar deze mate van groei is onvol-

in de toekomst zo min mogelijk de provincie uit

een betere samenhang en leesbaarheid

doende ‘buffer’ voor de autonome ont­wik­ke-

voor hun aankopen. De toekomstige aanwezig-

van de gebieden, zowel functioneel als

lingen in de winkelsector. De spreiding van de

heid van een divers aanbod is niet vanzelfspre-

ruimtelijk, om de verrommeling te bestrijden.

woningbouwontwikkelingen past binnen het

kend. Deze ambitie vraagt om een hoge mate

Dat vraagt om een duidelijk afgebakende

bestaande stedelijke weefsel en zal daarmee

van concentratie van winkels (de compacte

en aantrekkelijke locatie voor perifere

geen significante verandering betekenen in de

stad).

detailhandelsvestiging (compacte stad).

potentiële spreiding van detailhandel over de stad.

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

19 van 34

3.2 Visie detailhandelsstructuur

Toekomstig gewenste detailhandelsstructuur Assen

De opgaven en ambities voor Assen hebben geresulteerd in de volgende hoofdkeuze: een zo groot mogelijke concentratie van winkelaanbod in de binnenstad, om daar een zo groot en gevarieerd mogelijk voorzieningenniveau te behouden en een verdere toename van leegstand te voorkomen. Daaruit volgt de gewenste detailhandelsstructuur: •

de binnenstad als hoofdcentrum met onder andere het grootste en meest diverse nietdagelijkse winkelaanbod;

•

een fijnmazige structuur van negen boodschappencentra in verschillende categorieën, naar gelang de beoogde verzorgingsfunctie;

•

PDV-locatie Borgstee als uitzonderingslocatie voor de uitstalling en/of verkoop van volumineus assortiment.

De binnenstad: hoofdcentrum De binnenstad is het levendige hoofdcentrum waar winkels en overige publieksfuncties samen een aantrekkelijk programma bieden voor de lokale en regionale bezoeker. Het is dan ook de plek in de structuur met het meest ruime en diverse winkelaanbod. Specifiek voor niet-dagelijks winkelaanbod is de binnenstad dé uitgelezen vestigingslocatie. Om dat te blijven (o.a. impulsaankopen) is de gezamenlijke aantrekkingskracht en promotie van

20 van 34

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

de hele binnenstad essentieel (incl. horeca,

Deze centrumgebieden zijn ondersteunend aan

Wat kan binnen deze structuur?

diensten, cultuur, maatschappelijk, werk, evene-

de binnenstad als hoofdwinkelcentrum en

Binnen de bovenstaande hoofdstructuur is er

menten, etc.). In die bruisende binnenstad, waar

richten zich primair op het bieden van dage-

ruimte voor dynamiek. Dat betekent dat hier

het Drents DNA voelbaar is, kunnen Assenaren

lijkse winkelvoorzieningen voor de inwoners in

constructief wordt meegedacht over nieuwe

ook in de toekomst voor al hun wensen terecht.

hun verzorgingsgebied. Ondersteunend aan dit

concepten, uitbreidingswensen en nieuwvesti-

Het is een uitdaging om tot dat wensbeeld te

dagelijkse aanbod zijn ook frequent bezochte

gingen van winkels. Door duidelijk uit te spreken

komen. De binnenstadsvisie biedt de (ruimtelijke)

niet-dagelijkse winkels (zoals een bloemist) pas-

op welke detailhandelsstructuur er wordt inge-

strategie om die uitdaging gezamenlijk met

send in deze centra. Vanuit de ambitie voor de

zet ontstaat investeringszekerheid voor onder-

vertrouwen tegemoet te treden.

‘verbonden stad’ en de toekomstige relevantie

nemers en eigenaren.

van de boodschappenlocaties is de nabijheid

Ondersteunende boodschappenstructuur

van andere buurt- en wijkfuncties wenselijk

Maar ook binnen deze centrumgebieden zijn,

Vanuit de ambitie voor de ‘verbonden stad’ is een

(afhaalhoreca, kapper, apotheek, wijkcentrum,

gezien het overaanbod aan winkelruimte, alleen

fijnmazige boodschappenstructuur wenselijk. Dat

zorgfuncties, etc.).

nieuwe ontwikkelingen wenselijk die kwalitatief

staat soms op gespannen voet met de hoofdam-

bijdragen aan het vervullen van de hier be-

bitie voor een ‘compleet hoofdstedelijk aanbod’,

PDV-locatie Borgstee voor volumineus aanbod

schreven functie en positie. Zo zijn gemeente-

die juist om concentratie vraagt. Deze twee

De gewenste functie voor Borgstee is de

verzorgende winkels niet passend in de onder-

ambities vereisen een goede verhouding in

aantrekkelijke ‘woonboulevard’ voor de regio.

steunende centrumgebieden en is de gewenste

spreiding en omvang van boodschappenlocaties.

