5. Toelichting
Tekst van het document
23 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
Afbeelding 5.3 Waarnemingen in de afgelopen 5 jaar van niet-vrijgestelde grondgebonden zoogdieren in de nabijheid van het plangebied [lit. 3]
De biotoopeisen van deze soorten worden in onderstaand kader beschreven. Boommarter De boommarter leeft bij voorkeur in bossen. Als behendige klimmer en springer kan hij zijn leefgebied vanaf de grond tot in de boomtoppen benutten. Bij de boommarter wordt al gauw gedacht aan oud (loof)bos. In Nederland klopt dat beeld in ieder geval niet; de boommarter komt hier in allerlei typen en leeftijden bos voor. Boommarters leven bijvoorbeeld ook in de jonge bossen van de Flevopolders en in Moerasbossen in Overijssel en Utrecht [lit. 9].
Das De das leeft in allerlei soorten biotopen, met een voorkeur voor kleinschalig akker- en weidelandschap met verspreide bosjes, heggen en houtwallen. Maar ook andere open terreinen, zoals vochtige heiden en rivierdalen zijn geschikte gebieden. Zelfs in afgravingen, oude ertsmijnen, op kliffen en onder gebouwen wordt de das soms aangetroffen. Het leefgebied van de das moet voldoen aan voldoende dekking, weinig verstoring, een groot voedselaanbod en een bodem waarin ze goed kunnen graven, met een grondwaterstand van tenminste 1,5 m onder het maaiveld [lit. 9].
Eekhoorn Het verspreidingsgebied van de eekhoorn strekt zich uit over heel Europa en Noord-Azië. Ze leven tot op een hoogte van 2000 meter. De eekhoorn komt in grote delen van Nederland voor, vooral in Drenthe, Overijssel, Utrecht, Gelderland, Noord-Brabant en Limburg. Ook in de duinen van Noord- en Zuid-Holland komen eekhoorns voor. Tussen 1960 en 1970 brak een virusziekte uit waardoor de eekhoorn in het hele land zeldzaam werd. Na 1970 heeft herstel plaatsgevonden. Eekhoorns komen voor in loofbos, naaldbos of gemengd bos maar ook in tuinen, parken en houtwallen in de buurt van bos. Mits er voldoende voedsel beschikbaar is, komen ze ook in bebouwd gebied. Hun voorkeur gaat uit naar ouder bos (naaldbomen ouder dan 20 jaar en loofbomen ouder dan 40-80 jaar) omdat daar meer voedsel en nestgelegenheid is [lit. 9].
24 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
Steenmarter De steenmarter dankt zijn naam aan zijn voorkeur voor steenachtige biotopen en schuilplaatsen, zoals steengroeven, rotsige hellingen en gebouwen. De steenmarter komt vooral voor in parklandschap, maar ook in volkomen bosloze gebieden, steengroeven en rotsige hellingen. Hij is vooral te vinden in de nabijheid van dorpen en boerderijen en tegenwoordig zelfs in grote steden (de steenmarter is een ‘cultuurvolger’). Hij heeft een voorkeur voor gebieden met kleinschalige landbouw, met oude schuren, heggen en geriefhoutbosjes. Daarbij is de aanwezigheid van elementen zoals groenstroken, heggen, bosjes, greppels en bermen van belang, omdat de steenmarter daar zijn voedsel zoekt [lit. 9].
Bever Bevers komen voor in het overgangsgebied tussen land en water zoals moerassen, langs beken, rivieren en meren. De bever heeft een voorkeur voor rustige rivieren en meren omzoomd door broekbossen met bomen als wilg en els. De aanwezigheid van bossen op de oevers is een vereiste; (open of rotsige oevers worden gemeden) [lit. 9].
Otter De otter leeft in oeverzones met voldoende dekking en rust van allerlei soorten stromende wateren, zoals meren, plassen, rivieren, kanalen, beken en moerassen. Maar ook in kustzones, rotskusten en estuaria. Ze leven in schoon en zoet water, waar voldoende voedsel, dekking en rust is. In brakke en zoute wateren (in Europa) komen ze alleen voor als er zoet water in de omgeving is, omdat ze dat nodig hebben voor het schoonhouden van hun pels en als drinkwater [lit. 9].
Veldbezoek Tijdens de veldbezoeken zijn geen waarnemingen gedaan van onder de Wnb beschermde grondgebonden zoogdiersoorten. Het plangebied biedt geschikt biotoop aan verschillende soorten grondgebonden zoogdieren (‘Andere soorten’ van de Wnb) waarvoor een vrijstelling geldt, zoals vos, egel, kleine marterachtigen en verschillende muizensoorten. De aanwezigheid van ree en vos is tijdens de veldbezoeken vastgesteld aan de hand van aangetroffen loopsporen en/of waarnemingen van individuen van deze soorten. Het plangebied biedt geschikt leefgebied aan de boommarter, en de aanwezigheid van deze soort binnen het plangebied blijkt ook uit recente waarnemingen. Alhoewel aannemelijk dat er zich binnen het plangebied boomholtes bevinden die kunnen dienen als verblijfplaats voor deze soort, zijn dergelijke boomholtes in de te kappen bomen niet aangetroffen. Het plangebied vormt tevens geschikt foerageergebied voor boommarter. Ook voor das, eekhoorn en steenmarter bevindt zich hier geschikt leefgebied, al ontbreken recente waarnemingen van deze soorten binnen het plangebied. De das heeft een voorkeur voor kleinschalig akkeren weidelandschap met verspreide bosjes of andere open terreinen met weinig verstoring. Het plangebied heeft een sterk bebost karakter en kent bovendien relatief veel verstoring in de vorm van recreatie, waardoor het suboptimaal foerageergebied vormt voor de das.
De bosranden binnen het plangebied kunnen wel dekking bieden en mogelijk bevinden zich hier geschikte locaties voor burchten. Een visuele inspectie in het plangebied in de bladloze periode heeft echter geen waarnemingen van dassenburchten opgeleverd, waardoor in ieder geval het voorkomen in de directe nabijheid van de te ontgraven tracés uitgesloten is. Ondanks dat het plangebied ogenschijnlijk uitstekend biotoop vormt voor de eekhoorn, ontbreken waarnemingen van deze soort. Mogelijk is de kolonisatie door eekhoorns vooralsnog uitgebleven vanwege de grote afstand en barrières tussen het plangebied en bekende populaties. Toch kan het voorkomen van (essentiële) functionele leefomgeving en verblijfplaatsen van de soort binnen het plangebied niet worden uitgesloten. In de te kappen bomen zijn geen verblijfplaatsen van eekhoorn aangetroffen. Voor de steenmarter kunnen de groenstroken, heggen, bosjes, greppels en bermen binnen het plangebied onderdeel uitmaken van het foerageergebied. Ook de aanwezigheid van verblijfplaatsen van de steenmarter binnen het plangebied kan niet worden uitgesloten, al is waarschijnlijker dat deze zich bevinden in (kleinschalige) agrarische gebieden in de omgeving.
