7. Weverstraat 2 BOB weigering herziening BP, concept Visie op de detailhandelsstructuur
Tekst van het document
Visie op de detailhandelsstructuur Gemeente Assen
Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl
Opdrachtgever: Contactpersoon:
Gemeente Assen De heer T. Klompmaker
Projectteam DTNP: Projectnummer: Datum:
De heer T. Wissink De heer P. Bos 2180.0920 06 december 2021
Visie op de detailhandelsstructuur Gemeente Assen
1
Context & analyse
1
4
Beleidskader en uitvoering
26
1.1
Aanleiding en doel
2
4.1
Ruimtelijk beleid
27
1.2
Regionale positie
3
4.2
Beleidsregels
29
1.3
Inwoners
4
1.4
Winkelaanbod
5
Bijlage
32
1.5
Vigerend beleid
9
Bijlage 1: DPO supermarkten
33
2
Trends en ontwikkelingen
11
2.1
Landelijke trends
12
2.2
Boodschappen
14
2.3
Lokale ontwikkeling
16
2.4
Verwachtingen toekomst
17
3
Visie detailhandelsstructuur
18
3.1
Vertrekpunt en ambities
19
3.2
Visie detailhandelsstructuur
20
3.3
Wat betekent dat?
22
Inhoudsopgave
1 Context & analyse
1.1
Aanleiding en doel
gisch beleid (bestemmingsplan/
Leeswijzer
Omgevingsplan/Omgevingsvisie);
Het vervolg van hoofdstuk 1 beschrijft het
Biedt duidelijkheid aan marktpartijen voor
vigerende beleid aangaande detailhandel in de
De aanhoudende veranderingen in het koop- en
de mogelijkheden in de afzonderlijke
gemeente Assen en schetst de bestaande
vrijetijdsgedrag van consumenten en in het
centrumgebieden en daagt uit tot nieuwe
detailhandelsstructuur. Hoofdstuk 2 beschrijft
vestigingsgedrag van winkels, de recente
investeringen op de juiste locaties.
de landelijke en lokale trends en ontwikkelingen
Aanleiding
•
jurisprudentie over de motiveringsvereisten voor
in de detailhandel. Hoofdstuk 1 en 2 leiden tot
ruimtelijk detailhandelsbeleid en de gevolgen
(Participatie)proces
opgaven en uitgangspunten voor de detailhan-
van de coronacrisis zijn aanleiding nieuw
Gedurende het proces zijn er verschillende
delsstructuur, die vanuit heldere ambities in
detailhandelsbeleid op te stellen. De gemeente
bijeenkomsten geweest met een ambtelijke
hoofdstuk 3 wordt uitgewerkt tot een visie op de
Assen stelde eerder dit jaar al de Omgevings
projectgroep en met een externe klankbord-
toekomstig gewenste structuur. Het rapport sluit
visie en Binnenstadsvisie vast. De ambities uit
groep. Aan deze klankbordgroep namen o.a.
af met hoofdstuk 4, waarin de visie wordt
deze stukken vragen om een nadere uitwerking
lokale vertegenwoordigers van verschillende
doorvertaald naar een beleidskader.
van de gemeentelijke detailhandelsstructuur.
winkelbranches- en gebieden deel. Zo waren er vertegenwoordigers van zowel de binnenstad,
De gemeente werkt momenteel ook aan de
als de wijk- en buurtcentra, als de bedrijventer-
Ruimtelijk Economische Visie (REV). Deze visie
reinen aanwezig. De opmerkingen die de
op de detailhandelsstructuur zal een belangrijk
klankbordgroep heeft geplaatst bij het concept-
uitgangspunt vormen voor de REV.
rapport zijn verwerkt in dit definitieve document. Ook zijn betrokkenen tussen 11 en 31 oktober
Doel
op een speciaal ingerichte participatiewebsite
De visie op de detailhandelsstructuur:
geïnformeerd over de analyse en denkrichting.
•
speelt in op de veranderende consumentenvoorkeuren, winkel- en vrijetijdsgedrag en voorziet in een duurzame voorzieningenstructuur die hierop inspeelt;
•
biedt juridisch deugdelijk gemotiveerde kaders voor het te voeren ruimtelijke detailhandelsbeleid, zowel voor het toetsen van plannen als voor het motiveren van planolo-
2 van 34
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
1.2
Regionale positie
Assen in de regio (winkelgebieden geschaald naar m² wvo)
Assen is de hoofdstad van de provincie Drenthe en met 68.800 inwoners tevens de grootste plaats in deze provincie*. Via de A28 is de stad direct verbonden met Groningen. De binnenstad van Assen heeft met circa 215 winkels een ruim en gevarieerd winkelaanbod. Vanwege dit aanbod vervult de binnenstad ook een functie voor de direct omliggende gemeenten. In de niet-dagelijkse winkelsector (bijvoorbeeld kleding, huishoudelijke artikelen of een juwelier) komt circa 40% van de bestedingen van buiten de eigen gemeente**. Ook de ‘perifere detailhandelslocatie’ Borgstee (met een ruim aanbod aan o.a. woonwinkels, doe-het-zelfzaken en tuincentra) op het bedrijventerrein vervult een bovenlokale functie. De dichtstbijzijnde grotere stad met een significant ruimer winkelaanbod is Groningen (ca. 520 winkels), op ongeveer een half uur rijden. Circa 10% van de bestedingen van Assenaren in fysieke niet-dagelijkse winkels vloeit af naar Groningen.
* Assen in Cijfers, 2021. ** Koopstromenonderzoek Oost-Nederland, 2019.
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
3 van 34
1.3
Inwoners
Woningbouw In de Woonvisie 2021 wordt ingezet op een
Inwoners
netto toename van 2.500 tot 3.000 woningen in
De gemeente Assen heeft circa 68.800 inwo-
2030.** Passend bij de bevolkingsontwikkeling,
ners. Het inwonertal zal de komende jaren nog
is er met name behoeft aan extra woningen
(licht) toenemen tot 70.800 in 2030*. Deze
voor ouderen en kleinere huishoudens.
inwonergroei zet volgens de prognose nog door
De nieuwe woningen ontstaan zowel door
tot 2045 en zal daarna stabiliseren. In de direct
verdichting binnen de bestaande contouren van
omliggende gemeenten is er naar verwachting
de stad, als door uitbreidingswijken daarbuiten.
juist sprake van een bevolkingskrimp. De
Zo worden in het plan ‘Assen Centraal’ circa
gemeente Assen werkt momeenteel echter aan
1.300 woningen toegevoegd in de binnenstad,
een versnelling en uitbreiding van de woning-
het Havenkwartier en de Stadsboulevard***.
bouwplannen, waardoor het daadwerkelijke
Daarnaast komen er in Lariks en Noorderpark
aantal inwoners in de toekomst hoger uit kan
meer dan 500 woningen bij. Buiten de bestaan-
vallen.
de stad worden er bijvoorbeeld bij de woonwijk
Binnenstedelijke verdichting bij het Havenkwartier
Kloosterveen aan de westkant van Assen De bevolking van Assen vergrijst. Het aandeel
verrijzen in ieder geval circa 500 nieuwe wonin-
65+ers zal de komende jaren toenemen.
gen. Mogelijk worden dit er in de toekomst nog
Gevolg hiervan is dat de beroepsbevolking in
meer.
de gemeente in absolute zin zal afnemen.
*
CBS Statline, 2020.
4 van 34
** Woonvisie Assen 2021. *** Website gemeente Assen, 2021.
Woonwijk Kloosterveen wordt verder uitgebreid 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
1.4 Winkelaanbod
omvang van de winkels in deze sector loopt sterk uiteen. Zo zijn er de supermarkten
Het meest ruime en diverse winkelaanbod in de
Albert Heijn (ca. 2.250 m² wvo), Jumbo (ca.
gemeente is te vinden in de binnenstad van
2.200 m² wvo), Dirk (ca. 1.300 m² wvo) en
Assen. Hier is bijvoorbeeld zo goed als al het
Lidl
mode-aanbod te vinden. De binnenstad heeft
(ca. 950 m² wvo), maar ook Kaasshop
ook een leegstandsprobleem. De verschillende
Vanderveen (ca. 40 m² wvo) en bakkerij
wijk- en buurtcentra draaien meer op dagelijks
Riedstra (ca. 30 m² wvo).
bezochte winkels. In deze centra is er juist geen
•
Naast de dagelijkse winkels zijn er in het
winkelleegstand. De omvang van de wijk- en
centrum circa 70 modezaken met een totaal
buurtcentra sluit over het algemeen goed aan
winkelvloeroppervlak van ca. 19.100 m²
bij de omvang van de omliggende buurt. Op het
wvo. De grootste panden worden in dit
bedrijventerrein is op locatie Borgstee een
segment gevuld door de grote ketens, zoals
(relatieve) clustering van woonwinkels en
Scapino, The Sting en C&A. Er zijn echter
doe-het-zelfzaken. Verspreid buiten deze
ook diverse kleine zelfstandigen in de
winkelgebieden is er ook op de overige bedrij-
binnenstad te vinden, zoals Boutique
venterreinen en in de woonwijken nog detail-
Marie-Bo en Keskusta.
handel te vinden.