Hier is in een overzichtelijk gebied een com-

omvang van supermarkten gekoppeld aan de

Daarbij is het lokale draagvlak bepalend. Een

pleet aanbod aan o.a. meubels, tuinartikelen en

omvang van het beoogde verzorgingsgebied.

duurzame structuur betekent namelijk ook een

doe-het-zelf­artikelen te vinden. De consument

structuur waarbinnen ondernemen op de lange

kan hier kijken en vergelijken. Vestiging van

Wat kan buiten deze structuur?

termijn mogelijk blijft, wetende dat er reeds een

winkels buiten de reguliere centra kan hier

In principe zijn nieuwe detailhandelsontwikkelin-

overaanbod is aan supermarkten. De resulteren-

worden overwogen, omdat het volumineuze

gen alleen mogelijk binnen de hoofdstructuur.

de gewenste structuur bestaat uit negen locaties:

assortiment om een uitstallingsruimte vraagt die

Buiten de hoofdstructuur werkt de gemeente

•

inpassing in reguliere centra bemoeilijkt (zie

mee aan functiewijziging van winkelruimte naar

beleidsregels §4.2). Als alternatieve locatie voor

andere functies om het overaanbod terug te

(bijvoorbeeld minder grootschalige) winkels met

dringen.

• • • •

Hoofdboodschappenlocatie Triade Grote wijkcentra Kloosterveste en Marsdijk Klein wijkcentrum Vredeveld Buurtcentra Peelo, Nobellaan en Het Sticht Buurtsupermarkten Maasstraat en Paganinilaan

volumineus assortiment kan locatie Cité worden onderzocht, zoals ook wordt benoemd in de Binnenstadsvisie (zie §1.5).

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

21 van 34

3.3

Wat betekent dat?

ten achten we voor de Assense context (huidig aanbod en verzorgingsgebieden) de volgende

In de hiervoor beschreven hoofdstructuur zit

grove indeling passend:

een duidelijk hiërarchische onderverdeling. De

•

ontwikkelingsmogelijkheden van ieder winkelcentrum wordt afgestemd op de daarin beoogde

1.000 m2 wvo: minimum maat moderne supermarkt;

•

functie en positie. Daarnaast wordt rekening

1.000 - 1.200 m2 wvo: standaard supermarkt;

gehouden met de huidige staat (o.a. uitstraling,

•

1.200 - 1.500 m2 wvo: ruime supermarkt;

samenhang gebied).

•

≥ 1.500 m2 wvo: bovenlokale stedelijke supermarkt.

Hoofdwinkelgebied (de binnenstad) Voor de binnenstad ligt er met de Binnen­

Aangezien er geen kwantitatieve marktruimte is

stadsvisie een concreet plan voor de toekomst.

voor meer supermarktaanbod kan ook binnen

De grote opgave om het overaanbod aan

de structuur alleen vanuit kwalitatieve argumen-

winkelruimte te transformeren wordt onder

ten meegewerkt worden aan schaalvergroting.

andere aangevlogen door toe te werken naar

Een kwalitatief argument is bijvoorbeeld dat

een compact publiekshart. Wanneer in dit

supermarkten binnen de structuur sterk genoeg

beleid wordt gesproken over ‘concentreren van

moeten zijn om overeind te blijven (minimum

winkels in de binnenstad’ wordt dat gebied

maat). Een andere zou kunnen zijn dat schaal-

bedoeld (zie Binnenstadsvisie voor verdere

vergroting van een supermarkt ervoor zorgt dat

details).

de gewenste functie en positie van het betref-

Triade als hoofdboodschappenlocatie

fende winkelgebied wordt behouden of gereali-

Supermarkten

seerd.