25 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
Voor de otter zijn binnen het plangebied weinig geschikte oeverzones en watergangen met voldoende dekking aanwezig, waardoor het niet aannemelijk is dat het plangebied een essentieel onderdeel van het leefgebied van deze soort vormt. Toch staat de aanwezigheid van de otter binnen het plangebied vast; mogelijk dient het als corridor tussen geschikte leefgebieden voor de otter. Het plangebied is matig geschikt voor de bever vanwege het grotendeels ontbreken van grotere watergangen zoals meren en beken. De bestaande watergangen zijn te klein voor de bever en/of liggen te geïsoleerd, waardoor het onwaarschijnlijk is dat de soort hier gebruik van maakt. Effecten en conclusie Het voorkomen van verschillende ‘Andere soorten’ van de Wnb, zoals vos, ree, egel, kleine marterachtigen en verschillende algemene muizensoorten binnen het plangebied is op basis van de aanwezige biotopen en ligging niet uit te sluiten. Tijdens de veldbezoeken werd de aanwezigheid van vos en ree tevens bevestigd middels waarnemingen van individuen en/of loopsporen. Voor deze soorten geldt binnen de provincie Drenthe een vrijstelling voor artikel 3.10 (doden van dieren of beschadigen/vernielen van vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen) in het kader van bestendig beheer en onderhoud bij ruimtelijke ingrepen.
Een ontheffingsaanvraag en/of aanvullende maatregelen, dan wel compenserende maatregelen zijn voor deze soorten niet nodig. Wel geldt te allen tijde de zorgplicht (art. 1.11 Wnb). Het plangebied biedt daarnaast geschikt leefgebied aan niet-vrijgestelde ‘Andere soorten’ boommarter, das, eekhoorn en steenmarter. Gebruik van het gebied door boommarter is tevens waargenomen [lit. 5]. Mogelijk vormt het plangebied een essentieel onderdeel van de functionele leefomgeving voor één of meer van deze soorten en/of bevinden zich vaste verblijfplaatsen van deze soorten binnen de invloedssfeer van de werkzaamheden. Op basis van een visuele inspectie van het plangebied in de directe nabijheid van de te ontgraven tracés in de bladloze periode kan echter worden uitgesloten dat zich hier vaste verblijfplaatsen van bovengenoemde soorten bevinden. Eekhoornnesten, dassenburchten, verblijfplaatsen van boommarter of steenmarter en/of hiervoor geschikte boomholtes zijn niet aangetroffen. Vernietiging van vaste verblijfplaatsen van beschermde soorten grondgebonden zoogdieren als gevolg van het voornemen is daarmee uitgesloten. Gezien de relatief kleinschalige aard van het voornemen is ook uitgesloten dat de werkzaamheden leiden tot significante negatieve effecten op andere essentiële onderdelen van de functionele leefomgeving van deze soorten.
In de directe omgeving van de werkzaamheden bevinden zich ruim voldoende alternatieve gebieden waar soorten naar kunnen uitwijken. Na afloop van de werkzaamheden kunnen de dieren gemakkelijk terugkeren naar het gebied. Voor deze soorten geldt bovendien in beginsel geen verbod op het verstoren van individuen, behalve wanneer deze verstoring leidt tot het beschadigen of vernielen van vaste voortplantings- of rustplaatsen van de soort. Nader onderzoek en/of een ontheffing in het kader van de natuurwetgeving is niet nodig. De aanwezigheid van vaste verblijfplaatsen van de onder de Habitatrichtlijn beschermde soorten bever en otter binnen het plangebied kan worden uitgesloten vanwege het ontbreken van locaties die hiervoor geschikt zijn. Wel bevindt zich leefgebied van otter binnen het plangebied. Verstoring van eventueel aanwezige otters dient voorkomen te worden, bijvoorbeeld door het treffen van de volgende mitigerende maatregelen: - enkel werken bij daglicht, en niet in de schemering of (met kunstmatig licht) in de avond/nacht. - eén kant op werken, stapvoets rijden (max. 15 km/u) en enkel over vaste rijroutes, zodat dieren de kans hebben om weg te vluchten.
5.2.3
Vleermuizen
Bureaustudie Alle soorten vleermuizen zijn in Nederland beschermd onder de Wnb en vallen onder bijlage IV van de Habitatrichtlijn (HR). Volgens de NDFF [lit. 3] komen er tenminste zes soorten vleermuizen voor in de omgeving van het plangebied. Het betreft gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, laatvlieger, rosse vleermuis, watervleermuis en gewone grootoorvleermuis (afbeelding 5.4).
26 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
Het betreft met name waarnemingen van overvliegende en/of foeragerende individuen van de verschillende soorten, maar ook zijn enkele verblijfplaatsen bekend; van de gewone dwergvleermuis in bebouwing in Assen en een winterverblijf van de gewone grootoorvleermuis in een vleermuisbunker nabij Zeijen. Binnen het plangebied zijn in de afgelopen vijf jaar geen waarnemingen van vleermuizen bekend, maar hoogstwaarschijnlijk komen er wel vleermuizen voor.
Afbeelding 5.4 Waarnemingen in de afgelopen vijf jaar van vleermuizen in de nabijheid van het plangebied [lit. 3]
De biotoopeisen van de soorten staan in onderstaand kader beschreven. Gewone dwergvleermuis (Kraam)kolonies zijn in Nederland vooral in gebouwen, in spouwmuren, achter betimmering en daklijsten, of onder dakpannen gevonden. Gewone dwergvleermuizen zijn plaatstrouw, maar gebruiken meerdere verblijfplaatsen en verhuizen relatief vaak. Gebouwen worden ook als winterverblijf gebruikt, waarbij vergelijkbare plaatsen als in de zomer benut worden. Overwinterende gewone dwergvleermuizen worden vooral bij toeval gevonden in spouwmuren, onder dakpannen, achter betimmering en daklijsten. Daarnaast zijn ze ook in spleten in de muur van kerktorens, en in spleten in grotten, groeves, betonnen bruggen en parkeergarages en dergelijke gevonden. Ze kiezen temperatuurgevoelige winterslaapplaatsen. Bij vorst zoeken ze vaak verwarmde huizen op [lit. 10].
Gewone grootoorvleermuis De gewone grootoorvleermuis komt verspreid over heel Nederland voor, maar nergens in grote aantallen. De soort is sterk gebonden aan kleinschalig landschap en bosgebieden en is in de open polderlandschappen in West- en Noord-Nederland een zeldzaamheid. De gewone grootoorvleermuis gebruikt zeer uiteenlopende soorten verblijfplaatsen. Ze worden in de zomer aangetroffen op zolders, achter betimmeringen, daklijsten en vensterluiken, in spouwmuren en onder dakpannen, in holten en spleten in bomen en in nest- en vleermuiskasten. Ze verhuizen vaak. Als winterverblijf worden vooral ondergrondse ruimten gebruikt, zoals grotten, kalksteengroeven, oude steenfabrieken, bunkers, forten, vestingwerken, ijskelders en (kasteel)kelders [lit. 10].
27 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
Laatvlieger Kraamkolonies komen voor zover bekend alleen in gebouwen voor. Ze wonen in de spouwmuur, achter de betimmering, onder daklijsten en dakpannen of onder het lood rondom de schoorsteen. Soms worden ze ook op zolders aangetroffen. Laatvliegers bewonen een netwerk van verschillende huizen die op een afstand van hooguit enkele honderden meters van elkaar liggen. Ze verhuizen soms wel, maar zijn in principe erg plaats- en gebiedstrouw. In de winter zoeken laatvliegers nauwe en relatief droge plaatsen op zoals spouwmuren, spleten en scheuren in zolders, oude kelders en soms ook kieren dicht bij de ingang van grotten [lit. 10].
