CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

4. Vaststelling jaarverslag, -rekening 2020 - concept-accountantsverslag 2020

Raadsvergadering 8 juli 2021, gemeente AssenBij agendapunt: Vaststelling jaarverslag en -rekening 202012.472 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

ep t

ACCOUNTANTSVERSLAG 2020

Co

nc

Gemeente Assen

CONCEPT D.D. 3 juni 2021

Dit accountantsverslag is onder voorbehoud van: - Consultatie afkeurend oordeel rechtmatigheid

Aanbiedingsbrief Geachte leden van de raad,

de raad van de gemeente Assen T.a.v. de heer J. de Jonge, raadsgriffier Postbus 30018 9400 RA ASSEN

Wij hebben de jaarrekening 2020 van gemeente Assen (hierna te noemen ‘gemeente’) gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 18 september 2020, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2020. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies van de jaarrekeningcontrole opgenomen.

Groningen, xx juni 2021

Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke wethouders. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouder.

ep t

Aan:

Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Dit jaar kwamen daar nog de gevolgen van het coronavirus bij, waardoor wij niet bij u op locatie konden langskomen en alle informatie en vragen digitaal hebben moeten afstemmen. Het gevolg hiervan was een iets minder efficiënt proces vanwege de inherente beperkingen aan de digitale middelen. Desondanks denken wij dat het proces goed is verlopen. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle.

nc

Kenmerk: 1052643/RB/DP/SvdB/

Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Hoogachtend,

BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

Co

Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA

VOLGENDE PAGINA

INHOUDSOPGAVE

DASHBOARD

drs. R.H. Bouman RA

ep t

Inhoudsopgave

2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE

Co

nc

1. DASHBOARD

4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE

nc

1. Dashboard

ep t

4

Co

1.1 Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole AANDACHTSPUNTEN VOOR 2021

De jaarrekening 2020 is getrouw.

De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn niet in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen. Wij verstrekken een afkeurende verklaring inzake de rechtmatigheid, in verband met de onrechtmatigheden vanuit de EU-aanbestedingswet, onrechtmatige verstrekkingen van subsidies en ontbrekende beschikkingen in het Sociaal Domein. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.

De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV is nageleefd.

De WNT is nageleefd.

Wij hebben onze bevindingen ten aanzien van de SiSa bijlage opgenomen in bijlage B

PROCES JAARREKENINGCONTROLE 2020

1.

Tekorten in het Sociaal Domein en het Herstelplan 2020 2024.

2.

Professionalisering proces inkoop en aanbesteding met als doel om tot minder onrechtmatige inkopen te komen.

3.

Zelfcontrolerend vermogen van de gemeente Assen t.a.v. jaarrekeningcontrole behoeft verbetering

4.

Invoering rechtmatigheidsverklaring college en het concretiseren / realiseren van uw ambitieniveau inzake de interne beheersing.

5.

De lange termijn impact van het Coronavirus. Het blijft van belang te anticiperen op de gevolgen voor de gemeente Assen in 2021.

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

In verband met de coronapandemie hebben wij de controle op afstand uitgevoerd. De persoonlijke samenwerking met de betrokken medewerkers hebben wij als constructief en plezierig ervaren. We hebben de nodige observaties gedaan in het jaarrekeningtraject, variërend van kwetsbaarheid door inhuur, veel bevindingen, afhankelijkheid derden en kwaliteit van de aanlevering van posten.

De gemeente Assen heeft een controle gedaan op de naleving van EU-aanbestedingsregels. Hieruit volgt een onrechtmatigheid van € 12,5 miljoen. Het totaal aan onrechtmatigheden vanuit aanbestedingen overschrijdt onze goedkeuringstolerantie. Door de gemeente zijn subsidies verstrekt zonder dat hieraan een beschikking ten grondslag ligt die getekend is door een gemandateerde medewerker. Hieruit volgt een onrechtmatigheid van € 1,4 miljoen.

Co

Naar aanleiding van onze controle over het boekjaar 2020 benoemen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende aandachtspunten voor 2021.

nc

RESULTAAT 2020

ep t

STREKKING CONTROLEVERKLARING

5

Het proces is wel wat verbeterd, maar vraagt nog wel om een gedegen evaluatie van het zelfcontrolerend vermogen.

DASHBOARD

JAARREKENING

Binnen het sociaal domein zijn diverse achterstanden geconstateerd. Als gevolg hiervan is zorg verleent aan cliënten waarvoor (nog) geen beschikking is afgegeven. Dit resulteert in een aanvullende onrechtmatigheid van € 1,7 miljoen, waarbij er ook sprake is van een onzekerheid of de prestatielevering hiervan heeft plaatsgevonden. Evenals voorgaand jaar zijn er aanzienlijke onzekerheden in de prestatielevering in het sociaal domein.

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

(x €1.000)

2020

Begroting (na wijziging)

Saldo van baten en lasten

-4.734

-19.400

Mutatie reserves

11.702

20.966

Resultaat

6.968

1.566

Ten opzichte van de begroting is het resultaat van de gemeente Assen € 5,4 miljoen gunstiger uitgevallen. Hierbij dient opgemerkt te worden dat conform het Herstelplan 2020-2024 de begroting 2020 sluitend is gemaakt met een onttrekking aan de algemene reserve van € 7,1 miljoen. Per saldo is er sprake van een negatief rekeningresultaat van € 0,1 miljoen.

UW FINANCIËLE POSITIE VERGELEKEN

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN 2,40

2,20

2,20 2,00 1,90

1,80 1,60

1,40

1,80

1,40 1,20 1,00

2017

BIJLAGEN

2018

2019

2020

ep t

6

nc

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole 2.2 De jaarrekening is getrouw

Co

2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening 2.4 Verloop jaarrekeningcontrole 2.5 Top 5-aandachtspunten voor 2021

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (1)

Zie hiervoor onze managementletter en de BADO-notitie.

Inleiding: Covid-19 en de jaarrekening 2020 De situatie en ontwikkelingen rond het coronavirus hebben een grote impact gehad op het afgelopen jaar en dus ook op de jaarrekening over het boekjaar 2020. Ook voor 2021 zal dit naar verwachting nog in belangrijke mate het geval zijn. Wij hebben u hierover ook geïnformeerd in onze managementletter en hebben de afgelopen periode meerdere keren overlegd met uw organisatie.

ep t

Covid-19 heeft een enorme impact op het boekjaar 2020.

7

Eind februari is de BADO-notitie met betrekking covid-19 “effecten en risico's voor decentrale overheden” uitgekomen. In deze notitie is een groot aantal aandachtspunten beschreven voor het opstellen en controleren van de jaarrekening 2020. Deze notitie is behandeld in de Sectorcommissie Decentrale Overheden van de NBA en is daarmee ook richtinggevend geweest bij onze controle van de jaarrekening 2020. Wij verwijzen voor deze aandachtspunten, de impact op getrouwheid en rechtmatigheid, de controleaanpak en de specifieke attentiepunten ten aanzien van de posten in de jaarrekening naar deze notitie (zie: notitie-effecten-en-risicos-corona-voor-jaarrekening2020-decentrale-overheden.pdf (nba.nl)). Wij hebben onder andere aandacht gehad voor de rechtmatigheid van de subsidies, rechtmatigheid van inkopen en het eventuele stuwmeer vakantiedagen.