•
Heringericht Koopmansplein
Behalve de modezaken bevinden zich nog circa 100 overige niet-dagelijkse winkels
Binnenstad
(circa 32.000 m² wvo) in het centrum.
In de binnenstad zijn ca. 215 winkels te vinden
Hiertoe behoren o.a. publiekstrekkers als
(ca. 63.400 m²) bestaande uit een divers palet
Hema en Action, maar ook bijvoorbeeld de
aan branches. Het winkelaanbod bestaat voor
Wereldwinkel en Schoonenberg Horen.
ongeveer 45% uit zelfstandigen. De gemiddelde
•
Warenhuis Vanderveen aan het recent
winkelomvang in de dagelijkse sector (zonder
opgeknapte Koopmansplein is met ca.
supermarkten) bedraagt ca. 140 m² wvo, in de
17.500 m² wvo* een significante factor.
niet-dagelijkse winkelsector is dit ca. 300 m²
•
wvo. •
In de binnenstad staan momenteel ca. 90 panden leeg (ca. 18.000 m² wvo). Daarmee
Het dagelijkse winkelaanbod bestaat uit circa 45 winkels (12.250 m² wvo). De
*
Website Warenhuis Vanderveen.
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
Albert Heijn in Kloosterveste
5 van 34
is de leegstand qua omvang vergelijkbaar
Winkelaanbod in de gemeente Assen
met het totale mode-aanbod in het centrum. Het voormalig V&D-pand aan het Koop mansplein is goed voor ca. 3.850 m² wvo van deze leegstand.
Kloosterveste Winkelcentrum Kloosterveste is gelegen in de wijk Kloosterveen in het zuidwesten van Assen. Kloosterveste is in 2010 geopend, het vastgoed van dit winkelgebied is modern en oogt verzorgd. Hier is van alle winkelgebieden buiten het hoofdcentrum het meest diverse winkelaanbod te vinden (ca. 20 winkels, ca. 5.700 m² wvo). •
Met Albert Heijn (circa 1.450 m² wvo) en Lidl (circa 1.000 m²) zijn er twee complementaire supermarkten.
•
Het overig dagelijkse aanbod bestaat uit o.a. Kruidvat en Etos.
•
Het niet-dagelijkse aanbod omvat een volwaardig aanbod aan frequente benodigdheden, zoals Hema en Action.
Marsdijk In het noordoosten van Assen ligt winkelcentrum Marsdijk (14 winkels, ca. 4.500 m² wvo). Dit centrum is recent gerenoveerd en ook de twee aanwezige supermarkten kregen een facelift. Met de recent vernieuwde en vergrote
6 van 34
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
supermarkten Jumbo (ca. 1.450 m² wvo) en Lidl
Winkelaanbod in de gemeente (winkelomvang geschaald naar m² wvo)
(ca. 1.200 m² wvo) is er een complementair boodschappenaanbod aanwezig. Het overige dagelijkse aanbod (6 winkels, ca. 650 m² wvo) bestaat uit o.a. een bakker, een slijter en een groenteboer. Binnen de niet-dagelijkse sector (8 winkels, ca. 1.150 m² wvo) zijn er grote ketens als Zeeman en Big Bazar te vinden.
Vredeveld Vredeveld, gelegen in het oosten van Assen, is in 2011 voor het laatst gerenoveerd. Ook hier zijn met Albert Heijn (ca. 1.250 m² wvo) en Aldi (ca. 800 m² wvo) twee complementaire supermarkten. Het aanvullende dagelijkse aanbod is in Vredeveld met enkel een slijter en een bakker vrij beperkt. Het niet-dagelijkse winkelaanbod (ca. 500 m² wvo) bestaat uit Wibra, een bloemist en een fietsenzaak.
Nobellaan Winkelcentrum Nobellaan (13 winkels, ca. 3.600 m² wvo) bevindt zich op het snijvlak van de buurten Lariks en Noorderpark, op relatief korte afstand van de binnenstad. Het winkelcentrum heeft in 2017 een opknapbeurt gekregen, waarbij ook de publieke ruimte is heringericht. Jumbo (ca. 1.500 m² wvo) is hier de enige supermarkt. Met een bakker, slager en kaasboer is er een compleet aanbod aan versspeci2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
7 van 34
aalzaken. Het niet dagelijkse aanbod (ca. 1.250
Het gebied tussen de wegen Peelo en
Verspreid
m² wvo) bestaat uit Wibra, Big Bazar, Bruna en
Europaweg Noord wordt Borgstee genoemd*.
Buiten de hiervoor beschreven gebieden zijn
bloemenzaak Heidi.
In dit gebied zijn een kleine 20 winkels geves-
nog verscheidene winkels gevestigd. Deels zijn
tigd in de branches wonen, doe-het-zelf en
deze winkels te vinden binnen de woonwijken,
Peelo
tuincentra, zoals Leen Bakker, Kwantum en
maar ook op de bedrijventerreinen Zuid-West
Winkelcentrum Peelo ligt in het hart van de
Seats & Sofas. De winkels zijn samen goed
en Messchenveld zijn detailhandelsvestigingen
gelijknamige bloemkoolwijk in het noorden van
voor ca. 31.500 m² aan winkelverkoopruimte.
aanwezig. Binnen de woonwijken bevinden zich
Assen. Het centrum oogt gedateerd. In het
De gemiddelde winkelomvang op Borgstee is
vier solitaire supermarkten: Jumbo Veemarkt
centrum is één supermarkt: Albert Heijn
ca. 1.850 m² wvo, maar ongeveer een kwart is
(ca. 1.900 m² wvo), Aldi Groningerstraat (ca.
(ca. 1.150 m² wvo). De bakker, slager, slijter en
kleiner dan 1.000 m² wvo. Tuinland (ca. 11.000
1.100 m² wvo), Poiesz Paganinilaan (ca. 900 m²
apotheek completeren het dagelijkse aanbod.
m²) is veruit de grootste winkel.
wvo) en Poiesz Pittelo (ca. 650 m² wvo).
Het niet-dagelijkse aanbod bestaat uit een boekenzaak, bloemenwinkel en fietsenwinkel.
Daarnaast zijn er verspreid over de stad circa Op het bedrijventerrein zijn de winkels echter
tien overig dagelijkse winkels, waarvan vier
niet alleen gevestigd op Borgstee, ook op het
apotheken. Rond de 25 verspreid gelegen
Het Sticht
overige Stadsbedrijvenpark zijn verscheidene
winkels zijn actief in de niet-dagelijkse sector.
Winkelgebied Het Sticht ligt in de zuidwesthoek
winkels te vinden (ca. 40 winkels, ca. 13.250 m²
Onder deze niet-dagelijkse winkels vallen een
van Assen. De structuur van dit winkelgebied
wvo). Praxis, Gamma en Karwei zijn hier
aantal grotere zaken, zoals tuincentrum
(opgebouwd uit verschillende smalle, slinge-
voorbeelden van. Ook o.a. dierenwinkel
Groenrijk (ca. 4.150 m² wvo) en meubelzaak de
rende gangetjes) is even uniek als het vastgoed
Jumper, fietsenzaak Amslod en kringloopwinkel
Eclips (ca. 1.050 m² wvo). Ook zijn er verspreid
is verouderd. De aan de parkeerplaats gelegen
Het Goed zijn hier gevestigd.
nog drie kleinere fietsenzaken (< 350 m² wvo) te
Poiesz-supermarkt en -slijterij hebben een
vinden.
gezamenlijke omvang van ca. 750 m² wvo. Een
Het totale gebied kent zowel in functionele als in
fietsenzaak en de Dumpstore zijn de overige
ruimtelijke zin weinig samenhang; grootschalige
winkels op deze locatie.
detailhandelsvestigingen worden afgewisseld met o.a. productiebedrijven, autohandelaren,
Borgstee en overig Stadsbedrijvenpark
kantoren en een tankstation. De publieke ruimte
Het Stadsbedrijvenpark is gelegen tussen de
is veelal ingericht voor zwaar verkeer en daar-
binnenstad en de woonwijk Marsdijk.
door niet voor consumenten. *
8 van 34
Gebiedsafbakening Locatus.