Supermarkten zijn structuurbepalend. De haalbare omvang van supermarktaanbod heeft

Hoofdboodschappenlocatie (Triade)

te maken met het draagvlak. De omvang van

Triade biedt centraal in de gemeente voor

individuele supermarkten heeft echter ook

iedereen een breed en modern stedelijk bood-

invloed op de mate van bovenlokale aantrek-

schappenaanbod. Bij deze functie en positie

kingskracht (supermarkt belangrijk bezoekmo-

past onder andere een bovenlokaal functione-

tief). In de schaalontwikkeling van supermark-

rend supermarktaanbod. Albert Heijn en Dirk

22 van 34

Compact publiekshart binnenstadsvisie

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

samen zijn de grootste supermarktconcentratie,

de 1.000 en 1.200 m² wvo wenselijk. Met name

met name door de omvang van de Albert Heijn,

de Aldi is in dit profiel momenteel aan de kleine

die met circa 2.250 m² wvo de grootste super-

kant. Verder is hier een compleet overig bood-

markt van de gemeente is.

schappenaanbod wenselijk (verszaken, slijter, bloemen, drogist).

Grote wijkcentra (Marsdijk en Kloosterveste) Marsdijk en Kloosterveste zijn ook in de toe-

Buurtcentra (Nobellaan, Het Sticht en Peelo)

komst de wijkcentra met het grootste en meest

De winkelgebieden Nobellaan, Het Sticht en

diverse winkelaanbod. Een groot wijkcentrum is

Peelo hebben in de gewenste structuur een

een winkelgebied met twee ruime supermarkten

functie als buurtcentrum. Het beoogde verzor-

van circa 1.200 tot 1.500 m² wvo en een com-

gingsgebied is kleiner dan de wijkcentra. Voor

pleet overig boodschappenaanbod (verszaken,

een buurtcentrum is één supermarkt van rond

slijter, bloemen, drogist) en enige aanvulling in

de 1.200 m² wvo passend met enig aanvullend

frequente benodigdheden (huishoudelijk, textiel,

boodschappenaanbod (enkele verszaken,

optiek, fiets). Het huidige aanbod voldoet daar

bloemist).

ruim aan en is redelijk in verhouding tot de

•

Winkelcentrum Het Sticht heeft een unieke,

omvang van de omliggende wijken; in Marsdijk

maar toch vooral verouderde uitstraling en

wonen ruim 12.000 mensen, in Kloosterveen

structuur. Deze situatie, met onder andere

circa 11.400 (+ woningontwikkeling). Beide

een kleine supermarkt, is niet toekomstbe-

wijkcentra hebben momenteel een moderne,

stendig. Bij een gebiedsontwikkeling is het

toekomstbestendige uitstraling en er is geen

logisch om een moderne supermarkt als

winkelleegstand. De ambitie is dan ook om dit

uitgangspunt te nemen.

zo te houden.

•

Vredeveld als klein wijkcentrum

Winkelcentrum Peelo heeft een passend aanbod voor de beoogde functie en is goed

Klein wijkcentrum (Vredeveld)

aangesloten op andere voorzieningen

Winkelcentrum Vredeveld bedient een aanzien-

(huisarts, school, sportzaal), het vormt zo

lijk deel van Assen-Oost. In deze wijk wonen

echt het ‘hart van de buurt’. Het gebied oogt

circa 9.000 mensen. Een positionering als klein

echter verouderd. Voor het bestendigen van

wijkcentrum is passend bij dit verzorgingsge-

de locatie en vanuit de grotere gebiedsop-

bied. Hier zijn twee supermarkten van tussen 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

Nabijheid van voorzieningen in de verbonden stad

23 van 34

•

gave kan een herontwikkeling wenselijk

passend, met een bezoekgemak gericht op de

blijken.

omwonenden.

Winkelcentrum Nobellaan ligt aan een belangrijke ontsluitingsweg en tussen

Borgstee

verschillende buurten en heeft daardoor

De niet-dagelijkse winkelstructuur van Assen

een wat groot potentieel verzorgingsgebied

bestaat hoofdzakelijk uit de binnenstad en het

voor een buurtcentrum. Vanwege de ligging

Stadsbedrijvenpark met o.a. Borgstee. In de

vlakbij de binnenstad en Triade en de

binnenstad zijn ook veel grootschalige winkel-

ambitie voor een fijnmazige structuur (o.a.

ruimten beschikbaar. De grote opgave en

in Pittelo en Noorder­veld) is hier geen

ambities voor de binnenstad kaderen daarmee

bovenlokaal functionerend centrum wense-

de ambities voor Borgstee. Gezien het overaan-

lijk. Het aanbod aan de Nobellaan is reeds

bod en de reeds bestaande afname van het

van ruime omvang voor een buurtcentrum.

winkelaanbod aan woninginrichting, doe-hetzelf en tuincentra (zie § 2.3) is een ruimtelijke

Buurtsupermarkten Maasstraat en Paganinilaan

concentratie van de perifere vestigingsmogelijk-

Vanuit de ambitie ‘de verbonden stad’ worden in

heden wenselijk. Hiermee wordt verdere ver-

de buurten Pittelo en Noorderveld twee buurt-

snippering en verrommeling voorkomen.

