6. Bijlagen bij de toelichting
Tekst van het document
•
•
Bijzondere aandacht verdienen de plint (aansluiting op maaiveld) en de gevelbeeindiging aan de bovenzijde (kroonlijst/ goot). Bijzondere aandacht voor de gevelopeningen langs de straat. Enerzijds voldoende gevelopeningen, anderzijds voldoende privacy voor de bewoners. Voorkomen dient te worden dat bewoners altijd vitrage/gordijnen dichthouden. Glas tot op maaiveld draagt hier niet aan bij en wordt daarom niet toegestaan. Oplossingsgericht kan worden gedacht aan het ontwerpen van borstweringen en diepere neggen. De plasticiteit van de gevel speelt een belangrijke rol. Een basement, de uitwerking van de dakgoot en de (plaatselijke) toepassing van diepere neggen van de kozijnen zijn kunnen hierin een rol spelen. Gebouwen zijn rijk aan details waardoor er veel aan te ontdekken is. Dit betekent niet dat gevels betekenisloos gedecoreerd zijn, maar dat details bijdragen aan de identiteit van het centrum als geheel en aan verschillende gevels afzonderlijk
stadsgezicht) verdienen het om te worden behouden/ getransformeerd om zodoende tot een gelaagde/ organisch gegroeide stad te komen. Het behoud van karakteristieke panden is onderdeel van de totale afweging voor de ruimtelijke kwaliteit van een ontwikkeling. Transformatie Voor transformatiekaders van (winkel)plinten naar woningen zie de regels onder Transformatie van winkel naar wonen.
Erfafscheidingen Erfafscheidingen langs het openbaar gebied zoals tuinmuren en hekwerken worden zorgvuldig meeontworpen met de bebouwing. Kleur en Materiaal • Metselwerk en/of natuursteen • Ondergeschikt kunnen plaatmaterialen die mooi verouderen (zoals zink) worden toegepast. Kunstmatige plaatmaterialen zijn niet toegestaan. • Hellende daken worden bedekt met keramische pannen of zink. • De kleur van de gebakken materiaal is gebonden aan een kleurengamma tussen helder oranje en donkerbruine aardekleuren. Zwarte of paarsbruine baksteen is ongewenst; • Zorgvuldige detaillering
Gevelplastiek
Rijk aan details
Installaties • Technische installaties of onderdelen daarvan (zoals verwarming of koelinginstallaties) dienen onzichtbaar vanaf de openbare weg te worden mee-ontworpen. Behoud gaat voor vernieuwing Karakteristieke panden (niet zijnde een monument of onderdeel uitmakend van het beschermd Karakteristiek aan de Kloekhorststraat: Gerritsma Interieur is met bovenliggende appartmenten gehuisvest in een karakteristiek complex uit de jaren ‘50.
43
Regelgeving stedenbouwkundig kader en beeldkwaliteitsplan transformatie van winkel naar wonen
44
Algemene uitgangspunten Doelstelling --------------------------------------------------------------Voor de transformatie van winkel naar wonen in de plint, is het van belang om te zorgen voor meer privacy. Waar winkels gebaat zijn om zoveel mogelijk zichtbaar zijn en het kunnen etaleren van hun producten, is de bewoner gebaat bij privacy en buitenruimte. In hoofdlijnen is de privacy op twee manieren op te lossen: • Door het zicht naar binnen in de hoogte te beperken • Door meer afstand te creëren tussen de openbare ruimte en de gevel Deze ingrepen dienen naast de verbetering van het woongenot ook de zichtbaarheid van de openbareprivate grenzen voor passanten: middels ingrepen moet het ook voor de passant helder zijn dat hij in een woonstraat loopt. Dit wordt bewerkstelligd door een verandering van commerciële uitingen in het straatbeeld naar elementen die horen bij de woning. Denk hierbij aan ruimte voor het parkeren van fietsen voor de eigen deur of een zitgelegenheid voor huis.
Bestaande toestand grote glaspartijen gericht naar de openbare ruimte
Doel Verminderen inkijk/ creëren privacy
Op de volgende pagina’s worden de mogelijke ingrepen nader toegelicht.
45
Algemene uitgangspunten Voorbeelden --------------------------------------------------------------Het creëren van een aangename overgang tussen de woning en de straat berust op een paar aspecten. Deze aspecten dienen zowel ter waarborging van de privacy van de bewoners alswel het gevoel van de voorbijganger niet in iemands persoonlijke ruimte te treden. Tegelijkertijd dient de ruimtelijkheid van de straat gewaarborgd te blijven door een maximaal zichtveld. In andere woorden: oriëntatie door middel van een overzichtelijk straatbeeld. Het huidige beeld kenmerkt zich door de vele reclamezuilen en luifels die de plint van de bovenliggende massa scheiden. Door deze scheiding ligt de focus vooral op de plint en ontbreekt het eerder genoemde overzicht. In het binnenstedelijk winkelgebied gaat de voorkeur uit naar situaties waarbij de openbare ruimte voor de winkels in toegankelijk blijft voor de voorbijganger. Anders wordt het echter als dit binnenstedelijk gebied veranderd in aantrekkelijke woonstraten waarbij privacy van de bewoners, maar ook het behoud van het openbaar karakter van de straat de uitgangspunten zijn. Gevoelsmatig moet deze ruimte echter duidelijk privaat voelen, waardoor de voorbijganger hier geen gebruik van zal maken. Uitgangspunt van de ingrepen zijn: • een goede overgang van publiek naar privé.
• een aangename straat voor dagjesmensen, winkelend publiek en omwonenden. • bewoners die gebruik maken van de overgangszone. • buffer tussen publiek en privé waardoor bv. gordijnen open blijven en de straat geen gesloten uitstraling krijgt. Afhankelijk van het straatprofiel is een diepte van circa 0,5 tot 1 meter private stoep voor de woning wenselijk. Deze diepte biedt ruimte voor een kleine bloemenperk met een zitgelegenheid. Om deze private zone te benadrukken kan gebruik worden gemaakt van een lichte nuance in de bestrating of een verhoging hiervan. Om de fijnmazigheid van de verkavelingstructuur kracht bij te zetten, dienen deze zone’s mee te doen met deze fijnmazigheid. Waarbij, net zoals de bebouwing zelf, verschil mag ontstaan tussen de verschillende panden en indien intern opgesplitst, woningen. Hierdoor komt de fijne schaal terug in het straatbeeld.
46
Borstwering
Borstwering (gecombineerd met zitje)
Borstwering
Verhoogde begane grondvloer
Verhoogde begane grondvloer
Verdiepte entree
Verdiepte gevel
Stoepje
Stoepzone
lage bloemperk voor woning
Groen langs de gevel/ stoeptuin
Verhoogde begane grondvloer
Verdiepte gevel
Stoepzone
Groen
Algemene uitgangspunten Ongewenste situaties ---------------------------------------------------------------
Ramen tot op maaiveld zorgen voor inkijk. Consequentie is vaak dat vitrage/ gordijnen permanent gesloten zijn.
Ramen tot op maaiveld
Ramen tot op maaiveld
Haag
Haag
Afgebakende voortuintjes middels tuinmuur
Afgebakende voortuintjes middels bloembakken
Hagen zorgen voor een harde grens tussen openbaar en privé. Een dergelijke oplossing past bij woonwijken maar niet bij de binnenstad.
Tuinmuren zorgen voor een harde grens tussen openbaar en privé
47
1.
Oud
e Mo
lens
traa
t
Gr
on
in g
er
str
aa
t
Historische lintbebouwing Situatie --------------------------------------------------------------• Groningerstraat • Oude Molenstraat • Rolderstraat • Zaagmolen • Ceresstraat • Oudestraat • Nieuwe Huizen
Groningerstraat
1.
Ceresstraat
2.
3.
48
2.
Rolderstraat
3.