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
1.5
Vigerend beleid
zijn geconcentreerd. Hierbij wordt het ‘Drents DNA’ (zoals benoemd in de binnen-
De volgende vigerende (beleids)documenten doen uitspraken over de gewenste gemeente-
stadsvisie) optimaal benut. •
Het principe ‘de groene stad’ streeft duur-
lijke detailhandelsstructuur en zijn daarmee een
zaamheid, het tegengaan van- en het
logisch startpunt voor deze geactualiseerde
omgaan met klimaatverandering. Dit komt
visie op de detailhandelsstructuur.
tot uiting in bijvoorbeeld betere verbindingen met het buitengebied en het meer speel- en
Omgevingsvisie Assen (2021)
ontmoetingsplekken in de openbare ruimte.
Gemeente Assen heeft dit jaar de omgevings visie vastgesteld. Hierin wordt de hoofdambitie
Voor nieuwe publiekstrekkende functies (zoals
voor de stad omschreven als ‘ontspannen
winkels) hanteert de gemeente het duidelijke
stedelijkheid’. Om deze ambitie waar te maken
ordeningsprincipe dat deze ten eerste een plek
laat de gemeente zich bij nieuw beleid leiden
dienen te krijgen in de binnenstad. Indien dit
door drie principes: ‘de verbonden stad’,
niet passend is, wordt vervolgens gekeken naar
‘dynamische hoofdstad’ en ‘groene stad van het
de schillen om de binnenstad. Als laatste optie
Noorden’.
wordt gekeken naar de rand van de stad.
•
•
BINNENSTADSVISIE
ASSEN
DRENTS
DNA CONCEPT 5 FEBRUARI 2021
Binnenstadsvisie recent vastgesteld
Het principe ‘de verbonden stad’ zet in op sterke wijken met ontmoetingsplekken. Het
Aangaande de bedrijventerreinen constateert
principe streeft ernaar dat bewoners voor
de omgevingsvisie dat er een gebrek is aan een
de dagelijkse boodschappen, sport, school,
eigen profiel voor de verschillende deelgebie-
huisarts en andere voorzieningen terecht
den. Overal zit nu ‘van alles een beetje’, met op
kunnen in hun eigen wijk.
bepaalde plekken verrommeling en een gebrek
Het principe ‘dynamische hoofdstad’ zet er
aan ruimtelijke kwaliteit tot gevolg.
op in dat inwoners de stad niet hoeven te verlaten voor hun belangrijkste aankopen of
Masterplannen Ondernemend Assen (2021)
een dagje uit. Het streeft naar een leven-
De masterplannen die dit jaar door
dige, compacte binnenstad waarin publieks-
Ondernemend Assen voor de verschillende
trekkende functies, zoals winkels, horeca,
bedrijventerreinen zijn opgesteld geven al
cultuur, erfgoed, recreatie en evenementen
richting aan het toekomstbestendiger maken
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
ASSEN NOG MOOIER Ook omgevingsvisie recent vastgesteld
9 van 34
van de bedrijventerreinen. Op ieder bedrijven-
Provinciaal beleid (2018 en 2021)
Ontwikkelvisie detailhandel Assen (2009)
terrein is de energietransitie één van de belang-
Het meest recente provinciale detailhandelsbe-
In de Ontwikkelvisie detailhandel uit 2009 staat
rijkste opgaven, evenals het verbeteren van het
leid staat in de Omgevingsvisie Drenthe (2018)
een concrete gewenste detailhandelsstructuur
vestigingsklimaat. Ook het verbeteren van de
en de Provinciale Omgevingsverordening (POV)
beschreven met een hiërarchische onderverde-
Ruimtelijke Kwaliteit kwam terug als een be-
Drenthe (2021). Deze stukken zetten in op
ling voor de verschillende winkelgebieden:
langrijke ambitie. De bestaande bedrijventerrei-
bescherming van de bestaande winkelgebie-
•
nen missen o.a. samenhang, veilige looproutes,
den, door hierbuiten in principe geen nieuwe
regio voor recreatief winkelen en dagelijkse
groen en verblijfsplaatsen.
plancapaciteit toe te staan. Uitzonderingen
boodschappen;
hierop zijn onder andere:
Binnenstadsvisie (2021)
•
•
Een nieuwe supermarkt in een kleine kern
De binnenstadsvisie is dit jaar vastgesteld door
(< 5.000 inwoners) die ruimtelijk niet goed
de gemeente. In de ontwikkeling van de binnen-
inpasbaar is in het bestaande centrum;
stad wordt geanticipeerd op een drastische
Grote wijkwinkelcentra Marsdijk en Kloosteveste;
•
Klein wijkwinkelcentrum Vredeveld en Nobellaan;
Detailhandel in branches die niet essentieel
•
Buurtwinkelcentrum Peelo;
inkrimping van het kernwinkelgebied. Om hierop
zijn voor het functioneren van centrumge-
•
PDV-zone langs Industrieweg en
te sturen krijgen verschillende deelgebieden
bieden en die door de grootte van de winkel
van de binnenstad een nieuw toekomstperspec-
of de aard en omvang van het assortiment
tief, zoals wonen. Hoofdlijnen zijn:
niet passen in centrumgebieden;
•
•
Commerciële functies worden geconcen-
•
Binnenstad Assen: centrumgebied voor de
•
Europaweg-Noord.
Ondergeschikte detailhandel bij een bedrijf
treerd rond de Brink, het Koopmansplein,
met een kleiner winkelvloeroppervlak dan
de Kop van de Vaart en het tussenliggende
200 m², waarbij de aard van de verkochte
gebied;
goederen in verband staat met de hoofdac-
Triade ligt buiten dit compacte gebied, maar
tiviteit van dat bedrijf.
Visiekaart detailhandelsvisie 2009
krijgt wel een functie als ‘wijkcentrum voor •
centraal Assen’ toebedeeld;
Ten behoeve van een ruimtelijk plan dat voor-
Voor de Cité wordt vanwege de locatie
ziet in plancapaciteit met een groter winkelvloer-
vlakbij het station gedacht aan het ontwik-
oppervlak dan 1.500 m² (wvo) vindt regionale
kelen van werken of onderwijs. Ook een
afstemming plaats met de naburige gemeenten.
profiel als gespecialiseerd themacentrum voor keukens of badkamers is denkbaar.
10 van 34
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
2 Trends en ontwikkelingen
2.1
Landelijke trends
Faillissementstijdlijn
Consumenten winkelen meer online... De groei van online winkelen blijft doorzetten. Inmiddels is het aandeel al opgelopen tot meer dan 20%*. Deze toegenomen oriëntatie van de consument op online leidt tot een verminderde behoefte aan fysieke winkels (afgenomen van circa 6,5 winkels per 1.000 inwoners in 2008 tot rond de 5 in 2021).** Met name in het grijze middensegment zijn, doordat deze winkels zich moeilijk kunnen onderscheiden van internet, veel grote ketens failliet gegaan (zie faillissementstijdlijn).
... waardoor de winkelstructuur verandert De gevolgen van het toenemende online winkelen zijn niet voor ieder type winkelgebied
Coronacrisis versnelt ontwikkeling online
hetzelfde: •
De kleinere wijk- en buurtcentra bleven de voorbije jaren veelal goed functioneren. Het aanbod in deze centra bestaat overwegend uit dagelijks bezochte winkels, die (zeker voor de coronacrisis) nog minder concurrentie ondervonden van internetwinkelen.
•
De grote stad werd vanwege het diverse voorzieningenpalet (combinatie detailhandel en recreatief) en het bijzondere aanbod
* Koopstromenonderzoek Oost-Nederland, 2019. ** Locatus, 2021.
12 van 34
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
•
door de consument nog aantrekkelijk gevon-
Impact coronacrisis verschillend per branche
Dit is terug te zien in de omzetstijging in de
den voor een ‘dagje stad’.
Niet voor iedere branchegroep waren de
consumentenelektronica en doe-het-zelf
Het middelgrote centrum kwam daarmee
coronamaatregelen op korte termijn even
zaken (o.a. bouwmarkten).
tussen tafellaken en servet terecht. Juist hier
nadelig:
was het kwetsbare niet-dagelijkse winkelaan-
•
•
Modewinkels zijn tijdens de coronacrisis het
De boodschappensector heeft (een deel
meest getroffen. Online winkelen kon hier
bod veruit de dominante centrumfunctie.
van) de uitgaven die consumenten normaal
het omzetverlies in de fysieke winkel bij
Antwoorden voor alternatieve invulling ontbra-
gesproken bij de horeca doen kunnen
lange na niet opvangen. Dit heeft de groot-
ken, waardoor de leegstand toenam. Deze
overnemen, waardoor supermarkten en
ste impact gehad op de hoofdwinkelstraten
ontwikkeling heeft ook in de binnenstad van
versspeciaalzaken goede omzetten draai-
van hoofdcentra, aangezien het modeaan-
Assen plaatsgevonden.
den.
bod veelal vooral daar gevestigd zit.
