4. Uitvoeringsprogramma Woonvisie - Woonvisie Assen 2021 (bijlage).pdf
Tekst van het document
Woonvisie Assen BIJLAGE BIJ DE WOONVISIE
VASTGESTELD – 15 APRIL 2021
INHOUD 1 Wonen maakt plekken beter
3
2. Prettig wonen met zorg
15
3. Met energie aan de slag
27
4. Betaalbaar wonen
35
5. Accenten per wijk
45
6. Onderzoeksuitkomsten
58
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
2
1 WONEN MAAKT PLEKKEN BETER In dit hoofdstuk gaan we in op: -
Het voorzien in de behoefte van 2.500-3.000 woningen
-
Het bieden van ontspannen stedelijk wonen
-
Het stimuleren van de doorstroming
-
Het creëren van meer bouwmogelijkheden in de
bestaande stad -
Daarbinnen voldoende sociale huur en middenhuur aanbieden
-
De variatie in de koopsector vergroten
-
Plannen toetsen aan kwaliteitscriteria
-
Voor woonwagenbewoners een verbeterplan maken
-
Met regio, provincie en rijk werken aan onze doelen
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
3
IN DE BEHOEFTE VOORZIEN: 2.500 TOT 3.000 WONINGEN Assen heeft een hoofdrol in het bedienen van de lokale vraag
Per deelgebied wijst het marktonderzoek op de volgende
naar wonen, een deel van de vraag uit omliggende gemeenten
gewenste accenten in het programma 2020-2030 **:
de vraag krijgt een plek in bestaande wijken en plekken
en in de behoefte in de regio Groningen-Assen. Het gaat om
-
Binnenstad: huur: 60-65%, grondgebonden: 45-50%
2.500 tot 3.000 woningen netto toename* tot 2030. De
-
Bestaande stad: huur: 35-40%, grondgebonden: 70-75%
beoogde budget van veel woningzoekenden ligt lager dan
woonvraag per jaar ligt op dit moment het hoogst en neemt
-
Stadsrand: huur: 25-30%, grondgebonden: 80-85%
wat beschikbaar is. Navraag onder huishoudens leert dat zij
rondom de binnenstad. -
richting 2030 af. Ook na 2030 zijn er woningen nodig: totaal
Assenaren willen meer luxe dan ze kunnen betalen. Het
dan kiezen voor minder ruimte: vaker rijwoningen en
tussen de 500 en de 750 in de periode 2030-2040, in lijn met
Per type wijst het marktonderzoek op het volgende voor 2020-
een landelijk beeld van afnemende groei.
2030**:
tweekappers in plaats van vrijstaand. Juist deze woningen zijn in Assen al in grote aantallen te vinden.
-
Koopappartement: ca 20%, 500 tot 600
De groei van Assen valt grotendeels samen met toename van de
-
Koop vrijstaand: 10-15%, 300-450
marktonderzoek gaat uit van veel koopappartementen.
groep ouderen en kleine huishoudens. Assen vergrijst niet alleen
-
Koop tweekapper: 15-20%, 450-600
Appartementen komen ruim voldoende voor in bestaande
maar trekt ook ouderen uit omliggende gemeenten aan. Het
-
Koop rij: 15-20%, 450-600
bouwplannen. Uit eerdere ervaringen en uit gesprekken met
aantal gezinnen blijft nagenoeg stabiel. Jongeren bleven de
-
Sociale huur appartement: ca. 20%, 500-600
makelaars blijkt er juist plannen nodig zijn voor
afgelopen jaren meer dan voorheen in Assen, hoewel dit een
-
Sociale huur grondgebonden: ca. 5%, 125-150
grondgebonden levensloopbestendig wonen. Hierbinnen valt
onzekere factor is gelet op mogelijke veranderingen in het
-
Dure huur: tot 10%, 250-300
ook een toenemende behoefte aan gezamenlijk te
leenstelsel.
-
Appartement kan ook zijn: grondgebonden. Het
ontwikkelen projecten, zoals recent ontwikkelde projecten Het is belangrijk om hier kanttekeningen bij te plaatsen: -
door Seniorenbond Noord Nederland.
Binnenstad: vooral appartementen. Het gewenste aandeel van 45-50% grondgebonden is niet realistisch. Een deel van
* Met netto toename bedoelen we: het resultaat van nieuwbouw, transformatie/herbestemming en sloop. Wetende dat Assen bijna 1.000 woningen zal slopen als onderdeel van wijkvernieuwing, ligt de nieuwbouwopgave ook 1.000 hoger. ** Nota bene: optellingen van ‘onderkanten of bovenkanten van bandbreedtes’ per deelproduct match niet met de bandbreedte in totaal. Bij de onderkant van het ene, is er sprake van meer van het andere. De totale bandbreedte is leidend.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
4
ONTSPANNEN STEDELIJKHEID BIEDEN Assenaren zien in toenemende mate de voordelen van
-
Groene stad van het noorden: waarin Drentse Aa, Asser Bos
binnenstedelijk ontwikkelen. In 2020 vroegen wij in een enquête
de Brink en meer onderling verbonden groen bijdragen aan
(separate bijlage) of zij de voorkeur geven aan inbreiden of
klimaatdoelen maar ook aan gezond en sociaal verkeer in de
uitbreiden, en op welke plekken zij kansen voor woningbouw
stad.
zien. Ook in de animo voor binnenstedelijke grondgebonden projecten zien we de behoefte in toenemende mate terug.
Voor de woonvisie betekent ‘ontspannen stedelijkheid’ dat
Bovendien is er ook regionaal behoefte aan stads wonen, deels
stedelijke woningbouw altijd gebeurt met oog voor voldoende
grondgebonden, deels gestapeld, waarin Assen kan voorzien.
(groene en aantrekkelijke) openbare ruimte. Assenaren vragen daar nadrukkelijk om*. Ontspannen stedelijkheid kent vele
Assen maakt de keuze om in te zetten op ‘ontspannen
vormen, van grondgebonden wonen tot appartementen, van
stedelijkheid’. Dat is een manier van stedelijk ontwikkelen die
wonen aan de stadsrand tot wonen in de binnenstad.
Ontspannen stedelijk wonen in de binnenstad
past bij de kernkwaliteiten* waarmee Assen groot is geworden, en van daaruit ook een antwoord biedt op de opgaven die voor ons liggen. Assen werkt dit verder uit in leidende principes: -
Een verbonden stad: sociaal (inclusiviteit, iedereen doet mee) en fysiek (een omgeving die uitnodigt tot naar buiten gaat en ontmoeten);
-
Dynamische hoofdstad: met voldoende werk, waar je in alle fasen van het leven vooruit kunt, met een levendige binnenstad, goed bereikbaar en spil in de regio;
Ontspannen stedelijk wonen rondom de binnenstad
* Zoals in de Maptionnaire enquête die de gemeente in de zomer van 2020 hield onder Assenaren.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
5
DOORSTROMING STIMULEREN Doorstroming is een belangrijk middel om te voorzien in de vraag
Ons antwoord op deze behoefte is: bewoners die de gezinsfase
en om plekken een nieuwe toekomst te geven. Bijna driekwart
voorbij zijn verleiden tot doorstromen met een gevarieerd
van de woningen in Assen is een gezinswoning. Ongeveer een
aanbod. Daarmee creëren we meer beschikbaarheid in
derde van de huishoudens is een gezin. Hoewel er in theorie dus
gezinswoningen in bestaande wijken met veel gezinswoningen,
meer dan voldoende gezinswoningen zijn, is er volgens
met gelijktijdig een inspanning om die woningen en wijken een
marktonderzoek toch een grote behoefte aan meer
‘tweede jeugd’ te geven. Hoe beter dat lukt, hoe minder Assen
gezinswoningen. Deze behoefte heeft drie oorzaken:
genoodzaakt is om nog woningen toe te voegen die er eigenlijk
-
al zijn.
Er is een kwalitatieve vraag: meer ruimte, vaker vrijstaand, energiezuinig, modern en soms ook: op een nieuwe plek. De bestaande voorraad voldoet niet geheel aan dit profiel.
