4. Onderzoeksrapportage KPMG Besparingspotentieel Buurtkracht DEF
Tekst van het document
Onderzoeksrapport ‘Besparingspotentieel Buurtkracht Assen’ A2600037251 Gemeente Assen — 1 september 2026 2Document Classification: KPMG Confidential© 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. 2Document Classification: KPMG Confidential© 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. Inhoudsopgave Managementsamenvatting 3 1 Achtergrond en uw vraag 5 2 Aanpak onderzoeksmethode 7 3 Inleidend kader Buurtkracht Assen als achtergrond voor analyse KPMG 10 4 Analyse KPMG: budget en besparingspotentieel Buurtkracht Assen 13 5 Aanbevelingen 32 Bijlagen I. Scope Buurtkracht Assen 35 II. Uitwerking besparingspotentieel, per scenario, tot en met 2038 37 III. Onderbouwing specifieke posten scenarioanalyse 38 IV. Overzicht van gevoerde interviews 39 V. Overzicht gehanteerde bronnen 40 VI. Deskresearch besparingspotentieel 41 Disclaimer De aard van onze werkzaamheden hield in dat wij geen accountantscontrole, beoordelingsopdracht of andere assuranceopdracht hebben uitgevoerd. Wij benadrukken dat KPMG Accountants N.V. (hierna: KPMG) geen beslissingen neemt namens of participeert in enig besluitvormingsproces. In deze rapportage worden geen keuzes gemaakt. Het is de bedoeling dat u op basis van onze rapportage uw eigen conclusies trekt ten behoeve van de besluitvorming met betrekking tot het programma Buurtkracht Assen.
KPMG is niet verplicht de rapportage te actualiseren naar aanleiding van gebeurtenissen die zich na de opleverdatum voordoen. Het is niet toegestaan dit document dan wel delen daarvan, te gebruiken voor andere doeleinden dan overeengekomen. KPMG aanvaardt geen aansprakelijkheid voor het gebruik van deze rapportage anders dan waarvoor het is opgesteld en aanvaardt geen aansprakelijkheid jegens andere partijen dan gemeente Assen als opdrachtgever. Bij de totstandkoming van deze rapportage is rekening gehouden met het publiceren van het rapport (en uitkomsten van het onderzoek) door de gemeente Assen als onderdeel van de aanbesteding. Managementsamenvatting Managementsamenvatting De gemeente Assen werkt aan de transformatie van het | Besparingspotentieel komt voort uit inhoudelijke transformatie én efficiencyverbetering sociaal domein via het programma ‘Buurtkracht Assen.
| Het onderzoek laat zien dat het grootste deel van het besparingspotentieel voortkomt uit de inhoudelijke transformatie van het s | ociaal Buurtkracht Assen versterkt de sociale basis, organiseert | domein, waaronder de verschuiving van individuele maatwerkvoorzieningen naar algemene voorzieningen, collectieve ondersteuning ondersteuning dichter bij inwoners en realiseert per 1 juli | en de sociale basis, ondersteund door preventie, vroegsignalering, integrale toegang en gerichtere inzet van specialistische 2028 één taakgericht contract met één beoogde | expertise. Daarnaast worden efficiencyvoordelen verwacht door het verminderen van administratieve lasten, het anders organiseren contractpartij. De gemeente heeft KPMG gevraagd het | van taken en verantwoordelijkheden, het terugdringen van versnippering en het efficiënter benutten van personeel, huisvesting en realistische besparingspotentieel van deze beweging en | ondersteunende diensten. de voorwaarden voor realisatie te onderzoeken. | Realcasescenario wijst op structurele besparing Het besparingspotentieel komt voort uit de inhoudelijke | Voor de uitwerking van het besparingspotentieel is uitgegaan van een besparingspotentieel van 7% als een reëel uitgangspunt op transformatie: de verschuiving van individuele | basis van de interviewgesprekken met zorgaanbieders.