Oudestraat
Situatie Transformatie Historische lintbebouwing
Nieuwe Huizen
tra
es
d Ou
at
Rolderstraat
Historische lintbebouwing Bouwregels --------------------------------------------------------------In de loop der eeuwen is een een fijnmazig stratenpatroon ontwikkeld: de zogenaamde historische linten. Deze straten worden gekenmerkt door een pandsgewijze opbouw. In deze fijne structuur wordt gewoont, gewinkeld en gewerkt. De huidige winkelstraten worden gekenmerkt door een scheiding tussen de plint en de verdieping. Deze scheiding vloeit voort uit het verschil in functie. Daar waar de verdieping over het algemeen een woonfunctie heeft, bestaat de begane grond overwegend uit winkel. Door de vele wisselingen van winkels in de plint, is de originele relatie verloren gegaan. Daarbij komt dat de vele reclame-uitingen en luifels over de gehele lengte van het pand, het straatbeeld hebben verrommeld en de panden hebben opgesplitst in twee delen. Uitgangspunt van de ingrepen is tweeledig: • zorgen voor het terugbrengen van de oorspronkelijke korrelgrootte • een aangename omgeving creëren voor wonen in de plint Korrelgrootte De korrelgrootte van het gebied is afhankelijk van de straatbreedte en type gebruik. De smalle wandelstraat vraagt om een kleinere grootte dan een brede boulevard met autoverkeer. De korrelgrootte wordt bepaald door een paar aspecten. Allereerst zijn de aan elkaar grenzende panden duidelijk anders vormgegeven. Hetzij door goothoogte, hetzij door materialisatie.
Door de kozijnen bewust niet aan te sluiten op de hoogten van aangrenzende panden, ontstaat een subtiel verschil in het straatbeeld. Door de luifels van de winkels te verwijderen en de bovenliggende verdieping met zijn voeten op het maaiveld te plaatsen, wordt de verticaliteit en individualiteit van de verschillende panden geaccentueerd. Onderzoek naar de oorspronkelijke gevel kan helpen bij het ontwerpproces. Woonomgeving Een fijne woonomgeving is gebaseerd op een prettige verhouding tussen privé (en privacy) en publiek. De voorbeelden gegeven bij Transformatie van winkel naar wonen, Algemene uitgangspunten voorbeelden dragen hieraan bij.
A
A
B
A Plint weer onderdeel maken van oorsronkelijk ontwerp
Entree in de voorgevel (Niet in de zijgevel)
Kleur Kleur heeft een grote invloed op de beleving en karakter van de stad. Zorgvuldige toepassing van kleur vergroot de algemene ruimtelijke kwaliteit en de identiteit van (historische) gebouwen afzonderlijk. Verschillende bouwperioden en bouwstijlen hebben hun eigen karakteristieke kleuren. Aanbevolen wordt om bij een verbouwing of onderhoud van een ouder pand (zowel monumenten als niet-monumenten) eerst onderzoek te (laten) doen naar de historische situatie. Een kleurhistorisch onderzoeker of architect kan vervolgens hetgeen is onderzocht ook om kunnen zetten in een samenhangend advies voor een (nieuwe) kleurstelling.
(winkel-)luifel verwijderen
Pand staat met “voeten” op de grond
Raamopeningen hebben een borstwering
Materiaal • Toevoegingen kunnen in metselwerk of natuursteen worden uitgevoerd. • Ondergeschikt kunnen plaatmaterialen die mooi verouderen (zoals zink) of hout worden toegepast. Kunstmatige plaatmaterialen zijn niet toegestaan. • Zorgvuldige detaillering. • Borstweringen worden niet in plaatmateriaal of ondoorzichtige glaspanelen gerealiseerd
Huidige situatie historisch linten. Individuele panden, reclameborden en luifels
Installaties Technische installaties of onderdelen daarvan (zoals verwarming, ventilatie of koelinginstallaties) dienen onzichtbaar vanaf het openbaar gebied te worden mee-ontworpen. historisch onderzoek naar de oorspronkelijke situatie kan helpen bij het ontwerp van de transformatie 49
Naoorlogse complexen Situatie --------------------------------------------------------------• Groningerstraat • Oude Molenstraat • Kloekhorststraat • Zaagmolen
5.
Oude Molenstraat
5.
4. 3. at
Oude Molenstraat
Gr
on
in
ge
rst
ra
1.
Zaagmolen
2.
Oud
e Mo
lens
traa
t
2.
Groningerstraat
1.
50
3.
Kloekhorststraat/Groningerstraat
4.
Zaagmolenstraat
Situatie Transformatie Naoorlogse complexen
Naoorlogse complexen Bouwregels --------------------------------------------------------------Na de oorlog heeft de kleinschalige pandenstructuur op veel plekken plaats moeten maken voor grotere bouwblokken. Vooral in de jaren ‘60 en ‘70 van de vorige eeuw zijn er veel complexen gerealiseerd met op de begane grond winkels en op de verdieping appartementen. Deze blokken worden gekenmerkt door een structuralistische opbouw waarbij getracht is aansluiting te vinden bij de kleinschalige pandenstructuur. Kenmerken zijn: geleding van de gevel, gevel- en dak daksprongen, afwisselend daklandschap, overdekte winkelstraten (galerij). Een complex bestaat vaak uit meerdere winkels in de plint (eigendom of huur) en verschillende appartementseigenaren op de verdiepingen. Qua keuze voor het transformatieontwerp is het belangrijk om de fasering in het achterhoofd te houden. Niet elke bewoner of gebruiker zal de behoefte of financiële middelen hebben om de voorgestelde plannen (direct) uit te voeren. Daarom is het van belang dat de transformatie er ook kwalitatief uit ziet als slechts beperkte gedeelte van de totale gevel is uitgevoerd volgens plan.
Daarbij is het idee dat de eerste aanvrager maatgevend zijn voor de opeenvolgende aanvragen binnen één complex. Deze trendsetter bepaalt dan de vorm/materialisatie/kleur. Het zou goed zijn om e.e.a. met de overige eigenaren/ de VVE af te stemmen omdat de keuzes van deze trendsetter consequenties heeft voor volgende aanvragers. Woonomgeving Een fijne woonomgeving is gebaseerd op een prettige verhouding tussen privé (en privacy) en publiek. De voorbeelden gegeven bij Transformatie van winkel naar wonen, Algemene uitgangspunten voorbeelden dragen hieraan bij.
Installaties Technische installaties of onderdelen daarvan (zoals verwarming, ventilatie of koelinginstallaties) dienen onzichtbaar vanaf het openbaar gebied te worden mee-ontworpen. Bestaande toestand: grote winkelpuien op de begane grond.
Kleur en Materiaal • Toevoegingen kunnen in metselwerk, natuursteen worden uitgevoerd. • Ondergeschikt kunnen plaatmaterialen die mooi verouderen (zoals zink) of hout worden toegepast. Kunstmatige plaatmaterialen zijn niet toegestaan. • De kleurstelling dient zorgvuldig te worden afgestemd met de bestaande gevel. • Zorgvuldige detaillering (bij hout rekening
A
A
B
A
Bestaande toestand
•
houden met duurzame beeldkwaliteit (bij overstekken). Borstweringen worden niet in plaatmateriaal of ondoorzichtige glaspanelen gerealiseerd
Het gevelontwerp van een woning op de begane grond wordt in beginsel ontleend aan de bestaande architectuur op de verdieping. Een afwijkende verdiepingshoogte op de begane grond vraagt om een slimme vertaling van de raamopeningen. De eerste aanvrager is een trendsetter.
Nieuwe toestand: plint/begane grond wordt één met de rest van het gebouw. Het gebouw staat met zijn voeten op de grond.
Een teruglliggende gevel vergroot de gevelplastiek en de privacy. Dit biedt ruimte om af te wijken van de bestaande architectuur (vorm, materiaal of kleur) De eerste aanvrager is een trendsetter.
Wonen aan de straat = voordeur aan de straat
Zorg middels gevelindeling voor voldoende privacy voor de bewoners. 51
Naoorlogse complexen Bouwregels - (winkel)galerij --------------------------------------------------------------De overdekte straat (galerij) is een kenmerkend element bij de post ‘65 woningbouw. In de bebouwing achter deze diepe straten bevinden zich bedrijven verspreid over meerdere beuken. Sommige zijn al getransformeerd tot woningen waarbij de overdekte ruimte is getransformeerd tot een private voortuin. Door de forse diepte van de overdekte straten, krijgen de hieraan grenzende ruimten weinig daglicht binnen. Voor de transformatie van winkel naar woning zijn twee opties mogelijk: • overdekte straat gebruiken als kwalitatief hoogwaardige buitenruimte • overdekte straat betrekken als geklimatiseerde binnenruimte Buitenruimte Door de overdekte straat te gebruiken als buitenruimte, blijft voldoende privacy gewaarborgd in de woning. Echter biedt het simpelweg verleggen van de stoep geen gewenste resultaat. De huidige diepte van de overdekte straat staat momenteel niet in verhouding tot de stoep ernaast. Daarnaast loopt de materialisatie van de bestrating door tot de voordeur. Dit zorgt voor een te onduidelijke definiëring van private ruimte en resulteert in een onduidelijke overlap van zones. Daarom is het van belang om de bestrating aan te passen naar een materiaal dat beter past bij een voortuin.