•
Doordat de recreatieve mogelijkheden
Coronacrisis versnelt online groei
buitenshuis tijdens de coronamaatregelen
De coronamaatregelen (lockdown, sluiting horeca
afnamen, zijn consumenten meer gaan
en ‘niet-essentiële’ winkels, etc.) hebben grote
besteden om het in huis prettiger te maken.
effecten op het consumentengedrag op korte en lange termijn, en daarmee op het perspectief voor centrumgebieden: •
Index omzetontwikkeling winkelsector naar branchegroep (2019-2021)
De internetbestedingen zijn tijdens de crisis substantieel toegenomen, in alle branches. Ook mensen die daarvoor nog niet op internet kochten doen dat nu wel, en een deel van hen zal dat naar verwachting blijven doen*.
•
De technologie en capaciteit om online aankopen te faciliteren wordt snel beter (robotisering logistiek, augmented reality, slimme deurbel, etc.). Hierdoor wordt de concurrentie voor fysieke winkels in gemak en kosten alsmaar groter.
*
ABN Amro. (2021). Naar een nieuw normaal in winkelgedrag.
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
13 van 34
2.2 Boodschappen
Supermarkten bepalende functie structuur
Ontmoetingsfunctie
Supermarkten zijn voor dorps- en wijkcentra
Naast de duidelijke economische meerwaarde
Online boodschappen
veruit de belangrijkste functie. Supermarkten
fungeren supermarkten ook als ontmoetings-
Een grote groep nieuwe klanten is in deze
trekken meer bezoekers dan elke andere
plek voor een buurt. Supermarkten worden door
periode in contact gekomen met online bood-
centrumfunctie in een lokale winkelstructuur.
veel mensen dagelijks lokaal bezocht, en dus
schappen bestellen, en ook de aanbieders
Overige voorzieningen kunnen profiteren van
ontstaat er op zeer frequente basis een moge-
hebben een flinke stap gemaakt (capaciteit,
de grote bezoekersaantallen van supermarkten,
lijkheid tot het willekeurig ontmoeten van
innovatie). In absolute omzet is de foodsector
mits de supermarkt ruimtelijk goed ingepast is.
buurtgenoten. Het voorzien van dergelijke
nu de grootste online branche.
De onderlinge afstand en zichtrelatie zijn daarbij
dagelijkse functies leidt daarmee tot een ver-
bepalende factoren. Aangezien veel voorzienin-
sterkte sociale cohesie en leefbaarheid van een
Het online aandeel in de dagelijkse sector zal
gen aan individuele trekkracht hebben ingele-
buurt. Ook bijvoorbeeld een functie als afhaal-
niet zomaar zo groot worden als dat van de
verd, is de nabijheid tot een supermarkt de
punt voor het toenemend aantal online bestelde
niet-dagelijkse sector. Drogisterij-artikelen zijn
afgelopen jaren dé bepalende vestigingsplaats-
pakketjes sluit aan bij deze functie
prima geschikt voor verzending*, maar het
factor geworden.
thuisbezorgen van verse voedingsmiddelen blijft een lastige logistieke en financiële uitdaging.
De concurrentie in de boodschappensector is
Het fysiek doen van de frequente aankopen
heftig. Al decennia wint de supermarkt terrein
(levensmiddelen en andere boodschappen) blijft
op de versspeciaalzaak, bijvoorbeeld door
daarmee naar verwachting een belangrijk
nieuwe versconcepten (bijv. Jumbo met La
onderdeel van het consumentengedrag. Wel
Place of Lidl met bake-off), in combinatie met
wordt de invloed van online op de fysieke
gemak én erg lage kosten (inkoopkracht).
dagelijkse winkelstructuur langzaam maar zeker
Doordat de consument een breed assortiment
groter.
wenst, is schaalvergroting voor supermarkten een belangrijke strategie. Grotere supermarkten betekenen echter ook meer benodigd draagvlak (inwoners) per supermarkt.
*
Retailtrends (2021), Kruidvat verdubbelt capaciteit distributiecentrum.
14 van 34
Supermarkten functioneren als ontmoetingsplek 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
Schaalvergroting supermarkten
Landelijke ontwikkeling winkelvloeroppervlak supermarkten
Supermarkten kleiner dan circa 1.000 m² wvo en in kleinere verzorgingsgebieden zijn kwetsbaar. Supermarktpartijen willen voor een nieuwe winkel al snel een omvang van 1.200 m² wvo of groter. De groei in écht grote supermarkten (> 2.000 m² wvo) is beperkt. Er zijn wel uitzonderingen: •
in binnensteden ontstaan nieuwe, kleine city-concepten (‘mandjeswinkels’);
•
doelgroepensupermarkten bieden een beperkt maar specialistisch assortiment;
•
partijen als Spar hebben ook in kleine dorpen nog moderne, kleine supermarkten.
Voorwaarden combinatiebezoek
Uit door DTNP uitgevoerd onderzoek onder
Combinatiebezoek
Profiel gemiddelde bezoeker in Nederland
Combinatiebezoek supermarkten
overige winkels
supermarkt
circa 3.000 respondenten in 20 dorps- en ± 10.000blijkt bezoekers percirca week 44% van wijkcentra in Nederland dat
de consumenten het supermarktbezoek combineert met een of meer andere winkels in het-
60% 50% 40% 30% 20% 10%
korte loopafstand
supermarkt
0-40m
75% uit eigen dorp ofbewijk marktbezoekers dat ook andere winkels
80m
bezoekt ook andere zoekt, toeneemt naarmate44% meer winkels dicht bij winkels in het centrum
overige winkels
de supermarkt liggen. Daarnaast blijkt dat het
supermarkt liggen.
Bron: DTNP (2016), Passantenonderzoek trekkersol supermarkten
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
bakkerij
bloemist
bioslager
warenhuis
supermarkt
kapsalon
Combinatiebezoek
56% aandeel met de fietssuperof te voet onderzoek toont aan dat het
winkels in het zicht van de ingang van de
80-120m
40 m
€ 22,- per bezoek Het vice- als voor discountsupermarkten.
combinatiebezoek toeneemt naarmate er meer
40-80m
Afstand tot eerste 5 winkels
3x per zowel week voor serzelfde winkelgebied. Dit geldt
60% 50% 40% 30% 20% 10%
goede zichtrelatie
geen
1-9
> 10
Aantal winkels in het zicht
15 van 34
2.3
Lokale ontwikkeling
•
Locatie Borgstee op het bedrijventerrein is
(bijvoorbeeld een transformatie naar wonen of
juist meer regionaal gaan functioneren. Hier
dienstverlening).
Koopgedrag meer online
is het aandeel toevloeiing toegenomen van
Passend bij de landelijke trend zijn ook inwo-
33% in 2015 naar 40% in 2019.
ners van de gemeente Assen de laatste jaren
Buiten de binnenstad is het aanbod in de branches wonen, doe-het-zelf en tuincentra
meer online gaan winkelen.
Aanbodontwikkeling
afgenomen. In de overig niet-dagelijkse bran-
•
Het aandeel online in de niet-dagelijkse
In de binnenstad is het mode- en overige
ches is er juist een toename van winkelmeters
winkelsector is tussen 2015 en 2019 toege-
niet-dagelijkse winkelaanbod afgenomen,
waarneembaar. Voorbeelden hiervan zijn de
nomen van 9 naar 21%.*
passend bij de landelijke trends. De leegstand
vestiging van Big Bazar in buurtcentra en een
In de dagelijkse sector is het online bood-
is hier fors, maar deze is de afgelopen jaren
fietsenwinkel op het Stadsbedrijvenpark.
schappen doen in de gemeente Assen ook
niet verder toegenomen. De verklaring hiervoor
op gang gekomen; in 2019 lag dit aandeel
is dat winkelmeters uit de markt zijn genomen
op 3% van alle dagelijkse bestedingen.
en een niet-winkelfunctie hebben gekregen
•
Detailhandel functioneert meer lokaal Het detailhandelsaanbod in Assen is meer lokaal gaan functioneren, er komen minder
Ontwikkeling detailhandelsaanbod, uitgedrukt in m² wvo
bestedingen van buiten Assen. •
In de hele kern is het aandeel toevloeiing in dagelijkse winkelbestedingen tussen 2015 en 2019 ongeveer constant gebleven. In de niet-dagelijkse sector is er wel een afname van 45% naar 38%.
•
In het centrum van Assen is de toevloeiing in de dagelijkse winkelsector afgenomen van 27% in 2015 naar 9% in 2019. In de niet-dagelijkse sector is er een afname van 50% naar 40%.