De totstandkoming van de jaarrekening en het proces van de controle i.r.t. covid-19 Zoals aangegeven in onze aanbiedingsbrief hebben we zowel het samenstellen van de jaarrekening als onze controle grotendeels digitaal en op afstand uitgevoerd. Naar aanleiding van dit proces hebben wij de volgende opmerkingen: • Ook al zijn we het digitale werken al meer dan een jaar gewend, het blijft bijzonder mooi om te constateren dat het mogelijk is geweest de jaarrekening op te stellen en te controleren. De samenwerking was, ondanks alle covid-19 maatregelen, plezierig en constructief. • Het proces heeft geen vertraging opgelopen als gevolg van de coronapandemie, omdat wij gedurende het boekjaar reeds meerdere keren hebben afgestemd met de gemeente. • Wij hebben aanvullende uren besteed aan de corona-impactanalyses en afstemming ten behoeve van het bepalen van de impact van covid-19 op verschillende jaarrekeningposten, zoals subsidies, inkopen en het sociaal domein. Wij hebben de raad hierover vooraf geïnformeerd. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid dit proces met u te evalueren.

Co

Het proces van de totstandkoming en controle van de jaarrekening is goed verlopen.

nc

Door de gemeente Assen is een uitgebreide impactanalyse Corona uitgevoerd waarbij op programma niveau de financiële effecten en compensatiegelden van het Rijk in kaart zijn gebracht. Wij merken hierbij op dat desbetreffende analyse gedegen tot stand is gekomen en dat de gemeente adequaat met de effecten van Corona omgaat. In deze paragraaf informeren wij u over het proces van onze controle in relatie tot covid-19 en onze specifieke bevindingen die impact hebben op onze controle, de verslaggeving en onze controleverklaring.

De gevolgen van COVID-19 zijn nader toegelicht in paragraaf 8 - Impact Coronapandemie DASHBOARD

Impact op verslaggeving Het BBV kent een aantal verplicht voorgeschreven paragrafen. Het staat de gemeente vrij om naast de verplichte paragrafen zelf paragrafen aan de begroting of jaarstukken toe te voegen. COVID-19 is een gebeurtenis die niet slechts aan één programma of taakveld is toe te rekenen. Het heeft betrekking op de gehele gemeente en op veel programma’s en taakvelden. De gemeente heeft er daarom voor gekozen om in één overzichtelijke paragraaf toe te lichten welke gevolgen covid-19 op de gemeente Assen heeft (gehad) en welke maatregelen, activiteiten en werkzaamheden de gemeente heeft genomen. Tevens is per beleidsthema en paragraaf de impact van corona toegelicht. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (2)

Tozo-regeling De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) is een van de steunmaatregelen van het kabinet om zelfstandige ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis en voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen op te vangen. De regeling kent verschillende tranches met verschillende rechtmatigheidsvereisten:

ep t

Belangrijkste bevindingen: • Tozo gedelegeerd aan WPDA • Geen sprake van onrechtmatigheden door de coronapandemie

8

Tozo 1: aanvragen tussen 1 maart 2020 tot 1 juni 2020

Tozo 2: aanvragen vanaf 1 juni 2020 tot 1 oktober 2020

Tozo 3: aanvragen vanaf 1 oktober 2020 tot 1 april 2021

nc

Uw gemeente heeft in het kader van de Tozo-regeling een voorschot van het Rijk ontvangen van afgerond € 7,8 miljoen. Omdat de Tozoregeling via de gemeenschappelijke regeling WPDA verloopt, legt u pas in boekjaar 2021 verantwoording af aan het Rijk via de SiSa-bijlage. De werkelijke bestedingen in het kader van de Tozo-regeling over 2020 bedragen afgerond € 4,9 miljoen voor levensonderhoud en €995.000 aan verstrekking in het kader van bedrijfskapitaal. Wij hebben voor de jaarrekening 2020 geen werkzaamheden verricht in het kader van de Tozo-regeling, omdat dit plaatsvindt door de accountant van WPDA. Overige corona gerelateerde bevindingen In onze controle hebben wij uitgebreid aandacht besteed aan de impact van het coronavirus op de jaarrekening 2020. De belangrijkste bevindingen uit onze controle die relevant zijn in relatie tot uw interne beheersing of ons oordeel bij de jaarrekening zijn:

Co

 Wij hebben vastgesteld dat subsidie ontvangers voldoen aan de prestatieafspraken, of dat hierover andere afspraken zijn gemaakt met de ontvangers.  Wij hebben vastgesteld dat de lasten die zijn gemaakt om de zorg te kunnen continueren voor ons als accountant niet materieel zijn (€ 425.000).  De gemeente heeft, in lijn met de uitgebrachte BADO-notitie, een position paper opgesteld over de prestatielevering van de inkopen. Hierbij is beschreven dat de prestatielevering van de inkopen ondanks covid-19 is vastgesteld. Wij hebben tijdens onze controle vastgesteld dat de prestatielevering voldoende onderbouwd is.  Als gevolg van corona waren Nederlanders minder in de gelegenheid om op vakantie te gaan. Binnen gemeenten zien wij een trend dat het saldo aan verlofuren ten opzichte van voorgaande jaren aanzienlijk is toegenomen. Wij hebben met uw gemeente vastgesteld dat de verlofuren binnen de gemeente Assen niet substantieel zijn gestegen ten opzichte van voorgaand jaar.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 De jaarrekening is getrouw

Wij hebben bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Assen een goedkeurende controleverklaring afgegeven met betrekking tot de getrouwheid. Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2020 als van de activa en passiva per 31 december 2020 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd van beperkte omvang die door de gemeente zijn gecorrigeerd. Naast de geconstateerde en verwerkte controleverschillen, hebben we tijdens onze controle tevens resterende controleverschillen geconstateerd ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid. Wij zijn met u overeengekomen dat wij de tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 250.000 rapporteren en afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.

ep t

De jaarrekening 2020 is getrouw

9

POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000) Getrouwheid

Sociaal domein – pgb Jeugdzorg en Wmo (i.r.t. werkzaamheden SVB) Sociaal domein – Wmo ZIN

nc

Sociaal domein – Jeugdzorg ZIN

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

VERWIJZING

126

1.409

4.4§

1.139

4.4§

3.748

4.4§

1.735

4.4§

Sociaal domein – achterstanden Wmo en Jeugdzorg Uitkeringen in geld – onzekerheid WPDA

383 126

8.414

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

3.300

9.900

Performance materialiteit (75% van de materialiteit)

2.400

9.000

250

250

Totaal

Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie

Co

Wij hebben het college verzocht om deze controleverschillen, voor zover mogelijk, te corrigeren. Het college heeft gemotiveerd aangegeven dat zij van oordeel is dat deze posten zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel. Deze verschillen en de analyse van de impact zijn bevestigd in de bevestiging van het college bij de jaarrekening. Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening

Naast de gecorrigeerde en ongecorrigeerde controleverschillen in het kader van de getrouwheid van de jaarrekening hebben wij de volgende controleverschillen ten aanzien van het aspect rechtmatigheid geconstateerd. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 250.000 rapporteren en afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.

ep t

De baten en lasten alsook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.