Het plaatsen van enkel een laag hekwerk ter afscheiding heeft niet de prioriteit gezien de huidige kwaliteit van de overdekte straat te wensen over laat. Deze zal een metamorfose moeten krijgen. Een andere optie is het naar voren leggen van de voorgevel waardoor de voortuin minder diep wordt. Hiermee blijft privacy gewaarborgd, komt meer daglicht de woning binnen en krijgt de overdekte straat een metamorfose.
Bestaande toestand: winkels langs semi-overdekte straat
Enkel het plaatsen van een hek/afscheiding in lijn met de gevel is onvoldoende
•
•
• •
Bestaande pui vervangen door pui met borstwering Privézone afschermen middels mee-ontworpen zijgevels van de buitenruimte (Directe) daglichttoetreding blijft minimaal
•
Gevel (met borstwering) verder naar buiten plaatsen Privézone afschermen middels mee-ontworpen zijgevels van de buitenruimte
Binnenruimte De andere optie is het volledig dichtzetten van de overdekte straat. Dit kan ofwel door het maken van een wintertuin die als extentie van de achterliggende ruimte kan dienen, ofwel door de volledige ruimte bij de woning te betrekken.
Reeds gerealiseerde transformatie Oude Molenstraat • Armoedige inrichting voorterrein • Geen duidelijke scheiding openbaar privé • Bestaande winkelruit biedt onvoldoende privacy met tot gevolg dat gordijnen continu dicht zijn. 52
T.o.v. de gevel terugliggende privé buitenruimte
Gevel (met borstwering) in lijn met de bovengelegen gevel plaatsen
53
Eigentijdse grootschalige complexen Situatie --------------------------------------------------------------• Groningerstraat • Jan Fabriciusstraat • Kloekhorststraat
4.
1. 2.
54
1.
Groningerstraat
2.
Groningerstraat
3.
Groningerstraat/Kloekhorststraat
4.
Jan Fabriciusstraat
3.
Situatie Transformatie Eigentijdse grootschalige complexen
Eigentijdse grootschalige complexen Bouwregels --------------------------------------------------------------Waar de grootschalige complexen in de jaren ‘60/’70 nog een gelede structuur hadden die trachten aansluiting te vinden bij de historische pandenstructuur zijn er vanaf de jaren ‘90 complexen gerealiseerd die slechts uit één schaal/ structuur bestaan. Kenmerken zijn de vlakke, hoge platafgedekte gevels met strenge repeterende raamritmes. Een complex bestaat vaak uit meerdere winkels in de plint (eigendom of huur) en verschillende appartementseigenaren op de verdiepingen.
Daarbij is het idee dat de eerste aanvrager maatgevend zijn voor de opeenvolgende aanvragen binnen één complex. Deze trendsetter bepaalt dan de vorm/materialisatie/kleur. Het zou goed zijn om e.e.a. met de overige eigenaren/ de VVE af te stemmen omdat de keuzes van deze trendsetter consequenties heeft voor volgende aanvragers.
•
Woonomgeving Een fijne woonomgeving is gebaseerd op een prettige verhouding tussen privé (en privacy) en publiek. De voorbeelden gegeven bij Transformatie van winkel naar wonen, Algemene uitgangspunten voorbeelden dragen hieraan bij.
Installaties Technische installaties of onderdelen daarvan (zoals verwarming, ventilatie of koelinginstallaties) dienen onzichtbaar vanaf het openbaar gebied te worden mee-ontworpen.
Qua keuze voor ontwerp is het belangrijk om de fasering in het achterhoofd te houden. Niet elke eigenaar zal de behoefte of financiële middelen hebben om de voorgestelde plannen (direct) uit te voeren. Daarom is het van belang dat de transformatie er ook kwalitatief uit ziet als slechts beperkte gedeelte van de totale gevel is uitgevoerd volgens plan.
Kleur en Materiaal • Toevoegingen kunnen in metselwerk en natuursteen worden uitgevoerd. • Ondergeschikt kunnen plaatmaterialen die mooi verouderen (zoals zink) of hout worden toegepast. Kunstmatige plaatmaterialen zijn niet toegestaan.
A
A
B
A
Bestaande toestand: Een winkel/ dienstenplint met daarboven woningen.
•
•
De kleurstelling dient zorgvuldig te worden afgestemd met de bestaande gevel. Zorgvuldige detaillering (bij hout rekening houden met duurzame beeldkwaliteit (bij overstekken). Borstweringen worden niet in plaatmateriaal of ondoorzichtige glaspanelen gerealiseerd
Bestaande toestand: grote winkelpuien op de begane grond.
Het gevelontwerp van een woning op de begane grond wordt in beginsel ontleend aan de bestaande architectuur op de verdieping. Een afwijkende verdiepingshoogte op de begane grond vraagt om een slimme vertaling van de raamopeningen. De eerste aanvrager is een trendsetter.
Nieuwe toestand: plint/begane grond wordt één met de rest van het gebouw. Het gebouw staat met zijn voeten op de grond. Een eventuele architectonische plint (niet zijnde een glazen pui) kan intact blijven.
Een teruglliggende gevel vergroot de gevelplastiek en de privacy. Dit biedt ruimte om af te wijken van de bestaande architectuur (vorm, materiaal of kleur) De eerste aanvrager is een trendsetter.
Wonen aan de straat = voordeur aan de straat. Onderzoeken of het mogelijk is om de schaal van het blok met deze ingrepen kan verkleinen.
Zorg middels gevelindeling voor voldoende privacy voor de bewoners. 55
56
Bijlage 2 Ladder voor duurzame verstedelijking
bestemmingsplan "Binnenstad Noordoost" (vastgesteld)
61
Ladder voor duurzame verstedelijking bestemmingsplan 'Binnenstad Noordoost' Assen Opdrachtgever:
Gemeente Assen
Onderwerp:
Ladder voor duurzame verstedelijking bestemmingsplan 'Binnenstad Noordoost' Assen
Datum:
5 februari 2024
De Ladder voor duurzame verstedelijking (hierna: Ladder) is een instrument voor efficiënt ruimtegebruik, met een motiveringsvereiste voor het bevoegd gezag als nieuwe stedelijke ontwikkelingen planologisch mogelijk worden gemaakt. Bij besluit van 28 augustus 2012 is de Ladder toegevoegd aan artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) en vervolgens op 1 oktober 2012 in werking getreden. Op 1 juli 2017 is het Bro gewijzigd, waarbij een nieuwe Laddersystematiek geldt. De Ladder staat als instrument niet op zichzelf, maar geeft mede vorm aan de systeemverantwoordelijkheid van de minister van Infrastructuur en Milieu voor een goede ruimtelijke ordening. Deze verantwoordelijkheid brengt met zich mee, dat de minister er voor zorgt dat decentrale overheden over de juiste instrumenten kunnen beschikken voor een zorgvuldige benutting van de ruimte. Hieronder wordt begrepen het voorkomen van overprogrammering, het faciliteren van groei, het anticiperen op stagnatie en het leefbaar houden van krimpregio’s. De Ladder is onder andere van toepassing op woningbouwplannen die worden aangemerkt als nieuwe stedelijke ontwikkeling. Bij het bepalen óf en hoe de Ladder moet worden toegepast zijn de volgende aspecten van belang: 1.
Is er sprake van een stedelijke ontwikkeling?
2.
Is de stedelijke ontwikkeling nieuw?
3.
Wat is het ruimtelijk verzorgingsgebied?
4.
Is er behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling?
5.
Ligt de ontwikkeling in bestaand stedelijk gebied?
Ad 1. Is er sprake van een stedelijke ontwikkeling? Of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling wordt bepaald door de aard en omvang van de ontwikkeling, in relatie tot de omgeving.
In het bestemmingsplan ‘Binnenstad Noordoost’ wordt ruimte geboden voor de toevoeging van 200 woningen. Gelet op de omvang van het planvoornemen in relatie tot de omgeving is het plan aan te merken als een stedelijke ontwikkeling. Ad 2. Is de stedelijke ontwikkeling nieuw? De Laddertoets geldt alleen voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Beoordeeld moet worden of sprake is van een nieuw beslag op de ruimte. Daarvan is in het beginsel sprake als het nieuwe ruimtelijke besluit meer bebouwing mogelijk maakt dan er op grond van het voorheen geldende planologische regime aanwezig was, of kon worden gerealiseerd. Ten opzichte van de vigerende beheersverordening nemen de bebouwingsmogelijkheden af. Op basis van de huidige beheersverordening mogen de percelen voor 100% bebouwd worden tot een hoogte van 15 meter. Deze bouwmogelijkheden worden met dit bestemmingsplan beperkt. Bij recht is alleen de bestaande bebouwing mogelijk. Het uitbreiden van de bebouwing in de hoogte of diepte is alleen mogelijk via een bestemmingsplanactiviteit. Daarbij geldt dat een bouwdiepte van meer dan 15 meter eigenlijk nergens meer past in het gewenste stedenbouwkundig beeld. Ook een bouwhoogte van 15 meter zal een uitzondering zijn. In deze zin is er geen sprake van een stedelijke ontwikkeling. Tot 2019 was het toevoegen van extra woningen zondermeer mogelijk.