In de interviews is gevraagd naar een theoretische besparingsopgave van maatwerkvoorzieningen naar algemene en collectieve | 20% en wat daar de invulling van kans zijn. Daarvan geeft het merendeel aan dat een dergelijke opgave onrealistisch of onhaalbaar, voorzieningen en de sociale basis, ondersteund door | zelfs ‘radicaal’ is. Deskresearch laat zien dat gemeenten die taakgericht (al dan niet in combinatie met wijkgerichte teams) werken preventie, vroegsignalering, integrale toegang en | besparingen willen realiseren. Aanbestedingsdocumentatie beschrijven gestelde besparingsambities van circa 5- 15%. Het formuleren gerichtere inzet van specialistische expertise. | van doelen is echter wat anders dan het daadwerkelijk realiseren van doelen. Vanuit de gerealiseerde financiële effecten van Aanvullend worden efficiencyvoordelen verwacht door | gemeenten die taakgericht werken komt geen eenduidig beeld naar voren van daadwerkelijk gerealiseerde (structurele) besparingen. lagere administratieve lasten, minder versnippering en | Ook uit (actuele) financiële verantwoording van gemeenten Utrecht en Veendam komt geen eenduidig beeld naar voren van daling efficiëntere inzet van personeel, huisvesting en | van uitgaven voor Wmo, Jeugd en Welzijn (2025 en 2024 ten opzichte van 2023. backoffice diensten.
| Op basis van interviews, referentiegemeenten, beleidsdocumenten en bureauonderzoek zijn drie scenario's uitgewerkt. Het KPMG heeft een bestcase- , realcase- | en | onderscheid tussen de scenario’s volgt m.n. uit omvang en snelheid waarmee effecten worden gerealiseerd. Het realcasescenario worstcasescenario voor het besparingspotentieel | wordt als meest aannemelijk beschouwd en gaat uit van een structurele besparing van circa 1- 3% bij de start van de nieuwe uitgewerkt, waarin alle drie onderzochte scenario’s | werkwijze, oplopend naar circa 5- 7% op middellange termijn en circa 10% op langere termijn. Deze uitkomst sluit aan bij het eerdere uitgaan van een structurele besparing met verschillen in | denkmodel van gemeente Assen en hierin gehanteerde bandbreedte voor het besparingspotentieel (5- 7%), zie ook pagina 12. omvang en snelheid. | Tariefonderzoeken Wmo en Jeugdhulp geven een reële en solide basis voor het prijscomponent in De realisatie van deze structurele besparing is niet | het budget voor Buurtkracht Assen vanzelfsprekend. Om het gesignaleerde | In de uitgevoerde kostprijsonderzoeken voor Wmo (20025) en Jeugdhulp (2025) is een navolgbare, transparante en passende besparingspotentieel daadwerkelijk te effectueren is een | rekenmethodiek toegepast.
Waarvan de gehanteerde uitgangspunten in lijn zijn met de AMvB Reële Prijzen Jeugdwet en Wmo en de aantal randvoorwaarden en uitgangspunten bepalend | relevante jurisprudentie. De onderzoeken maken inzichtelijk hoe de gehanteerde uitgangspunten zijn vertaald naar tariefuitkomsten Wij adviseren hier rekening mee te houden in de | en bieden voldoende mogelijkheden om de berekeningen en gemaakte keuzes te reconstrueren. Daarmee geven de kostprijzen een aanbesteding en dialoogfase en inschrijvers hun | solide basis voor reële tarieven (rekening houdend met de voorgestelde indexatie 90% OVA en 10% PPC) in de vaststelling van het besparingsaannames, implementatieaanpak en | startbudget van Buurtkracht Assen. Hoewel we een aantal aanbevelingen hebben voor een toekomstig kostprijsonderzoek, zien we transformatievisie expliciet te laten onderbouwen. | nu geen noodzaak om op dit moment een kostprijsonderzoek te doen, gelet op het uitgevoerde onderzoek (2024). Door zo expliciet mogelijke kaders mee te geven (budget | Succes is afhankelijk van de mate waarop is voldaan aan randvoorwaardelijke inrichtingsprincipes en besparingsopgave) en verwachte transformatie- | De gerealiseerde besparing is sterk afhankelijk van de wijze waarop de transformatie wordt gerealiseerd.