Op naar een samenhangende ‘woonboulevard’

Afbakening PDV-zone ‘Borgstee’

supermarkten in de gewenste detailhandelsstructuur opgenomen. Zo wordt, waar dat vanuit

In een compact gebied wordt een aantrekkelijk

draagvlak redelijkerwijs haalbaar is, voorkomen

en toekomstbestendig ‘woonboulevard’-milieu

dat inwoners van een eigen buurt of wijk een

nagestreefd. Dit gebied wordt afgebakend door

grote verkeersader over moeten (Europaweg) of

de wegen Peelo, Europaweg Noord en de

op significante reisafstand wonen van basisaan-

Mahatma Gandhiweg (ofwel ‘Borgstee’, zie

bod (indicatie 5 min. fietsen/20 min. lopen). De

afbakening kaart rechts). Als ‘uitloper’ kan ook

supermarktlocaties aan de Maasstraat in Pittelo

het hoekpand aan de rotonde bij de

en aan de Paganinilaan in Noorderpark zijn in

Zijlmakerstraat tot dit gebied worden gerekend

dat opzicht relevante schakels in de spreiding.

(overkant Mahatma Gandhiweg), evenals de

Deze supermarktlocaties zijn strikt voor de

huidige Praxis locatie. Nieuwe grootschalige

basisbehoeften van de direct omwonenden.

winkels die volumineuze artikelen verkopen

Hiervoor is een omvang van 1.000 m² wvo

dienen enkel binnen dit afgebakende gebied

24 van 34

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

een plek te krijgen. Op Borgstee is momenteel

•

Gebruik te maken van instrumenten zoals

ook nog bedrijfsruimte aanwezig die niet past

‘stedelijke kavelruil’ om samen met eigena-

binnen dit profiel (o.a. autobedrijf). Het doel is

ren te komen tot compactere winkelgebie-

om in de duidelijk afgebakende zone toe te

den.

werken naar een samenhangend gebied, waar

•

Bestaande, in onbruik zijnde juridische

de consument gemakkelijk bij meerdere winkels

detailhandelsmogelijk­heden in bestem-

kan ‘kijken en vergelijken’, en de publieke ruimte

mingsplannen buiten de gewenste structuur,

veilig kan worden ingericht voor consumenten.

ofwel zogenaamde ‘ongewenste planologische plancapaciteit’ te schrappen;

Voor bepaalde volumineuze concepten met een

•

Te handhaven op illegale detailhandel;

wat kleinere winkelomvang kan ook gekeken

•

Buiten de structuur niet mee te werken aan

worden naar een concentratie op locatie Cité

het verbeteren van de randvoorwaarden

(bijvoorbeeld keuken- of badkamers) in de

voor detailhandelsactiviteiten.

binnenstad.

Buiten de hoofdstructuur De gemeente Assen zet vol in op deze detailhandelsstructuur. Om de winkelgebieden zoveel mogelijk te ondersteunen, acht de gemeente detailhandel buiten deze centra ongewenst en kiest zij er voor winkel­meters buiten de gewenste detailhandelstructuur te verminderen. Dit doet zij door: •

Eigenaren te motiveren om te investeren in de transformatie van hun (leegstaande) winkelpand. De gemeente zal een positieve houding hanteren bij een benodigde planologisch-juridische procedure voor transformatie naar alternatieve, gewenste functies (o.a. wonen); 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

25 van 34

4 Beleidskader en uitvoering

26 van 34

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

4.1

Ruimtelijk beleid

nieuwe detailhandelsontwikkelingen. Door het

opstellen van het nieuwe omgevingsplan (na

toetsingskader te volgen, wordt bepaald of een

vaststelling van de omgevingswet).