Rosse vleermuis Kraamkolonies zijn hoofdzakelijk bekend uit laaggelegen gebieden in Noord-Duitsland en Nederland. De rosse vleermuis is in West-Europa een uitgesproken boombewonende soort. Zowel solitaire mannetjes, groepen vrouwtjes met jongen, als dieren in winterslaap gebruiken boomholten als onderkomen. In Midden-Europa staat de rosse vleermuis bekend als een trekkende soort. Met behulp van ringonderzoek zijn in het verleden ook in Nederland waarnemingen gedaan die wijzen op trek. Anderzijds zijn er gebieden waar tijdens alle seizoenen rosse vleermuizen gevonden kunnen worden [lit. 10].
Ruige dwergvleermuis Uit het buitenland zijn verblijfplaatsen vooral aangetroffen in spleten en gaten in bomen, in nest- en vleermuiskasten, in gebouwen achter betimmeringen, achter daklijsten, onder dakbedekking en op zolders. Twee Nederlandse kolonies bewoonden spouwmuren. Vele solitaire mannetjes of kleine groepen zijn gevonden in spleten en gaten in bomen, achter loshangend schors en in kasten. Als winterverblijf zijn gebouwen (spouwmuur, dakpannen, betimmering), houtstapels, maar ook boomholtes en nest- en vleermuiskasten bekend [lit. 10].
Watervleermuis De watervleermuis is een boombewonende soort va half open tot gesloten, waterrijk en bosrijk landschap. Grotere dichtheden worden vooral daar gevonden waar zowel beschut water als ouder bos of oudere bomen aanwezig zijn. De verspreiding toont een duidelijke binding met de oudere bossen in de duinen in het westen van Nederland, en de bossen op de hogere zandgronden en het krijtlandschap in het oosten en zuiden van Nederland. Desondanks komt de soort ook voor in het laagland op plaatsen waar oudere bossen of parken aanwezig zijn. In het noordwestelijke laagland worden in bosarme omgeving soms kleine groepen op zolders gevonden [lit. 10].
Veldbezoek Tijdens de veldbezoeken werden geen waarnemingen gedaan van (sporen van) vleermuizen. Het plangebied biedt wel geschikt foerageergebied aan verschillende vleermuissoorten. Binnen het plangebied bevinden zich diverse watergangen en een groot aantal opgaande groenstructuren die geschikt foerageergebied voor vleermuizen vormen, omdat hier beschutting, luwte en voedsel gevonden kan worden. Lijnvormige bomenrijen en watergangen binnen het plangebied kunnen tevens dienen als belangrijke (onderdelen van) vliegroutes voor vleermuizen. Onder andere de bomenrij langs de Pitteloseweg vormt een geschikte, lijnvormige groene verbindingen, maar ook in de rest van het plangebied zijn deze volop aanwezig. Tijdens de veldbezoeken werd tevens gekeken naar de aanwezigheid van verblijfplaatsen voor vleermuizen. In de te kappen bomen werden geen vleermuisgeschikte boomholtes of andere ruimtes in spleten, achter loshangend schors etc. aangetroffen, met uitzondering van de monumentale bomen binnen het plangebied (zie hoofdstuk 6). In de bebouwing aan de Zeijerweg 36, waar het noordoostelijke gedeelte van het tracés langsloopt, kan de aanwezigheid van verblijfplaatsen van vleermuizen niet worden uitgesloten.
Effecten en conclusie Foerageergebieden en vliegroutes Het plangebied is in het algemeen zeer geschikt als foerageergebied voor de verschillende vleermuissoorten die in de omgeving voorkomen. Ook bevinden zich hier naar verwachting meerdere vliegroutes waar vleermuizen gebruik van zouden kunnen maken. Vermoedelijk zijn deze foerageergebieden en vliegroutes van essentieel belang voor in de omgeving levende vleermuizen. Vanwege de kleinschalige aard van het voornemen leidt dit echter niet tot een significante verstoring en/of vernietiging van foerageergebieden en vliegroutes van vleermuizen. Het gedeelte van het plangebied waarin gewerkt zal worden maakt slechts een klein deel uit van een veel groter foerageergebied, waardoor vleermuizen gemakkelijk kunnen uitwijken naar delen van het plangebied die onaangetast blijven. Vervolgonderzoeken en/of een ontheffing zijn ten aanzien van de foerageergebieden en vliegroutes van vleermuizen niet nodig.
28 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
Verblijfplaatsen Naar verwachting bevinden zich binnen het plangebied verschillende boomholtes (en geschikte openingen in de bebouwing aan de Zeijerweg 36) die mogelijk als verblijfplaats kunnen dienen voor vleermuizen. Middels een visuele inspectie in de bladloze periode is de aanwezigheid van vleermuisgeschikte holtes in de te kappen bomen echter uitgesloten. Een belangrijke uitzondering hierop vormen de monumentale bomen, zowel ter hoogte van de Zeijerweg als ter hoogte van de Asserwijk. Deze monumentale bomen blijven echter gespaard, waardoor van vernietiging van vaste verblijfplaatsen van vleermuizen geen sprake is. Vleermuizen die gebruik maken van verblijfplaatsen in de directe omgeving van de werkzaamheden kunnen als gevolg van de werkzaamheden echter wel verstoord worden. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn in het tracégedeelte dat direct langs het perceel aan de Zeijerweg 36 loopt. In de huidige situatie is reeds sprake van enige verstoring, onder andere als gevolg van verkeer dat gebruik maakt van de wegen. Bij een dergelijke, regelmatige en met een zekere frequentie optredende verstoring treedt vaak gewenning op. Van vleermuizen die zich hebben gevestigd kan worden aangenomen dat deze tot op zekere hoogte gewend zijn aan bestaande verstoring door geluid en trillingen.
Negatieve effecten op deze individuen als gevolg van een tijdelijke bijkomende geluidsverstoring die vergelijkbaar is met de bestaande verstoring zijn uit te sluiten. Deze redenering gaat echter niet op voor werkzaamheden die (plotse) sterke trillingen veroorzaken of harder geluid produceren, bijvoorbeeld bij heien of het intrillen van palen. De omvang van de verstoringscontour is echter in hoge mate afhankelijk van het type werkzaamheden, het vermogen van het ingezette materieel, de bodemgesteldheid en het omliggende landschap. Gelet op de aard van de werkzaamheden zijn de effecten van verstoring door geluid en trillingen op vleermuisverblijfplaatsen in de directe omgeving naar verwachting verwaarloosbaar. Overtreding van de Wnb als gevolg van het verstoren van verblijfplaatsen is uitgesloten en vervolgstappen zijn niet nodig. Tijdelijke negatieve effecten Tijdelijke negatieve effecten op vleermuizen als gevolg van de werkzaamheden kunnen niet op voorhand worden uitgesloten. In de omgeving verblijvende, foeragerende en/of overvliegende vleermuizen kunnen worden verstoord, wanneer de werkzaamheden zorgen voor geluid, licht of trillingen in het gebied. Het verstoren (en daarmee tevens indirect aantasten van het leefgebied) van vleermuizen is onder de Wnb verboden.