-
Zittende, oudere bewoners die de gezinsfase voorbij zijn stromen maar weinig door. Het gaat hier om een grote en groeiende groep huishoudens. Zij zijn tevreden met hun
huis, buurt en buren en het lukt hen om hier tot op hoge leeftijd zelfstandig te blijven wonen. -
Er zijn nog te weinig aantrekkelijke alternatieven voor senioren om een ‘tussenstap’ te maken. Voor hen is een gevarieerder aanbod in huur en koop nodig, van compact tot ruim, grondgebonden of gestapeld, nabij voorzieningen maar niet altijd. Hier ligt een grote kans voor Assen.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
6
MEER MOGELIJK MAKEN IN DE BESTAANDE STAD Meer ontspannen stedelijke locaties ontwikkelen
-
Op locaties in of bij de binnenstad bouwen we met een
De uitdaging is om woningzoekenden het gewenste woonmilieu
stedelijke uitstraling. Dat zijn appartementen én
in de bestaande stad te bieden. Dit lukt wanneer we een aantal
grondgebonden stadswoningen. Een voorbeeld is Asselyn.
obstakels weten te ruimen. -
-
De stedenbouwkundige opzet en uitstraling van
Een plek waar dit ook kan is het Havenkwartier. -
Op locaties meer op afstand van de binnenstad, zoals De
vroegnaoorlogse buurten sluit niet aan bij de behoefte.
Lariks, betekent herontwikkelen juist meer benutten van
Herontwikkeling biedt de mogelijkheid om dit te veranderen.
open plekken. Zie ook de voorbeelden op de pagina hierna.
Woonvraag en huidige plannen Woonvraag volgens het marktonderzoek
Binnenstad 650-725
’20-’30: 450-525 ‘30-’40: 200-250
Bestaande stad 1.6501850
‘20-’30: 1.250-1.550 ‘30-’40: 300-400
-
‘20-’30: 800-975 ‘30-’40: 0-50
De wens tot wonen in de bestaande stad, en de gewenste woningtypes daarbinnen (zie: marktonderzoek 2019) - dit
1-1 > We zorgen voor meer personele capaciteit om locaties te
vraagt bij planvorming om voldoende ruimte bij de woningen
verkennen (stadsscan) en het gesprek te voeren met eigenaren.
Ruim voldoende mogelijkheden
Onvoldoende mogelijkheden
Het vraagt ook om extra aandacht voor de inrichting van
1-2 > Als gemeente nemen we het voortouw met een
groen en openbare ruimte: Assenaren geven duidelijk aan
versnellingsplan voor bouwen op locaties in de bestaande stad.
dat zij daaraan grote waarde hechten en dat zich bij plannen
Met de corporaties maken we al een locatieatlas voor de opgave
voor verdichting soms zorgen maken.
in de sociale huur.
+ 600 potentieel + 500 potentieel
Ontwikkelen in de bestaande stad kent in het algemeen meer onzekerheden. Denk dan aan: meerdere eigenaren,
1-3 > We maken tempo om in Kloosterveen voor 2030 voldoende
belanghebbenden en bezwaarmakers, kosten voor sloop of
woningen te bouwen
sanering, omgevingsfactoren als hinder en ontsluiting. 1-4 > We monitoren de voortgang in planvorming, realisatie en Assen werkt hier op de volgende wijze aan:
de effecten op de woningmarkt jaarlijks, en delen dit met de
-
Raad.
Versneld ontwikkelen van locaties in de bestaande stad.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
Ruim voldoende mogelijkheden + 300 potentieel
en in de woonomgeving. -
Stadsrand 800-975
1.100
800
2600
Grootste locatie: Kloosterveen: 2.400
+900, -600 Lariks +650, -200 Oost +450, -200 Oude Molenbuurt
Bekende plannen voor woningbouw (stand 2021) Optellingen van ‘onderkanten of bovenkanten van bandbreedtes’ per deelproduct match niet met de bandbreedte in totaal. Bij de onderkant van het ene, is er sprake van meer van het andere. De totale bandbreedte is leidend.
7
MEER MOGELIJK MAKEN IN DE BESTAANDE STAD Vier manieren van verdichten met meer kwaliteit
De figuur hierna illustreert de verhouding tussen bouwen in de
Deze vier manieren illustreren hoe verdichten kan in naoorlogse
binnenstad, de bestaande wijken en uitbreiding aan de
wijken, waarbij tegelijk de kwaliteit van groen en gebruikswaarde
stadsrand, bij een hoge maar langzaam afnemende woningvraag.
van de woonomgeving een impuls krijgen.
50/jr 50/jr
Bestaande stad
Totaalbeeld: een afnemende woonvraag per jaar richting 2040 < In rood de Binnenstad: de komende jaren rond de 50 per jaar, aflopend naar kleinere aantallen < In blauw de bestaande stad: richting 2030 in toenemende mate het gebied om in de woonvraag te voorzien < In groen de stadsrand: verandering in vraag en meer aanbod in de bestaande stad een afnemende rol
door
50/jr 50/jr
Stadsrand
50/jr
Binnenstad
Geleidelijke overgang: meer wonen in de bestaande stad
A: Bestaande complexen van woningen uitbouwen en optoppen. Dit kan in veel gevallen bij portieketageflats
B: Chirurgisch ingrijpen door het benutten van restruimtes zoals huidige garageboxen, kleine aanleunwoningen, vaak op hoeken van grote blokken;
C: Herstructurering en herbouw van andere woningtypen die op een compacte manier gebouwd ruimte geven voor groen en openbare ruimte;
D: Langs randen van wijken zijn soms grote locaties onbenut. De verwachting is dat meer mensen in de stad zonder auto leven en bovendien wordt automobiliteit schoner en stiller. Dit geeft ruimte.
50/jr 2020
2025
2030
2035
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
2040
8
VOLDOENDE SOCIALE HUUR EN MIDDENHUUR BIEDEN Corporaties: vernieuwen en bijbouwen
Gemeten over de periode 2020-2023 voegen corporaties en
Middenhuur: een relevante markt
Met de Assense corporaties maken we afspraken en plannen om
-
andere partijen samen netto 540 sociale huurwoningen
Uit de marktonderzoeken blijkt dat er een beperkte behoefte is
te zorgen voor voldoende, goede en betaalbare sociale
woningen toe, gebaseerd op bestaande plannen. Afhankelijk
aan huurwoningen boven de liberalisatiegrens van €752. Het
huurwoningen.
van het tempo waarin Assen op korte termijn groeit, is dit
gaat hier vooral om de zogenaamde ‘middenhuur’ tot ca. €900.
-
30% of méér**;
Het gaat naar verwachting om 20 tot 25 per jaar, zowel in de
Op basis van monitoring van wachttijden en zoektijden
vorm van appartementen als in de vorm van gezinswoningen, en
een benodigd aandeel in de groei van 21-22%. Daarmee
besluiten we met de corporaties of en wanneer de ‘sprint’
zeer kleine aantallen woningen met een nog hogere huurprijs.
houden we al rekening met extramuralisering van
voltooid is, en wat daarna de verdere voorraadontwikkeling
We vinden het belangrijk dat er voldoende woningen in de
doelgroepen. Bij een totale groei met 2.500-3.000
moet zijn om in de behoefte te voorzien.
middenhuur bij komen in Assen. We vragen de corporaties om
In een groeiend Assen groeit de behoefte aan sociale huurwoningen mee. Het marktonderzoek uit 2019 wijst op
-
huishoudens komt dit overeen met 525-625 extra woningen*. -
De corporaties hebben bovendien de opgave om reeds
hierin aanbod te creëren, aanvullend op de sociale huur. Bij Zie ook hoofdstuk 4.
gebrek aan mogelijkheden daartoe bij de corporaties, vragen we marktpartijen om in dit segment te investeren.
gesloopte woningen te compenseren met nieuwbouw. Er is
urgentie om de eerstkomende jaren een ‘sprint’ te trekken.
Zie ook hoofdstuk 4.
Om deze inhaalslag mogelijk te maken, en tegelijk te werken aan een ongedeelde stad, vragen we bij alle bouwplannen om 30% sociale woningbouw, dus ook op locaties in particulier eigendom. Alleen gemotiveerd wijken we daar van af. Dit hebben we in prestatieafspraken vastgelegd tot en met in elk geval het jaar 2023. * Omdat er ook ca. 1.000 gesloopt wordt in deze jaren, ligt de bruto toevoeging navenant ca. 1.000 woningen hoger. Corporaties houden hiermee rekening in hun plannen. ** Alleen als Assen in dezelfde 4 jaren (2020 t/m 2023) met méér dan 1.800 woningen groeit / 450 per jaar, dan komt je onder de 30% uit. Dit is onwaarschijnlijk. 15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
9
VARIATIE IN DE PROGRAMMERING Assen biedt de ruimte voor iets nieuws
Wonen en functiemenging
Regionale vraag naar ‘excellent wonen’ bedienen
We herkennen een groeiende vraag naar andere, soms
Op kleine schaal kennen we woningen met een bedrijfsruimte
Assen kan een deel van de regionale vraag naar ‘excellent
innovatieve woonvormen of manieren van realiseren. Er is veel
aan huis: wonen boven de winkel, een woning met loods op het
wonen’ bedienen, voor de bovenkant van de markt, in een
animo, maar tot op heden wordt er weinig gerealiseerd, mede
bedrijventerrein. We verwachten in de toekomst op kleine schaal
omgeving die ook een ‘excellent’ imago heeft. De
omdat er weinig locaties voor is aangewezen in Assen. Het
ruimte nodig te hebben voor zulke combinaties. Mensen zijn snel
regiogemeenten spraken af om hier verspreid over de gemeenten
woningbehoeftenonderzoek gaat uit van maximaal 150
gewend geraakt aan thuiswerken. Dit stelt eisen aan de woning.
op kleine schaal ruimte voor te maken. Dit kunnen zowel
‘vernieuwende woonvormen’ maar we verwachten dat de vraag
Op verschillende bedrijventerreinen zijn nog mogelijkheden om
binnenstedelijke projecten zijn als ruim en groen wonen aan de
groter is en aan te wakkeren is bij meer aanbod. Voorbeelden:
wonen naast het bedrijf te realiseren. In woonwijken ontstaan
stadsrand. We toetsen bij plannen of het passend is om (ook)
-
Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO);
nieuwe kansen, maar soms ook in gebieden waar andere functies
een deel van deze behoefte te bedienen.