Sinds 2019 is het beleid voor woningsplitsing en woningomzetting van kracht. Op basis van dit beleid is het toevoegen van extra woningen alleen toe te staan via een nadere afweging in de vorm van een binnenplanse afwijkmogelijkheid. In de basis wordt deze lijn voortgezet, zij het dat binnen het gebied met de bestemming Gemengd - 2 op de begane grond van gebouwen maximaal één woning als vervanging van een andere bestaande functie mogelijk is via een melding. Dit is een ruimere mogelijkheid dan wat de huidige beheersverordening nu mogelijk maakt. Daarom is er sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Ad 3. Wat is het ruimtelijk verzorgingsgebied? Wanneer sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling, moet de behoefte aan die ontwikkeling worden gemotiveerd. De behoefte moet worden bepaald binnen het ruimtelijk verzorgingsgebied van de ontwikkeling. De aard en omvang van de ontwikkeling zijn leidend voor het schaalniveau waarop de ruimtebehoefte moet worden afgewogen. Voor wonen kan dit schaalniveau de gemeentegrens overstijgen. Verhuisbewegingen geven hiervoor een goede indicatie. Uit de verhuisgegevens van het CBS blijkt dat meer dan de helft van de verhuisbewegingen binnen de gemeente Assen plaatsvindt. Hieruit kan worden geconcludeerd dat het ruimtelijk verzorgingsgebied voornamelijk de gemeente Assen betreft.
Ad 4. Is er behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling? Zoals hiervoor al staat vermeld, dient de behoefte aan de nieuwe stedelijke ontwikkeling die mogelijk wordt gemaakt, te worden beschreven. Daarbij is het niet relevant of het plangebied binnen of buiten bestaand stedelijk gebied ligt. Kort gezegd is de 'behoefte' het saldo van de aantoonbare vraag naar de voorgenomen ontwikkeling verminderd met het aanbod in planologische besluiten, ook als dit aanbod feitelijk nog niet is gerealiseerd (harde plancapaciteit). De voorgenomen ontwikkeling gaat uit van het toevoegen van 200 woningen op een inbreidingslocatie in de kern Assen. Het gaat hierbij om een gevarieerd woningbouwprogramma bestaande uit grondgebonden huur- of koopwoningen en appartementen. Het gaat daarbij zowel om koop als huur. 30% van het aantal woningen zal in de sociale sector gerealiseerd worden. Uit de Regiovisie Groningen - Assen 2013 en de Woonvisie Assen ‘Van binnenuit beter’ blijkt dat Assen een belangrijke rol speelt in de regionale woningmarkt, de gemeente bedient een grote lokale en regionale doelgroep. De Assense woningbehoefte is in de Woonvisie Assen, 'Van binnenuit beter' (2021), op basis van woningmarktonderzoek, vastgesteld op 2.500 – 3.000 woningen in de periode 2020 – 2030.
Dit is in lijn met de woningbouwafspraken in de Regio Groningen – Assen en de 'Interprovinciale Woondeal Regio Groningen – Assen' (2023). De actuele gemeentelijke woningbouwplanning en -programmering, voorziet in de netto toevoeging van ruim 3.000 woningen in de periode 2020 – 2030. Het betreft hier concrete projecten. Hierbij wordt aangetekend dat er vanuit de Rijksoverheid in verband met de gewenste versnelling van woningbouw op wordt aangedrongen circa 30% extra plancapaciteit te plannen om planuitval te kunnen compenseren. Een deel van deze gemeentelijke opgave heeft betrekking op een woningbouwopgave in het woonmilieu 'Binnenstad'. Daarbij gaat het om toevoeging van circa 450-525 woningen tot 2030. De uitbreidingsbehoefte aan sociale huurwoningen is in de Woonvisie Assen ‘Van binnenuit beter’ vastgesteld op 525-625 woningen. Bestemmingsplan Binnenstad Noordoost levert een bijdrage aan zowel de uitbreidingsbehoefte aan sociale huurwoningen als de woningbouwopgave in het woonmilieu 'Binnenstad'. Ook uit de ‘Binnenstadvisie Assen’ blijkt dat er een substantiële vraag naar woningen in de binnenstad is. Er kunnen ongeveer 700 woningen worden toegevoegd. Voorwaarde is wel dat er verschillende woningtypen voor verschillende doelgroepen worden aangeboden.
De voorgenomen ontwikkeling is in overeenstemming met de Woonvisie Assen ‘Van binnenuit beter’, de woningbouwafspraken in de regiovisie Groningen – Assen en de Binnenstadvisie Assen. De voorgenomen ontwikkeling draagt bij aan de woningbehoefte (zowel kwantitatief als kwalitatief) in de gemeente Assen, waarbij tevens verschillende doelgroepen kunnen worden bediend. Ad 5. Ligt de ontwikkeling in bestaand stedelijk gebied? In artikel 1.1.1 onder h van het Bro is een nadere omschrijving van het begrip 'bestaand stedelijk gebied' vastgelegd. Als bestaand stedelijk gebied wordt aangemerkt: 'bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur'. Het plangebied betreft een deel van de binnenstad van Assen. Geconcludeerd kan worden dat het plangebied onderdeel is van het bestaand stedelijk gebied. Bovendien heeft de provincie Drenthe in haar Omgevingsverordening het bestaand stedelijk gebied vastgelegd. Het plangebied maakt daar deel van uit. Conclusie Geconcludeerd kan worden dat het plan voldoet aan de Ladder van duurzame verstedelijking. Het plan voorziet in een behoefte. Deze behoefte wordt opgevangen in bestaand stedelijk gebied.
Bijlage 3 Woonvisie Assen 'Van binnenuit beter'
bestemmingsplan "Binnenstad Noordoost" (vastgesteld)
66
Woonvisie Assen VAN BINNENUIT BETER
VASTGESTELD – 15 APRIL 2021
WOONVISIE Inleiding
Een andere koers
Vijf opgaven
Met deze woonvisie geven we richting aan het wonen in Assen,
Met de woonvisie kiezen we er voor om ons met name richten op
Deze woonvisie is uitgewerkt in vijf opgaven:
met aandacht voor de opgaven, kansen en kwaliteiten van de
de bestaande stad. Daar ligt de grootste behoefte aan wonen en
1.
Woningbouw maakt plekken beter
binnenstad en van de verschillende wijken. Samen maken zij
daar ligt ook de urgentie om plekken te vernieuwen en te
2.
Prettig wonen met zorg
Assen tot de bijzondere en gevarieerde woonplek die ze is. We
verbeteren. Dat doen we op de ‘ontspannen stedelijke’ manier.
3.
Met energie aan de slag
4.
Goed wonen voor elke portemonnee
5.
Elke wijk een eigen aanpak
stellen doelen, maken keuzes en laten zien hoe we als gemeente
met organisaties, bedrijven en bewoners daaraan gaan
We zetten in de bestaande stad in op meer doorstroming, in het
samenwerken.
bijzonder door ouderen te verleiden met aantrekkelijk aanbod. Zo komt er ruimte vrij voor nieuwe bewoners in bestaande
We maakten de woonvisie samen met organisaties, bedrijven en
gezinswijken. Wij helpen hen om deze wijken een ‘tweede jeugd’
bewoners, via gesprekken en een vragenlijst onder bewoners.
te bezorgen.
Ook maakten we gebruik van onderzoek, zoals het Woningmarktonderzoek uit 2019.