Het onderzoek laat zien dat doelstellingen (aanbod) kunnen aanbieders concreter | met name implementatiekracht, professionele governance en bedrijfsvoering, voldoende ruimte voor leren en investeren, en een invulling geven aan de transformatie en benodigde | sterk partnerschap tussen gemeente, aanbieders en maatschappelijke organisaties bepalend zijn voor het succes van Buurtkracht implementatie om daarmee beoogde besparings- | Assen en het effectueren van het besparingspotentieel. Het neerzetten van een hele sterke programma organisatie is wel doelstellingen te kunnen realiseren. | randvoorwaardelijk om de doelen te gaan bereiken. Vanuit verantwoordingsperspectief (administratieve lasten, accountantskosten) is een tussentijdse ‘stelselwijziging’, nu per 1 juli 2028 © 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. | (i.p.v. 1 januari) gepland, wel een extra aandachtspunt. Er dient als gevolg daarvan twee keer in één jaar een verantwoording (en Document Classification: KPMG Confidential4 accountantscontrole) plaats te vinden aansluitend bij het stelsel wat in die periode van toepassing is. Achtergrond en uw vraag 1 6Document Classification: KPMG Confidential© 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. 1 | Achtergrond en uw vraag Leeswijzer In hoofdstuk 2 van deze rapportage lichten wij de opzet en aanpak van het onderzoek nader toe.
Hoofdstuk 3 beschrijft kort de achtergrond en context van het onderzoek. Vervolgens beschrijft hoofdstuk 4 de uitkomsten uit de uitgevoerde analyse naar het besparingspotentieel, waarna hoofdstuk 5 afsluit met onze aanbevelingen uit het onderzoek. Achtergrond en aanleiding De gemeente Assen werkt aan de transformatie van het sociaal domein via het programma ‘Buurtkracht Assen’, een wijkgerichte en integrale aanpak waarin meer nadruk ligt op de sociale basis, preventie en collectieve voorzieningen, en minder op individuele maatwerkvoorzieningen. Binnen deze beweging wordt toegewerkt naar een taakgerichte bekostiging, ter vervanging van de huidige P×Q-systematiek. In eerdere analyses is met de in te zetten transformatie een besparingspotentieel van circa 5-10% als haalbaar gezien. Dit percentage vraagt om een nadere (kwantitatieve) onderbouwing en externe validatie ten behoeve van: — de nieuwe aanbesteding (één opdracht aan een beoogde contractpartij, taakgerichte bekostiging, start 1 juli 2028); — bestuurlijke besluitvorming (college en raad); — financiële meerjarenramingen. De behoefte bestaat aan een onafhankelijk en onderbouwd onderzoek dat inzicht geeft in het realistische besparingspotentieel, inclusief de randvoorwaarden en uitgangspunten waaronder dit potentieel gerealiseerd kan worden.
Vraag aan KPMG Aanvullend, onafhankelijk onderzoek bleek nodig om inzicht te verkrijgen in het realistische besparingspotentieel van het programma Buurtkracht Assen en de voorwaarden waaronder dit potentieel kan worden gerealiseerd. In dat kader heeft de gemeente Assen KPMG gevraagd om antwoord te geven op de volgende centrale onderzoeksvragen: 1. Wat is het realistische en onderbouwde startbudget en wat is het meest realistische en haalbare (bestcase- en worstcase)besparingspotentieel van Buurtkracht Assen in de komende jaren? 2. Onder welke inhoudelijke, organisatorische en financiële voorwaarden kan dit besparingspotentieel worden gerealiseerd? Resultaat Het resultaat van het onderzoek is vastgelegd in deze rapportage, waarin de onderzoeksvragen zijn beantwoord. De rapportage geeft inzicht in de volgende aspecten: — Welke mogelijkheden er zijn voor besparing (aan kant van zowel zorgaanbieders als de gemeente Assen). — Wat de gehanteerde uitgangspunten, aannames en (rand)voorwaarden zijn voor het realiseren van de besparing. — Hoe groot de verwachte EUR-besparing is, uitgesplitst naar domein (Jeugd / Wmo / Welzijn / Sociale Basis), jaar en bruto/netto (rekening houdend met mogelijke investeringen en terugverdientijd). — Welke scenario’s voor het besparingspotentieel mogelijk zijn, uitgewerkt in een bestcase-, realcase- en worstcasescenario.