De ambities en visie zoals geformuleerd in

detailhandelsontwikkeling op de beoogde plek

hoofdstuk 3 worden in dit hoofdstuk doorver-

wel of niet gewenst is (zie onderstaand stroom-

Het bestemmingsplan (omgevingsplan) is het

taald naar uitvoerbaar ruimtelijke detailhandels-

schema voor een versimpelde weergave van

meest krachtige instrument dat de gemeente tot

beleid. Met de ruimtelijke visie in hoofdstuk 3

die afweging). Mocht een initiatief passen in de

haar beschikking heeft om ruimtelijk beleid te

geeft de gemeente duidelijkheid aan marktpar-

structuurvisie dan wordt de ruimtelijke inpas-

voeren. Hierin wordt door middel van bestem-

tijen. Het voeren van een duidelijk, consequent

baarheid op de locatie getoetst (o.a. fysieke

mingen en voorschriften structureel bepaald

ruimtelijk detailhandelsbeleid zorgt zo uiteinde-

ruimte, parkeren).

waar wel en waar geen detailhandel is toege-

lijk voor investeringen en dynamiek waar dit

staan. In het bestemmings- (of omgevings)plan

wenselijk is en daarmee voor een duurzame en

Vertaling naar bestemmingsplan/omgevingsplan

kan de gemeente gebieden aanwijzen waar

vitale detailhandelsstructuur voor inwoners en

Om succesvol ruimtelijk detailhandelsbeleid te

detailhandel mag plaatsvinden. Buiten deze

bezoekers (zie figuur pagina 26).

kunnen voeren, is het van belang dat de visie

gebieden wordt geen (uitbreiding van) detail-

wordt vertaald in bestemmings-/omgevingsplan-

handel toegestaan.

Voor de gemeente biedt de visie op de detail-

nen. Dit gebeurt in principe bij de eerstvolgende

handelsstructuur een toetsingskader voor

herziening van een bestemmingsplan of bij het

Toetsingskader voor initiatieven voor nieuwe detailhandelswinkelontwikkelingen in de gemeente Assen

Binnen reguliere winkelgebieden

Locatie Nee Initiatief in regulier winkelgebied in beoogde winkelstructuur? (zie §3.2)

Ja

In welk winkelgebied ligt het initiatief?

Hoofdcentrum Ondersteunend

Binnenstad Assen

Buiten reguliere winkelgebieden

Behoudt het winkelgebied na realisatie van het initiatief de beoogde verzorgingsfunctie? (zie §3.3) Ja

Initiatief passend in beoogde structuur

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

Nee

Ligt het initiatief op Borgstee

Ja

Welk assortiment/omvang bevat het initiatief? Welk assortiment/omvang is toegestaan op Borgstee? (zie afwegingskader §4.2)

Nee

Initiatief niet passend in beoogde structuur

Is het initiatief passend op Borgstee

Nee

Ja

Initiatief passend in beoogde structuur

27 van 34

28 van 34

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

4.2 Beleidsregels

Daarbinnen geldt de huidige contour van de

•

detailhandel in volumineuze woninginrich-

centrum- danwel detailhandelsbestemming,

tingsartikelen, zoals keukens, badkamers,

Winkels: wat is detailhandel?

tenzij anders aangegeven (bijv. Borgstee,

sanitair, vloeren, zonwering, meubels en

Wat wel of niet detailhandel is, is niet voor

Binnenstadsvisie). Dit sluit aan bij de provinciale

jacuzzi’s;

iedereen altijd direct duidelijk. Voor de planolo-

omgevingsverordening (2018). In sommige

gische vertaling naar bestemmingsplannen zijn

gevallen kan afgeweken worden van dit prin-

de ruimtelijke effecten (op beoogde winkelstruc-

cipe, maar bij elke vergunningaanvraag is dit

•

tuincentra;

tuur, aantrekkende werking consumentenver-

het vertrekpunt. Hieronder gaan we in op de

•

andere detailhandel in uitsluitend zeer

keer) en verschijningsvorm (ruimtegebruik,

specifieke uitzonderingen voor de gemeente

volumineuze artikelen (> 1 m³), zoals

uitstraling, reclame) relevant. De betaling ter

Assen.

speeltoestellen als trampolines.