We maken afspraken met de corporaties om een inhaalslag te
maken en zo de zoektijd voor huurders te verkorten. Ook werken Deze woonvisie is een uitwerking van de Omgevingsvisie en geeft
we in alle wijken aan voldoende aanbod aan wonen en zorg. We
verdere richting aan de uitgangspunten van ontspannen
zorgen voor meer vormen van huisvesting voor kwetsbare
stedelijkheid, groene stad, hoofdstad en verbonden stad. Voor
groepen. En we zetten in op versnelling het verduurzamen van
gebiedsplannen of bij ontwikkeling van locaties geldt de
onze wijken.
woonvisie als leidraad. Ook vormt ze de onderlegger voor nieuwe prestatieafspraken met de corporaties en huurdersorganisaties, het maken van afspraken met projectontwikkelaars, met zorgpartijen en met Rijk, provincie en regiogemeenten.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - vastgesteld
2
WOONVISIE 1. Woningbouw maakt plekken beter
In de bestaande stad zijn in potentie veel kansen om woningen
Om op tijd en op de juiste plekken binnen de bestaande stad
Assen speelt een hoofdrol in de regionale woningmarkt en
toe te voegen. Dit is ook nodig; plekken verouderen en verliezen
woningen toe te voegen, onderzoeken we waar we nog meer
bedient een grote lokale en regionale doelgroep. Steeds meer (en
soms hun functie. Die ruimte benutten sluit aan bij de
kunnen ontwikkelen. Daarbij toetsen we plannen altijd aan onze
steeds meer verschillende) mensen weten Assen te vinden als
verstedelijkingsstrategie van de regio Groningen-Assen. De
leidende principes van ontspannen stedelijkheid, verbonden stad
hun woonplek. Dat vraagt om de bouw van nieuwe woningen.
uitdaging voor Assen is op die plekken op tijd woningen te
en groene stad van het Noorden.
Hiermee bedienen we (nieuwe) Assenaren in hun woonvraag,
bouwen, van goede en betaalbare kwaliteit. We steken daar de
maar zorgen er tegelijkertijd voor dat we de doorstroom
komende tien jaar extra energie in, zodat we nieuwe woonmilieus
Wat gaan we concreet doen?
vergroten.
realiseren en er tegelijk voor zorgen dat deze plekken een
1.
We stellen planversnellers aan
kwaliteitsimpuls krijgen.
2.
Een versnellingsplan voor bouwen in de bestaande stad
3.
We maken tempo om in Kloosterveen voor 2030 voldoende
In de periode 2020-2030 moet Assen netto 2.500 tot 3.000 woningen toe voegen om de woonvraag te beantwoorden.
In de sociale huur gaat het, naast een kwaliteitsverbetering van
Volgens woningmarktonderzoek* is een kwart van de vraag
de bestaande voorraad, om een ‘sprint’. Naast 525-625 woningen
gericht op de binnenstad (450-525 woningen), met vooral
om groei van de vraag op te vangen, is er aanvullend een tekort
appartementen. Naar verwachting gaat een derde van de vraag
te compenseren. De eerstkomende jaren ligt de netto toevoeging
5.
We bieden ruimte aan nieuwe vormen van wonen
gaat uit naar wonen in een groene, ruime buitenwijk (800-975
boven de 30%. Op alle bouwlocaties vragen we 30% sociale
6.
Waar het past zorgen we voor meer functiemenging
woningen), met vooral grondgebonden wonen. Het grootste deel
huur waarvan alleen gemotiveerd af te wijken is. Met monitoring
7.
We maken een plan voor woonwagenbewoners
van de woningzoekenden vraagt echter een vorm van
van wacht- en zoektijden besluiten we met de corporaties hoe
8.
We stellen een kader op voor kwalitatieve toevoeging
ontspannen stedelijk wonen in de bestaande stad (1.250-1.550
lang de sprint nodig is. Hiernaast is er behoefte aan middenhuur
9.
In plannen komt standaard een groene paragraaf
woningen), nabij de binnenstad, in een variatie aan
waarbij we de corporaties uitnodigen om een rol te nemen. In de
10.
We zoeken ondersteuning bij Rijk en provincie voor
appartementen en grondgebonden wonen.
koopsector is in verschillende segmenten en typologieën uitbreiding nodig. Daarbij hebben we oog voor bijzondere groepen en nieuwe woonvragen.
woningen te bouwen 4.
We monitoren de planvorming, realisatie en effecten op de woningmarkt jaarlijks
complexe plannen 11.
We communiceren actief over de aantrekkelijkheid van Assen als woonplek
* Companen i.o.v. gemeente Assen 2019 15 april 2021 | Woonvisie Assen - vastgesteld
3
WOONVISIE 2. Prettig wonen met zorg
Om de opgave aan te kunnen, zijn levensloopbestendige
Wat gaan we concreet doen?
Assen heeft een belangrijke regionale functie in de huisvesting,
woningen nodig. Aanpassen van bestaande woningen (koop en
1.
opvang en begeleiding van mensen met een zorgvraag. Deze
huur) is de belangrijkste oplossing. Daarnaast is nieuwbouw van
functie is door de jaren heen zo gegroeid, door het aanbod aan
woningen nodig, in meer variatie. Wanneer zorginstellingen hun
2.
We stimuleren aanpassingen in de eigen woning
voorzieningen neemt ook de groep mensen die daar gebruik van
eigen vastgoed willen vernieuwen, grijpen we dit aan om tot een
3.
In alle wijken werken we aan meer wonen met zorg voor
wil maken toe. De landelijk gestuurde decentralisatie maakt dat
samenhangend plan te komen in relatie tot het wonen in de wijk.
Assen meer vrijheden, maar daarmee ook meer
We maken ‘prestatieafspraken’ met partners in wonen, welzijn en zorg
ouderen 4.
Lage inkomens ondersteunen we bij woningaanpassing
verantwoordelijkheden kreeg. Dit speelt bijvoorbeeld bij het
Minstens zo belangrijk is het aanpassen van de woonomgeving
5.
We werken aan meer variatie in het aanbod voor ouderen
langer zelfstandig wonen en bij beschermd wonen. Grofweg gaat
en het investeren in samenwerking met de zorg- en
6.
We zoeken naar meer initiatief voor gezamenlijke
het om twee doelgroepen; ouderen en mensen met een
welzijnsorganisaties. Denk daarbij aan een verkeersveilige
psychische kwetsbaarheid of lichamelijke beperking. We kennen
omgeving, maar ook aan ontmoeting. We zullen samen
7.
We spannen ons in voor behoud van wijkvoorzieningen
daarbij drie hoofdopgaven; voldoende passende woonvormen,
innovatieve oplossingen moeten vinden, ook tijdelijke.
8.
We verbeteren de woonomgeving
9.
We werken met zorg- en vastgoedpartners aan tussen-
zelfstandig kunnen wonen en sociale balans in de wijk.
woonvormen
vormen van onzelfstandig en zelfstandig wonen in wijken
Assen speelt al decennia lang een belangrijke regionale rol in de
Ook in Assen neemt het aantal ouderen toe. Deze groeiende
huisvesting van psychisch kwetsbare mensen. Lange tijd
10.
We monitoren de beschikbaarheid van revalidatiebedden
groep heeft een woonvraag die gevarieerder is dan het huidige
woonden deze mensen vrij geïsoleerd en met intensieve
11.
Corporaties reserveren woningen voor kwetsbare groepen
woonaanbod. Een steeds groter deel is gezonder, beter opgeleid
begeleiding. Steeds meer verandert dit in de richting van
12.
We werken met partners aan meer vormen van wonen
en meer vermogend dan de ouderen van de vorige generatie.
zelfstandig wonen met verschillende soorten begeleiding. Dit
Door verdere vergrijzing groeit tegelijk de groep die juist
geldt ook bij andere zorgvragen, zoals een lichamelijke
13.
We bouwen verder aan ‘Weer Thuis’
intensieve begeleiding nodig heeft. Assen wil in alle wijken een
beperking. Het is belangrijk om oog te houden voor de sociale
14.
Bij woningbouw voor kwetsbare doelgroepen hebben we
goed aanbod aan wonen, zorg en welzijn bieden, voor zowel
balans en de draagkracht in onze wijken, waarbij we mensen met
vitale als zorgbehoevende ouderen.
een psychische kwetsbaarheid als één van de doelgroepen zien.
gericht op mensen met een psychische kwetsbaarheid
speciale aandacht voor participatie en communicatie
We maken afspraken over een goede verdeling van kwetsbare inwoners binnen de stad en binnen de regio. 15 april 2021 | Woonvisie Assen - vastgesteld
4
WOONVISIE 3. Met energie aan de slag
We stimuleren huiseigenaren te investeren in hun eigen woning.
Wat gaan we doen?