Deze vorm van verstoring is echter te voorkomen door werkzaamheden uit te voeren buiten de actieve periode voor vleermuizen, bij daglicht (tussen een uur na zonsopkomst en een uur voor zonsondergang) en bij voorkeur in de winterperiode (december tot februari). Waar verlichting nodig is dient gebruik te worden gemaakt van efficiënt lichtbeheer. Dit kan door: - gebruik te maken van vleermuisvriendelijke verlichting; - het kunstmatig licht enkel daar te richten waar het ook daadwerkelijk nodig is (doelgericht); - gebruikt te maken van armaturen die het licht door middel van een scherpe bundel één bepaalde kant (en weg van het foerageergebied/ de vliegroute) richten; - gebruik te maken van aangepaste armaturen die verstrooiing van licht minimaliseren; - het aantal lampen, de lichtintensiteit en het gebruik van hoge lichtmasten met veel lichtverstrooiing te beperken; - voor en na de werkzaamheden het gebruik van kunstverlichting te beperken tot enkel verlichting ter beveiliging van opslagterreinen. Ook hiervoor gelden de bovenvermelde restricties. Als werkzaamheden worden uitgevoerd volgens bovenstaand aangepast lichtbeheer wordt verstoring van foeragerende of migrerende vleermuizen uitgesloten. Vervolgonderzoek naar de aanwezigheid van essentieel foerageergebied of vliegroutes en/of een ontheffing zijn in dat geval niet nodig.
29 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
5.2.4
Vogels
Bureaustudie In de afgelopen vijf jaar werden in de wijdere omgeving (<3 km) van de planlocatie verschillende algemeen voorkomende vogelsoorten waargenomen zoals houtduif, koolmees, pimpelmees, tjiftjaf, winterkoning en zwartkop. Daarnaast werden ook verschillende soorten waargenomen waarvan de nesten jaarrond beschermd zijn. Het betreft boomvalk, buizerd, gierzwaluw, grote gele kwikstaart, havik, huismus, kerkuil, oehoe, ooievaar, ransuil, roek en sperwer [lit. 3]. Van de meeste soorten werden voornamelijk overvliegende en foeragerende individuen waargenomen. Van buizerd, gierzwaluw, huismus, kerkuil en ooievaar zijn tevens nest-indicerende waarnemingen bekend of territoria vastgesteld (afbeelding 5.5). Veel bekende nestplaatsen van de huismus bevinden zich bij boerderijen in het buitengebied ten noorden van Assen, maar ook enkele binnen de bebouwde kom. Ook ooievaar en buizerd broeden op verschillende locaties in het buitengebied. Van de gierzwaluw is slechts één nest-indicerende waarneming binnen de bebouwde kom bekend, maar het is waarschijnlijk dat deze soort broedt op meerdere locaties binnen de bebouwde kom van Assen. Kerkuil heeft twee bekende recente broedplaatsen in de wijdere omgeving van het plangebied, één in het Asserbos en één in de omgeving van Zeijerveld (afbeelding 5.5).
Afbeelding 5.5 Nest-indicerende waarnemingen in de afgelopen vijf jaar van broedvogels met een jaarrond beschermde nest in de nabijheid van het plangebied [lit. 3]
30 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
De biotopeneisen van de soorten staan in onderstaand kader beschreven. Buizerd Is te vinden in uitgestrekte bossen afgewisseld met heide en boerenland, moerasbossen, boerenland met bosjes en houtwallen, duinvalleien met struweel, bosjes in steden. Combinatie van geschikte nestgelegenheid (bos of een bosje) met open land met veel voedsel is ideaal [lit. 11].
Gierzwaluw Voor hun nestgelegenheid zijn gierzwaluwen afhankelijk van beschikbaarheid van gebouwen met geschikte holtes. Ze jagen boven uiteenlopende habitats in dorpen en steden. Al het voedsel wordt gevangen in de lucht, ze zijn gespecialiseerd in het vangen van insecten in volle vlucht. Daarvoor zoeken ze meestal de luchtlagen op die op dat moment de meeste insecten bevatten, en dat kan best een flinke hoogte zijn [lit. 11].
Huismus Huismussen stellen prijs op een rommelige menselijke omgeving, met struikgewas, schuren, weilanden met vee, gemorst graan en zo verder. Talrijkst in dorpen en in oudere buitenwijken, met rommelige tuinen. Als er veel hoge bomen staan, verdwijnt de huismus. De huismus heeft 2 tot 3 legsels per broedseizoen met elk 4-6 eieren. Broedduur: 11-12 dagen. Huismussen broeden in een los kolonieverband. Het nest wordt vooral gemaakt onder dakpannen, in gaten en kieren van gebouwen en in mussenkasten, Het slordige nest bestaat uit takjes, stro, veertjes en hondenharen [lit. 11].
Kerkuil Het voorkeursbiotoop van kerkuil betreft halfopen tot open cultuurlandschappen met allerlei landschapselementen die voor afwisseling zorgen. In bossen of zeer bosrijke gebieden kom je de kerkuil zelden tegen. De kerkuil gaat vanuit z’n roest- of nestplaats jagen in het open veld, het liefst daar waar gras- en bouwland worden afgewisseld met kruidenrijke akkerranden, houtwallen, heggen of bosjes. Ook ruig begroeide, slecht onderhouden graslandgebieden, braakliggende akkers, ruige grasstroken en wegbermen worden als jachtterrein benut. Broedt in ons land veelal in speciale nestkasten, heel incidenteel in boomholten [lit. 11].
Ooievaar Het leefgebied bestaat uit extensief beheerde weilanden in veenweidegebieden en uiterwaarden met een hoge waterstand. Voor een broedplek maakt de ooievaar gebruik van kunstmatige nestgelegenheden op daken en wagenwielen, maar hij broedt ook in zelfgemaakte nesten in bomen [lit. 11].
Veldbezoek Het plangebied biedt leefgebied aan verschillende algemene vogelsoorten, en kan daarnaast onderdeel uitmaken van de functionele leefomgeving van soorten met jaarrond beschermde nesten. Zo kunnen buizerd en sperwer het plangebied en de omgeving gebruiken als onderdelen van het foerageergebied. Tijdens de veldbezoeken werden meermalen overvliegende buizerds waargenomen. Met name rondom het pand aan de Zeijerweg 36 kan tevens de aanwezigheid van functionele leefomgeving van huismus niet worden uitgesloten. Tijdens de veldbezoeken, die beiden plaatsvonden buiten het broedseizoen, zijn geen nesten aangetroffen. Ook in de te kappen bomen bevinden zich geen nesten. Het plangebied is wel geschikt als broedbiotoop voor een groot aantal algemeen voorkomende vogelsoorten en het is zeer aannemelijk dat verschillende soorten hier broeden. Tevens zijn broedgevallen van soorten met jaarrond beschermde nesten binnen het plangebied te verwachten. Het betreft hier met name buizerd en sperwer, omdat de combinatie van geschikte nestbomen binnen het plangebied en open foerageergebied in de omgeving voor deze roofvogels ideaal zijn. Huismussen kunnen nestelen in de bebouwing aan de Zeijerweg 36, maar kunnen in het bosgebied worden uitgesloten.
De douglassparren die zich ter hoogte van de parkeerplaats aan de Asserwijk bevinden vormen een geschikte roetsplaats voor ransuil, al zijn geen sporen van de soort aangetroffen. De aanwezigheid van vaste nestplaatsen van soorten als gierzwaluw, kerkuil en ooievaar binnen het plangebied is uitgesloten vanwege het ontbreken van hiervoor geschikte bebouwing en/of kunstmatige nestgelegenheid.