— Inzicht in of eerder berekende kostprijzen (op basis van historische cijfers over 2024) een reëel uitgangspunt zijn voor budgetbepaling van de taakgerichte bekostiging. Daarnaast geeft de rapportage inzicht in de voor het onderzoek gevolgde aanpak en een toelichting op de gehanteerde aanpak. Aanpak onderzoeksmethode 2 8Document Classification: KPMG Confidential© 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. De voor dit onderzoek gehanteerde aanpak bestaat uit vier samenhangende stappen. Deze stappen zijn erop gericht om inzichten uit de uitvoeringspraktijk, ervaringen uit andere gemeenten en beschikbare financiële en inhoudelijke data met elkaar te combineren, om zodoende te komen tot een onderbouwde analyse en beeld van mogelijke besparingen. De derde stap bestond uit een analyse van alle verzamelde informatie uit de gesprekken, in aanvulling op de ontvangen documentatie en gegevens vanuit de gemeente Assen. Hierbij is specifiek gekeken naar de domeinen Wmo en Jeugd en Welzijn (zie ook reikwijdte van het onderzoek op de volgende pagina), de reeds uitgevoerde marktconsultaties door de gemeente Assen met zorgaanbieders en de conceptuitwerking van de inkoopstrategie. Een aanvullend onderdeel van deze analyse was een beoordeling van de eerder uitgevoerde kostprijsonderzoeken door Public Procurement Research Centre (PPRC).
Daarbij is onderzocht welke rekenmethodiek is gehanteerd, welke uitgangspunten en kengetallen zijn toegepast en in hoeverre de berekende kostprijzen een realistisch uitgangspunt vormen voor de toekomstige taakgerichte bekostiging. De inzichten uit de interviews en documentstudie vormden de basis voor de verdere analyse van het toekomstige besparingspotentieel, uitgewerkt in verschillende scenario’s. Vanuit de kwantitatieve en kwalitatieve analyses volgen de conclusies en aanbevelingen die in dit rapport worden beschreven. 1. Interviews met zorgaanbieders en referentiegemeenten In de eerste stap van het onderzoek zijn interviewgesprekken gevoerd met een selectie (op voorspraak van de gemeente Assen) van zorg- en welzijnsaanbieders alsook met een aantal referentiegemeenten die ervaring hebben met een wijkgerichte aanpak binnen het sociaal domein en/of taakgerichte bekostiging (zie bijlage IV voor de beschrijving van de geïnterviewde zorgorganisaties en gemeenten). De gesprekken met zorgaanbieders waren gericht op: — het identificeren van besparingsrichtingen; — het verkrijgen van inzicht in de huidige uitvoeringspraktijk; en — het toetsen van de uitvoerbaarheid van veronderstelde besparingen. In de interviews met referentiegemeenten is gesproken met experts en ervaringsdeskundigen binnen het sociaal domein.
Tijdens de interviews is specifiek aandacht besteed aan de verwachte toekomstige situatie in Assen waarin meer ondersteuning wordt georganiseerd vanuit de sociale basis en collectieve voorzieningen. Ook is stilgestaan bij eventuele (in)efficiënties in de uitvoering, de mogelijke effecten van taakgerichte bekostiging en de gevolgen van nieuwe samenwerkingsvormen tussen aanbieders binnen het beoogde partnerschap. 3. Analyse van beschikbare data en documentatie 4. Opstellen eindrapportage In de laatste stap zijn de onderzoeksbevindingen samengebracht tot een integraal beeld van het besparingspotentieel van Buurtkracht Assen. De conceptuitkomsten en scenario's zijn besproken met de opdrachtgever. Vervolgens zijn de conclusies, aanbevelingen en beantwoording van de onderzoeksvragen uitgewerkt in het voorliggende eindrapport. In de tweede stap zijn gesprekken gevoerd met direct betrokken medewerkers van de gemeente Assen. Deze gesprekken waren gericht op het verkrijgen van inzicht in het gemeentelijk besparingspotentieel, de gemeentelijke succes- en faalfactoren en relevante randvoorwaarden voor een succesvolle implementatie. Tevens zijn de uitkomsten uit de gesprekken met aanbieders en referentiegemeenten besproken om het beeld te verrijken en waar nodig te duiden binnen de specifieke context van Assen. 2.