10

POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

Ongesaldeerde getrouwheidsfouten en/of onzekerheden

126

8.414

Sociaal domein – pgb Jeugdzorg en Wmo (i.r.t. werkzaamheden SVB)

131

4.4§

12.470

4.2§

1.400

4.3§

1.735

4.4§

Rechtmatigheid

Aanbestedingsrechtmatigheid Subsidies

Sociaal domein – achterstanden Wmo en Jeugdzorg

nc

Uitkeringen in geld – onrechtmatigheden WPDA

177

16.039

8.414

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

3.300

9.900

Performance materialiteit (75% van de materialiteit)

2.400

9.000

250

250

Totaal

Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie

VERWIJZING

Co

Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een afkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de rechtmatigheid.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.4 Zelfcontrolerend vermogen jaarrekeningcontrole

11

Observaties: • Veel vacatures en inhuur • Bevindingen in de 1e lijn • Afhankelijkheid van derden • Aanlevering verbeterd, maar kan nog beter • Corona

Ondanks dit hebben wij de persoonlijke samenwerking met de betrokken medewerkers als constructief en plezierig ervaren. Wij constateren een duidelijke ambitie om voortgang te realiseren, maar bovenstaande zet de controle en de doorlooptijden wel onder druk.

Co

Samenwerking constructief en plezierig

Hoewel het proces ten opzichte van 2019 is verbeterd, hebben wij wel een aantal observaties: • De gemeente Assen blijft kwetsbaar door de inhuur van tijdelijke medewerkers die de jaarrekening opstellen en in dat proces een belangrijke rol hebben als de 2e Line Of Defence (financiën / control). Voor 2020 is de kwaliteitstoets van de jaarrekening ondergebracht bij het team Financiën. De IAF is hier als 3e lijn niet meer bij betrokken. Verder is ook de functie van concerncontroller tijdelijk vacant. • Voor het opstellen van de jaarrekening en de controle is veel informatie benodigd vanuit de “wereld achter de cijfers” (de primair verantwoordelijke afdelingen ofwel de 1e LoD). Wij hebben dit jaar veel significante bevindingen die ontstaan door onvoldoende informatie en control in de 1e lijn. Voorbeelden zijn de EU-aanbestedingen, achterstanden bij beschikkingen in het sociaal domein en het verstrekken van subsidies zonder beschikkingen. Dergelijke bevindingen vragen van beide partijen veel extra tijd en energie in het traject en hebben aanzienlijke gevolgen voor de planning en doorlooptijden. In dit verslag rapporteren wij uitgebreid over deze onderwerpen. • De gemeente is afhankelijk van derden, zoals WPDA en PrO Assen. De gecontroleerde cijfers zijn vaak laat aangeleverd en het is van belang dat de gemeente daar strakker op gaat sturen.

• De stukken die wij als accountant dit jaar hebben gekregen zijn kwalitatief beter dan voorgaand jaar, maar nog steeds hebben wij documentatie en vragen vaak moeten terugleggen bij onze contactpersonen. Voorbeelden zijn de controle van voorzieningen, SiSaregelingen en de materiële vaste activa. Mede als gevolg hiervan zijn tijdspaden zoals deze vooraf met uw gemeente zijn overeengekomen niet gehaald. • Tenslotte heeft de Coronacrisis en de financiële situatie van de gemeente ook dit jaar indirect impact gehad op het proces.

nc

Terugblik

ep t

Proces en zelfcontrolerend vermogen jaarrekeningcontrole Het controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. In ons accountantsverslag 2019 hebben wij kort stilgestaan bij het proces van de jaarrekeningcontrole 2019. De minder soepel lopende controle van de jaarrekening 2019 was destijds een samenloop het eerste controlejaar, Corona, vertrekkende medewerkers en werkzaamheden m.b.t. het herstelplan 2020 – 2024. Voor de controle 2020 hebben we nieuwe afspraken met uw organisatie gemaakt. De jaarrekeningcontrole is meer gespreid in de tijd en verwachtingen zijn vooraf duidelijk besproken, zodat de werkdruk verdeeld kon worden en jaarrekeningposten die vanuit 2019 moeizamer verliepen in een vroeg stadium gecontroleerd konden worden. Ook heeft uw gemeente twee medewerkers ingehuurd om het jaarrekeningproces in goede banen te leiden en een kwaliteitscontrole uit te voeren op de door ons benodigde controle-informatie.

Advies: Evaluatie zelfcontrolerend vermogen

DASHBOARD

Het is daarom van belang dat de gemeente Assen dit proces gaat evalueren en investeert in het zelfcontrolerend vermogen van de gemeente en het jaarrekeningproces. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid onze observaties te bespreken en samen te kijken welke verbeterstappen komend jaar mogelijk zijn. Daarbij is onze inschatting dat, vanwege de combinatie van de financiële situatie, de noodzakelijke verbeteringen in de 1e lijn en de huidige bezetting in de 2e en 3e lijn, verbeteringen niet snel gerealiseerd kunnen worden. Een planning van 2-3 jaren zal eerder realistisch zijn.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.5 Top 5-aandachtspunten voor 2021

2. EU- aanbestedingen 3. Zelfcontrolerend vermogen 4. AO/IB en rechtmatigheid 5. Coronavirus in 2021

ep t

1. Beheersing tekorten in het sociaal domein en het Herstelplan

Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2020 benoemen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende top 5 van aandachtspunten voor het komende jaar benoemen. 1. Beheersing tekorten sociaal domein en Herstelplan 2020-2024 In het voorjaar van 2020 heeft de gemeente een herstelplan geschreven voor de periode 2020 – 2024. Hiermee is de meerjarenbegroting weer sluitend en heeft de provincie Drenthe het preventieve toezicht opgeheven. De komende jaren zullen tevens in het teken staan van het realiseren van de bezuinigingsopgaven die hierin zijn opgenomen. Een belangrijk onderdeel hiervan is het terugdringen van de tekorten in het sociaal domein. De gemeente Assen moet hier nog diverse stappen zetten; zie hiervoor ook paragraaf 4.4. 2. Aanbevelingen naar aanleiding van de uitkomsten van de spendanalyse In ons accountantsverslag 2019 en managementletter 2020 hebben wij uitgebreid gerapporteerd over het inkoopproces en de rechtmatigheid van de aanbestedingen. De gemeente Assen heeft in 2020 een uitgebreide oorzaakanalyse opgesteld en ook de accountantscommissie hierover begin 2021 geïnformeerd. Uit de interne controle van de IAF en onze controle over 2020 blijken dermate veel onrechtmatigheden dat wij een afkeurende verklaring moeten afgegeven (zie ook paragraaf 4.2). Dit zal de komende jaren nog de nodige aandacht vragen.

nc

Aandachtspunten 2021:

12

3. Verbeteren zelf controlerend vermogen van de gemeente Assen In paragraaf 2.4 hebben wij enkele observaties gegeven over het proces van de jaarrekeningcontrole en geconstateerd dat wij het zelf controlerende vermogen van de gemeente Assen duidelijk aandacht behoeft. 4. Vernieuwing Accountantscontrole – Rechtmatigheidsverklaring College en uw ambitieniveau AO/IB Met ingang van 2021 moet het dagelijks bestuur bij gemeentes zelf een rechtmatigheidsverantwoording afgeven bij de jaarrekening (zie eerdere rapportages). Ook hebben wij in onze managementletters opgeroepen om uw ambities en mogelijkheden op het gebied van de interne beheersing concreet te maken in een meerjarenplan en daarbij aansluiting te zoeken bij een plan van aanpak voor het invoeren van de rechtmatigheidsverantwoording door het college. Dit blijft de komende jaren een belangrijk aandachtspunt.