*Koopstromenonderzoek Oost Nederland, 2019
16 van 34
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
2.4 Verwachtingen toekomst
Perspectief niet-dagelijkse winkels Gezien de trends en ontwikkelingen (toename
Perspectief dagelijkse winkels
aandeel online, afname omzet uit toevloeiing
Uit de marktruimteberekening die voor de
vanuit omliggende gemeenten) is een verdere
dagelijkse sector is gemaakt (distributie-plano-
terugloop van het niet-dagelijkse winkelaanbod
logisch onderzoek, zie bijlage) blijkt dat er in
te verwachten. Uit een indicatieve analyse komt
deze dagelijkse boodschappensector een
naar voren dat er in de huidige situatie sprake is
aanzienlijk overaanbod is. De berekening laat
van een overaanbod van circa 15%. Kijkend
duidelijk zien dat supermarkten in de toekom-
naar de trends in de detailhandel en de reeds
stige situatie verder ondergemiddeld zullen
waarneembare krimp van het aanbod is de
functioneren (lagere vloerproductiviteit), wan-
verwachting dat het overaanbod in de toekomst
neer er niks verandert. Dat kan voor de consu-
alleen maar groter wordt. Het overaanbod in de
ment leiden tot een verschraling van het (vers-)
niet-dagelijkse sector resulteert in verschillende
assortiment en mogelijk valt er bij voortzetting
ruimtelijke opgaven:
van de huidige situatie op termijn een super-
•
In de binnenstad zal er met name een
markt (of zelfs meerdere) weg uit de structuur.
verdere terugloop zijn van het modisch
Aangezien supermarkten bepalend zijn voor de
recreatieve aanbod. De binnenstadsvisie
winkelstructuur, noopt het overaanbod ertoe dat
geeft reeds invulling aan deze opgave;
er in de toekomstig gewenste structuur keuzes gemaakt worden.
•
Overaanbod dagelijkse sector noopt tot keuzes
Het overaanbod aan woonwinkels, doe-hetzelf-zaken en tuincentra heeft met name effect op het Stadsbedrijventerrein. Dit aanbod loopt al terug en een verdere versnippering van functies op het bedrijventerrein in de toekomst dreigt. Om dit te voorkomen is het net als in de binnenstad belangrijk dat het gebied duidelijk ingekaderd en afgebakend wordt. De visie in hoofdstuk 3 gaat hier nader op in. Verdere versnippering Stadsbedrijvenpark dreigt
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
17 van 34
3 Visie detailhandelsstructuur
3.1
Vertrekpunt en ambities
Fijnmazige supermarktstructuur: De super-
Subambitie 1: Levendig hoofdcentrum
marktstructuur van Assen is fijnmazig: bijna
De binnenstad van Assen is in 2030 het
In dit hoofdstuk wordt de visie op de toekomstig
elke buurt heeft wel een supermarkt, ook
kloppende publiekshart van Drenthe.
gewenste detailhandelsstructuur geformuleerd. De
relatief kleine verzorgingsgebieden. Niet al
Onderdeel van het programma is de aanwe-
visie speelt in op de situatie zoals die in de vorige
deze supermarkten zijn van een moderne
zigheid van alle winkels die je verwacht in
twee hoofdstukken is beschreven en de ambities
omvang.
een hoofdstad. Nieuwe ondernemers zien
Wisselende staat van winkellocaties: Niet alle
kansen in de binnenstad. Kopen en beleven
winkellocaties in Assen zijn nu even aantrek-
zijn volledig geïntegreerd.
uit de omgevings- en binnenstadsvisie.
Vertrekpunt Assen • Overaanbod winkelmeters: Vanuit kwantitatief
•
•
kelijk. Zowel programmatisch als in uitstraling zijn winkelgebieden Marsdijk en Kloosterveste
Subambitie 2: Spreiding basisvoorziening
oogpunt is er geen aanleiding voor een toevoe-
bijvoorbeeld relatief toekomstbestendig, terwijl
De verbonden stad zet in op leefbare
ging van winkels of winkelmeters. Dit geldt
de staat van het vastgoed en het investerings-
wijken met eigen voorzieningen die
zowel voor de dagelijkse (boodschappen)
niveau in centra als Peelo en Het Sticht te
sociale ontmoeting faciliteren. Voor de
sector als voor de niet-dagelijkse sector (zie
wensen over laat. In de binnenstadsvisie is
dagelijkse boodschappen en andere
§ 2.3). De grootste opgave voor het transfor-
voor het centrum nieuw perspectief geboden
basisvoorzieningen kunnen Assenaren in de
meren van winkelvastgoed ligt in de binnenstad
om een kwaliteitsimpuls te realiseren. Dat is
eigen buurt terecht. De verbonden stad zet
van Assen, maar ook elders in de structuur is
ook in de overige structuur wenselijk.
daarmee in op nabijheid van de dagelijkse
aanleiding om over een alternatief perspectief •
boodschap, en houdt zo rekening met de
voor de winkelfunctie te denken.
Hoofdambitie: Compleet hoofdstedelijk aanbod
vergrijzende bevolking.
Bevolkingsgroei als oplossing?: Het inwonertal
Hoofdambitie is om in de dynamische hoofd-
van de gemeente zal tot 2030 in ieder geval
stad van Drenthe een zo divers en compleet
nog beperkt toenemen tot circa 70.800 inwo-
mogelijk voorzieningenaanbod te bieden voor
Subambitie 3: Kwaliteitsimpuls PDV
ners. Bevolkingsgroei is positief voor voorzie-
Assen en de regio. Zo hoeven Assenaren ook
Op bedrijventerreinen wordt ingezet op
ningen, maar deze mate van groei is onvol-
in de toekomst zo min mogelijk de provincie uit
een betere samenhang en leesbaarheid
doende ‘buffer’ voor de autonome ontwikke-
voor hun aankopen. De toekomstige aanwezig-
van de gebieden, zowel functioneel als
lingen in de winkelsector. De spreiding van de
heid van een divers aanbod is niet vanzelfspre-
ruimtelijk, om de verrommeling te bestrijden.
woningbouwontwikkelingen past binnen het
kend. Deze ambitie vraagt om een hoge mate
Dat vraagt om een duidelijk afgebakende
bestaande stedelijke weefsel en zal daarmee
van concentratie van winkels (de compacte
en aantrekkelijke locatie voor perifere
geen significante verandering betekenen in de
stad).
detailhandelsvestiging (compacte stad).
potentiële spreiding van detailhandel over de stad.
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
19 van 34
3.2 Visie detailhandelsstructuur
Toekomstig gewenste detailhandelsstructuur Assen
De opgaven en ambities voor Assen hebben geresulteerd in de volgende hoofdkeuze: een zo groot mogelijke concentratie van winkelaanbod in de binnenstad, om daar een zo groot en gevarieerd mogelijk voorzieningenniveau te behouden en een verdere toename van leegstand te voorkomen. Daaruit volgt de gewenste detailhandelsstructuur: •
de binnenstad als hoofdcentrum met onder andere het grootste en meest diverse nietdagelijkse winkelaanbod;
•
een fijnmazige structuur van negen boodschappencentra in verschillende categorieën, naar gelang de beoogde verzorgingsfunctie;
•
PDV-locatie Borgstee als uitzonderingslocatie voor de uitstalling en/of verkoop van volumineus assortiment.
De binnenstad: hoofdcentrum De binnenstad is het levendige hoofdcentrum waar winkels en overige publieksfuncties samen een aantrekkelijk programma bieden voor de lokale en regionale bezoeker. Het is dan ook de plek in de structuur met het meest ruime en diverse winkelaanbod. Specifiek voor niet-dagelijks winkelaanbod is de binnenstad dé uitgelezen vestigingslocatie. Om dat te blijven (o.a. impulsaankopen) is de gezamenlijke aantrekkingskracht en promotie van
20 van 34
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
de hele binnenstad essentieel (incl. horeca,
Deze centrumgebieden zijn ondersteunend aan
Wat kan binnen deze structuur?
diensten, cultuur, maatschappelijk, werk, evene-
de binnenstad als hoofdwinkelcentrum en
Binnen de bovenstaande hoofdstructuur is er
menten, etc.). In die bruisende binnenstad, waar
richten zich primair op het bieden van dage-
ruimte voor dynamiek. Dat betekent dat hier
het Drents DNA voelbaar is, kunnen Assenaren
lijkse winkelvoorzieningen voor de inwoners in
constructief wordt meegedacht over nieuwe
ook in de toekomst voor al hun wensen terecht.
hun verzorgingsgebied. Ondersteunend aan dit
concepten, uitbreidingswensen en nieuwvesti-
Het is een uitdaging om tot dat wensbeeld te
dagelijkse aanbod zijn ook frequent bezochte
gingen van winkels. Door duidelijk uit te spreken
komen. De binnenstadsvisie biedt de (ruimtelijke)
niet-dagelijkse winkels (zoals een bloemist) pas-
op welke detailhandelsstructuur er wordt inge-
strategie om die uitdaging gezamenlijk met
send in deze centra. Vanuit de ambitie voor de
zet ontstaat investeringszekerheid voor onder-
vertrouwen tegemoet te treden.