Plenaire sessie met betrokkenen gemeente Assen en Jeugdhulpregio Drenthe (Noord- en Midden-Drenthe: NMD) Aanpak onderzoeksmethode 2.1 | Aanpak onderzoeksmethode 9Document Classification: KPMG Confidential© 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. Reikwijdte van het onderzoek De scope van het onderzoek omvat de volgende aspecten: — De beoordeling van het besparingspotentieel van Buurtkracht Assen binnen de door de gemeente Assen te contracteren voorzieningen per 1 juli 2028 op het gebied van de Wmo en Jeugd en Welzijn (zie bijlage I voor de scope van Buurtkracht Assen). — De beoordeling van de kostprijsanalyses die eerder door PPRC zijn uitgevoerd ten behoeve van de producten binnen de scope van de toekomstige taakgerichte bekostiging. Hierbij is nadrukkelijk gekeken naar de navolgbaarheid van de toegepaste methodiek en de bruikbaarheid van de uitkomsten voor toekomstige budgetbepaling. — Potentiële besparingen bij zorgaanbieders alsook mogelijkheden voor efficiencyverbetering binnen de gemeentelijke organisatie. — De investeringen, randvoorwaarden en organisatorische veranderingen die noodzakelijk zijn om de beoogde resultaten te realiseren. De implementatie van eventuele aanbevelingen of besparingsmaatregelen maakt geen deel uit van deze onderzoeksopdracht.
— Het onderzoek is uitsluitend gericht op het identificeren, het toetsen en het onderbouwen van mogelijke besparingsscenario’s en bijbehorende randvoorwaarden voor Buurtkracht Assen. Dit betekent dat het onderzoek niet ingaat op regionaal (Noord- en Midden-Drenthe) gecontracteerde producten dan wel op producten buiten de scope van Buurtkracht Assen (zie bijlage I). Gehanteerde randvoorwaarden en uitgangspunten in het onderzoek Bij de uitvoering van het onderzoek is een aantal randvoorwaarden en uitgangspunten gehanteerd: — Het onderzoek is uitgevoerd met als doel een objectieve beoordeling te geven van het realistische besparingspotentieel en de voorwaarden die daarbij horen. De verantwoordelijkheid voor bestuurlijke keuzes en besluitvorming ligt nadrukkelijk bij de gemeente Assen. — De onderzoeksaanpak is zodanig ingericht dat de herleidbaarheid en navolgbaarheid van de bevindingen zijn geborgd. De conclusies zijn gebaseerd op een combinatie van interviews (zie bijlage IV voor een overzicht van de geïnterviewde deelnemers), documentanalyse en cijfermatige onderbouwingen (zie bijlage V voor een overzicht van de gehanteerde bronnen). Waar mogelijk zijn aannames expliciet gemaakt en vertaald naar verschillende scenario’s, zodat inzicht ontstaat in zowel de bandbreedte als de onzekerheden rondom het besparingspotentieel.
— Het onderzoek is gebaseerd op de informatie die door de gemeente Assen en de geïnterviewde partijen beschikbaar is gesteld (zie bijlage V voor een overzicht van de gehanteerde bronnen). Hierop is door ons geen accountantscontrole, beoordelingsopdracht of andere assuranceopdracht uitgevoerd. Een en ander impliceert dat aan onze rapportage geen zekerheid met betrekking tot de getrouwheid van financiële of andere informatie kan worden ontleend. — De ontvangen input vanuit de aanbieders, veelal kwalitatieve input op basis van de gevoerde gesprekken, is als beeld weergegeven in deze rapportage. Onze opdracht was niet om met de betrokken aanbieders het door ons geschetste beeld eerst met hen te valideren, alvorens dit te rapporteren aan onze opdrachtgever. De gevoerde gesprekken zijn getranscribeerd en transcripties zijn naderhand beschikbaar gesteld aan betreffende gespreksdeelnemers. Aanpak onderzoeksmethode 2.2 | Reikwijdte van het onderzoek en uitgangspunten Inleidend kader Buurtkracht Assen als achtergrond voor analyse KPMG 3 11Document Classification: KPMG Confidential© 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. Transformatie van het sociaal domein naar een toekomstbestendig stelsel De gemeente Assen heeft samen met betrokken partners in het sociaal domein (het veld) de afgelopen jaren een belangrijke basis gelegd voor de transformatie van het sociaal domein.