31 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
Effecten en conclusie Het is volgens de Wnb verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen (artikel 3.1.2. VR). De aanwezigheid van jaarrond beschermde nesten binnen het plangebied kan niet worden uitgesloten, ondanks dat deze tijdens de veldbezoeken niet zijn aangetroffen. Wel kan op basis van de visuele inspectie in de bladloze periode worden uitgesloten dat zich in de te kappen bomen jaarrond beschermde nesten bevinden. Directe verstoring of vernietiging van jaarrond beschermde nestplaatsen als gevolg van de werkzaamheden is daarmee uitgesloten. Het plangebied kan onderdeel uitmaken van de functionele leefomgeving van soorten met jaarrond beschermde verblijfplaatsen, met name buizerd en sperwer. Het aantasten van essentiële onderdelen van deze functionele leefomgeving kan tot gevolg hebben dat nabijgelegen nestplaatsen niet meer geschikt zijn en verlaten worden, hetgeen een overtreding van de Wnb is. In dit geval is echter geen sprake van een aantasting van essentiële functionele leefomgeving. De voorgenomen werkzaamheden hebben slechts een tijdelijke invloed op een klein deel van het plangebied. In de directe omgeving, buiten de invloedssfeer van de werkzaamheden, bevinden zich voldoende uitwijkmogelijkheden die een functie als functionele leefomgeving (tijdelijk) kunnen overnemen.
De aanwezigheid van vaste nestplaatsen van huismus in de bebouwing aan de Zeijerweg 36 kan niet worden uitgesloten. Huismussen kunnen jaarrond gebruik maken van hun nestplaats. Verstoring van eventueel aanwezige nesten van deze soort dient voorkomen te worden. Dit kan op verschillende manieren. Eén van de mogelijkheden om verstoring van eventueel aanwezige huismussen te voorkomen is het aanleggen van het tracé buiten verstoringsafstand (> 50 meter) van de bestaande bebouwing. Indien dit niet mogelijk is, dienen de werkzaamheden binnen deze straal in ieder geval buiten de meest kwetsbare periode voor de huismus te worden ingevoerd. Deze kwetsbare periode is de broedperiode, die globaal loopt van begin maart tot en met eind augustus (Kennisdocument huismus1). Als geen van de opties, waarmee verstoring van huismussen voorkomen kan worden, mogelijk is, is dient de functie van de bebouwing voor huismus te worden onderzocht middels een soortgericht onderzoek in de periode tussen 1 april en 15 mei. Als blijkt dat de voorgenomen werkzaamheden leiden tot verstoring van nestplaatsen van huismus is een ontheffing in het kader van de Wnb noodzakelijk. Hoe dan ook dienen negatieve effecten als gevolg van de werkzaamheden op nesten van algemene vogelsoorten voorkomen te worden.
Voor algemeen voorkomende broedvogels geldt dat werkzaamheden tijdens het broedseizoen (globaal van 15 maart tot 15 juli) voor verstoring kunnen zorgen door trillingen of geluid. Voor alle inheemse vogelsoorten geldt dat opzettelijk verstoren in het broedseizoen (individuen, nesten of eieren) verboden is volgens de Wnb. Het verkrijgen van ontheffing voor het verstoren van broedvogels is meestal niet mogelijk. De effecten op vogels en daarmee een overtreding van de verbodsbepalingen van de Wnb zijn namelijk gemakkelijk te voorkomen, te weten door in principe drie mogelijkheden: - buiten het broedseizoen werken, dit met risico dat sommige vogels tot in september kunnen broeden; - de werkzaamheden vlak voor het broedseizoen inzetten en dan continue doorwerken (werkzaamheden niet langer dan enkele dagen stilleggen), zodat vogels niet gaan broeden in het gebied waar gewerkt wordt; - het plangebied voor het broedseizoen ongeschikt maken voor broedvogels. Als werkzaamheden plaats gaan vinden in het broedseizoen, moet een deskundige eerst vaststellen dat er geen broedende vogels aanwezig zijn in het plangebied. Wanneer kan worden geconstateerd dat in de directe omgeving van de werkzaamheden geen vogels broeden bij de start van de werkzaamheden, vindt geen overtreding van de verbodsbepalingen plaats.
Mochten er wel broedende vogels aanwezig zijn binnen de verstoringcontour van de werkzaamheden mag er pas worden gestart met de werkzaamheden als er niet meer gebroed wordt. Doorgaans zijn de meeste vogels rond half juli uitgebroed, er zijn echter vogelsoorten die tot in september broeden.
1
BIJ12, 2017. Kennisdocument Huismus Passer domesticus. https://www.bij12.nl/assets/BIJ12-2017-009-KennisdocumentHuismus-1.0.pdf
32 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
5.2.5
Amfibieën
Bureaustudie Op basis van de NDFF [lit. 3] zijn in de afgelopen vijf jaar in de omgeving van het plangebied (<3 km) waarnemingen bekend van enkele algemeen voorkomende amfibiesoorten (‘Andere soorten’ van de Wnb) zoals bruine kikker, gewone pad en kleine watersalamander. Voor deze soorten geldt een vrijstelling i.h.k.v. ruimtelijke ontwikkelingen. Daarnaast zijn in de omgeving van de planlocatie ook verschillende waarnemingen bekend van de ‘Andere soort’ alpenwatersalamander en de Habitatrichtlijnsoorten heikikker en poelkikker (afbeelding 5.6). Voor deze soorten geldt geen vrijstelling. De alpenwatersalamander wordt verspreid waargenomen in de wijdere omgeving van het plangebied, met name binnen de bebouwde kom van Assen en in de omgeving van Zeijen. Ook binnen het plangebied zijn bij een eerdere quickscan individuen van de alpenwatersalamander waargenomen [lit. 14]. De waarnemingen van de heikikker beperken zich tot een klein gedeelte van het Tonckensbos, ten westen van het plangebied, maar een wijdere verspreiding van de soort in de omgeving kan niet worden uitgesloten. Van poelkikker is slechts een klein aantal waarnemingen bekend in de wijdere omgeving van het plangebied, met name aan de noordoostzijde van Assen.
Naast de soorten waarvan waarnemingen bekend zijn in de omgeving van het plangebied, kan op basis van verspreidingsgegevens ook de aanwezigheid van de Habitatrichtlijnsoort rugstreeppad niet worden uitgesloten. De dichtstbijzijnde locatie bij het plangebied waar rugstreeppad is waargenomen is het Balloërveld, op ruim 7 km afstand ten oosten van het plangebied.
Afbeelding 5.6 Waarneming van beschermde soorten amfibieën in de wijdere omgeving van het plangebied [lit. 3]
33 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
De biotoopeisen van deze soorten worden in onderstaand kader beschreven. Alpenwatersalamander De alpenwatersalamander komt in Nederland in het zuiden en oosten voor, vaak in de buurt van bos en/of houtwallen. Hij heeft een voorkeur voor zandige leemgronden, waar hij voorkomt in beboste gebieden (loofbos) of kleinschalige landschappen met heggen en struwelen. De alpenwatersalamander is niet kieskeurig i.v.m. zijn voortplantingsbiotoop. In het voorjaar is hij in allerlei typen water te vinden, zolang het niet snel stromend of rijk aan vis is. Alpenwatersalamanders overwinteren op het land. (Er zijn ook waarnemingen van kleine aantallen dieren, die de hele winter in het water verblijven.) In februari trekken ze naar het water [lit. 12].