-
Wonen op water;
de overhand hebben. Wel is het belangrijk goed na te denken
-
Zelfvoorzienend (autarkisch) wonen;
over mogelijke hinder en juridische aspecten.
-
Wonen-werken;
-
Groepswonen (‘Knarrenhof’)
1-6 > Assen zoekt naar mogelijkheden om meer functiemening in
-
Mantelzorgwonen.
wijken te creëren, rekening houdend met risico’s op hinder.
-
Microwonen (‘tiny houses’)
1-5 > We selecteren locaties, waar ruimte geboden wordt voor iets ‘anders’, en neemt een actieve rol in communicatie en het stimuleren van initiateven (door bijvoorbeeld prijsvragen).
Impressie van gerealiseerde levensloopbestendige CPO-woningen in Baggelhuizen 15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
10
PLANNEN TOETSEN AAN KWALITEITSCRITERIA Criteria als indicatief houvast voor planbeoordeling
-
Het betreft een innovatieve woonvorm waarvan in Assen nog
Deze criteria zijn in zichzelf niet doorslaggevend. Wel geldt: hoe
onvoldoende te vinden is;
meer positieve bijdrage een woningbouwplan levert aan deze
Het betreft een buitengewoon duurzaam project (energie,
overwegingen, hoe logischer het is om mee te werken / bij te
circulair);
dragen / urgentie te geven aan een ontwikkeling. Daar waar een
De inschatting is dat het initiatief ook op langere termijn qua
plan een doel doorkruist, kan dit reden zijn om niet mee te
plek en product gewild is;
werken, procedureel of door het ontwikkelen van regelgeving.
op, die een rol spelen bij medewerking aan plannen voor
Indicatie voor criteria ruimtelijk:
Naast deze criteria zijn er wettelijke eisen en richtlijnen vanuit
woningbouw:
-
Het betreft inbreiding, niet uitbreiding;
andere beleidsvelden, die bepalend zijn voor planvorming.
-
Het biedt een oplossing voor een plek of gebouw waar
Daaronder valt in toenemende mate aandacht voor de kwaliteit
anders geen functie (meer) voor is;
van de leefomgeving, zoals voldoende groen (Groenvisie 2021-
Het zorgt er (mede) voor dat ook omliggend gebied
2022), geluidshinder, licht, antennebeleid, welstandsbeleid,
ruimtelijk beter wordt;
plaatsing van energieopwekkende installaties, verkeersveiligheid,
een plek voor gebruik en stalling van fietsen.
Woningbouw in Assen dient niet alleen om inwoners te binden en aan te trekken, maar ook andere doelen zoals ruimtelijke
-
samenhang en ruimtelijke kwaliteit, beperking van onnodige (auto)mobiliteit, werken aan draagvlak onder stedelijke
-
voorzieningen, het nemen van een rol in de opvang van
bijzondere groepen. We sommen hierna criteria op hoofdlijnen
Indicatie voor criteria woonvraag: -
Het bedient een vraag naar een type wonen / eigendom /
-
woonmilieu waarvan het geplande aanbod onvoldoende is;
-
Het draagt bij aan een ongedeelde stad en aan kortere
-
Het verbetert de groene kwaliteit van een plek;
zoektijden in de sociale huur;
-
Het past binnen het principe van ontspannen stedelijkheid
Het leidt tot het aantrekken van groepen die anders niet in Assen komen wonen;
-
(behalve als vanuit stedenbouwkundige, volkshuisvestelijke
1-8 > We benutten de indicaties voor woonvraag en ruimtelijke
of andere zwaarwegende redenen verdichting wenselijk is);
kwaliteit in deze woonvisie, als houvast bij beoordeling van
Het leidt tot (een keten van) doorstroming waardoor meer
-
Het leidt tot onderscheidende architectuur of stedenbouw;
plannen.
huishoudens hun woonwensen kunnen vervullen én er
-
Het plan draagt bij aan de sociale kwaliteit van een plek;
momentum ontstaat voor woningverbetering;
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
11
PLANNEN TOETSEN AAN KWALITEITSCRITERIA Een leidend principe van Assen is: groene stad van het noorden.
Groene ruimte begint bij voorkeur bij de voordeur, en is
De laatste jaren is er toenemende aandacht voor de groene
onderling goed verbonden. Dat gaat veel verder dan het
kwaliteit van de leefomgeving in de stad:
Asserbos en de natuur rondom te stad. Iedere Assenaar zou het
-
Vanuit klimaatoverwegingen: Met bomen, water en groen
groen en de natuur van de stad elke dag moeten ervaren.
zorgen we dat de stad niet te heet wordt. Groen krijgt een
Hoewel Assen veel groen kent, is het niet gelijkmatig verdeeld.
functie om bij piekbuien wateroverlast te voorkomen.
De binnenstad kent relatief weinig groen, bestaande wijken zijn
De stad wordt steeds belangrijker voor de biodiversiteit.
door de jaren heen soms ‘versteend’ geraakt onder druk van een
Hierbij gaat het niet alleen om de openbare ruimte, maar
toenemend autobezit, en ook bij recentere nieuwbouw kreeg het
ook om het natuurvriendelijker maken van tuinen en natuur
groen niet altijd de ruimte. Assen wil werken aan meer en beter
inclusief bouwen met bijvoorbeeld nest- en vleermuiskasten
groen, door te investeren in groene routes, het vervangen van
geïntegreerd in woningen.
verwaarloosd groen, stimuleren van groene private ruimte
Vanwege de belevingswaarde, het welbevinden van mensen
(Operatie Steenbreek), aandacht voor beheer. Over het nieuwe
en gezond gedrag. Het gaat om waar je op uitkijkt,
groen dat terugkomt, wordt met de omwonenden overlegd.
-
-
Hittestress in Assen: valt mee, maar niet overal
waarlangs je je verplaatst en waar je naar toe gaat. Om op -
-
een bankje te zitten, te spelen, te hardlopen;
1-9 > Bij elk plan vragen we om een paragraaf waaruit duidelijk
Actueel is er COVID19 wat zorgt voor veel thuiswerkende
wordt dat het groen beter wordt, en bijdraagt aan een groenere
mensen, die meer in de eigen woonomgeving verblijven en
stad met meer biodiversiteit. Dit krijgt een plek in de
meer waarde hechten aan de groene kwaliteit van deze
Omgevingsvisie. Ook op het niveau van gebieden – om te
omgeving.
beginnen Pittelo, Baggelhuizen en Peelo - maken we een
Groen zorgt ook voor financiële waarde. Een woning in een
samenhangend vernieuwingsplan waarin ook (herstel van) groen
groene omgeving is gewoon meer waard.
een hoofdrol krijgt.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
Woningbouw kan goed samengaan met meer en beter groen
12
WOONWAGENBEWONERS: RUIMTE BIEDEN AAN LOKALE BEHOEFTE In 2018 is het Beleidskader Woonwagenstandplaatsen
15 standplaatsen. Bewoners hebben voorkeur voor
Op basis van signalen over de behoefte aan woonwagens,
vastgesteld door de minister van Binnenlandse Zaken en
uitbreiding op de huidige locaties;
overleggen we met de corporatie hoeveel
Voorrang voor (voormalige) woonwagenbewoners en hun
woonwagenstandplaatsen nodig zijn om in de lokale vraag te
woonwagen voor woonwagenbewoners en familie essentieel
familie. Instroom van mensen zonder
voorzien. Daarbij kijken we naar doorstroming op de huidige
onderdeel is van hun culturele identiteit. Als gemeente hebben
woonwagenachtergrond verkleint de kansen onder huidige
locaties en de acceptabele zoektijd voor een specifieke
we als taak ruimte te bieden aan deze woonvorm. Uitgangspunt
families.
woonwens. Ontwikkeling van nieuwe standplaatsen vindt bij
Koninkrijksrelaties. Kern van dit beleid is dat wonen in
-
daarbij is dat woonwagenbewoners “binnen afzienbare tijd kans op een woonwagenstandplaats maken”.
voorkeur plaats op of bij huidige woonwagenlocaties. Als dat niet De huidige woonwagenlocaties aan de Bremstraat, Smetanalaan,
kan, onderzoekt de gemeente samen met de woningcorporatie(s)
Weidebeemd en Weth. Bergerweg in Assen blijven behouden. De
of het elders in de stad kan.