‘verbonden stad’ en de toekomstige relevantie
nemers en eigenaren.
van de boodschappenlocaties is de nabijheid
Ondersteunende boodschappenstructuur
van andere buurt- en wijkfuncties wenselijk
Maar ook binnen deze centrumgebieden zijn,
Vanuit de ambitie voor de ‘verbonden stad’ is een
(afhaalhoreca, kapper, apotheek, wijkcentrum,
gezien het overaanbod aan winkelruimte, alleen
fijnmazige boodschappenstructuur wenselijk. Dat
zorgfuncties, etc.).
nieuwe ontwikkelingen wenselijk die kwalitatief
staat soms op gespannen voet met de hoofdam-
bijdragen aan het vervullen van de hier be-
bitie voor een ‘compleet hoofdstedelijk aanbod’,
PDV-locatie Borgstee voor volumineus aanbod
schreven functie en positie. Zo zijn gemeente-
die juist om concentratie vraagt. Deze twee
De gewenste functie voor Borgstee is de
verzorgende winkels niet passend in de onder-
ambities vereisen een goede verhouding in
aantrekkelijke ‘woonboulevard’ voor de regio.
steunende centrumgebieden en is de gewenste
spreiding en omvang van boodschappenlocaties.
Hier is in een overzichtelijk gebied een com-
omvang van supermarkten gekoppeld aan de
Daarbij is het lokale draagvlak bepalend. Een
pleet aanbod aan o.a. meubels, tuinartikelen en
omvang van het beoogde verzorgingsgebied.
duurzame structuur betekent namelijk ook een
doe-het-zelfartikelen te vinden. De consument
structuur waarbinnen ondernemen op de lange
kan hier kijken en vergelijken. Vestiging van
Wat kan buiten deze structuur?
termijn mogelijk blijft, wetende dat er reeds een
winkels buiten de reguliere centra kan hier
In principe zijn nieuwe detailhandelsontwikkelin-
overaanbod is aan supermarkten. De resulteren-
worden overwogen, omdat het volumineuze
gen alleen mogelijk binnen de hoofdstructuur.
de gewenste structuur bestaat uit negen locaties:
assortiment om een uitstallingsruimte vraagt die
Buiten de hoofdstructuur werkt de gemeente
•
inpassing in reguliere centra bemoeilijkt (zie
mee aan functiewijziging van winkelruimte naar
beleidsregels §4.2). Als alternatieve locatie voor
andere functies om het overaanbod terug te
(bijvoorbeeld minder grootschalige) winkels met
dringen.
• • • •
Hoofdboodschappenlocatie Triade Grote wijkcentra Kloosterveste en Marsdijk Klein wijkcentrum Vredeveld Buurtcentra Peelo, Nobellaan en Het Sticht Buurtsupermarkten Maasstraat en Paganinilaan
volumineus assortiment kan locatie Cité worden onderzocht, zoals ook wordt benoemd in de Binnenstadsvisie (zie §1.5).
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
21 van 34
3.3
Wat betekent dat?
ten achten we voor de Assense context (huidig aanbod en verzorgingsgebieden) de volgende
In de hiervoor beschreven hoofdstructuur zit
grove indeling passend:
een duidelijk hiërarchische onderverdeling. De
•
ontwikkelingsmogelijkheden van ieder winkelcentrum wordt afgestemd op de daarin beoogde
1.000 m2 wvo: minimum maat moderne supermarkt;
•
functie en positie. Daarnaast wordt rekening
1.000 - 1.200 m2 wvo: standaard supermarkt;
gehouden met de huidige staat (o.a. uitstraling,
•
1.200 - 1.500 m2 wvo: ruime supermarkt;
samenhang gebied).
•
≥ 1.500 m2 wvo: bovenlokale stedelijke supermarkt.
Hoofdwinkelgebied (de binnenstad) Voor de binnenstad ligt er met de Binnen
Aangezien er geen kwantitatieve marktruimte is
stadsvisie een concreet plan voor de toekomst.
voor meer supermarktaanbod kan ook binnen
De grote opgave om het overaanbod aan
de structuur alleen vanuit kwalitatieve argumen-
winkelruimte te transformeren wordt onder
ten meegewerkt worden aan schaalvergroting.
andere aangevlogen door toe te werken naar
Een kwalitatief argument is bijvoorbeeld dat
een compact publiekshart. Wanneer in dit
supermarkten binnen de structuur sterk genoeg
beleid wordt gesproken over ‘concentreren van
moeten zijn om overeind te blijven (minimum
winkels in de binnenstad’ wordt dat gebied
maat). Een andere zou kunnen zijn dat schaal-
bedoeld (zie Binnenstadsvisie voor verdere
vergroting van een supermarkt ervoor zorgt dat
details).
de gewenste functie en positie van het betref-
Triade als hoofdboodschappenlocatie
fende winkelgebied wordt behouden of gereali-
Supermarkten
seerd.
Supermarkten zijn structuurbepalend. De haalbare omvang van supermarktaanbod heeft
Hoofdboodschappenlocatie (Triade)
te maken met het draagvlak. De omvang van
Triade biedt centraal in de gemeente voor
individuele supermarkten heeft echter ook
iedereen een breed en modern stedelijk bood-
invloed op de mate van bovenlokale aantrek-
schappenaanbod. Bij deze functie en positie
kingskracht (supermarkt belangrijk bezoekmo-
past onder andere een bovenlokaal functione-
tief). In de schaalontwikkeling van supermark-
rend supermarktaanbod. Albert Heijn en Dirk
22 van 34
Compact publiekshart binnenstadsvisie
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
samen zijn de grootste supermarktconcentratie,
de 1.000 en 1.200 m² wvo wenselijk. Met name
met name door de omvang van de Albert Heijn,
de Aldi is in dit profiel momenteel aan de kleine
die met circa 2.250 m² wvo de grootste super-
kant. Verder is hier een compleet overig bood-
markt van de gemeente is.
schappenaanbod wenselijk (verszaken, slijter, bloemen, drogist).
Grote wijkcentra (Marsdijk en Kloosterveste) Marsdijk en Kloosterveste zijn ook in de toe-
Buurtcentra (Nobellaan, Het Sticht en Peelo)
komst de wijkcentra met het grootste en meest
De winkelgebieden Nobellaan, Het Sticht en
diverse winkelaanbod. Een groot wijkcentrum is
Peelo hebben in de gewenste structuur een
een winkelgebied met twee ruime supermarkten
functie als buurtcentrum. Het beoogde verzor-
van circa 1.200 tot 1.500 m² wvo en een com-
gingsgebied is kleiner dan de wijkcentra. Voor
pleet overig boodschappenaanbod (verszaken,
een buurtcentrum is één supermarkt van rond
slijter, bloemen, drogist) en enige aanvulling in
de 1.200 m² wvo passend met enig aanvullend
frequente benodigdheden (huishoudelijk, textiel,
boodschappenaanbod (enkele verszaken,
optiek, fiets). Het huidige aanbod voldoet daar
bloemist).
ruim aan en is redelijk in verhouding tot de
•
Winkelcentrum Het Sticht heeft een unieke,
omvang van de omliggende wijken; in Marsdijk
maar toch vooral verouderde uitstraling en
wonen ruim 12.000 mensen, in Kloosterveen
structuur. Deze situatie, met onder andere
circa 11.400 (+ woningontwikkeling). Beide
een kleine supermarkt, is niet toekomstbe-
wijkcentra hebben momenteel een moderne,
stendig. Bij een gebiedsontwikkeling is het
toekomstbestendige uitstraling en er is geen
logisch om een moderne supermarkt als
winkelleegstand. De ambitie is dan ook om dit
uitgangspunt te nemen.
zo te houden.
•
Vredeveld als klein wijkcentrum
Winkelcentrum Peelo heeft een passend aanbod voor de beoogde functie en is goed
Klein wijkcentrum (Vredeveld)
aangesloten op andere voorzieningen
Winkelcentrum Vredeveld bedient een aanzien-
(huisarts, school, sportzaal), het vormt zo
lijk deel van Assen-Oost. In deze wijk wonen
echt het ‘hart van de buurt’. Het gebied oogt
circa 9.000 mensen. Een positionering als klein
echter verouderd. Voor het bestendigen van
wijkcentrum is passend bij dit verzorgingsge-
de locatie en vanuit de grotere gebiedsop-
bied. Hier zijn twee supermarkten van tussen 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
Nabijheid van voorzieningen in de verbonden stad
23 van 34
•
gave kan een herontwikkeling wenselijk
passend, met een bezoekgemak gericht op de
blijken.
omwonenden.