Heikikker De heikikker is uit alle Nederlandse provincies (behalve Flevoland) bekend, maar kent zijn grootste verspreiding in de hoger gelegen delen van het land. Hij komt vooral voor in vochtige heidegebieden, waar sprake is van veenvorming en in hoog- en laagveengebieden. Ook in de rest van zijn verspreidingsgebied is vocht en veenvorming een belangrijk element van zijn biotoop. Maar hij wordt ook wel aangetroffen in vochtige schraalgraslanden, duinvalleien, bosranden, langs meren en rivieren en in komkleigebieden. De aanwezigheid van laag struweel en hoge kruidige gewassen is hier van belang. Het voortplantingsbiotoop bestaat uit ondiepe stilstaande wateren met oevervegetatie. Het water zelf is vaak enigszins zuur (pH 4 - 5.5) en voedselarm [lit. 12].
Poelkikker De poelkikker komt in Nederland vooral in het Oosten en Zuiden voor. Het is een zon- en warmteminnende soort met een voorkeur voor onbeschaduwde wateren. De oeverzone moet bij voorkeur goed begroeid zijn. En het water is vaak vrij omvangrijk of maakt deel uit van een groter complex van wateren. De Poelkikker is een kritische soort, die houdt van voedselarm, schoon water. Hij heeft een voorkeur voor zwak zure, stilstaande wateren in bos- en heidegebieden op de hogere zandgronden. Hij komt voor in vennen, poelen en watergangen in hoogveengebieden, en in uiterwaarden. Poelkikkers overwinteren meestal op het land en niet in het water [lit. 12].
Rugstreeppad De rugstreeppad is een bewoner van zandige terreinen met een betrekkelijk hoge dynamiek, zoals de duinen, de uiterwaarden van de grote rivieren, opgespoten terreinen, heidevelden en akkers. Maar hij wordt ook op klei- en veengronden aangetroffen. Voor de voortplanting is de rugstreeppad afhankelijk van ondiepe wateren, die vrij snel opwarmen. Vaak wordt gebruik gemaakt van tijdelijke poeltjes en plassen, maar ook slootjes en vennen kunnen geschikt zijn. Een voorwaarde is wel dat het water niet zuurder is dan pH 5. Brak water wordt getolereerd [lit. 12].
Veldbezoek Het plangebied vormt geschikt leefgebied voor algemene amfibiesoorten zoals bruine kikker, gewone pad en kleine watersalamander, onder meer vanwege de aanwezigheid van bos, struweel en verschillende watergangen met begroeide oeverzones, die als voortplantingswater kunnen dienen. Ook voor de alpenwatersalamander bevindt zich hier geschikt biotoop, en het voorkomen van de soort binnen het plangebied is tevens vastgesteld. Daarnaast kan de aanwezigheid van heikikker, poelkikker en rugstreeppad niet worden uitgesloten op basis van habitatsvereisten. Niet alle watergangen binnen het plangebied zijn in gelijke mate geschikt als voortplantingswater voor verschillende amfibiesoorten. Met name enkele kleine watergangen ter hoogte van het Daan Huizingapad en grotere poelen in het zuidelijke tracégedeelte vormen geschikt biotoop voor beschermde amfibiesoorten, omdat deze watergangen relatief voedselarm en schoon zijn en beschikken over flauwe oevers met een goed ontwikkelde oevervegetatie (afbeelding 5.7).
34 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
Afbeelding 5.7 Impressie van watergangen in de directe nabijheid van tracés die een geschikt biotoop vormen voor (beschermde) amfibiesoorten
Effecten en conclusie Op basis van het aanwezige biotoop kan het voorkomen van algemene amfibiesoorten zoals bruine kikker, gewone pad en kleine watersalamander niet worden uitgesloten. Voor het verstoren van deze ‘Andere soorten’ in het kader van ruimtelijke ingrepen geldt een algemene vrijstelling. Vervolgstappen in kader van het Wnb zijn voor deze soorten niet nodig. In het recente verleden is de aanwezigheid van alpenwatersalamander binnen het plangebied vastgesteld [lit. 14]. Het vergraven van oevers en landbiotoop en het dempen van watergangen kan leiden tot het verstoren of vernietigen van vaste rust- en verblijfplaatsen of het doden van individuen van deze soort. Enkel in het uiterst noordoostelijke gedeelte van het tracé kan het voorkomen van alpenwatersalamander worden uitgesloten, vanwege het gebrek aan bos, houtwallen en struwelen. Ook het voorkomen van de onder het beschermingsregime Habitatrichtlijn beschermde soorten heikikker, poelkikker en rugstreeppad kan op basis van verspreidingsgegevens en habitatvereisten binnen het plangebied niet worden uitgesloten. Het voornemen leidt mogelijk tot aantasting van essentiële onderdelen van de functionele leefomgeving van deze soorten en/of verstoring van individuen.
Alvorens de werkzaamheden mogen aanvangen, is het noodzakelijk middels aanvullend onderzoek de functie(s) van het plangebied voor alpenwatersalamander, heikikker, poelkikker en rugstreeppad in beeld te brengen. Indien blijkt dat de werkzaamheden leiden tot verstoring van essentiële onderdelen van de functionele leefomgeving van deze soorten, dient een ontheffing te worden aangevraagd. Voor het aanvullend onderzoek naar amfibieën bestaan verschillende methoden, volgens de kennisdocumenten en soorteninventarisatieprotocollen van het NGB. Voor het inventariseren van het landbiotoop van amfibieën is het zoeken op vochtige plekken tijdens een nattere periode het meest effectief. Daarnaast kan gebruik gemaakt worden van zogenaamde herpetoplaten. Dit zijn platen van een flexibel, warmtehoudend materiaal zoals rubber of bitumen, die op geschikte locaties door het onderzoeksgebied worden neergelegd. Veel soorten amfibieën (en reptielen) gebruiken deze platen graag als schuilplek. Het is daarnaast aannemelijk dat in de uitvoeringsfase van de hier beschouwde werkzaamheden (bijkomend) tijdelijk geschikt leefgebied voor rugstreeppadden wordt gecreëerd.
Zo wordt de grond plaatselijk kaal gemaakt (open, vergraafbare bodem), kunnen zich ondiepe regenwaterpoelen in de bandensporen van de werktuigen ontstaan (voortplantingswater) en wordt werkmateriaal op het werkterrein opgeslagen (schuilplaatsen). De rugstreeppad is een zeer mobiele soort die makkelijk enkele kilometers om het huidige leefgebied kan opduiken op zoek naar dergelijke dynamische milieus. Gezien de nabijheid van geschikt leefgebied en recente bekende waarnemingen van deze soort in de (wijdere) omgeving is niet uit te sluiten dat deze soort in de uitvoeringsfase van de werkzaamheden ook binnen de grenzen van het projectgebied opduikt.
35 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
Individuele rugstreeppadden die sporadisch in het projectgebied aanwezig zijn, kunnen worden verwond of gedood wanneer zij tijdens de werkzaamheden de planlocaties betreden en bijvoorbeeld onder de machines terechtkomen. Het verwonden of doden van individuen van de rugstreeppad is onder de Wnb verboden. Overtreding van de verbodsbepalingen uit de Wnb is te voorkomen door het treffen van mitigerende maatregelen. Om een overtreding van de Wnb te voorkomen dient te worden voorkomen dat de soort tijdens de werkzaamheden het plangebied gaat bevolken. Hiertoe dient te worden voorkomen dat regenplassen ontstaan op de zanderige ondergrond, door te zorgen voor een geschikte afwatering en/of eventueel ontstane plassen zo spoedig mogelijk te dempen. Wanneer deze maatregelen zorgvuldig worden uitgevoerd is verstoring van rugstreeppadden als gevolg van de werkzaamheden uit te sluiten. Er zijn dan ten aanzien van deze soort geen vervolgstappen nodig in het kader van de Wnb.