Als onderdeel van het woningmarktonderzoek uit 2019 zijn de
ontwikkeling en het beheer van woonwagenstandplaatsen en
woonsituatie, het aanbod en de vraag naar
sociale huurwoonwagens blijft een taak van de corporatie(s).
1-7 > De gemeente Assen biedt woonwagenbewoners één vast
woonwagenstandplaatsen in Assen geïnventariseerd. De
Belangstellenden schrijven zich daar in. Als een standplaats vrij
aanspreekpunt, zoals ook de corporatie dat al heeft. Voor de
uitkomsten daarvan zijn:
komt, wordt aan de hand van vaste criteria de volgorde van
locaties Bergerweg en Smetanalalaan maken we een
-
toewijzing bepaald.
verbeterplan. We evalueren de toewijzingscriteria. We
Behoefte aan goede communicatie. Elkaar beter begrijpen door elkaar vaker te spreken, om wederzijds op tijd
-
onderzoeken op basis van doorstroming en inschrijving hoeveel
behoeften en problemen te herkennen en gemaakte
Samen met de woningcorporatie maken we een plan voor de
plaatsen er extra nodig zijn, bij voorkeur op / bij bestaande
afspraken goed voor de bril te houden;
woonwagenlocaties aan de weth. Bergerweg en Smetanalaan ,
locaties, en anders zoeken we met corporaties en bewoners naar
Opknappen van de bestaande locaties is gewenst, in elk
zodat deze weer vele jaren mee kunnen.
een nieuwe locatie.
geval bestrating, oude schuurtjes, onderhoud van groen; -
Extra standplaatsen zijn op termijn nodig. De inventarisatie
We kijken met de woningcorporatie en bewoners of de
schat de uitbreidingsbehoefte de komende vijf jaar in op 10-
toewijzingscriteria voor een woonwagenstandplaats nog voldoen of dat het nodig is deze te vernieuwen.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
13
SAMEN MET REGIO, PROVINCIE EN RIJK WERKEN AAN ONZE DOELEN Met een goed plan is er altijd hulp
Stadspromotie en marketing inzetten
Binnen de exploitaties op projectniveau zijn er nog onvoldoende
We willen duidelijker vertellen wat de unieke kwaliteiten van
financiële middelen om alle doelen te behalen. Tegelijk zijn we er
Assen zijn. De vier leidende principes: hoofdstad, ontspannen
van overtuigd dat de wending richting binnenstedelijk
stad, groene stad en verbonden stad staan daarbij centraal. Door
vernieuwen en meer bouwen voor doorstroming nu én op langere
meer aandacht te besteden aan de kwaliteit van Assen willen we
termijn veel oplevert. Het draagt bij aan grotere doelen als
bestaande inwoners aan Assen binden, meer nieuwe mensen
ruimtelijke kwaliteit, passend en betaalbaar wonen, beperken van
aantrekken, meer bezoekers ontvangen in de binnenstad en in de
mobiliteit in de regio, versnellen van de energietransitie, de
natuur in en rondom de stad.
fysieke en mentale gezondheid en veiligheid van mensen, versterken van de aantrekkelijkheid van het noorden als woon-
1-11 > Assen komt met een plan voor stadspromotie, dat verder
en leefgebied, natuurontwikkeling in en om de stad, etc. Dat zijn
gaat dan alleen wonen.
kwaliteiten en effecten die binnen exploitaties niet direct zichtbaar zijn. Deze vorm van ontwikkelen past bij de
verstedelijkingsstrategie binnen de regio Groningen-Assen, die samen met het ministerie van BZK wordt opgesteld. 1-10 > Assen vraagt ondersteuning bij provincie en Rijk voor herontwikkeling van locaties. Ook zoekt Assen het contact op met steden of regio‘s die een soortgelijke opgave hebben.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
14
2 PRETTIG WONEN MET ZORG In dit hoofdstuk gaan we in op: -
De hoofdopgaven voor Assen
-
Opgaven en oplossingen voor ouderen
-
Opgaven en oplossingen voor mensen met een psychische kwetsbaarheid
HOOFDOPGAVEN VOOR ASSEN Assen als spil in de regio
naar zo zelfstandig mogelijk (blijven) wonen, niet alleen voor
Hierbinnen gelden bij verschillende doelgroepen eigen, specifieke
De hoofdrol die Assen heeft, is door de jaren heen zo gegroeid.
ouderen. Actueel zijn de decentralisaties van beschermd wonen
vragen en oplossingen. Steeds vaker gaat het om tussenvormen
De stad huisvest een grote variatie aan mensen met een
vanuit centrumgemeenten naar omliggende gemeenten en de
van bekende vormen van wonen, op het grensvlak van
zorgvraag: ouderen, mensen met een psychische kwetsbaarheid
beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. Dit leidt
zelfstandig en onzelfstandig wonen. Zoals voor de twee grootste
en lichamelijke of verstandelijke zorgvraag. Niet zelden gaat het
tot nieuwe opgaven voor de doelgroep met een psychische
groepen in Assen:
om combinaties. Hieronder vallen ook specifieke groepen als dak-
kwetsbaarheid. Dit gaat over ondersteuning, maatschappelijke
-
en thuislozen. Assen heeft een aantrekkende werking op mensen
opvang, oplossingen voor goed wonen en de zorg zelf.
Ouderen: enerzijds het faciliteren van langer thuis wonen, individueel én gezamenlijk, anderzijds oplossingen voor
met diverse achtergronden en dus ook mensen met een
mensen bij wie dat niet langer gaat. Het aantal 75-plussers
zorgvraag. Daarbij spelen faciliteiten als het Wilhelminaziekenhuis
Drie hoofdopgaven, per doelgroep andere accenten
groeit van 5.650 personen in 2018 naar ruim 10.000 in
en de GGZ-instelling een rol. Zorgondernemers kiezen Assen
Maatschappelijke verandering, demografische ontwikkeling en
2040.
graag als vestigingsplek, vanwege aansluitende
wet- en regelgeving zoals extramuralisering leiden de komende
(zorg)voorzieningen en relatief veel en betaalbare
jaren tot opgaven.
met goede zorg en ondersteuning, aandacht voor sociale
huisvestingsmogelijkheden. Het levert werkgelegenheid,
-
Voldoende passende woonvormen door deze toe te voegen,
inclusie, waarvoor innovatie en intensieve samenwerking
innovatie en expertise op maar vraagt ook iets van Assen en
en door woningen aan te passen, door groei van
nodig is.
Assenaren.
doelgroepen maar ook als reactie op extramuralisering; -
Meer verantwoordelijkheid Als gemeente hebben we als gevolg van decentralisatie in het
Mensen met een psychische kwetsbaarheid: passend wonen,
Dat het thuis goed gaat: transformatie en innovatie in het sociale domein en koppeling tussen wonen en zorgaanbod;
-
Dat het in de wijk goed gaat: zorgen voor sociale inclusie,
sociaal domein een groeiende beleidsruimte maar we dragen ook
zelfredzaamheid, participatie en de balans in draaglast en
meer verantwoordelijkheid. We staan voor een transformatie
draagkracht in de wijk.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
-
16
OPGAVEN EN OPLOSSINGEN VOOR OUDEREN Afspraken over zorg, welzijn en wonen
Gemiddeld genomen zijn ouderen gezonder, beter opgeleid en
In alle wijken een goed aanbod
In de woonvisie geven we aan wat er op het gebied van wonen
financieel zelfredzamer dan een generatie eerder. Tegelijk wordt
We willen in alle wijken een goed aanbod aan wonen, zorg en
nodig is voor ouderen en mensen met een psychische
ook meer dan voorheen van hen verwacht dat zij hun eigen
welzijn bieden. Steeds duidelijker wordt dat het niet volstaat om
kwetsbaarheid. Het is duidelijk dat wonen slechts een deel van
woonsituatie en leven organiseren. Hierbinnen is er grote variatie
te concentreren in slechts enkele wijken, zoals in de woonvisie
de opgaven betreft. Zoals voorliggende voorzieningen, onderlinge
in gezondheid, inkomen en vermogen om het leven te
uit 2016 nog werd voorgesteld. Nu al is er een concentratie van
werkafspraken tussen organisaties. We maken daarom in 2021
organiseren. Ook de groep ouderen die wél intensieve
oudere huishoudens en mensen met een zorgvraag in de wijken
‘prestatieafspraken’ tussen gemeente en partners, waarin ook
begeleiding nodig heeft en dat zelf niet goed kan organiseren of
Centrum en Noorderpark, in belangrijke mate ingegeven door het
deze aspecten een plek krijgen.