Co

5. Anticiperen op de (financiële) gevolgen van de coronavirus Zoals beschreven in paragraaf 2.1 is het coronavirus een grote calamiteit welke effecten heeft op de financiële positie van de gemeenten. Daarbij zal het naar onze inschatting ook komend boekjaar (2021) nog impact hebben op de primaire taken van de gemeente, de bedrijfsvoering en interne beheersing (o.a. Tozo- regeling). De gemeente heeft inmiddels waar nodig processen aangepast en waar nodig een intensievere controle uitgevoerd. Graag blijven wij komend jaar met u in contact over de impact van de coronapandemie op uw gemeente, zowel voor de interne beheersing, de IAF-werkzaamheden als de jaarrekening 2021.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

ep t

13

nc

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Resultaat 2020 en Herstelplan 3.2 Dashboard financiële positie

Co

3.3 Ons beeld van uw financiële positie

3.1 Resultaat 2020 en Herstelplan

14

Resultaat 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 5.4 miljoen

OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (x 1.000)

2020

BEGROTING NA WIJZIGINGEN

VERSCHIL

IN %

Saldo van baten en lasten

-4.734

-19.400

14.666

75,6%

33.181

39.932

-6.751

16,9%

-21.479

-18.966

-2.513

13,3%

6.968

1.566

5.402

>100%

Onttrekkingen reserves Dotatie aan reserves Resultaat

In de jaarrekening zijn de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting 2020 toegelicht. Bovenstaand resultaat van €5.4 miljoen voordelig moet worden gezien in relatie tot:  Het Herstelplan 2020-2024 en de geraamde bezuinigingen van € 6,6 mln. (niet alle maatregelen gerealiseerd, wel de bezuinigingen gehaald).  De geraamde onttrekking uit de algemene reserve van € 7,1 mln. (conform Herstelplan 2020-2024).  De voorgestelde budgetoverheveling van € 2,7 mln. om de vertraging in diverse programma’s alsnog uit te voeren in 2021.  Relatief beperkte financiële effecten van corona.

nc

Resultaat beoordelen in relatie tot het Herstelplan

ep t

Het resultaat van gemeente Assen over het jaar 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 5.4 miljoen voordelig. In het onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven:

Voor een uitgebreide en gedetailleerde analyse verwijzen wij naar de jaarrekening.

Co

Het resultaat 2020 wijkt ongeveer 2 % af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.2 Uw financiële positie vergeleken

2,6

SOLVABILITEITSRATIO

40%

2,4

2,4

1,6

1,9

1,8

1,9

31%

24%

25% 28% 20%

26,4%

24%

15%

1,4

Gemid. NL*

5%

1,0

0%

JR18

PB20

NETTO SCHULDQUOTE

109%

PB20

JR19

PB21

JR20

14%

Gemid. NL* Gemeente

20,0% 0,0%

PB20

JR19

PB21

13,7%

12%

Co

81% 68,9%

40,0%

JR18

JR18

16%

60,0%

PB19

PB19

JR20

108%

85%

89%

80,0%

PB21

RATIO GRONDEXPLOITATIE

106%

100,0%

JR19

nc

PB19

JR20

10%

8% 6%

8%

8%

Gemeente 8%

7%

7%

6%

PB20

JR19

PB21

JR20

4% 2% 0% PB19

JR18

* De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde over 2019 voor gemeenten in de categorie 50.000 – 100.000 inwoners vanuit de BDO Benchmark Nederlandse Gemeenten 2021.

DASHBOARD

Gemeente

10%

1,2

120,0%

31%

30%

2,0

1,5

36%

35%

2,2

2,2 1,8

ep t

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN

15

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

Gemid. NL*

3.3 Ons beeld van uw financiële positie

Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.

ep t

Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien

16

Weerstandsvermogen gemeente Assen is ruim voldoende In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 46,8 miljoen (2019: € 48,7 miljoen). In het weerstandsvermogen ultimo 2020 is een bedrag van € 11 miljoen meegeteld van vrij aanwendbare bestemmingsreserves. In het geval van calamiteiten is het mogelijk om een deel van deze reserves een andere aanwending te geven. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente Assen heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 24,2 miljoen (2019: €21,9 miljoen). Het weerstandsvermogen van de gemeente Assen is met een ratio van 1,9 licht gedaald, maar op basis van de eigen normen nog steeds als goed te kwalificeren.

De gemeente kan aan haar langetermijnverplichtingen voldoen

Solvabiliteit en netto schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2020 31% (2019: 31%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Assen in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. Ondanks de onttrekking uit de algemene reserve is deze ratio niet gedaald zoals verwacht in de begroting 2020 (24%). Het resultaat 2020 is daar een belangrijke reden voor.

nc

Uw weerstandsvermogen is op basis van eigen normen als goed te kwalificeren

De netto schuldquote bedraagt 81% en is zelfs iets gedaald in vergelijking met 2019. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Zowel de solvabiliteit als de netto schuldquote geven een positief beeld ten opzichte van het gemiddelde van gemeenten met 50.000 tot 100.000 inwoners.

Co

Financieel risico als gevolg van de grondexploitatie is laag

DASHBOARD

Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de gemeente Assen is laag (6%) ten opzichte van het gemiddelde (13,7%) doordat de grondpositie (de waarde van de grond) ten opzichte van de totale baten laag is. De ratio grondexploitatie ligt ver beneden het gemiddelde van gemeenten met 50.000 tot 100.000 inwoners.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

ep t

17

nc

4. Belangrijkste bevindingen

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording 4.2 Aanbestedingsrechtmatigheid

Co

4.3 Onrechtmatigheden subsidies 4.4 Sociaal domein uitgelicht

4.5 Ontwikkeling grondexploitaties 4.6 Voorzieningen en bestemmingsreserve onderhoud 4.7 Beheersing uitbestede diensten 4.8 BBV, WNT en SiSa

4.9 Begrotingsrechtmatigheid

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (1/2)

Onze aanpak voor 2021 is vooral gegevensgericht.

Best practice maatregelen frauderisicobeheersing voor bestuurders en toezichthouders

ep t

Onze controle vooral gegevensgericht. Zie ook managementletter 2020.

Interne beheersing en onze aanpak voor 2021 Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interimcontrole uitgevoerd. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze managementletter d.d. 4 december 2020. Samenvattend hebben wij geconstateerd dat er bij uw gemeente, net als veel andere gemeenten, nog aandachtspunten resteren. Dit betekent niet dat uw gemeente niet in control is, maar wel dat het in control zijn voor ons niet toetsbaar blijkt uit controlesporen in de processen en systemen. Derhalve konden wij het afgelopen jaar voor onze controle (nog) niet steunen op uw interne beheersing en hebben wij de jaarrekening voornamelijk achteraf en gegevensgericht gecontroleerd (middels deelwaarnemingen, cijferbeoordelingen, steekproeven etc.). Wij hebben in onze managementletter opgeroepen om uw ambities en mogelijkheden op het gebied van de interne beheersing te bepalen, zodat wij ook onze controleaanpak daarop kunnen aanpassen. Enerzijds omdat het niveau van interne beheersing de primaire verantwoordelijkheid is van het college / de organisatie en anderzijds om te voorkomen dat wij de lat in onze controleaanpak te hoog leggen en daar elk jaar met dezelfde bevindingen over blijven rapporteren. In afwachting van uw afweging / self assessment is onze voorgenomen controleaanpak voor 2021 eveneens voornamelijk gegevensgericht.

Graag gaan wij de komende periode met uw gemeente in gesprek over uw ambities, ook in relatie tot het opzetten van de interne beheersing i.r.t. de rechtmatigheidsverantwoording.

nc

Nog aandachtspunten in de interne beheersing.