•

bouwmarkten en andere allround doe-hetzelfzaken;

plaatse is, met de grote mogelijkheden voor online betaling, niet meer relevant voor ruimte-

PDV: aard en omvang van goederen

Het is vanuit o.a. de ambities voor de ontrom-

lijk beleid. Van een detailhandelsactiviteit is in

De aard of omvang van goederen die winkels

meling van bedrijventerreinen niet wenselijk dit

ieder geval sprake wanneer er een ruimte is die

verkopen is ruimtelijk relevant voor vestigings-

type winkels op verschillende bedrijvenlocaties

gericht is op/en of toegankelijk is voor consu-

beleid*. De uitstalling van volumineuze artikelen

toe te staan. Daarmee wordt duurzaam vast-

menten (winkelruimte, showroom, afhaalpunt).

is vaak moeilijk inpasbaar in reguliere centrum-

goedgebruik niet in de hand gewerkt en daar-

Ook fenomenen als pop-up stores en flitsver-

gebieden. Daarom kan voor de vestiging van

naast is een mix van consumenten- en bedrijfs-

koop vallen daarmee onder de definitie van

deze winkels bij uitzondering een locatie buiten

verkeer een veiligheidsrisico. Een ander

detailhandel (en horen dus plaats te vinden

de reguliere detailhandelsstructuur worden

argument voor concentratie is dat de consu-

binnen reguliere winkelgebieden). Met het

overwogen.

ment bij typisch volumineus aanbod zoals o.a.

inrichten van een ruimte voor consumenten is

meubels en tuinartikelen wil ‘kijken en vergelij-

het aannemelijk dat detailhandel een wezenlijk

Onder andere winkels binnen de volgende bran-

ken’. Borgstee is daarvoor de aangewezen

onderdeel is van de bedrijfsvoering. Daarnaast

ches voeren een assortiment waardoor vesti-

locatie.

is zichtbaarheid van een verkoopfunctie vanaf

ging op een uitzonderingslocatie kan worden

de openbare weg een duidelijk kenmerk van

overwogen:

De genoemde branches zijn in principe ook in

detailhandel.

*

centra inpasbaar. Om een toetsingskader te

Winkels in winkelgebieden Winkels horen thuis in de reguliere winkelgebieden die zijn aangewezen in hoofdstuk 3.

De Europese Dienstenrichtlijn schrijft voor dat men alleen mag differentiëren in het toestaan van branches op een bepaalde locatie als daar goede ruimtelijke argumenten voor zijn. Regels voor zogenaamde ‘territoriale beperkingen’ van detailhandelsvestigingen moeten niet discriminerend, noodzakelijk en evenredig zijn.

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

vormen voor de ‘moeilijk inpasbaarheid’ is de schaalgrootte van een winkel een ruimtelijke relevante en toetsbare factor. Een winkel met volumineus assortiment op Borgstee moet

29 van 34

daarom een minimum omvang van 1.000 m²

Branchevreemd aanbod

bruto vloeroppervlak (bvo) hebben.

Grootschalige winkels die zich vanwe de aard of

ABC-goederen (auto’s, boten, caravans) en

omvang van hun artikelen willen vestigen buiten

detailhandel in grove bouwmaterialen zijn

de reguliere winkelgebieden mogen slechts in

eveneens volumineus, maar voor deze bedrij-

beperkte mate branchevreemd aanbod verko-

ven gelden in de praktijk vaak bijkomstige

pen. Het nevenassortimentsdeel neemt niet

criteria (o.a. milieuzone vanwege bedrijfsactivi-

meer ruimte in beslag dan 100 m² wvo of 10%

teit) en ze worden door de consument niet

van het netto winkelvloeroppervlak. Zo wordt

verwacht bij een PDV-locatie. Voor een intuï-

voorkomen dat het branchevreemde aanbod

tieve- en praktische indeling van een bedrijven-

zelfstandige aantrekkingskracht uitoefent en dat

terrein kan het wenselijk zijn ABC-goederen en

is niet in lijn met de basisprincipes van het

detailhandel in grove bouwmaterialen ruimtelijk

gemeentelijk detailhandelsbeleid. Ongebrei­

te scheiden van andere volumineuze concep-

delde verkoop van branchevreemde artikelen

ten. ABC-goederen zijn nu bijvoorbeeld al meer

op perifere locaties buiten de centra dient te

geconcentreerd aan de Industrieweg.

worden voorkomen.