Duurzaamheid is één van de belangrijkste opgaven van dit
Dat doen we met inzet van het energieloket en door het aanbod
1.
moment. Het gaat om méér dan het klimaat. Het gaat ook om
en de markt dichter bij elkaar te brengen. We hebben speciale
een gezondere leefomgeving, hitte en waterbeheer, circulair
aandacht voor de bloemkoolwijken uit de jaren ’70 en ’80. Deze
bouwen, het opknappen van huizen en omgeving, verbetering
woningen zijn energetisch vaak van slechte kwaliteit, maar erg
van het wooncomfort en verlaging van de woonlasten.
geschikt voor ingrepen die zich meteen uitbetalen en daarmee
kansrijk voor een ‘tweede jeugd’. Assen richt zich op forse verduurzaming van de bestaande woningen én de bouw van nieuwe energiezuinige woningen. We
De woningcorporaties zetten in op verduurzaming van de
zetten in op twee stappen: geen-spijt-maatregelen (besparen,
woningvoorraad in wijken als De Lariks en Pittelo. Het doel
isoleren, opwekken) en van aardgas overschakelen naar een
daarbij is naast het beperken van CO2-uitstoot ook het verlagen
duurzaam alternatief. Voor een duurzame woningvoorraad willen
van de energielasten voor de huurders. In de prestatieafspraken
we dat iedereen aan de slag gaat. Gemeente, ontwikkelaars,
maken we concrete afspraken over aantallen en over
corporaties en woningeigenaren.
investeringen.
We stellen een groenvisie op, als aanvulling op de omgevingsvisie, woonvisie, Transitievisie Warmte Assen. Hierin krijgt ook klimaatadaptatie een uitwerking.
2.
De komende jaren werken beleid uit voor circulair bouwen, mogelijk binnen de groenvisie (2021-2022).
3.
We werken verder aan een aardgasvrij De Lariks
4.
We werken aan een plan voor aardgasvrij Kloosterveen
5.
We verkennen een sociaal krediet om lage inkomens te helpen investeren
6.
We maken afspraken met geldverstrekkers en makelaars rondom communicatie over de mogelijkheden
7.
We werken aan nog betere informatie en verbeteren het
Energieloket 8.
We zetten in op geen-spijt-maatregelen in het bijzonder in de ‘bloemkoolwijken’
9.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - vastgesteld
We maken vervolgafspraken met de corporaties
5
WOONVISIE 4. Goed wonen voor elke portemonnee
beschikbaarheid van de woningmarkt is de ongedeelde stad. We
Wat gaan we doen?
Betaalbaarheid krijgt speciale aandacht. In de koopsector komen
willen overal een divers aanbod realiseren. We nodigen
1.
We verhogen de starterslening naar €250.000
starters vaak moeilijk terecht op de woningmarkt. In de
corporaties uit om ook meer middenhuur te bieden, mits er ook
2.
Corporaties maken een inhaalslag
huursector is steeds vaker sprake van (dreigende)
voldoende sociale huur wordt toegevoegd.
3.
We werken aan aanvullende locaties voor sociale huur, met
In De Lariks gaan we zowel verdichten als verdunnen. Door naast
4.
huurachterstanden en blijft het aanbod aan sociale huurwoningen achter bij de vraag.
een taskforce en locatie-atlas sociale huurwoningen ook koop en duurdere huur toe te voegen,
Plannen voor huurwoningen van particulieren beoordelen we kritisch op hun kwaliteit
De invloed die we als gemeente hebben op de betaalbaarheid in
werken we aan meer variatie in deze wijk. De benodigde groei
5.
We nodigen corporaties uit om middenhuur toe te voegen
de koopsector is beperkt. We richten ons daarbij vooral op
moet dan deels in andere wijken gerealiseerd worden. Mede om
6.
We vragen corporaties om levensloopbestendig bouwen als
starters. We willen het aanbod vergroten, via doorstroming in
deze reden geldt ook voor particuliere ontwikkelaars dat zij een
bestaande betaalbare wijken. Bij nieuwbouw van woningen in
aandeel van 30% sociale huur moeten leveren bij projecten,
7.
We maken nieuwe meerjarige prestatieafspraken
bijvoorbeeld de binnenstad en omgeving zijn we extra alert op
waarvan we alleen gemotiveerd afwijken. Daarbij hebben we
8.
We werken aan voldoende oplossingen voor dak- en
voldoende variatie en kwaliteit. Bestaande regelingen behouden
bijzondere aandacht voor bijzondere doelgroepen zoals
we, zoals de starterslening.
spoedzoekers. Soms ligt het antwoord in tijdelijke maar snelle
standaard te nemen
thuislozen 9.
oplossingen. We onderzoeken instrumentarium om negatieve In de huursector is sprake van een achterstand in het aanbod. Er
oplossingen voor spoedzoekers in de vorm van flexwonen
effecten van belegging te voorkomen.
10.
ligt dus een inhaalslag bij de corporaties. Die gaan zij ook
We werken binnen het sociaal en economisch domein samen met
11.
maken: er staat de komende jaren veel nieuwbouw op het
organisaties aan de balans in de huishoudboekjes van inwoners:
programma. Het is belangrijk om na deze sprint goed te
het hebben van voldoende inkomsten, het benutten van
monitoren of het aanbod nog moet groeien, en welke impulsen er
regelingen en het voorkomen van schulden.
is de laatste jaren veel gesloopt en niet zoveel terug gebouwd. Er
in bestaande wijken nog nodig zijn.
We werken op korte termijn aan in elk geval twee We besluiten of we corporaties aanvullend financieel kunnen ondersteunen We monitoren de zoektijd en stellen met de corporaties daar de programmering indien nodig op bij
12.
Assen onderzoekt in 2021 welke instrumenten we lokaal kunnen inzetten, zoals zelfbewoningsplicht en antispeculatiebedingen.
Een belangrijk uitgangspunt bij de betaalbaarheid en
15 april 2021 | Woonvisie Assen - vastgesteld
6
WOONVISIE 5. Elke wijk een eigen aanpak
De vraag verschuift richting 2030 naar steeds meer wonen voor
geven. Dat doen we door ons energieloket te verbeteren, met
Elke wijk in Assen is anders. Kwaliteiten benutten we en
kleine huishoudens en er komen steeds meer gezinswoningen vrij
focus op deze wijken. Dat doen corporaties met hun
vergroten we. We stellen de komende jaren
in bestaande wijken. We stimuleren deze doorstroming
investeringen, met een verbeterplan voor groen en openbare
wijkuitvoeringsplannen op. De Binnenstadsvisie is gereed, De
bovendien, door alternatieven in de bestaande stad aan te
ruimte, door ondersteuning van wijkvoorzieningen en door goede
Lariks is in ontwikkeling. De andere wijken volgen.
bieden. Zo werken we toe naar een situatie waarin locaties
communicatie over de kracht van deze wijken. In Marsdijk
binnen de bestaande stad de woonvraag steeds meer
zoeken we voor de groeiende groep senioren naar mogelijkheden
De binnenstad is cruciaal voor Assen. Hier is het toevoegen van
overnemen, op een ‘ontspannen stedelijke’ manier. Verdere
voor langer thuis wonen, aanvullend woon- en zorgaanbod, en
woningen belangrijk: om in een vraag te voorzien, plekken te
uitbreiding aan de stadsrand na 2030 gebeurt als er voldoende
aanpassing van de woonomgeving waar dat nodig is.
herontwikkelen en draagvlak voor stedelijke functies te houden.
vraag naar dit woonmilieu is en er onvoldoende alternatieven
De woonvraag bedraagt zo’n 500 woningen tot 2030. Met de
zijn.
Binnenstadsvisie maakt Assen onderscheid in een compact
Wat gaan we doen? 1.
We maken wijkuitvoeringsplannen, als vervolg op
dynamisch deel met meer centrum-stedelijk wonen, en een meer
De vernieuwing in Assen-Oost en Noorderpark belanden met de
kleinstedelijk, ontspannen, groen met ook grondgebonden
projecten voor de komende jaren in een afrondende fase. In De
2.
We zetten in op regiopromotie als woonstad en meer
wonen. De ontwikkeling van het Havenkwartier voorziet mede in
Lariks werken we aan een gevarieerd bouwprogramma, een
3.
We werken aan meer wonen in de binnenstad
de behoefte aan ontspannen stedelijk wonen bij de binnenstad.
grotere mix van huur en koop, gestapeld en grondgebonden. Hier
4.
Er komt een concreet plan voor het Havenkwartier
Hiervoor ontwikkelen we nu plannen, met ondersteuning van
liggen kansen om variatie in het aanbod voor senioren te bieden,
5.