Best practice – Fraude (ontwikkelingen) De komende jaren zal er vanuit de accountantscontrole nog nadrukkelijker aandacht worden gegeven aan fraudepreventie. Onze beroepsorganisatie de NBA heeft hiertoe een notitie “Best practice maatregelen frauderisicobeheersing voor bestuurders en toezichthouders” onderhanden. In deze notitie komt nadrukkelijk de rol van bestuurders en toezichthoudende organen zoals de gemeenteraad bij het voorkomen en detecteren van fraude aan de orde. Door de nadruk te leggen op het voorkomen van fraude kunnen de gelegenheden tot fraude afnemen. Dit vraagt om actief toezicht op risico’s en beheersmaatregelen ter voorkoming van fraude. Ook de accountant heeft hierin een belangrijke rol. Landelijk vinden er diverse pilots plaats waar in de controleverklaring 2020 van de accountant uitgebreider wordt gerapporteerd over het thema fraude. De best practice aanpak van de NBA is erop gericht het fraudebewustzijn en de frauderisicobeheersing te vergroten.

Co

Graag gaan wij met u in overleg over de rol van de gemeenteraad / auditcommissie ten aanzien van frauderisicobeheersing.

DASHBOARD

18

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (2/2)

Update Invoering rechtmatigheidsverantwoording door het college met ingang van 2021 In onze eerdere rapportages zijn wij uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling van de rechtmatigheidscontrole door de externe accountant naar de rechtmatigheidsverantwoording door het college. De commissie BBV heeft in december 2020 de concept notitie rechtmatigheidsverantwoording met de nadere spelregels voor de rechtmatigheidsverantwoording ter consultatie openbaar gemaakt. Wij hebben vernomen dat op deze consultatie veel reacties zijn binnengekomen die door de commissie BBV worden verwerkt. Gelijktijdig vindt de wetsbehandeling in de Tweede Kamer plaats. Daarna volgen nog de nodige aanpassingen van het BBV en andere wetgeving. Desalniettemin is de verwachting dat de rechtmatigheidsverantwoording per boekjaar 2021 wordt ingevoerd.

ep t

Invoering rechtmatigheidsverantwoording 2021

19

De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft gevolgen voor de (interne) beheersing van de organisatie en ook de rol van de accountant verandert hierdoor. Wij verwachten dat dit voor de meeste gemeenten een uitdaging is, maar naar onze mening ook een kans voor uw organisatie en interne beheersing. Wanneer de rechtmatigheidsverantwoording met terugwerkende kracht wordt ingevoerd, wordt de gemeente Assen met ingang van verslagjaar 2021 immers zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording en moet het college een (onderbouwde) mededeling doen omtrent de naleving van de rechtmatigheid. De wetswijziging is niet alleen een technische verandering maar ook een cultuurverandering die effect heeft op de bedrijfsvoering van de organisatie.

nc

Stand van zaken binnen uw gemeente Gemeente Assen heeft inmiddels diverse stappen genomen ter voorbereiding op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Er is door de ambtelijke organisatie (IAF) hierover met diverse collega’s van andere gemeenten gesproken waarbij ideeën zijn uitgewisseld. De afwezigheid van een concerncontroller en de inspanningen die zijn verricht voor de jaarrekeningcontrole, met name de spendanalyse door de IAF, zorgen ervoor dat er nog geen concreet plan van aanpak over de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld. Het plan is om dit spoedig te formaliseren en het management, college en de raad van de gemeente Assen in 2021 hier over te informeren.

Co

Stand van zaken binnen uw gemeente

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Aanbestedingsrechtmatigheid

Aanbestedingen In het kader van de rechtmatigheidscontrole hebben wij de juiste toepassing de Europese aanbestedingsrichtlijnen gecontroleerd aan de hand van een zogenaamde spendanalyse (beoordeling achteraf van alle crediteuren op juiste naleving van aanbestedingsregels).

ep t

SDO notitie rechtmatigheid

20

In onze managementletter hebben wij gerapporteerd over de interne beheersing ten aanzien van de EU-aanbestedingsregels. Voor onze gedetailleerde bevindingen en aanbevelingen verwijzen wij naar onze managementletter. Procesmatig wordt de naleving van de inkoopen aanbestedingsregels niet afgedwongen en kunnen wij niet steunen op de interne beheersmaatregelen. Daarnaast beschikt de gemeente Assen niet over een centrale inkoopafdeling en een hieruit volgende contractregistratie waardoor de afdeling inkoop niet in alle gevallen betrokken is bij het aangaan van verplichtingen en niet beschikt over onderliggende contracten. Om die reden was het noodzakelijke voor de gemeente Assen om achteraf een spendanalyse uit te voeren om aan te tonen of is voldaan aan de Europese aanbestedingsrichtlijnen.

Omschrijving

Onrechtmatigheid 2020

Onrechtmatige crediteuren 2019

€ 2.860.528

Steekproef 2020 regulier inkoop

€ 2.450.273

Inhuur extern personeel

€ 4.225.611

Verstrekte subsidies

€ 1.979.988

NUBBV onrechtmatigheden 2020

€ 953.696

Totaal onrechtmatigheid

€12.470.095

Co

Financiële onrechtmatigheid bedraagt € 12,5 miljoen

nc

Naar aanleiding van de uitkomsten uit de spendanalyse 2019 heeft uw interne audit afdeling een gedegen oorzaken analyse inzake de nietnaleving van de Europese aanbestedingsregels opgesteld. Deze analyse is begin 2021 gedeeld met de accountantscommissie. In het verlengde hiervan zijn voor 2020 naast steekproeven op quasi-inbesteden, reguliere inkopen en overige inkopen ook integrale controles op niet-naleving van de EU aanbestedingsregels uitgevoerd. In 2020 zijn integraal alle bestedingen van de door gemeente Assen verstrekte subsidies en inhuur van extern personeel gecontroleerd. Dit heeft geleid tot de volgende onrechtmatigheden in 2020:

Uit de uitgevoerde werkzaamheden is een onrechtmatigheid van totaal € 12,5 miljoen gebleken, verdeeld over bovenstaande categorieën. Dit leidt dit jaar zelfs tot een afkeurende controleverklaring (2019: beperking met betrekking tot rechtmatigheid).

Afkeurende controleverklaring rechtmatigheid

DASHBOARD

De commissie BBV doet de aanbeveling om meerjarige inkoopcontracten, die zouden moeten voldoen aan Europese aanbestedingsregels maar dat niet doen, in de toelichting op de jaarrekening op te nemen bij de ‘niet uit de balans blijkende verplichtingen’ voor het volledige bedrag waarover het contract is afgesloten. De omvang van de totale fout is de omvang van de besteding (last of investering) in het jaar waarin de onrechtmatigheid wordt geconstateerd verhoogd met de bestedingen van de jaren erna voor de periode van het afgesloten contract. Dit kan alleen indien de bestedingen in de jaren erna (contractueel) verplicht zijn en dit vermeld is bij de niet uit de balans blijkende verplichtingen. De gemeente Assen heeft voor alle geconstateerde onrechtmatigheden waarbij dit mogelijk was, de contractwaarde opgenomen in de niet uit de balans blijkende verplichtingen. Dit betreft nog een aanvullende onrechtmatigheid van € 954.000. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Onrechtmatigheden subsidies