Winkelcentrum Nobellaan ligt aan een belangrijke ontsluitingsweg en tussen
Borgstee
verschillende buurten en heeft daardoor
De niet-dagelijkse winkelstructuur van Assen
een wat groot potentieel verzorgingsgebied
bestaat hoofdzakelijk uit de binnenstad en het
voor een buurtcentrum. Vanwege de ligging
Stadsbedrijvenpark met o.a. Borgstee. In de
vlakbij de binnenstad en Triade en de
binnenstad zijn ook veel grootschalige winkel-
ambitie voor een fijnmazige structuur (o.a.
ruimten beschikbaar. De grote opgave en
in Pittelo en Noorderveld) is hier geen
ambities voor de binnenstad kaderen daarmee
bovenlokaal functionerend centrum wense-
de ambities voor Borgstee. Gezien het overaan-
lijk. Het aanbod aan de Nobellaan is reeds
bod en de reeds bestaande afname van het
van ruime omvang voor een buurtcentrum.
winkelaanbod aan woninginrichting, doe-hetzelf en tuincentra (zie § 2.3) is een ruimtelijke
Buurtsupermarkten Maasstraat en Paganinilaan
concentratie van de perifere vestigingsmogelijk-
Vanuit de ambitie ‘de verbonden stad’ worden in
heden wenselijk. Hiermee wordt verdere ver-
de buurten Pittelo en Noorderveld twee buurt-
snippering en verrommeling voorkomen.
Op naar een samenhangende ‘woonboulevard’
Afbakening PDV-zone ‘Borgstee’
supermarkten in de gewenste detailhandelsstructuur opgenomen. Zo wordt, waar dat vanuit
In een compact gebied wordt een aantrekkelijk
draagvlak redelijkerwijs haalbaar is, voorkomen
en toekomstbestendig ‘woonboulevard’-milieu
dat inwoners van een eigen buurt of wijk een
nagestreefd. Dit gebied wordt afgebakend door
grote verkeersader over moeten (Europaweg) of
de wegen Peelo, Europaweg Noord en de
op significante reisafstand wonen van basisaan-
Mahatma Gandhiweg (ofwel ‘Borgstee’, zie
bod (indicatie 5 min. fietsen/20 min. lopen). De
afbakening kaart rechts). Als ‘uitloper’ kan ook
supermarktlocaties aan de Maasstraat in Pittelo
het hoekpand aan de rotonde bij de
en aan de Paganinilaan in Noorderpark zijn in
Zijlmakerstraat tot dit gebied worden gerekend
dat opzicht relevante schakels in de spreiding.
(overkant Mahatma Gandhiweg), evenals de
Deze supermarktlocaties zijn strikt voor de
huidige Praxis locatie. Nieuwe grootschalige
basisbehoeften van de direct omwonenden.
winkels die volumineuze artikelen verkopen
Hiervoor is een omvang van 1.000 m² wvo
dienen enkel binnen dit afgebakende gebied
24 van 34
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
een plek te krijgen. Op Borgstee is momenteel
•
Gebruik te maken van instrumenten zoals
ook nog bedrijfsruimte aanwezig die niet past
‘stedelijke kavelruil’ om samen met eigena-
binnen dit profiel (o.a. autobedrijf). Het doel is
ren te komen tot compactere winkelgebie-
om in de duidelijk afgebakende zone toe te
den.
werken naar een samenhangend gebied, waar
•
Bestaande, in onbruik zijnde juridische
de consument gemakkelijk bij meerdere winkels
detailhandelsmogelijkheden in bestem-
kan ‘kijken en vergelijken’, en de publieke ruimte
mingsplannen buiten de gewenste structuur,
veilig kan worden ingericht voor consumenten.
ofwel zogenaamde ‘ongewenste planologische plancapaciteit’ te schrappen;
Voor bepaalde volumineuze concepten met een
•
Te handhaven op illegale detailhandel;
wat kleinere winkelomvang kan ook gekeken
•
Buiten de structuur niet mee te werken aan
worden naar een concentratie op locatie Cité
het verbeteren van de randvoorwaarden
(bijvoorbeeld keuken- of badkamers) in de
voor detailhandelsactiviteiten.
binnenstad.
Buiten de hoofdstructuur De gemeente Assen zet vol in op deze detailhandelsstructuur. Om de winkelgebieden zoveel mogelijk te ondersteunen, acht de gemeente detailhandel buiten deze centra ongewenst en kiest zij er voor winkelmeters buiten de gewenste detailhandelstructuur te verminderen. Dit doet zij door: •
Eigenaren te motiveren om te investeren in de transformatie van hun (leegstaande) winkelpand. De gemeente zal een positieve houding hanteren bij een benodigde planologisch-juridische procedure voor transformatie naar alternatieve, gewenste functies (o.a. wonen); 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
25 van 34
4 Beleidskader en uitvoering
26 van 34
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
4.1
Ruimtelijk beleid
nieuwe detailhandelsontwikkelingen. Door het
opstellen van het nieuwe omgevingsplan (na
toetsingskader te volgen, wordt bepaald of een
vaststelling van de omgevingswet).
De ambities en visie zoals geformuleerd in
detailhandelsontwikkeling op de beoogde plek
hoofdstuk 3 worden in dit hoofdstuk doorver-
wel of niet gewenst is (zie onderstaand stroom-
Het bestemmingsplan (omgevingsplan) is het
taald naar uitvoerbaar ruimtelijke detailhandels-
schema voor een versimpelde weergave van
meest krachtige instrument dat de gemeente tot
beleid. Met de ruimtelijke visie in hoofdstuk 3
die afweging). Mocht een initiatief passen in de
haar beschikking heeft om ruimtelijk beleid te
geeft de gemeente duidelijkheid aan marktpar-
structuurvisie dan wordt de ruimtelijke inpas-
voeren. Hierin wordt door middel van bestem-
tijen. Het voeren van een duidelijk, consequent
baarheid op de locatie getoetst (o.a. fysieke
mingen en voorschriften structureel bepaald
ruimtelijk detailhandelsbeleid zorgt zo uiteinde-
ruimte, parkeren).
waar wel en waar geen detailhandel is toege-
lijk voor investeringen en dynamiek waar dit
staan. In het bestemmings- (of omgevings)plan
wenselijk is en daarmee voor een duurzame en
Vertaling naar bestemmingsplan/omgevingsplan
kan de gemeente gebieden aanwijzen waar
vitale detailhandelsstructuur voor inwoners en
Om succesvol ruimtelijk detailhandelsbeleid te
detailhandel mag plaatsvinden. Buiten deze
bezoekers (zie figuur pagina 26).
kunnen voeren, is het van belang dat de visie
gebieden wordt geen (uitbreiding van) detail-
wordt vertaald in bestemmings-/omgevingsplan-
handel toegestaan.
Voor de gemeente biedt de visie op de detail-
nen. Dit gebeurt in principe bij de eerstvolgende
handelsstructuur een toetsingskader voor
herziening van een bestemmingsplan of bij het
Toetsingskader voor initiatieven voor nieuwe detailhandelswinkelontwikkelingen in de gemeente Assen
Binnen reguliere winkelgebieden
Locatie Nee Initiatief in regulier winkelgebied in beoogde winkelstructuur? (zie §3.2)
Ja
In welk winkelgebied ligt het initiatief?
Hoofdcentrum Ondersteunend
Binnenstad Assen
Buiten reguliere winkelgebieden
Behoudt het winkelgebied na realisatie van het initiatief de beoogde verzorgingsfunctie? (zie §3.3) Ja
Initiatief passend in beoogde structuur
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
Nee
Ligt het initiatief op Borgstee
Ja
Welk assortiment/omvang bevat het initiatief? Welk assortiment/omvang is toegestaan op Borgstee? (zie afwegingskader §4.2)
Nee
Initiatief niet passend in beoogde structuur
Is het initiatief passend op Borgstee
Nee
Ja
Initiatief passend in beoogde structuur
27 van 34
28 van 34
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
4.2 Beleidsregels
Daarbinnen geldt de huidige contour van de
•
detailhandel in volumineuze woninginrich-
centrum- danwel detailhandelsbestemming,
tingsartikelen, zoals keukens, badkamers,
Winkels: wat is detailhandel?
tenzij anders aangegeven (bijv. Borgstee,
sanitair, vloeren, zonwering, meubels en
Wat wel of niet detailhandel is, is niet voor
Binnenstadsvisie). Dit sluit aan bij de provinciale
jacuzzi’s;
iedereen altijd direct duidelijk. Voor de planolo-
omgevingsverordening (2018). In sommige
gische vertaling naar bestemmingsplannen zijn
gevallen kan afgeweken worden van dit prin-
de ruimtelijke effecten (op beoogde winkelstruc-
cipe, maar bij elke vergunningaanvraag is dit
•
tuincentra;
tuur, aantrekkende werking consumentenver-
het vertrekpunt. Hieronder gaan we in op de
•
andere detailhandel in uitsluitend zeer
keer) en verschijningsvorm (ruimtegebruik,
specifieke uitzonderingen voor de gemeente
volumineuze artikelen (> 1 m³), zoals
uitstraling, reclame) relevant. De betaling ter
Assen.
speeltoestellen als trampolines.