betalen, groeit. Onderzoek van ABF uit 2019 gaat uit van een
daar aanwezige woningaanbod en de voorzieningen. Maar juist in
toename van het aantal ouderen met een mobiliteitsbeperking
de ‘gezinswijken’ is een sterke toename gaande, in het bijzonder
met 1.660 tot 2030.
in Marsdijk en Kloosterveen. Assen heeft als uitdaging om in alle
2-1 > We maken ‘prestatieafspraken’ met woon- welzijn- en zorgpartners.
wijken een antwoord te hebben op vergrijzing, met woonvormen, Om langer zelfredzaam te blijven is het in het algemeen van
een passende woonomgeving waarin mensen zo zelfredzaam
Een groeiende groep met een variatie aan wensen
belang dat ouderen sociaal, fysiek en mentaal actief blijven, mee
mogelijk blijven, goede oplossingen voor tijdelijke situaties, goed
Assen vergrijst, van ruim een kwart 65-plushuishoudens in 2018
blijven tellen, zich voorbereiden op mogelijke beperkingen, door
georganiseerde zorg in het algemeen en aandacht voor het
naar ruim een derde in 2030. Na 2030 is er alleen nog
daarover in gesprek te gaan en zich te verdiepen in moderne
welzijn, waaronder ontmoeting, mobiliteit en sociale inclusief.
substantiële groei bij de groep 75-plussers. De ene oudere is de
technologie.
andere niet. De generatie van kort na de Tweede Wereldoorlog
2-3 > We werken in alle wijken aan wonen met zorg, een
passeert nu in toenemende aantallen de leeftijdsgrens van 75
2-2 > We steken de komende jaren extra energie in
bijpassende omgeving en een goede organisatie van zorg, niet
jaar, waardoor de groep met een zorgvraag in omvang sterk
bewustwording van de eigen verantwoordelijkheid voor
meer alleen in wijken waar nu al een woonzorgcluster is. Dit
groeit.
woningaanpassing en in het wegwijs maken in de mogelijkheden.
krijgt ook een plek in prestatieafspraken met zorg- en welzijnspartners.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
17
OPGAVEN EN OPLOSSINGEN VOOR OUDEREN Individueel nultreden Woning: nultreden of aangepast
Zelfstandig, individueel
Zelfstandig, individueel
Zorg: Wmo en Zvw
Zorg: Wmo en Zvw
Er zijn vele definities in gebruik voor woonvormen voor ouderen. Belangrijke elementen daarin zijn: -
Zelfstandig of onzelfstandig wonen;
-
Individueel of gezamenlijk wonen;
-
Of zorg op afroep is, of inclusief bij het wonen;
-
Gezamenlijk Woning: niet aangepast
Wie de huur betaalt: de bewoner zelf, of
de verzekeraar; -
Hoe zorg gefinancierd wordt: WMO of Wlz*.
+950
Individueel Woning: niet aangepast
Definities
2020-2030 Vooral Omgeving woningaanpassing!
Belangrijk
+160 Gezamenlijk nultreden 2020-2030 Woning: nultreden of aangepast
Zelfstandig, gezamenlijk
Zelfstandig, gezamenlijk
Zorg: Wmo of Zvw
Zorg: Wmo of Zvw
Voorbeelden individueel nultreden of aangepast Traplift of slaapkamer en sanitair beneden gebracht Bejaardenwoning in een rijtje Op vrije kavel gebouwde bungalow
begeleiding, ontmoeting, diensten binnen handbereik, ambulantisering van de zorg
Belangrijk
Passende inrichting van de woonomgeving
Voorbeelden samen nultreden of aangepast Traplift of slaapkamer en sanitair beneden gebracht Bejaardenwoning in een rijtje Op vrije kavel gebouwde bungalow
De + bij de vormen van wonen staat voor de benodigde toename in de voorraad tot 2030, +420
volgens het onderzoek van ABF uit 2019: 950 zelfstandige woningen (nultreden bouwen
maar vooral aanpassen van bestaand
Intramuraal wonen groot- of kleinschalig
woningen), 160 geclusterd / gezamenlijk, 420
Onzelfstandig, kamers
intramuraal wonen. Deze aantallen zijn een
Zorg: Wlz
Verpleeghuizen en clusters van wonen en zorgdiensten kunnen een basis zijn voor diensten in de wijk.
2020-2030
Voorbeelden intramuraal wonen Verpleeghuis Kleinschalige woonvorm
verbijzondering van de totale 2.500-3.000 in heel Assen. *WMO: Wet Maatschappelijke Ondersteuning, Zvw: zorgverzekeringswet, Wlz: Wet langdurige zorg
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
18
OPGAVEN EN OPLOSSINGEN VOOR OUDEREN Huiseigenaren: ga verbouwen
Corporaties: pas woningen aan op geschikte locaties
De behoefte aan zelfstandig individueel wonen neemt tot 2030
2-2 > We steken de komende jaren extra energie in
We maken afspraken met de corporaties om woningen aan te
toe met 950 woningen. In ruim tweederde van de gevallen
bewustwording van de eigen verantwoordelijkheid in passend
passen, vooral daar waar zorgvragers graag wonen, in woningen
moeten woningen aanpasbaar zijn, in een derde moet de woning
wonen en in het wegwijs maken in de mogelijkheden door
en buurten die zich daar voor lenen. Doel is om steeds voldoende
meteen al als nultredenwoning (drempel- en traploopvrij)
aanvullende instrumenten.
aanbod te hebben – een ‘harde voorraad’ - voor de groeiende
gebouwd zijn. Assen moet bouwen, maar ook verbouwen: de
doelgroep, en mensen ook een alternatief te kunnen bieden voor
komende tien jaar zullen aanvullend honderden huishoudens hun
2-4 > Voor huishoudens met een minimuminkomen of lager en
(ingrijpende) aanpassing van de huidige huurwoning. Het
woning moeten aanpassen.
onvoldoende eigen vermogen om hun woning aan te passen,
voorkomt situaties waarin woningen ingrijpend worden
werken we een vorm van financiële ondersteuning uit.
aangepast om korte tijd later die aanpassing teniet te doen. Dit
Huiseigenaren hebben een belangrijke eigen verantwoordelijkheid
voorkomen betekent dat we inzet van onze middelen
bij de aanpassing van hun woning.
beheersbaar houden en goed kunnen inzetten voor andere behoeften. We maakten met Actium al WMO-werkafspraken over
Meer nog dan in andere wijken ligt in Marsdijk en Kloosterveen
hoe lang deze woningen bij mutatie gereserveerd blijven voor
de nadruk op woningaanpassing onder huiseigenaren. Deze
mensen met een behoefte aan een aangepaste woning. Dit
wijken vergrijzen snel, de financiële draagkracht is gemiddeld
thema krijgt zijn plek in nieuwe meerjarige prestatieafspraken.
relatief hoog en de woningen lenen zich door hun technische aard goed voor aanpassing (maatvoering, doorgangen,
2-3 > We werken in alle wijken aan wonen met zorg, en een
drempels). Op de groep ouderen in deze wijken richten wij onze
bijpassende omgeving en organisatie, niet meer alleen in wijken
communicatie over eigen verantwoordelijkheid en mogelijkheden
waar nu al een woonzorgcluster is. Dit wordt onderdeel van
tot aanpassen in het bijzonder.
‘prestatieafspraken’ met woon- welzijn- en zorgpartners.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
19
OPGAVEN EN OPLOSSINGEN VOOR OUDEREN Nieuwbouw: in meer vormen dan nu
Gezamenlijk wonen: niet alleen bij zorgvraag
bestaande partners (zorgpartijen, corporaties) om te investeren
Meer ouderen willen zelf bepalen waar, hoe en met wie ze
Volgens het onderzoek van ABF (2018) is er behoefte aan ca.
in geclusterde woonvormen. Afhankelijk van de locatie en de
wonen. Daarin zien we ontwikkelingen:
160 extra woningen in gezamenlijk verband tot 2030. Met deze
schaal van een project sturen we daarom aan op een aandeel
vorm van geclusterd wonen worden woonvormen beoogd waar
nultredenwoningen bij nieuwe ontwikkelingen. Met name in De
Met de realisatie van appartementen wordt doorgaans al
mensen met een (relatief intensieve) zorgvraag bij elkaar wonen.