We bouwen met tempo verder aan onze opgave in
Rijk, provincie en regio Groningen Assen. We streven tot 2030
met meer doorstroming uit gezinswoningen als resultaat. Groei
naar 250 tot 500 woningen. Uiteindelijk is er ruimte voor zo’n
van de voorraad sociale huurwoningen zoeken we niet hier, maar
1.000 woningen.
elders in de stad.
binnenstad en De Lariks
Kloosterveen 6.
verdunning in De Lariks 7.
In Kloosterveen bouwen we tussen 2020 en 2030 naar
De ‘bloemkoolwijken’ Baggelhuizen, Pittelo en Peelo krijgen een
verwachting 800 tot 975 woningen, inclusief Kloosterakker.
‘boost’. De ruime woningen komen steeds vaker vrij. Dat is een
Daarmee bedienen we de vraag naar groen en ruim wonen aan
kans om betaalbaar ruim wonen te bieden, te verduurzamen, de
de rand van de stad.
omgeving aan te pakken en zo deze wijken een tweede jeugd te
15 april 2021 | Woonvisie Assen - vastgesteld
We maken een plan voor variatie, verdichting én We vernieuwen de bloemkoolwijken Peelo, Pittelo en Baggelhuizen met een grote rol voor huiseigenaren
7
WOONVISIE We gaan ervoor! Assen staat voor een groot aantal opgaven, en minstens zoveel kansen. Kansen om de sterke positie als woonplek voor een grote diversiteit aan mensen verder te verstevigen. Dat vraagt om het aanbrengen van focus, het maken van keuzes en om het versterken van de profilering van de verschillende woongebieden
op zich én Assen als geheel. Het hebben van een duidelijke visie op het wonen is van groot belang, mede om daarmee draagvlak en ondersteuning te krijgen bij onze partners. Dat betreft lokaal bewoners, organisaties, ontwikkelaars en corporaties. Maar het gaat ook om provincie en Rijk, aan wie wij medewerking en financiële ondersteuning
vragen bij de opgaven van Assen. Alleen op basis van een duidelijke visie kunnen wij, met elkaar, zorgen dat het in 2030 voor iedereen in Assen goed wonen is. Laten we bouwen op karakter!
15 april 2021 | Woonvisie Assen - vastgesteld
8
PROJECTNAAM Woonvisie Assen OPDRACHTGEVER Gemeente Assen STATUS Vastgesteld DATUM 15 april 2021
KAW Groningen Kattenhage 1 9712 JE GRONINGEN l Postbus 1527 9701 BM GRONINGEN Rotterdam Pelgrimsstraat 1 3029 BH ROTTERDAM Eindhoven Rechtestraat 59c 5611 GN EINDHOVEN www.kaw.nl +31 88 529 0000 l info@kaw.nl
15 april 2021 | Woonvisie Assen - vastgesteld
9
Bijlage 4 Parkeren en mobiliteitsconcepten Binnenstad en Havenkwartier
bestemmingsplan "Binnenstad Noordoost" (vastgesteld)
76
Bijlage Parkeren en mobiliteitsconcepten Binnenstad en Havenkwartier. Voorstel voor nieuwe parkeernormering
Voorstel nieuwe parkeernormering voor Havenkwartier en centrum Grondgebondenwoning 1.0 Appartementen > 50m2 1.0 Appartementen < 50m2 0.6 Voor sociale huur grondgebonden ook 1 parkeerplaats per woning appartementen > 60m2 0.8 appartementen < 60m2 0.6
Bijlage 5 Binnenstadsvisie Assen
bestemmingsplan "Binnenstad Noordoost" (vastgesteld)
78
BINNENSTADSVISIE
ASSEN
DRENTS
DNA VASTGESTELD DOOR DE GEMEENTERAAD OP 20 MEI 2021
BINNENSTADSVISIE ASSEN
INHOUD 5
Voorwoord
6
Inleiding
8
Ambities: de binnenstad in 2030
11
1. Analyse & opgaven Programmatische analyse Ruimtelijke analyse Opgaven voor de binnenstad
19
2. De visie Drents DNA Visiekaart
33
3. Gebiedsopgaven Gebiedsprofielen publiekshart Principes bij ruimtelijke opgaven Ruimtelijke uitwerking publiekshart Uitwerkingen transformatiegebied
COLOFON Urhahn | stedenbouw & strategie & DTNP Adviseurs voor ruimte en strategie in opdracht van en in samenwerking met gemeente Assen
63
4. Ontwikkelstrategie
Dit document is voor intern gebruik. De foto’s in deze visie zijn met zorg gekozen, en komen deels van internet. Mocht er bezwaar zijn tegen het gebruik van een foto, neem dan contact op met de auteurs.
BINNENSTADSVISIE ASSEN • 3
VOORWOORD Assen is de stad waar ik mijn jeugd heb doorgebracht. Ik heb goede herinneringen aan mijn jeugd hier. Terwijl ik opgroeide, groeide de stad met mij mee. Of was het andersom? Nu – een paar jaar ouder – ben ik hier wethouder en mag ik voorstellen doen voor de toekomst van Assen. In deze binnenstadsvisie – de titel zegt het al – presenteren we een toekomstvisie op de binnenstad. En dat is nodig. De groei die Assen in mijn jeugd kenmerkte is niet meer vanzelfsprekend. Het inwonertal van Assen is vanaf de Tweede Wereldoorlog spectaculair toegenomen. Het voorzieningenaanbod heeft steeds gelijke tred gehouden met die groei. In de jaren ’70 werd het Koopmansplein met winkels als de Vendex en Hema gerealiseerd. Toen kon je er je auto nog parkeren. Vanderveen ontwikkelde zich gestaag tot één van de grootste warenhuizen van Nederland. De tijd van de overdekte winkelpassages kwam en ging weer. En vanaf de eeuwwisseling werden De Triade, De Cité en DNK gerealiseerd. De laatste jaren verandert de rol van het publiekshart. Door de opkomst van internetwinkels hoeft de consument voor veel aankopen niet meer de deur uit. Vroeger ging je een paar keer per jaar naar de binnenstad om nieuwe kleren te kopen, er was simpelweg geen alternatief. Nu er wel een ander verkoopkanaal is, wordt er minder gekocht in de binnenstad. De behoefte aan winkelruimte neemt af.
Dat leidt – zeker in middelgrote steden als Assen – tot leegstand. Als je iets kwijtraakt, dan voelt dat meestal niet goed. En zo is het de afgelopen jaren in Assen ook gegaan. We zagen winkels de deuren sluiten en winkelstraten achteruitgaan. Dat gaat iedereen die betrokken is bij de binnenstad erg aan het hart. Maar gelukkig ligt het niet in onze aard om lijdzaam toe te kijken hoe de ontwikkelingen zich voltrekken. In 2017 hebben we samen de eerste binnenstadsvisie opgesteld. Samen, want ondernemers, vastgoedeigenaren, culturele instellingen en de gemeente hebben toen de handen ineengeslagen. Met de vorige binnenstadsvisie hebben we mooie resultaten geboekt. Vaart in Assen is opgericht. Er staat nu een volwaardige binnenstadsorganisatie. De gemeente heeft samen met de provincie een investeringsfonds gevormd. Daarmee hebben we onder andere geïnvesteerd in het nieuwe Koopmansplein. We hebben zo een uitstekende basis gelegd om op verder te bouwen. Nu – drie jaar na de eerste visie – is het tijd om vooruit te kijken naar de volgende fase. Dat doen we dus in deze nieuwe binnenstadsvisie. In deze visie ligt de focus op groeien in kwaliteit. Groei dus, maar dan anders. Bezoeker en bewoners van binnensteden vinden sfeer en beleving steeds belangrijker. Wij hebben alles al in huis om daarop in te spelen. In deze visie noemen we dat het Drents DNA.
De komende jaren gaan we dat ontwikkelen en presenteren aan onze inwoners, bezoekers uit de regio en toeristen. Laten we daar samen onze schouders onder zetten. Aan de slag! Mirjam Pauwels - Paauw Wethouder
4 • BINNENSTADSVISIE ASSEN
BINNENSTADSVISIE ASSEN • 5
INLEIDING AANLEIDING
PARTICIPATIEPROCES
De afgelopen jaren zijn de voorkeuren van consumenten heel snel veranderd. Voor binnensteden is de opkomst van internetwinkelen daarin heel bepalend. Er is een nieuw verkoopkanaal ontstaan, waardoor de consument voor veel aankopen niet meer alleen afhankelijk is van het winkelaanbod in de binnenstad. We zijn bovendien meer gaan werken en besteden onze vrijetijd anders dan voorheen. Het gevolg is dat de omzetten in binnensteden afnemen, winkels hun deuren sluiten en leegstand ontstaat in winkelstraten. Ook in Assen. Deze ontwikkeling is niet te stuiten. We willen – samen met alle betrokkenen – de binnenstad transformeren om aan te sluiten bij deze nieuwe realiteit. We zullen samen gas moeten geven.