•
bouwmarkten en andere allround doe-hetzelfzaken;
plaatse is, met de grote mogelijkheden voor online betaling, niet meer relevant voor ruimte-
PDV: aard en omvang van goederen
Het is vanuit o.a. de ambities voor de ontrom-
lijk beleid. Van een detailhandelsactiviteit is in
De aard of omvang van goederen die winkels
meling van bedrijventerreinen niet wenselijk dit
ieder geval sprake wanneer er een ruimte is die
verkopen is ruimtelijk relevant voor vestigings-
type winkels op verschillende bedrijvenlocaties
gericht is op/en of toegankelijk is voor consu-
beleid*. De uitstalling van volumineuze artikelen
toe te staan. Daarmee wordt duurzaam vast-
menten (winkelruimte, showroom, afhaalpunt).
is vaak moeilijk inpasbaar in reguliere centrum-
goedgebruik niet in de hand gewerkt en daar-
Ook fenomenen als pop-up stores en flitsver-
gebieden. Daarom kan voor de vestiging van
naast is een mix van consumenten- en bedrijfs-
koop vallen daarmee onder de definitie van
deze winkels bij uitzondering een locatie buiten
verkeer een veiligheidsrisico. Een ander
detailhandel (en horen dus plaats te vinden
de reguliere detailhandelsstructuur worden
argument voor concentratie is dat de consu-
binnen reguliere winkelgebieden). Met het
overwogen.
ment bij typisch volumineus aanbod zoals o.a.
inrichten van een ruimte voor consumenten is
meubels en tuinartikelen wil ‘kijken en vergelij-
het aannemelijk dat detailhandel een wezenlijk
Onder andere winkels binnen de volgende bran-
ken’. Borgstee is daarvoor de aangewezen
onderdeel is van de bedrijfsvoering. Daarnaast
ches voeren een assortiment waardoor vesti-
locatie.
is zichtbaarheid van een verkoopfunctie vanaf
ging op een uitzonderingslocatie kan worden
de openbare weg een duidelijk kenmerk van
overwogen:
De genoemde branches zijn in principe ook in
detailhandel.
*
centra inpasbaar. Om een toetsingskader te
Winkels in winkelgebieden Winkels horen thuis in de reguliere winkelgebieden die zijn aangewezen in hoofdstuk 3.
De Europese Dienstenrichtlijn schrijft voor dat men alleen mag differentiëren in het toestaan van branches op een bepaalde locatie als daar goede ruimtelijke argumenten voor zijn. Regels voor zogenaamde ‘territoriale beperkingen’ van detailhandelsvestigingen moeten niet discriminerend, noodzakelijk en evenredig zijn.
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
vormen voor de ‘moeilijk inpasbaarheid’ is de schaalgrootte van een winkel een ruimtelijke relevante en toetsbare factor. Een winkel met volumineus assortiment op Borgstee moet
29 van 34
daarom een minimum omvang van 1.000 m²
Branchevreemd aanbod
bruto vloeroppervlak (bvo) hebben.
Grootschalige winkels die zich vanwe de aard of
ABC-goederen (auto’s, boten, caravans) en
omvang van hun artikelen willen vestigen buiten
detailhandel in grove bouwmaterialen zijn
de reguliere winkelgebieden mogen slechts in
eveneens volumineus, maar voor deze bedrij-
beperkte mate branchevreemd aanbod verko-
ven gelden in de praktijk vaak bijkomstige
pen. Het nevenassortimentsdeel neemt niet
criteria (o.a. milieuzone vanwege bedrijfsactivi-
meer ruimte in beslag dan 100 m² wvo of 10%
teit) en ze worden door de consument niet
van het netto winkelvloeroppervlak. Zo wordt
verwacht bij een PDV-locatie. Voor een intuï-
voorkomen dat het branchevreemde aanbod
tieve- en praktische indeling van een bedrijven-
zelfstandige aantrekkingskracht uitoefent en dat
terrein kan het wenselijk zijn ABC-goederen en
is niet in lijn met de basisprincipes van het
detailhandel in grove bouwmaterialen ruimtelijk
gemeentelijk detailhandelsbeleid. Ongebrei
te scheiden van andere volumineuze concep-
delde verkoop van branchevreemde artikelen
ten. ABC-goederen zijn nu bijvoorbeeld al meer
op perifere locaties buiten de centra dient te
geconcentreerd aan de Industrieweg.
worden voorkomen.
Voor branches of formules die niet vanwege
Kringloopbedrijven
de schaal van het artikel, maar bijvoorbeeld
De economie ontwikkelt zich naar een meer
vanwege de schaal van de winkel buiten winkel-
circulair gebruik. Tweedehandswinkels en
gebieden willen vestigen (zoals grote sportwin-
kringloopbedrijven maken daar onderdeel van
kels of multimediawinkels) zijn niet op voorhand
uit. Tweedehandswinkels passen prima in
ruimtelijk-relevante criteria te vinden. Het
centrumgebieden. Kringloopbedrijven hebben
ruimtelijk-relevante onderscheid met bijvoor-
echter vooral een bedrijfslogistieke functie en
beeld een warenhuis of een (grote) modewinkel
uitstraling. Voor kringloopbedrijven die zich
is niet evident.
vooral bezighouden met het verzamelen en
Meewerken aan transformatie buiten structuur
sorteren van goederen en waar het eventueel uitstallen van goederen voor consumenten ruimtelijk ondergeschikt is kan een locatie buiten de winkelstructuur worden overwogen. Duidelijk beleid zorgt voor hernieuwde dynamiek
30 van 34
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen - 06 december 2021
Detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit
Op trafficlocaties (bijvoorbeeld een tankstation,
Internetwinkels die geen aan de winkelactiviteit-
Van oudsher vindt detailhandel plaats als
treinstation) waar ondergeschikte detailhandel
gerelateerde ruimtelijke kenmerken hebben, zijn
ondergeschikte nevenactiviteit bij andere
plaatsvindt, dient het assortiment gericht te zijn
niet relevant voor het detailhandelsbeleid en
bedrijfsactiviteiten. De vraag die zich daarbij
op de directe behoefte van de reiziger, bijvoor-
moeten voldoen aan de bestemming van de
vaak voordoet is in hoeverre de detailhandels-
beeld motorolie, een flesje drinken of een belegd
betreffende locatie (wonen, bedrijf, kantoor,
activiteit ondergeschikt is en/of deze noodzake-
broodje voor onderweg, en dus geen pasta of
agrarisch, etc.). Zo is een distributiecentrum van
lijk en/of gebruikelijk is voor de hoofdactiviteit.
pakken melk.
een internetwinkel net als ieder ander logistiek
Voor de planologische vertaling in bestem-
bedrijf op een locatie met de bestemming bedrijf
mingsplannen zijn vooral de ruimtelijke effecten
Internetverkoop
toegestaan, zolang hier geen consumenten ter
en verschijningsvorm relevant (zie “wat is
Naast de traditionele winkel met verkoop ter
plaatse komen.
detailhandel”).
plaatse zijn er allerlei nieuwe vormen waar consumenten producten kunnen zien en afhalen.
Afwijkingsbevoegdheid Gemeenten zijn bevoegd om gemotiveerd af te
Non-food-productiebedrijf Bij een productiebedrijf wordt in beperkte mate
Wanneer de consument ter plaatse komt, is er
wijken van vastgesteld beleid in situaties die
detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit
sprake van een ruimtelijke detailhandelsactiviteit,
vanwege het uitzonderlijke karakter een bijzon-
toegestaan (‘productiegebonden detailhandel’).
die planologisch als zodanig wordt beoordeeld
dere beoordeling behoeven. Eventuele afwijkin-
Belangrijk is dat deze detailhandel de verkoop
(incl. showroom en afhaalloket). Afhaalpunten
gen moeten overtuigend en specifiek gemoti-
betreft van door het bedrijf/op het perceel zelf
van internetwinkels zijn derhalve net als elke
veerd en onderbouwd worden om een
geproduceerde of bewerkte producten. Een
andere detailhandelsactiviteit toegestaan in de
juridische toetsing te kunnen doorstaan. Met
voorbeeld hiervan is het laten maken van een
reguliere winkelcentra. Deze activiteiten passen
dergelijke afwijkingen dient terughoudend
kentekenplaat bij een autogarage. Er is geen
tenslotte perfect binnen de wenselijke winkel-
omgegaan te worden. Een onzorgvuldige
uitstraling als winkel of vergelijkbare verkeers-
structuur. De gebieden binnen die structuur zijn
uitzondering op beleid creëert onzekerheid en
aantrekkende functie. De fysieke uitstalruimte is
bovendien al ingericht op consumenten(verkeer)
mogelijk een juridische precedent. Dit verzwakt
maximaal 10% van het bedrijfsvloeroppervlak,
en zorgen voor een fijnmazige spreiding over de