Voor branches of formules die niet vanwege

Kringloopbedrijven

de schaal van het artikel, maar bijvoorbeeld

De economie ontwikkelt zich naar een meer

vanwege de schaal van de winkel buiten winkel-

circulair gebruik. Tweedehandswinkels en

gebieden willen vestigen (zoals grote sportwin-

kringloopbedrijven maken daar onderdeel van

kels of multimediawinkels) zijn niet op voorhand

uit. Tweedehandswinkels passen prima in

ruimtelijk-relevante criteria te vinden. Het

centrumgebieden. Kringloopbedrijven hebben

ruimtelijk-relevante onderscheid met bijvoor-

echter vooral een bedrijfslogistieke functie en

beeld een warenhuis of een (grote) modewinkel

uitstraling. Voor kringloopbedrijven die zich

is niet evident.

vooral bezighouden met het verzamelen en

Meewerken aan transformatie buiten structuur

sorteren van goederen en waar het eventueel uitstallen van goederen voor consumenten ruimtelijk ondergeschikt is kan een locatie buiten de winkelstructuur worden overwogen. Duidelijk beleid zorgt voor hernieuwde dynamiek

30 van 34

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021

Detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit

Op trafficlocaties (bijvoorbeeld een tankstation,

Inter­net­winkels die geen aan de winkelactiviteit-

Van oudsher vindt detailhandel plaats als

treinstation) waar ondergeschikte detailhandel

gerelateerde ruimtelijke kenmerken hebben, zijn

ondergeschikte nevenactiviteit bij andere

plaatsvindt, dient het assortiment gericht te zijn

niet relevant voor het detailhandelsbeleid en

bedrijfsactiviteiten. De vraag die zich daarbij

op de directe behoefte van de reiziger, bijvoor-

moeten voldoen aan de bestemming van de

vaak voordoet is in hoeverre de detailhandels-

beeld motorolie, een flesje drinken of een belegd

betreffende locatie (wonen, bedrijf, kantoor,

activiteit ondergeschikt is en/of deze noodzake-

broodje voor onderweg, en dus geen pasta of

agrarisch, etc.). Zo is een distributiecentrum van

lijk en/of gebruikelijk is voor de hoofdactiviteit.

pakken melk.

een internetwinkel net als ieder ander logistiek

Voor de planologische vertaling in bestem-

bedrijf op een locatie met de bestemming bedrijf

mingsplannen zijn vooral de ruimtelijke effecten

Internetverkoop

toegestaan, zolang hier geen consumenten ter

en verschijningsvorm relevant (zie “wat is

Naast de traditionele winkel met verkoop ter

plaatse komen.

detailhandel”).

plaatse zijn er allerlei nieuwe vormen waar consumenten producten kunnen zien en afhalen.

Afwijkingsbevoegdheid Gemeenten zijn bevoegd om gemotiveerd af te

Non-food-productiebedrijf Bij een productiebedrijf wordt in beperkte mate

Wanneer de consument ter plaatse komt, is er

wijken van vastgesteld beleid in situaties die

detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit

sprake van een ruimtelijke detailhandelsactiviteit,

vanwege het uitzonderlijke karakter een bijzon-

toegestaan (‘productiegebonden detailhandel’).

die planologisch als zodanig wordt beoordeeld

dere beoordeling behoeven. Eventuele afwijkin-

Belangrijk is dat deze detailhandel de verkoop

(incl. showroom en afhaalloket). Afhaal­punten

gen moeten overtuigend en specifiek gemoti-

betreft van door het bedrijf/op het perceel zelf

van internetwinkels zijn derhalve net als elke

veerd en onderbouwd worden om een

geproduceerde of bewerkte producten. Een

andere detailhandelsactiviteit toegestaan in de

juri­di­sche toetsing te kunnen doorstaan. Met

voorbeeld hiervan is het laten maken van een

reguliere winkelcentra. Deze activiteiten passen

dergelijke afwijkingen dient terughoudend

kentekenplaat bij een autogarage. Er is geen

tenslotte perfect binnen de wenselijke winkel-

omgegaan te worden. Een onzorgvuldige

uitstraling als winkel of vergelijkbare verkeers-

structuur. De gebieden binnen die structuur zijn

uitzondering op beleid creëert onzekerheid en

aantrekkende functie. De fysieke uitstalruimte is

bovendien al ingericht op consumen­ten(ver­keer)

mogelijk een juridische precedent. Dit verzwakt

maximaal 10% van het bedrijfsvloeroppervlak,

en zorgen voor een fijnmazige spreiding over de

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=c3575857-f7de-4a21-b146-1943b32fa21b