Lariks en in Kloosterveen liggen kansen.
aangepast gebouwd en er zijn ruim voldoende woningen van dit
De afgelopen jaren wordt duidelijk dat ook onder meer vitale
type gepland. De uitdaging is te variëren in prijs en kwaliteit, ook
senioren het geclusterd wonen gewild is. Het gaat om
2-6 > We creëren, in samenwerking met zorginstellingen,
meer grondgebonden te bouwen. Daarmee kan Assen
uiteenlopende vormen van gemeenschappelijk wonen waarbij
corporaties of particuliere grond- en pandeigenaren, plekken voor
‘tussenstapsenioren’ beter bedienen: de groeiende groep vitale,
ieder huishouden beschikt over een zelfstandige
initiatieven voor gezamenlijke vormen van wonen en nodigen
relatief koopkrachtige senioren die kiest voor compacter en
woning/wooneenheid en daarnaast vaak gemeenschappelijke
initiatiefnemers om te komen met plannen die passen bij de
onderhoudsvriendelijker wonen, maar wel met ruimte in en om
voorzieningen zoals een woonkamer, keuken en tuin. Hierin
doelen van deze woonvisie. De gemeente heeft hierbij een
het huis. Voor hen liggen er in het bijzonder kansen in de
herkennen we ook initiatieven zoals het ‘Knarrenhof’. Dit hoeft
belangrijke rol in het beschikbaar maken van locaties.
vernieuwingswijken, maar bijvoorbeeld ook in de binnenstad en
niet per se aan leeftijd gebonden te zijn. Dit is realiseerbaar via
Havenkwartier, Kloosterveen en Marsdijk. Het gaat om een
nieuwbouw, maar ook door het herbestemmen van bestaand
variatie aan producten, prijzen, woonmilieus.
vastgoed (scholen, kantoren).
2-5 > Bij de programmering van woningbouw, met name in de
Als gemeente merken we in toenemende mate dat particuliere
bestaande stad, zorgen we voor meer variatie in
initiatiefnemers – bijvoorbeeld groepen senioren – samen met
levensloopbestendig wonen.
een verzoek komen om iets te ontwikkelen. Als gemeente willen we daarvoor de ruimte bieden. Ook benaderen we onze
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
20
OPGAVEN EN OPLOSSINGEN VOOR OUDEREN Samen werken aan voorliggende voorzieningen
Een goede woonomgeving bieden
Per wijk een eigen insteek
Aanvullend op het wonen zelf, is er een ‘plus’ nodig. Die bestaat
Prettig en veilig zelfstandig blijven wonen onder ouderen vraagt
We kiezen in welke buurten deze voorliggende zorg en/of
uit georganiseerde begeleiding, ontmoeting en diverse diensten,
een veilige woonomgeving (sociaal, obstakels, verkeer), waar
aanpassing van de woonomgeving als eerste om versterking
ook wel ‘voorliggende zorg’. Dit is van belang voor de groeiende
pauzemomenten mogelijk zijn, met aantrekkelijke routes en
vraagt. Daar werken we een wijkgerichte aanpak uit, in
groep die zelfstandig woont, waaronder zij met een Wlz-indicatie
rondjes tussen woningen en voorzieningen, goede verbindingen
samenspraak met zorgaanbieders, corporaties, bewoners. In
die zelf de woonlasten betalen. Investeren in voorliggende zorg
voor OV en fiets.
buurten waar de gemiddelde leeftijd en de zorgvraag nu al
helpt mensen om langer zelfredzaam en onderling verbonden te
relatief hoog is en de gemiddelde zelfredzaamheid relatief laag is,
wonen. Het gaat om zaken die voor bewoners eenvoudig binnen
In enkele buurten staan voorzieningen al langere tijd onder druk.
handbereik liggen en laagdrempelig zijn. Zoals: het bieden van
Dit geldt in elk geval voor de wijken Peelo, Pittelo en
een ontmoetingsplek, aanbieden van dag- en vrijetijdsbesteding,
Baggelhuizen. Dit sluit niet aan op onze wens om in alle wijken
Digitalisering belangrijk
hulp bij het regelen van zaken in huis, bieden van vervoer. Dit
de voorliggende voorzieningen goed op orde te hebben en overal
Niet alleen voor professionals wordt ‘digitaal het nieuwe
leidt tot een hogere beleving van welzijn, waar een
wonen met een zorgvraag mogelijk te maken.
normaal’. Ook ouderen zullen meer gebruik moeten maken van
zorgbeperkende werking van uit gaat.
gelden andere behoeften dan in andere buurten.
digitale technologieën zoals sensortechnologie en domotica. Dit 2-7 > We maken werk van het behoud van wijkvoorzieningen,
kan leiden tot meer eigen regie, een hogere kwaliteit van leven
We werken samen met onze partners aan samenhang in
waarbij we ook investeren in de kleinere wijkcentra. Dit wordt
en een doelmatiger inzet van schaarse zorgverleners. Het is een
voorliggende voorzieningen, met een grote rol voor
onderdeel van een vernieuwingsplan in de bestaande A28-wijken.
van de weinige oplossingsrichtingen die kan leiden tot een
maatschappelijke organisaties en welzijnswerk, daarnaast ook wijkcentra en verpleeghuizen. > Zie 2-1
grotere intensiteit en hogere kwaliteit van zorg zónder inzet van 2-8 > Op stedelijk niveau analyseren we waar routes en
meer personeel en zonder de daaruit voortvloeiende verergering
verbindingen (OV, fiets, lopen, scootmobiel, etc.) onder de maat
van het probleem van de betaalbaarheid en organiseerbaarheid
zijn, en we komen met een verbeterplan. Dit krijgt zijn
van de zorg.
uitwerking in de Omgevingsvisie.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
21
OPGAVEN EN OPLOSSINGEN VOOR OUDEREN Vormen van wonen met zorg rondom zorgclusters
We weten dat zorgaanbieders nadenken over de toekomst van
Tijdelijke oplossingen steeds belangrijker
Onzelfstandig wonen onder ouderen is steeds meer het domein
hun vastgoed en hun Aanwezigheid in wijken.
Met steeds meer ouderen die in eigen huis blijven wonen, zal het
van mensen met een zeer intensieve zorgvraag en een korte
ook steeds vaker voorkomen dat zij voor korte of langere tijd
resterende levensduur. Ondanks de beweging naar langer thuis
2-9 > We benutten de heroverwegingen van zorginstellingen en
meer intensieve zorg nodig hebben. Wanneer mensen tijdelijk
wonen, groeit de behoefte aan intramurale* plaatsen: ruim 400
vastgoedeigenaren** om te werken aan meer tussenvormen van
niet thuis kunnen wonen, is er een plek nodig voor hen. Soms
tot 2030. Tussen 2030 en 2040 neemt de behoefte nog verder
wonen en zorg rondom zorgclusters.
ook belanden mensen te snel weer in de gewone thuissituatie,
toe, omdat dan de mensen uit de ‘babyboomgeneratie’ op echt
met risico’s van dien voor zorgvrager en de belasting van
hoge leeftijd komen. Naast een behoefte aan meer plaatsen, is er
mantelzorgers. Assen heeft op dit moment voldoende
ook behoefte aan meer kleinschaligheid in de verschijningsvorm
revalidatiebedden, waaronder in de Messchenstate / Zorggroep
en beleving. Na 2040 neemt de behoefte naar verwachting af.
Drenthe.
We verwachten dat er de komende jaren in toenemende mate
2-10 > We monitoren of de capaciteit aan revalidatiebedden
behoefte ontstaat aan ‘tussenvormen’:
voldoende blijft, en voeren doorlopend het gesprek met
-
Wonen op een manier wonen die lijkt op zelfstandig wonen,
aanbieders en zorgverzekeraars over ontwikkelingen en
maar dan inclusief intensieve 24-uurszorg en begeleiding op
oplossingen.
afroep; -
Zelfstandig wonen waarbij intensieve zorg zodanig nabij is, dat het wonen ook voor mensen met intensievere zorgvraag veilig is en ook zo aanvoelt.