21

Geen sprake van financiële onrechtmatigheid

Als accountant hebben wij deze onrechtmatigheid meegewogen in ons oordeel en getoetst aan de kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Wij concluderen dat geen sprake is van een financiële onrechtmatigheid, maar van een niet financiële / formele onrechtmatigheid omdat de relevante bepalingen in wet- en regelgeving niet geheel worden nageleefd. Als gevolg hiervan rapporteren wij hier over maar weegt deze onrechtmatigheid niet mee in ons rechtmatigheidsoordeel. Financiële onrechtmatigheden verstrekte subsidies Naast bovenstaande onrechtmatigheid zijn er in de jaarrekeningcontrole diverse procesmatige onrechtmatigheden binnen het subsidieproces geconstateerd. Zoals ook in paragraaf 4.2 is beschreven heeft in relatie tot de spendanalyse in 2020 een integrale controle plaatsgevonden op de door de gemeente Assen verstrekte subsidies. Naast het feit dat hieruit diverse onrechtmatigheden komen van subsidies die een inkoopkarakter hebben (deze hadden moeten worden ingekocht in plaats van gesubsidieerd), zijn ook diverse subsidies verstrekt zonder subsidiebeschikking of is er meer subsidie verstrekt dan in de beschikking is opgenomen.

nc

(Financieel) onrechtmatige subsidie verstrekking van € 1,4 miljoen

ep t

Twee subsidies verstrekt zonder juridische grondslag

Verstrekte subsidies zonder juridische grondslag Eind 2020 heeft de IAF van de gemeente Assen geconstateerd dat er twee subsidiebeschikkingen zijn afgegeven zonder dat hier sprake is van een formeel juridische grondslag. Deze verstrekte subsidies zouden vanuit de begroting 2020 hun grondslag moeten vinden, maar waren echter niet als zodanig opgenomen. Als gevolg hiervan wordt niet voldaan aan het geldende normenkader van de gemeente Assen en zijn de desbetreffende subsidies ad € 13.325.000 formeel onrechtmatig.

Uit de uitgevoerde werkzaamheden volgt dat in 2020 door de gemeente Assen in totaal 21 subsidies zijn verstrekt voor een bedrag van €1.400.319, waarvan niet de algemene subsidieverordening van de gemeente Assen niet is nageleefd. Als gevolg hiervan rapporteren wij bovenstaand bedrag als financiële onrechtmatigheid.

Co

Beide bevindingen liggen in lijn met de conclusies die volgen uit de managementletter 2020 van de gemeente Assen, waarin wij hebben gerapporteerd dat de effectiviteit van het subsidieproces ontoereikend is.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.4 Sociaal domein uitgelicht (1/4)

Sociaal domein in de jaarrekening De lasten van gemeente Assen met betrekking tot het sociaal domein bedragen over 2020 circa € 190 miljoen. In hoofdlijnen zijn deze lasten, op basis van de taakvelden in de jaarrekening, als volgt opgebouwd:

ep t

Sociaal domein 2020 bedragen circa € 190 miljoen

22

ONDERDEEL

2020

Begroting 2020

2019

Jeugdzorg

29.652

31.380

28.860

Wmo

87.904

82.920

78.329

72.671

75.691

66.144

190.227

189.991

173.333

Participatiewet 5.934 Totaal

Veel maatregelen getroffen om het tekort terug te dringen

De lastenoverschrijding is een gevolg vanuit extra lasten uit de open einde regelingen binnen de jeugdzorg en de Wmo. Voor de Wmo zorg in natura zijn de lasten voor jeugdzorg € 2,8 miljoen hoger dan 2019 en voor de jeugdzorg zorg in natura bedraagt dit een voordeel van € 1,0 miljoen ten opzichte van de begroting 2020. Voor een inhoudelijke toelichting verwijzen wij naar de toelichting op de programmaverantwoording. De programmabegroting 2021 ligt qua omvang van de uitgavenstromen voor de jeugdzorg in lijn met de begroting na wijzigingen 2020. Voor Wmo is sprake van een daling van de kosten met € 14,2 miljoen. De gemeente Assen heeft allerlei maatregelen in gang gezet om de tekorten in het sociaal domein terug te dringen. Zie hiervoor in de jaarrekening het programma ‘Meedoen in Assen’ met 6 stromen en 15 businesscases. Sinds medio 2020 is daarbij ook een GRIP- monitor ingevoerd, waardoor ook de achterstanden in het verstrekken van beschikkingen naar voren is gekomen. Gezien de stijging van de lasten binnen de Wmo ten opzichte van voorgaand jaar en de (in een laat stadium) geconstateerde achterstanden, blijft de grip op de uitgaven in het Sociaal Domein ook komen jaar een aandachtspunt. Zie hiervoor ook de volgende pagina’s in dit verslag.

Co

Grip op het sociaal domein blijft een aandachtspunt

nc

De lasten inzake het sociaal domein voor jeugdzorg en Wmo zijn enorm gestegen in vergelijking met 2019 en € 1,9 miljoen hoger dan de begroting na wijziging. Dit verschil inzake de lasten is grotendeels afkomstig vanuit de Wmo en betreft specifiek kosten voor zorg in natura.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.4 Sociaal domein uitgelicht (2/4)

23

Onzekerheid in de getrouwheid Rechtmatigheidsfout geconstateerd

Door de organisatie is een inschatting gemaakt ten aanzien van de financiële impact van de achterstanden. Hierbij is gebleken dat de achterstanden voor Wmo naar schatting € 1,6 miljoen (189 cliënten) bedraagt en voor de Jeugdwet naar schatting € 126.000 (35 cliënten) betreft. Bij deze schatting is rekening gehouden met de gemiddelde lasten per cliënt per maand en een inschatting van de afdeling sociaal domein ten aanzien van de looptijd van de zorg aan cliënten. Hierbij is ervan uitgegaan dat een Wmo traject 6 maanden doorloopt en een jeugd traject drie maanden. Wij benadrukken dat in de schatting een aantal uitgangspunten zijn opgenomen die door ons als accountant lastig te toetsen zijn, waardoor sprake is van een onzekerheid ten aanzien van de hoogte van de financiële impact van deze achterstanden. Impact op onze verklaring Voor desbetreffende achterstanden hebben wij, naast de onzekerheid in de schatting eveneens geen zekerheid kunnen verkrijgen ten aanzien van de prestatielevering door de zorgaanbieders, aangezien zorgaanbieders enkel kunnen factureren en verantwoorden over zorg waarvoor een indicering is afgegeven. Deze onzekerheid hebben wij derhalve meegewogen in ons oordeel ten aanzien van de getrouwheid van de jaarrekening (€ 1,7 miljoen).

nc

Schatting achterstanden per 31 december 2021: €1,726 miljoen

ep t

Achterstanden sociaal domein In het kader van de controle van het sociaal domein hebben wij diverse werkzaamheden verricht. Tijdens onze en de interne controle is gebleken dat er relatief grote achterstanden zijn binnen de gemeente Assen bij het toekennen van zorg. Deze achterstanden zien toe op de situatie dat wel zorg is verleend, terwijl nog geen beschikkingen zijn afgegeven omdat dossiers nog niet volledig zijn afgerond (o.a. vanwege de werkdruk en incomplete aanlevering van zorgaanbieders). Als gevolg hiervan wordt niet voldaan aan de geldende verordeningen en zijn de betreffende uitgaven onrechtmatig. Begin 2021 zijn de achterstanden verder opgelopen. Inmiddels hebben wij wel begrepen dat de afdeling de achterstanden aan het inlopen is.