5.2.6
Reptielen
Bureaustudie Op basis van de NDFF [lit. 3] zijn in de afgelopen vijf jaar in de omgeving (<3 km) van het plangebied waarnemingen bekend van verschillende nationaal beschermde reptielen (‘Andere soorten’ van de Wnb). Het betreft adder, hazelworm, levendbarende hagedis en ringslang. Voor deze soorten geldt geen vrijstelling i.h.k.v. ruimtelijke ontwikkelingen. De waarnemingen van al deze soorten concentreren zich op twee locaties, het Tonckensbos ten westen van het plangebied en de omgeving van Witten ten zuiden van het plangebied. Vermoedelijk komen de soorten wijder verspreid door de omgeving voor (afbeelding 5.8). Er zijn in de omgeving van het plangebied geen waarnemingen bekend van reptielsoorten beschermd onder de Habitatrichtlijn.
Afbeelding 5.8 Waarnemingen van beschermde soorten reptielen in de wijdere omgeving van het plangebied [lit 3]
36 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
De biotoopeisen van deze soorten worden in onderstaand kader beschreven. Adder In Nederland komt de adder voor op de hoge zandgronden en hoogveenlandschappen. Biotopen bestaan halfopen tot open leefgebieden met een rijke vegetatiestructuur, de voorkeur gaat uit naar overgangen van droog naar vochtig. De adder komt voor op de hoge zandgronden van Nederland met uitzondering van de duinen. Er zijn momenteel nog twee grote min of meer aaneengesloten leefgebieden van de adder, gelegen in Friesland en Drenthe en op de Veluwe (Veluws-Drents district) [lit. 12].
Hazelworm De voorkeurshabitat van de hazelworm bestaat uit enigszins vochtige, met dichte vegetatie bedekte gebieden. De soort komt voor in bossen, bosranden heide, houtwallen, struwelen, spoor- en wegbermen, kalkgraslanden, vestingwerken, steenhopen, ruderale plaatsen en tuinen. De verspreiding van de hazelworm in Nederland valt grotendeels samen met de aanwezigheid van pleistocene zandgronden, maar de soort wordt ook aangetroffen op andere bodemsoorten. Met uitzondering van de provincie zeeland komt de soort in alle provincies voor [lit. 12].
Levendbarende hagedis Heide en hoogveen komen naar voren als voorkeurshabitat. De soort komt ook voor langs infrastructuur (spoorlijnen en wegbermen), bij bos en struweel en in een beperkt deel van de duinen. De levendbarende hagedis is een vochtminnende soort die in de genoemde landschapstypen veel wordt aangetroffen op venoevers en ook wel langs lijnvormige wateren. Er zijn ook enkele waarnemingen bekend uit laagveen. De levendbarende hagedis komt voor in vrijwel alle zandige (en löss-)districten in Nederland. De soort is aanwezig op de Zeeuwse eilanden en vervangt daar in de duinen de zandhagedis. Het Veluws-Drents en Kempens district vormen, vooral door hun grote oppervlakte aan bos en heideterreinen, de belangrijkste bolwerken [lit. 12].
Ringslang De ringslang is in vooral gebonden aan het water in veen- en riviergebieden. De ringslang houdt zich bij voorkeur op in overgangssituaties, waar naast gelegenheid om te zonnen ook voldoende schuilplaatsen aanwezig zijn. De ringslang komt in de loop van maart bij de eerste warme dagen uit zijn winterslaap. In het najaar gaan de dieren op zoek naar geschikte overwinteringsplaatsen. De ringslang overwintert op droge vorstvrije plaatsen, zoals gaten tussen boomwortels en holen en gangenstelsels van konijnen en muizen [lit. 12].
Veldbezoek Tijdens het veldbezoek werden geen (onder de Wnb beschermde) reptielen aangetroffen. De aanwezigheid van bos met lokaal een dichte vegetatiestructuur, maar ook open delen, en met overgangen van droog naar vochtig maakt (delen van) het plangebied tot geschikt biotoop voor hazelworm. Het voorkomen van adder en levendbarende hagedis is redelijkerwijs uitgesloten vanwege het eutrofe en dichtbegroeide karakter van het plangebied. Ook ringslang vindt hier geen optimaal geschikt biotoop, aangezien de soort gebonden is aan een meer waterrijke habitat. Effecten en conclusie De aanwezigheid van hazelworm binnen het plangebied kan niet worden uitgesloten. Voor andere beschermde soorten reptielen bevindt zich hier geen geschikt biotoop. Het vergraven delen van het gebied en het verwijderen van struwelen en bosschages kan leiden tot het verstoren of vernietigen van essentiële onderdelen van het leefgebied van hazelworm. Alvorens de werkzaamheden mogen aanvangen, is het noodzakelijk middels aanvullend onderzoek de functie(s) van het plangebied voor hazelworm in beeld te brengen. Indien blijkt dat de werkzaamheden leiden tot verstoring van essentiële onderdelen van de functionele leefomgeving, dient een ontheffing te worden aangevraagd.
37 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
5.2.7
Vissen
Bureaustudie Volgens de NDFF [lit. 3] zijn over de afgelopen vijf jaar geen waarnemingen bekend van onder de Wnb beschermde vissoorten. Binnen de Habitatrichtlijn zijn alleen de vissoorten houting en steur beschermd. Dit zijn beiden trekvissen van grote wateren (zee, rivieren), die doorgaans migreren door dieper en open water. Binnen het soortenbeschermingsregime ‘Andere soorten’ zijn de vissoorten beekprik, elrits, gestippelde alver, beekdonderpad, kwabaal en grote modderkruiper beschermd. Dit zijn soorten van zuurstofrijke, schone en stromende wateren (beekprik, elrits, gestippelde alver, beekdonderpad, kwabaal) of verlandende wateren (grote modderkruiper) [lit. 12]. Op basis van verspreidingsgegevens kan het voorkomen van al deze soorten binnen het plangebied worden uitgesloten, met uitzondering van grote modderkruiper. De dichtstbijzijnde locatie waar deze soort werd waargenomen zijn in het buitengebied van Een, op circa 12 km ten noordwesten van het plangebied, en in de omgeving van Zuidlaren, op circa 14 km afstand ten noordoosten van het plangebied. De biotoopeisen van deze soort worden in onderstaand kader beschreven. Grote modderkruiper De grote modderkruiper komt in Nederland voornamelijk voor in de sloten van ingepolderde voormalige overstromingsvlakten. Hier prefereert de soort ondiepe wateren met een dikke modderlaag en veel waterplanten.
In drooggevallen wateren kan de soort in de modder overleven door zijn lichaamsfuncties tot een minimum te beperken en gebruik te maken huidademhaling. Hierbij biedt de dikke slijmlaag bescherming tegen uitdroging. Van april tot juni vindt de voortplanting plaats in ondiepere warme delen van het water met veel structuur zoals waterplanten of overhangende takken. De juveniele dieren groeien op in de ondiepe oeverzones [lit. 12].