* onzelfstandig wonen inclusief zorg) ** De zorginstelling kan ook gelijktijdig vastgoedeigenaar zijn, maar het kan ook zijn dat een corporatie een relevante partner is
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
22
MENSEN MET EEN ZORGVRAAG OF KWETSBAARHEID Transformatie beschermd wonen naar beschermd thuis
Zo gewoon mogelijk wonen: ontbrekende schakels
Splitsen van woningen: mits goed begeleid
Assen heeft een grote opgave in de transformatie van beschermd
We streven ernaar dat mensen ‘zo gewoon mogelijk’ wonen in de
In een aantal straten in de binnenstad loopt het winkelbestand
wonen vanuit instellingen naar een meer zelfstandige setting. Er
buurten van Assen. Onderzoek van KAW over beschermd wonen
terug, en panden worden juist daar in toenemende mate
zijn ontbrekende schakels om deze transformatie goed te
uit 2018 laat zien dat in de doorstroming verbetering nodig is,
omgezet in wonen. Deze eenheden blijken aantrekkelijk voor
begeleiden. Het gaat dan om:
vanuit instellingen en maatschappelijke opvang naar meer
investeerders die de woningen splitsen in kleine eenheden,
-
Tussenvormen van wonen, zorg en ondersteuning voor
zelfstandige vormen van wonen. Om de keten van doorstroming
zelfstandig of onzelfstandig. Zij richten zich soms ook op mensen
mensen met een psychische kwetsbaarheid, maar ook
te verbeteren is er vooral behoefte aan steeds voldoende en snel
met een bijzondere (zorg)achtergrond. Als gemeente herkennen
andere zorgvragen of combinaties daarvan;
beschikbare betaalbare huurwoningen, vooral bestemd voor
we dat er een behoefte bestaat. Juist bij deze doelgroep is goede
Balans tussen draagkracht en draaglast van de wijk, waarbij
eenpersoonshuishoudens, waaronder kamer, studio’s en mogelijk
begeleiding belangrijk en een kritische blik op draaglast in de
we opmerken dat uitstroom van beschermd wonen slecht
alternatieven waaronder tijdelijke oplossingen. We werken samen
buurt. Hiervoor gebruiken wij het beheersplan woningsplitsing.
één van de factoren is. Alle bewoners samen hebben invloed
met de corporaties aan beschikbaarheid van passende en
op deze balans.
betaalbare woningen. Bij succes zullen tijdelijke woonplekken
-
sneller vrij komen, waardoor meer mensen een passende
Gelet op de transformatie van beschermd wonen naar beschermd
woonzorgvorm kunnen krijgen.
thuis ligt er een opgave in Assen: vraagstukken over herbestemming van bestaand vastgoed, en extra vraag op de
2-11 > Met Actium spraken we al af dat 20% van de woningen
zelfstandige woningmarkt.
gereserveerd worden voor kwetsbare groepen in het algemeen, daarbinnen 5% voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang in het bijzonder. Of dit voldoende is, is onderwerp van gesprek bij voortgangsgesprekken met de corporaties over de prestatieafspraken
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
23
MENSEN MET EEN ZORGVRAAG OF KWETSBAARHEID Werken aan woonvaardigheden
Speciaal wonen blijft nodig
We zijn blij met initiatieven waarbij mensen een tijdje met
Een deel van de Assenaren gedijt niet bij ‘gewoon’ individueel
begeleiding en hulp kunnen wennen aan regulier zelfstandig
wonen. Soms werkt juist een gezamenlijke woonvorm goed, met
wonen. Voor een deel vindt dit plaats in gewone huizen in
één been in de wijk, of wonen op meer afstand van de
gewone straten in Assen. Naast Beschermd Wonen werkt Assen
maatschappij. We willen voor deze mensen én voor andere
met Thuiswonen+: tussenvormen waarbij de inwoner de
bewoners met meer alternatieven komen. Daarmee wordt
begeleiding thuis krijgt, bij kamerbewoning, in een huurwoning
bijvoorbeeld doorstroming vanuit de maatschappelijke opvang
of in het vastgoed van de zorgaanbieder (met een huurcontract
ook gemakkelijker. Zorgpartijen willen specifieke woonvormen
op eigen naam).
toevoegen aan hun aanbod. Soms is dat op eigen locatie, zonder de prikkels van een gewone buurt. Het kan ook in de nabije
We hebben samen met woningcorporaties en zorgaanbieders een
omgeving van instellingen: een mooi voorbeeld is de Van
uitstroomprofiel opgesteld voor de cliënt. Daarin staan de
Swinderenhof waar deelnemers van het Leger des Heils in een
woonvaardigheden op hoofdlijnen genoemd zodat iemand een
hofje wonen en worden begeleid naar nieuwe zelfstandigheid.
goede huur en een goede buur kan zijn. Al tijdens het
Actium gaf aan hier bij te willen helpen en beheert dan het
intramurale verblijf wordt gewerkt aan deze woonvaardigheden,
vastgoed.
Foto: Jeroen van Kooten
zoals omgaan met geld en goede persoonlijke verzorging. Bij ‘Thuiswonen+’ in woonstraten hebben we speciale aandacht voor
2-12 > Als gemeente werken we graag mee aan plannen waarin
zorgvuldige toewijzing met als aandachtspunt: behoud en
woon(zorg)partijen het aanbod aan ‘speciaal wonen’ voor
verbeteren van de sociale balans in een straat. Hierover staan wij
kwetsbare groepen vergroten.
in contact met de corporaties en zorgaanbieders.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
24
MENSEN MET EEN ZORGVRAAG OF KWETSBAARHEID Weer Thuis: basis voor Assen en regio De sterke positie als zorgstad is iets om trots op te zijn, maar
gemeenten; -
kent niet enkel positieve effecten. Er zijn grenzen aan de
Realisatie van uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang;
draagkracht van Assen, zowel als het gaat om het samenleven in
-
Passende en betaalbare woningen;
de buurten en wijken, als om de beschikbaarheid van passende
-
Een zachte landing in de wijk.
woningen. Daar is uitstroom vanuit beschermd wonen één van de
factoren in. We benadrukken dat de sociale balans voortkomt uit
We zijn terughoudend om ruimte te geven aan nieuwe partijen
het samen leven tussen alle mensen.
met plannen voor nieuw intramuraal* aanbod. Dit omdat er vanuit extramuralisering* of de beweging van beschermd wonen
Met de corporaties, zorgpartijen, welzijnsinstellingen en andere
naar beschermd thuis geen behoefte aan is aan meer aanbod.
sociale partners stemmen we af in welke buurten het wonen van de doelgroep met een psychische kwetsbaarheid aanleiding geeft
2-13 > Om onze inwoners de aandacht en zorg te bieden die zij
tot extra aandacht. Te denken valt aan spelregels bij het wonen
verdienen, monitoren we in- en uitstroom en maken we
en het gericht wel of niet toewijzen van woningen.
afspraken met onze partners in het programma Weer Thuis.
Binnen het programma Weer Thuis spraken maakten we met regiogemeenten, zorgpartijen, corporaties en andere relevante partners afspraken over: -
Spreiding van het wonen over Assen en omliggende
* De beweging van onzelfstandig wonen inclusief zorg, naar zelfstandig wonen met vrije keuze van zorg
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
25
MENSEN MET EEN ZORGVRAAG OF KWETSBAARHEID Inclusieve stad
Hier gaan we mee door.
Assen wil een inclusieve stad te zijn. Een stad waar inwoners met verschillende achtergronden en zorgvragen mee kunnen doen en
2-14 > We geven in het bijzonder bij ontwikkelingen in de
‘gewoon’ in de buurt wonen. Dit vraagt om een goede verdeling
bestaande stad extra aandacht aan goede participatie en
van de draagkracht en draaglast tussen Assen en de
communicatie van betrokken bewoners, organisaties,
regiogemeenten. Binnen Mijn Buurt Assen wordt hier al aan
ervaringsdeskundigen. Zo houden we wijken niet alleen ruimtelijk
gewerkt. Ook bij andere projecten waar sprake is van huisvesting
maar ook sociaal in balans.
van bijzondere doelgroepen, waaronder mensen met een psychische beperking, vraagt dat om zorgvuldige participatie en communicatie met buurtbewoners, organisaties, ervaringsdeskundigen. -
In Assen zetten we in op preventie, vroegsignalering en een sluitende keten van ambulante ondersteuning, daarover
afspraken bij inkoop van zorg. -
Er is een werkagenda om de ‘stut en steun’ in de wijken te organiseren: voorzieningen om de draagkracht in de wijken te bevorderen voor alle inwoners. Denk dan aan steunpunten en inloopvoorzieningen.
-
Daarnaast kent Assen het platform Wonen, Zorg en Welzijn, dat is opgezet naar aanleiding van de Woonvisie van 2016.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
26
3 AAN DE SLAG MET ENERGIE In dit hoofdstuk gaan we in op: -
De stelling dat iedereen aan de slag moet
-
Actuele visies voor verduurzamen
-
Hoe we huiseigenaren stimuleren tot geen-spijt-
maatregelen -
Daarbinnen de ‘bloemkoolboost’: de jaren ‘70-’80 wijken
-
Verduurzamen van corporatiewoningen
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
27
IEDEREEN AAN DE SLAG MET DUURZAAM WONEN Samen verdere stappen zetten
‘Uitvoeringsprogramma Energietransitie 2019-2020’. De
Focus op wat wél kan
We willen dat iedereen aan de slag gaat met duurzaam wonen.