Omdat de schatting van € 1,7 miljoen op dit moment de beste raming is van de financiële impact van de achterstanden, hebben wij deze lasten meegewogen als fout in ons oordeel ten aanzien van de rechtmatigheid. Samen met de overige bevindingen ten aanzien van de rechtmatigheid (hiervoor verwijzen wij naar paragraaf 2.3), geven wij een afkeurende verklaring af ten aanzien van de rechtmatigheid.

Co

Advies Zoals eerder beschreven, is de afdeling sociaal domein inmiddels bezig met het inlopen van de achterstanden. Wij adviseren om naast het inlopen van de achterstanden ook te onderzoeken waardoor deze achterstanden zijn ontstaan.

Advies: voer een oorzakenanalyse uit

DASHBOARD

Daarnaast adviseren wij om nader onderzoek te doen naar de beheersing van de lasten van het sociaal domein. Medio 2020 heeft de gemeente Assen de GRIP-monitor geïmplementeerd waarbij op basis van het berichtenverkeer met zorgaanbieders vergaande analyses en trends berekend kunnen worden. Desbetreffende informatie wordt nu nog zeer beperkt gebruikt als managementinformatie in de staande planning & control cyclus, waar dit wel van belang kan zijn om de tekorten in het sociaal domein verder te beheersen.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.4 Sociaal domein uitgelicht (2/3)

Geraamde fout in de persoonsgebonden budgetten De SVB controleert zorgovereenkomsten, toetst facturen en declaraties en betaalt uit aan zorgverleners of andere instellingen. Uw gemeente verstrekt de pgb-beschikkingen en is verantwoordelijk voor een adequate cliëntregistratie en het vaststellen van de prestatielevering. Uit de accountantscontrole 2020 bij de SVB blijkt dat landelijk sprake is van een verklaring met beperking. Ten aanzien van de rechtmatigheidsfouten zijn de foutpercentages opgenomen in de gemeente specifieke projectiebrieven. Voor gemeente Assen zijn de percentages voor rechtmatigheidsfouten en voor getrouwheidsfouten voor zowel de Wmo als Jeugdzorg opgenomen in onderstaande tabel: PGB PER CATEGORIE Jeugdzorg Wmo

Financiële fouten pgb € 126.000

FINANCIËLE GETROUWHEIDSFOUT

2,35%

1,98%

1,89%

1,87%

De financiële rechtmatigheidsfout voor pgb voor de gemeente Assen bedraagt circa € 131.000, bestaande uit € 110.000 Wmo en € 21.000 Jeugdzorg. Voor de getrouwheidsfouten geldt dat deze gelijk zijn voor alle gemeenten in Nederland. De financiële getrouwheidsfout bedraagt € 126.000, bestaande uit € 108.000 Wmo en € 18.000 Jeugdzorg. Daarnaast bestaat er een verschil tussen de verantwoording in de jaarrekening en de verantwoording van de SVB van gesaldeerd circa € 109.000. In het kader van de rechtmatigheid nemen wij het nietgesaldeerde verschil van € 131.000 mee in onze oordeelsvorming. De SVB toetst niet op levering van de zorg. Hierdoor is er sprake van een onzekerheid. De gemeente verkrijgt echter zekerheid door intern ingerichte processen, zoals het toekenningsproces en de toetsing op levering van de zorg door Zorglokaal, waardoor deze onzekerheid deels teniet wordt gedaan. De processen van pgb Jeugdzorg en Wmo lopen op een aantal onderdelen verschillend, waardoor voor Jeugdzorg en Wmo niet dezelfde zekerheid wordt verkregen. Tevens verkrijgt de gemeente aanvullende zekerheid vanwege de ontvangsten van het CAK (voor de lasten Wmo). Op basis van het zekerheidspercentage dat de gemeente Assen hierdoor verkrijgt, zijn de onzekerheden voor pgb geraamd op circa € 1,4 miljoen. Wij hebben een review gedaan en kunnen steunen op de werkzaamheden van de accountant van de SVB.

Daarbij concluderen wij dat de formele fouten zoals geconstateerd door de accountant van de SVB geen impact hebben op het rechtmatigheidsoordeel over de jaarrekening 2020 van uw gemeente.

Co

Onzekerheden pgb geraamd op € 1,4 miljoen

FINANCIËLE RECHTMATIGHEIDSFOUT

nc

Rechtmatigheid fouten pgb € 131.000

ep t

Fout pgb mede gebaseerd op projectiebrieven

24

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.4 Sociaal domein uitgelicht (4/4)

Resterende onzekerheid Wmo ZIN circa € 4,8 miljoen

Uit onze controle blijkt dat er door de gemeente Assen verschillen zijn geconstateerd tussen de eigen administratie en de productieverantwoordingen welke zijn voorzien van een controleverklaring. Dit verschil á € 815.000 (waarvan € 205.000 WMO en € 610.00 jeugd) is opgenomen in de overlopende passiva op de balans per 31-12-2020. Tevens is van een aantal zorginstellingen geen controleverklaring ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Hierdoor is sprake van een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering, zowel omtrent de getrouwheid als rechtmatigheid van deze lasten. Uitgaande van de interne beheersing op het proces van beschikkingen tot en met betalingen bij uw gemeente, de ervaringen uit voorgaande jaren, de uitkomsten van de in 2020 ontvangen controleverklaringen en de ontvangen bestuursverklaringen ramen wij het bedrag van deze resterende onzekerheid in totaliteit op € 4,8 miljoen (Waarvan € 1,1 miljoen WMO en €3,7 miljoen jeugd). Samenvattend: onzekerheden Wmo en Jeugdzorg De onzekerheden in de lasten Wmo en Jeugdzorg ten aanzien van de prestatielevering van de zorg zijn gezien het voorgaande relatief hoog. Voor 2020 (zie ook de tabel in 2.2) geldt een totaalbedrag aan onzekerheden van ruim € 8 mln.

Wij concluderen daarmee dat de gemeente Assen ten aanzien van de prestatielevering nog stappen kan zetten, hetgeen uw gemeente ook doet. Wij hebben in 2021 met uw medewerkers reeds overlegd hoe we de prestatielevering verder te borgen in het proces. Daarmee wordt de jaarlijkse afhankelijkheid van de productieverantwoordingen met bijbehorende controleverklaringen door zorgaanbieders lager en zal de onzekerheid zich verder beperken.

Co

Totale onzekerheid afgerond € 8 miljoen

ep t

Afwijkingen bij productieverantwoordingen € 815.000 (WMO)

Wmo en jeugdzorg ZIN De productieomvang van Wmo ZIN bij zorginstellingen bedraagt in 2020 circa € 54,3 miljoen. De productieomvang van jeugd ZIN bedraagt circa €20,1 miljoen. De toekenning van voorzieningen in het kader van Wmo en jeugd ZIN vindt plaats vanuit de gemeente Assen. De gemeente heeft derhalve zelf inzicht in de cliënten en de gemaakte afspraken. De gemeente heeft een IC-plan opgesteld waarin de wijze van verantwoorden is opgenomen. Met betrekking tot de lasten Wmo en jeugd ZIN vraagt de gemeente per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk protocol.

nc

Onzekerheid ten aanzien van prestatielevering

25

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 Ontwikkeling grondexploitaties (1/2)

26

ep t

Boekwaarde grondexploitatie Een belangrijke post in de jaarrekening van de gemeente Assen betreft de voorraden (grondexploitaties). De waardering in de balans is als volgt: Cijfers 31-12-2020