Veldbezoek Tijdens de veldbezoeken werden geen waarnemingen gedaan van onder de Wnb beschermde vissoorten in of nabij het plangebied. Binnen het plangebied is tevens geen geschikt biotoop aanwezig voor de meeste van deze vissoorten (diep, open- of zuurstofrijk, stromend water). Het gebied ligt ook niet in de directe nabijheid van essentiële in- en uittrekpunten (sluiscomplexen). Een groot deel van de bestaande watergangen heeft geen goed ontwikkelde submerse vegetatie en/of is geïsoleerd, zuurstofloos danwel verlandend. Een aantal watergangen binnen het plangebied biedt echter mogelijk geschikt biotoop aan grote modderkruiper. Het betreft watergangen direct ten noorden en zuiden van het transformatorstation, en poelen langs het zuidelijke tracé. Aangezien deze watergangen en poelen niet worden gekruist of het tracé hier onderdoor geboord wordt, is een directe aantasting van het leefgebied van grote modderkruiper uitgesloten. Effecten en conclusie Het voorkomen van vrijwel alle beschermde vissoorten binnen het plangebied kan worden uitgesloten op basis van verspreidingsgegevens en/of habitatvereisten. Enkele watergangen binnen het plangebied vormen mogelijk een geschikt biotoop voor grote modderkruiper, maar het voornemen leidt niet tot een directe aantasting van deze watergangen aangezien hier omheen of onderdoor gewerkt zal worden.
Significante negatieve effecten op de grote modderkruiper zijn daarmee op voorhand uitgesloten, en vervolgstappen in het kader van de Wnb zijn ten aanzien van deze soort niet nodig. Het is van belang om te voorkomen dat individuen worden gedood en/of essentiële onderdelen van het leefgebied worden vernietigd. Indien toch watergangen worden aangetast, dient eerst middels aanvullend onderzoek inzichtelijk te worden gemaakt wat de mogelijke functie van deze watergangen is voor grote modderkruiper.
38 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
Onderzoek naar grote modderkruiper kan middels een steekproefsgewijze bemonstering van de watergang door een deskundige met behulp van elektrovisserij en/of een eDNA-analyse. Indien uit het aanvullend onderzoek blijkt dat de grote modderkruiper in de desbetreffende watergangen aanwezig is, en de werkzaamheden leiden tot de verstoring en/of vernietiging van essentiële onderdelen van de functionele leefomgeving van grote modderkruiper, is een ontheffing in het kader van de Wnb noodzakelijk. Indien door het toepassen van een alternatieve werkwijze ter plaatse van de watergang negatieve effecten op de soorten worden voorkomen, is een ontheffing van de Wnb voor de geplande werkzaamheden niet nodig.
5.2.8
Vlinders, libellen en andere ongewervelden
Bureaustudie Op basis van de NDFF [lit. 3] zijn in de omgeving van het plangebied twee soorten beschermde ongewervelden waargenomen. Het betreft gevlekte witsnuitlibel en grote weerschijnvlinder. Gevlekte witsnuitlibel is beschermd onder de Habitatrichtlijn, en grote weerschijnvlinder onder het beschermingsregime ‘Andere soorten’. Twee waarnemingen van de grote weerschijnvlinder zijn afkomstig uit de bebouwde kom van Assen, en één waarneming van de gevlekte witsnuitlibel uit het Pittelose Park, gelegen direct ten zuiden van het plangebied (afbeelding 5.9). Er zijn geen waarnemingen bekend van overige beschermde ongewervelden.
Afbeelding 5.9 Waarnemingen in de afgelopen vijf jaar van beschermde soorten vlinders, libellen en andere ongewervelden in de omgeving van het plangebied [lit. 3]
39 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
De biotoopeisen van de waargenomen ongewervelden worden in onderstaand kader beschreven. Gevlekte witsnuitlibel Zwaartepunt van de verspreiding ligt in de laagveengebieden van Noordwest-Overijssel, aangrenzend Friesland en het Vechtplassengebied. Daarnaast wordt de gevlekte witsnuitlibel steeds vaker waargenomen bij vennen op de hoge zandgronden en in de duinen van Noord-Holland. De larven leven tussen waterplanten in de verlandingszone van laagveenmoerassen en vegetatierijke vennen en duinplassen [lit. 13].
Grote weerschijnvlinder De grote weerschijnvlinder komt voor in vochtige oudere loofbossen of wilgenbroekbos met open plekken erin. Vaak zijn het structuurrijke bossen of groepen samenhangende bosjes bestaande uit verschillende boomsoorten met beekdalen en paden met brede bermen in beekdalen. Waardplanten zijn de boswilg en soms grauwe wilg [lit. 13].
Veldbezoek Tijdens de veldbezoeken zijn geen vlinders, libellen en ongewervelden aangetroffen die onder de Wnb beschermd zijn. Het plangebied en de directe omgeving voldoen niet aan de (over het algemeen hoge) eisen van beschermde vlinders, libellen en ongewervelden zoals de aanwezigheid van heide, plantenrijke vennen, zuurstofrijke beken, verlandingsvegetaties met krabbescheer, zandstrandjes langs de grote rivieren, bloemen/of kruidenrijke graslanden, blauwgraslanden, moerassen, bos en/of stromend water. Daarnaast komen de waardplanten van deze soorten binnen het plangebied niet voor [lit. 13]. Effecten en conclusie Door de afwezigheid van geschikt biotoop en waardplanten voor beschermde vlinder- of libelsoorten, kan worden uitgesloten dat beschermde dagvlinders, libellen of andere ongewervelde binnen de grenzen van het plangebied aanwezig zijn. Hierdoor zijn negatieve effecten van de geplande werkzaamheden op deze soortgroepen uit te sluiten. Vervolgstappen in het kader van de Wnb zijn niet nodig.
40 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief
6 BOMEN Binnen het plangebied zijn bomen aanwezig die in het kader van de werkzaamheden worden gekapt. Aangezien deze bomen zich binnen de gemeente Assen bevinden, is hierop het bomenbeleid van gemeente Assen van toepassing.
6.1
Bomenbeleid gemeente Assen
Binnen de gemeente Assen is een vergunning nodig voor het kappen van een boom als één van de volgende zaken van toepassing is op de boom [lit. 15]: - de boom komt voor op de lijst van monumentale bomen [lit. 16]; - de stamdoorsnede/diameter van de boom is meer dan 45 cm, of de omtrek is meer dan 140 cm gemeten op 130 cm borsthoogte. - het beplantingsoppervlak van de houtopstand bedraagt meer dan 100 m2, ook als de (grootste) stamdoorsnede/diameter minder dan 45 cm is. - de houtwal/houtsingel of bomenrij of bomenlaan is langer dan 10 m, ongeacht de stamdoorsnede van de boom of struiken. Op basis van het bovenstaande geldt voor alle te kappen bomen een gemeentelijke vergunningplicht. Tevens geldt voor het kappen van bomen in het plangebied een herplantingsplicht. De oppervlakte gekapte bomen moet binnen 3 jaar gecompenseerd zijn. De herplanting zal hoogstwaarschijnlijk op een alternatieve locatie plaatsvinden, waardoor hiervoor een ontheffing benodigd is.
6.2
Bomeninventarisatie
Op 26 januari 2022 heeft een veldinventarisatie plaatsgevonden waarbij een globale beoordeling heeft plaatsgevonden van de risico’s met betrekking tot de geplande kap van bomen. De te kappen bomen zijn ingedeeld in een aantal boomvlakken en per vlak beoordeeld (afbeelding 6.1). Van een aantal bomen is tevens de soort en de stamdiameter op 1,30 m hoogte (diameter op borsthoogte, DBH) bepaald. De details van alle boomvlakken worden samengevat in tabel 6.1, waarbij de nummers corresponderen met de nummers in afbeelding 6.1.
41 | 50
Witteveen+Bos | 127286/22-001.866 | Definitief