‘Transitievisie Warmte’ (vaststelling 2021) gaat nader in op
Volgens de trias energetica gaat besparen en isoleren vóór
Het gaat ons daarbij om méér dan alleen het klimaat: het leidt
aardgasvrij maken van de bebouwde omgeving. Ook de
opwekken. In realiteit kiezen mensen soms ook voor de
ook tot een gezondere leefomgeving, het opknappen van huizen
Omgevingsvisie (vaststelling 2021) gaat in op een duurzame
omgekeerde weg. In beide gevallen komen we bij ons doel. Om
en de omgeving, meer comfort voor bewoners. Als gemeente
stad, in een meer ruimtelijke vertaling. We werken aan een
die reden stimuleren we naast besparen en isoleren ook overal
hebben wij een grote regisserende rol in het verleiden en
klimaatadaptatieplan (2022) dat aansluit bij deze principes. In
het investeren in energieopwekking. Een voorbeeld is ‘alle daken
mogelijk maken hiervan. Dat doen we door beleid, inzet van
deze woonvisie bouwen we hier op voort en komen we met
benutten’, een Assense ambitie binnen de regionale
mensen en middelen, communicatie, instrumenten, maar ook
specifiekere ambities en maatregelen voor het wonen.
energiestrategie.
door onze openbare ruimte en verbinden zo te maken dat duurzaam wonen steeds vanzelfsprekender wordt. Hierna werken
Sociale energietransitie: sleutel tot succes
we uit hoe we vervolgstappen willen zetten met bewoners,
Alleen wanneer de verduurzaming voor alle inwoners iets
bedrijfsleven en organisaties.
oplevert, zij dat ook zo herkennen, en het voor hen werkelijk realiseerbaar is, ontstaat het draagvlak om echt stappen te
We zijn al onderweg
kunnen zetten. Het bieden van technische en financiële
Duurzaam wonen is al langer een doel, maar sinds het
oplossingen zijn basisvoorwaarden, maar de kans van slagen is
Klimaatakkoord van Parijs zien we een stroomversnelling. Hierop
groter als mensen het ook willen! Werken aan een duurzaam
volgden de Klimaatwet, het besluit om te stoppen met de
Assen vraagt dus ook om een sociale energietransitie, met
gaswinning in Groningen. Ondertussen legde Assen ambities vast
serieuze aandacht voor ideeën, vragen en zorgen onder
in de ‘Visie Energietransitie 2016-2020’ en het
inwoners, organisaties en bedrijven.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
28
ACTUELE VISIES VOOR VERDUURZAMEN Routekaart voor Assen
Ontspannen, groene stad
Regionale energiestrategie en beleidskader zonneparken
De Transitievisie Warmte heeft als uitgangspunten: haalbaar en
Een duurzame stad gaat om meer dan duurzame energie. Assen
Als input voor de regionale energiestrategie benoemen we in ons
betaalbaar, stap voor stap werken aansluiten bij natuurlijke
hanteert leidende principes die van invloed zijn op een meer
Beleidskader Zonneparken tien locaties voor zulke parken en een
beslismomenten van mensen, en ook als aardgasvrij wonen nog
ruimtelijke vertaling van duurzaam Assen: De principes
ambitie voor zon op daken. We doen nu een verkenning voor de
niet kan: stappen zetten.
‘ontspannen stedelijkheid’, ‘groene stad van het noorden’ en
langere termijn mogelijkheden voor verdere opwek van energie,
‘verbonden stad’ geven alle drie lading aan het thema
waarbij we ook naar de mogelijkheden van windenergie kijken.
Het hangt af van de omgeving (waaronder de mogelijkheden tot
duurzaamheid en wonen. Ze vragen om:
opwekking) en de gebouwen welke n warmtevoorziening nu het
-
Woonwijken waarin ruimte is voor groen, water, verblijven
Drenthe woont circulair
en activiteiten of ontspanning in de openbare ruimte,
Circulair wonen wordt langzaam maar zeker de nieuwe standaard
bestand tegen wateroverlast en hitte;
voor woningbouw. Binnen Drenthe woont circulair
Beperken van onnodige (auto)mobiliteit, stimuleren van
experimenteren corporaties samen om tot bruikbare, betaalbare,
geothermie;
duurzame mobiliteit, door te zorgen voor veilige, snelle en
schaalbare oplossingen te komen. Naar verwachting zal ook in de
-
Waar geen van deze twee kan: tussenoplossingen;
aantrekkelijke verbindingen voor fiets en voetganger;
particuliere sector de aandacht toenemen voor circulair bouwen.
-
Buitengebied: een mix aan individuele oplossingen.
Verbinden van groen vanaf de voordeur met grootschaliger
We maken daar als gemeente op dit moment nog geen beleid
groenstructuren, en verbinden van stedelijk groen met
voor, maar dit zullen we de komende jaren maken, waarbij er
natuur buiten de stad;
raakvlakken zullen zijn met de woonvisie.
meest haalbaar is: warmtenet, alles elektrisch of duurzaam gas: -
Goed geïsoleerde woningen: all-electric;
-
Waar mogelijk: hoge temperatuur warmtenetten en
-
-
De strategie tot 2030 loopt via twee sporen: 1.
Aardgasvrij maken van De Lariks en Kloosterveen: De
-
Beheer van al dit groen.
Lariks is als proeftuin al gestart (ruim 400 woningen). 2.
3-2> De komende jaren werken beleid uit voor circulair bouwen.
Aardgasvrij-ready worden in de gehele gemeente, in het
3-1 > Assen stelt in 2021-2022 een groenvisie op waarin deze
bijzonder in de ‘bloemkoolwijken’ langs de A28. Hierbij past
onderdelen aandacht krijgen. Hierin krijgt ook klimaatadaptatie
ook het inspelen op initiatieven in buurten en dorpen.
een uitwerking.
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
29
GASLOZE WIJKEN In twee verschillende wijken beginnen
nodig zijn. De uitdaging is hier bovendien extra groot omdat veel
De Transitievisie Warmte stelt voor in twee wijken als eerste te
inwoners een laag inkomen hebben en vaak andere zaken in het
werken aan aardgasvrij wonen: het gaat om De Lariks –
leven prioriteit (moeten) geven, wat een extra inspanning vergt
proeftuin in het Nationaal Programma Aardgasvrije wijken, en
om de pilot ook voor hen financieel haalbaar en voldoende
Kloosterveen. Het voorstel is om minstens 4.000 woningen vóór
aantrekkelijk te maken.
2030 aardgasvrij te maken.
3-3> De komende jaren werken we de pilot Aardgasrij De Lariks De Lariks
verder uit.
Samen met de corporaties, huurdersorganisatie en uiteraard de inwoners van de wijk zoeken we naar manieren om de wijk
Kloosterveen
aardgasvrij te maken. Daarbij is het van belang dat:
In deze wijk is de woningvoorraad relatief jong en goed
-
Aardgasvrij wonen technisch mogelijk is: er worden
geïsoleerd. Deze woningen lenen zich goed voor een ‘all electric’
meerdere bronnen onderzocht, waaronder aquathermie;
oplossing met een warmtepomp. Evengoed zijn er diverse
-
Dit ook voor iedereen financieel haalbaar (te maken) is;
aanpassingen nodig in woningen en in de woonomgeving om
-
Samen met inwoners een plan te maken.
aardgasvrij te kunnen worden.
In De Lariks wordt gewerkt aan individuele en collectieve oplossingen om de pilot technisch en financieel haalbaar te
3-4> We stellen voor aardgasvrij Kloosterveen een
maken. Voor veel huurwoningen geldt dat zij vervangen worden,
wijkuitvoeringsplan op, samen met inwoners.
waarbij nieuwbouw uiteraard aardgasvrij is – dit is onderdeel van de plannen in het kader van Mijn Buurt Assen. Voor bestaande woningen, vaak koopwoningen, geldt dat er nog veel stappen
15 april 2021 | Woonvisie Assen - bijlage vastgesteld
30
HUISEIGENAREN: VERLEIDEN TOT GEEN-SPIJT MAATREGELEN Haalbaar, betaalbaar
gebouw-gebonden financiering is waarmee ook niet-financierbare
klant. Als gemeente Assen nemen we hiervoor het initiatief.
Er liggen nog veel kansen voor huiseigenaren om te investeren in
inwoners zouden kunnen investeren, verkennen we als gemeente
Dit kan in afstemming met andere Drentse gemeenten, maar het
hun woning. We vinden het belangrijk dat hierin versnelling
een sociaal krediet.
kan ook tot een Assense variant op het energieloket leiden.
Het moet, het kan en het wonen blijft betaalbaar: er kunnen