Net als in 2017 is ook deze visie tot stand gekomen na een uitg¬ebreid participatieproces. Dit proces ziet er anno 2021 wel heel anders uit dan toen. Door de coronacrisis heeft vrijwel het gehele participatieproces online plaatsgevonden. Er zijn geen inloopbijeenkomsten georganiseerd, maar veel individuele gesprekken gevoerd van achter het scherm.
•
In de eerste participatiemaand in november 2020 hebben we de analyse van de binnenstad en de eerste denkrichtingen gepresenteerd. De reacties die we daarop hebben gekregen, hebben we meegewogen bij het opstellen van de ontwerp-binnenstadsvisie. Veel stakeholders en bewoners hebben meegedacht in deze fase.
•
Met dat in het achterhoofd hebben we in 2017 de vorige binnenstadsvisie opgesteld. Deze visie is samen met ondernemers, vastgoedeigenaren, culturele instellingen en de gemeente opgesteld. We wilden bouwen aan een compacte, aantrekkelijke en goed georganiseerde binnenstad. En dat hebben we de afgelopen jaren dan ook gedaan. De brancheorganisaties in de binnenstad hebben Vaart in Assen opgericht. Daarmee is het fundament gelegd voor structurele samenwerking. Inmiddels hebben we in Assen een volwaardige binnenstadsorganisatie. De gemeente en de provincie hebben een investeringsfonds gevormd. Daarmee is onder andere geïnvesteerd in de herinrichting van het Koopmansplein. Het nieuwe Koopmansplein blijkt een vliegwiel voor de ontwikkeling van de winkelpanden rond het plein. We verwachten dat het plein de komende jaren volledig transformeert. Nu komen we in de volgende fase van de ontwikkeling van de binnenstad. De basis is gelegd en we richten onze blik op de toekomst. De leegstand is onverminderd hoog en nieuwe thema’s – zoals mobiliteit en wonen – dienen zich aan. We hebben behoefte aan een heldere visie op de toekomst van de binnenstad van Assen. Een actuele en integrale visie. Die visie leggen we vast in deze nieuwe binnenstadsvisie.
De ontwerp-binnenstadsvisie hebben we in maart 2021 gepresenteerd. Ook weer online. Maar deze keer hebben we ook één op één visiewandelingen georganiseerd. Zo konden we, met inachtneming van de coronamaatregelen, toch persoonlijk contact hebben. Vanzelfsprekend hebben we ook de reacties op het ontwerp meegewogen bij het opstellen van de definitieve binnenstadsvisie. Terugkijkend hebben we de indruk dat we alle mogelijke reacties hebben gehoord en hebben betrokken bij onze besluitvorming. Toch kunnen we ons voorstellen dat sommigen zich door de fysieke afstand minder betrokken hebben gevoeld.
Assen is een verbonden stad. In sociaal opzicht, omdat we willen dat iedereen mee kan doen in Assen. En in fysiek opzicht. De stad is zo ingericht dat erop uitgaan en elkaar ontmoeten wordt gefaciliteerd. Assen is een dynamische hoofdstad. Assen heeft een belangrijke functie voor de regio, er is voldoende werk en een levendige binnenstad. Assen is de groene stad van het noorden, met de Drentse Aa, het Asserbos en de Brink. Groen draagt bij aan de klimaatdoelen en de gezondheid van onze inwoners en bezoekers.
De voormelde visies zijn in voorbereiding, de economische agenda is inmiddels al vastgesteld. In de economische agenda zetten we in op een ondernemende en levendige binnenstad. Dit is belangrijk voor de rol van Assen als regionale centrumstad. Op de agenda staat dat we het aanbod van cultuur, evenementen, horeca en winkelen willen versterken en promoten. Ook stimuleren en faciliteren we onderlinge samenwerking, ondernemerschap en innovatie. Door intensieve samenwerking met en tussen partners in de vrijetijdssector zetten we ‘bezoeken en beleven’ in Assen sterk op de kaart.
Hoewel de omgevingsvisie later wordt vastgesteld beginnen de leidende principes al behoorlijk vaste vorm te krijgen. Deze principes staan ook aan de basis van de binnenstadsvisie. We nemen ze niet letterlijk over, maar vertalen ze door naar de binnenstad. We geven er inhoud aan. De keuzes die we maken, passen binnen het kader van de omgevingsvisie.
Ook de cultuurnota is vastgesteld. Hierin worden vier hoofdambities uitgewerkt; we willen met kunst en cultuur álle inwoners van Assen en omgeving bereiken, het profiel van Assen als provinciehoofdstad versterken en het culturele aanbod voor opgroeiende kinderen verbeteren. De vierde ambitie is dat kunst en cultuur bijdragen aan de realisatie van maatschappelijke doelen. Daarin zit een belangrijke relatie met de opgaven waar we in de binnenstad voor staan.
•
Hetzelfde geldt voor de woonvisie. In de woonvisie – waarover gelijktijdig met de binnenstadsvisie wordt besloten – wordt vastgesteld dat er behoefte is aan wonen in de binnenstad, nabij de voorzieningen. In de binnenstadsvisie geven we aan waar en voor welke doelgroepen we woningen willen realiseren. We brengen behoefte en aanbod met elkaar in overeenstemming.
NIEUWE VISIES De afgelopen jaren draaiden vrijwel alle grote ontwikkelingen in Assen om de Florijn As. Dit programma – dat al in 2009 is opgezet – richtte zich met name op de ontwikkeling van infrastructuur. Een nieuw NS Station, de Stadsboulevard en de Blauwe As zijn allemaal gerealiseerd op basis van de visie van toen. Nu dit programma is afgerond richten we de blik op de toekomst en ontwikkelen we veel visies tegelijk. De binnenstadsvisie is daar één van. We werken op dit moment ook aan de omgevingsvisie, de woonvisie en de detailhandels- en horecavisie. De voorbereidingen van al deze visies lopen min of meer gelijk op. Zoals het nu lijkt vindt de besluitvorming over de woonvisie als eerste plaats en volgt de binnenstadsvisie direct daarna. En dan is de vraag; hoe verhoudt de binnenstadsvisie zich tot de andere visies? In de omgevingsvisie wordt een brede visie voor Assen op stadsniveau geschetst. Daarmee is het de kapstok voor de rest van de visies en het beleid dat wordt ontwikkeld. In de omgevingsvisie staat ‘ontspannen stedelijkheid’ centraal. Dit is een manier van stedelijke ontwikkeling die bij de schaal en het karakter van Assen past. Ontspannen stedelijkheid is opgebouwd uit drie leidende principes:
6 • BINNENSTADSVISIE ASSEN
BESTAAND BELEID
Met de voorbereiding van de detailhandels- en horecavisie zijn we net begonnen. In deze visie wordt onder andere de verdeling van het commerciële programma over de stad als geheel bepaald. Dat is belangrijk voor de binnenstad, zeker nu we alle zeilen moeten bijzetten om een compleet en aantrekkelijk aanbod te houden. Idealiter hadden we de detailhandels- en horecavisie dan ook voor de binnenstadsvisie opgesteld. Nu het niet anders is, keren we het om. We zorgen ervoor dat de detailhandels- en horecavisie en de ontwikkelingen die we in de binnenstadsvisie voorzien op elkaar aansluiten.
Sinds 14 juli 2016 is het VN-verdrag ‘inzake de rechten van personen met een handicap’ in Nederland van kracht. Gemeenten en bedrijven nemen hierbij samen de verantwoordelijkheid voor een inclusieve samenleving. Assen wil een inclusieve gemeente zijn, met een binnenstad die bereikbaar en bruikbaar is voor iedereen. Dit betekent dat mensen met of zonder een beperking in Assen mee kunnen doen, erbij horen en zich gezien voelen. Fysieke en sociale toegankelijkheid vormen een onmisbare sleutel om hiertoe te komen. Daarom betrekken we bij initiatieven en besluiten de ervaringsdeskundigheid van mensen met een beperking in het zien, horen, verplaatsen, begrijpen en voelen. Zo bouwen we gezamenlijk en stapsgewijs – in redelijkheid en zonder buitenproportionele kosten – aan een inclusief en toegankelijk Assen voor iedereen.