Boekwaarde

Voorziening

Balanswaarde

Woningbouw

27.404

30.351

-2.947

Bedrijventerrein

46.153

23.649

22.504

De grootste voorzieningen zien voor de bedrijventerreinen toe op Assen Zuid (€ 23,5 miljoen) en voor de woningbouw op Kloosterakker (€ 13,8 miljoen), Veemarktterrein (€ 7,4 miljoen) en Citadel (€ 6,6 miljoen). Uitgangspunten grondexploitaties Diverse parameters die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten en hebben wij gecontroleerd. Deze parameters en uitgangspunten zijn tijdens de jaarrekeningcontrole met uw medewerkers besproken en getoetst. Daarbij hebben wij onder meer aandacht gehad voor:

nc

Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld

Is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Welke impact heeft de aanscherping van richtlijnen met betrekking tot stikstof en PFAS op de fasering van projecten en haalbaarheid van planningen?  In de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? In hoeverre sluiten de prognoses aan op het meerjarenperspectief grondexploitaties en de strategienota ruimte en zijn eerdere prognoses ook gerealiseerd?  De wijzigingen in de woningbehoefte hebben impact op de (grond)prijzen. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gerealiseerd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen?  Hoe betrouwbaar is de inschatting ten aanzien van de ontwikkeling in bouwkosten? Welke invloed heeft de aanscherping van richtlijnen met betrekking tot stikstof en PFAS hierop?

Co

De belangrijkste uitkomsten en ontwikkelingen die uit deze werkzaamheden zijn gebleken, benoemen wij in de volgende alinea.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 Ontwikkeling grondexploitaties (2/2)

27

ep t

Ontwikkelingen en bevindingen De volgende ontwikkelingen in de grondexploitaties van de gemeente Assen zijn zichtbaar:

Tussentijdse winstneming van € 1,2 miljoen

nc

Per ultimo 2020 is de (bruto) boekwaarde van de grondexploitaties € 73,6 miljoen. Dit betreft een stijging ten opzichte van 2019 van € 1,9 miljoen.  De boekwaarde bestaat grotendeels uit bedrijventerrein (€ 46,2 miljoen) en voor een kleiner deel uit woningbouw (€ 27,4 miljoen). Ultimo 2020 is een voorziening verantwoord van € 54,0 miljoen voor grondexploitaties met een negatieve netto contante waarde.  De totale balanswaarde van € 19,6 miljoen ligt in lijn met vorig jaar (€ 20,1 miljoen).  In 2020 zijn 123 kavels voor woningbouw opgeleverd, dit is hoger dan de verwachting van 94 kavels per jaar.  Voor de bedrijventerreinen geldt dat sprake is van minder verkopen (0,5 hectare) dan de begrote verkopen (2,5 hectare). Voor 2021 worden grote verkopen verwacht, waar reeds vergaande afspraken over zijn gemaakt met afnemers.  Op basis van de opgestelde position paper "Effecten en risico's PAS", wordt de impact van PFAS en stikstof nihil tot beperkt geacht.  Voor toekomstige kostenstijgingen gaat de gemeente uit van 2%. Vanuit het voorzichtigheidprincipe wordt voor de grondopbrengsten geen indexeringspercentage, dus 0%, aangehouden.  In december 2020 is het gewijzigde bestemmingsplan Kloosterakker door de raad vastgesteld.  De winstneming in 2020 bedraagt € 1,2 miljoen. Zie volgende alinea.

Winstneming Het voorzichtigheidsprincipe leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. In de notitie Grondexploitatie is opgenomen dat voor winstneming de Percentage of Completion (POC) methode geldt: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd dient tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitaties winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien.

Co

Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. de grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. de kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd). Voor de grondexploitaties van gemeente Assen heeft de POC-methode geresulteerd in een winstneming in 2020 van circa € 1,2 miljoen.

Wij hebben de door de gemeente Assen geïdentificeerde project specifieke risico’s beoordeeld en besproken. De impact hiervan op de winstneming in 2020 is € 278.000.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.6 Voorzieningen en bestemmingsreserve onderhoud

28

ep t

Voorzieningen groot onderhoud De onderhoudsvoorzieningen (voor parkeergarages, multifunctionele accommodaties, binnensport en civiele kunstwerken) zijn gevormd om fluctuaties in het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen over meerdere jaren te kunnen opvangen. Voor de bepaling van de hoogte van de voorziening en het jaarlijks geraamde onderhoud maakt de gemeente Assen in de basis gebruik van een meerjarenonderhoudsplan (MJOP), met een doorkijk tot de gehele levensduur van desbetreffend actief. Hierop maakt de gemeente Assen een uitzondering voor de voorziening voor civiele kunstwerken. Hiervoor is de dotatie gebaseerd op de verwachte uitgaven voor de komende tien jaren. De gemeente Assen kiest hier bewust voor omdat de ervaring heeft geleerd dat als gevolg van de uitstekende staat van onderhoud van civiele kunstwerken, de werkelijke uitgaven voor groot onderhoud veelal lager liggen dan de verwachte uitgaven. In 2019 hadden wij uw gemeente geadviseerd uw systematiek en totstandkoming van de schattingen inzake verwacht onderhoud te evalueren. Ten behoeve van de jaarrekeningcontrole 2020 hebben wij met diverse functionarissen de voorzieningen doorgenomen en de systematiek besproken.

Hoewel voor de voorziening civiele kunstwerking een andere methodiek wordt gehanteerd, is deze gestaafd met onderliggende taxatierapporten waarbij de voorziening is gebaseerd op de daadwerkelijke onderhoudsstaat van de kunstwerken. Verder heeft u deze ‘afwijkende’ systematiek nader toegelicht in de jaarrekening. Wij kunnen ons dan ook vinden in de gekozen gedragslijnen ten aanzien van de voorzieningen groot onderhoud van de gemeente Assen.

nc

Position papers reserve onderhoud wegen en voorziening grafrechten De gemeente Assen heeft geen voorziening gevormd ten aanzien van het onderhoud van wegen. Wel is hiervoor een bestemmingsreserve gevormd waarbij eventuele begrotingstekorten worden gedekt vanuit deze reserve. Desbetreffende verwerkingswijze is in 2019 nader uitgewerkt in een position paper (en maakt onderdeel uit van het Herstelplan 2020-2024) dat voor het jaar 2020 geactualiseerd is. Wij kunnen ons daarom vinden in de verwerkingswijze van de gemeente Assen die in overeenstemming is met het BBV.

Co

Het beheer en onderhoud van uw begraafplaatsen wordt gefinancierd uit de inkomsten van de grafrechten. Bij uw gemeente bestaat de mogelijkheid om grafrechten af te kopen voor 20 jaar met daarna de optie om deze periode te verlengen met een periode van 5, 10 of 20 jaar. Uit de ontvangen afkoopsom vloeit voor de gemeente Assen de verplichting voort het graf gedurende de overeengekomen looptijd ter beschikking te stellen. Door het college van Assen is in een position paper grafrechten in beeld gebracht welke afkoopsommen de afgelopen jaren zijn ontvangen. Hieruit volgt dat er bij de gemeente Assen sprake is van een ongeveer gelijkblijvende batenontwikkeling in de afgelopen jaren. Wij hebben als uw accountant kennisgenomen van het opgestelde position paper grafrechten. De overwegingen en onderbouwingen waarom de gemeente Assen geen voorziening grafrechten heeft getroffen zijn toegestaan volgens de BBV.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=7bce58a2-068a-4535-b618-fc574b4709c0