Daarbij is gewerkt aan het organiseren van ondersteuning dichter bij inwoners, (denk aan wijkgericht werken, Mijn Buurt Assen en bewonersinitiatieven). Ook is ingezet op een meer preventieve aanpak en het versterken van het voorliggende veld(Gezonde Marke, GALA, etc.). In de verdere doorontwikkeling heeft de Gemeenteraad in september 2025 het besluit genomen tot de transformatieopdracht voor de ontwikkeling van Buurtkracht Assen (vanaf 1 juli 2028). Dit moet leiden tot een toegankelijker ondersteunings- landschap, meer eigen regie voor inwoners en een grotere inzet van collectieve voorzieningen, waardoor een verschuiving ontstaat van zwaardere naar lichtere vormen van ondersteuning. Deze beweging vormt vanaf juli 2028 tevens de basis voor een nieuwe wijze van organiseren en bekostigen. De beoogde transformatie rust op drie met elkaar samenhangende pijlers: (1) versterking van de sociale basis, (2) laagdrempelige buurtteams als brede ingang tot ondersteuning en (3) passende inzet van specialistische zorg wanneer nodig (zie hieronder een fictieve uitwerking ter visualisatie). Ontwerpeisen nieuwe model vanuit de inkoopstrategie (in ontwikkeling) Voor Buurtkracht Assen wordt op dit moment de inkoopstrategie¹ ontwikkeld voor de lichtere ondersteuning vanuit de Wmo en Jeugdwet, Welzijn en Bestaanszekerheid (deels ook Participatiewet).
(Zie bijlage I voor de scope van Buurtkracht Assen.) Uitgangspunt is om deze integraal te organiseren en in te kopen, middels duurzame oplossingen vanuit de kracht van de inwoners, hun netwerk en de samenleving. De belangrijkste eisen uit de inkoopopdracht Buurtkracht Assen zijn:(1) uitvoering Basis- voor- ziening Maat- werk- door één contractpartij binnen een taakstellend budget, (2) integrale buurtteams en (3) versterking van de sociale basis. 1) Samenwerking in één contractpartij binnen een taakstellend budget De gemeente Assen is voornemens de opdracht ‘Buurtkracht Assen’ te gunnen aan één contractpartij van zorg- en welzijnspartijen (zie ook onderstaande visualisatie). De geselecteerde partij (ook te lezen als ‘contractpartij’ krijgt de verantwoordelijkheid voor een dekkend zorglandschap en werkt vanuit een taakstellend budget (lumpsum financiering). 2) Wijkgerichte, integrale ondersteuning en één centrale toegang via buurtteams De contractpartij vormt buurtteams binnen Buurtkracht Assen als één herkenbaar aanspreekpunt voor inwoners. Deze teams moeten ondersteuning bieden over meerdere domeinen heen (welzijn, Wmo, Jeugdwet en bestaanszekerheid). De buurtteams verzorgen daarbij de brede toegang voor vraagverheldering, triage en toeleiding naar passende ondersteuning.
Dit betekent dat de contractpartij als toegang fungeert voor inwoners met hulp- en ondersteuningsvragen die binnen de scope van de opdracht Buurtkracht Assen vallen. 3) Versterking van de sociale basis en inzet van informele netwerken Buurtkracht Assen moet bijdragen aan het versterken van buurten en het verhogen van het aantal vrijwilligersinitiatieven, mantelzorg, zorgzame gemeenschappen en andere algemene voorzieningen. Het uitgangspunt is dat zo veel mogelijk plaatsvindt vanuit eigen kracht, sociale netwerken en collectieve oplossingen voordat specialistische ondersteuning wordt ingezet. Inleidend kader Buurtkracht Assen als achtergrond voor analyse KPMG 3.1 | Transformatie Buurtkracht Assen: door middel van versterking van de sociale basis, toepassing van wijkgerichte buurtteams voor toegang en basisondersteuning, en één samenwerkingspartner voor de gemeente in opdrachtuitvoering Sociale basis Basis- voorziening Sociale basis Maat- werk 1 Inkoopstrategie Buurtkracht Assen, conceptversie (Gemeente Assen), 10 augustus 2026. Sociale basis en informele netwerken Buurtteams (1e lijn en toegang) Contractpartij = opdrachtnemer) Maatwerk (kleine doelgroep, m.n. Jeugdhulp) Gemeente Assen (opdrachtgever) Regie & moni- toring Deels verplaatsing gemeente Assen naar Buurtkracht Assen (bijv.
aanmeldteams en consulenten) Contract- mana- gement Beleids- advies Per 1 juli 2028 (taakgericht = lumpsum) 12Document Classification: KPMG Confidential© 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. De belangrijkste uitgangspunten voor het besparingspotentieel zijn geweest: — Financieel kader: • De realisatie Wmo en Jeugd, en structureel budget voor Welzijn en Bestaanszekerheid (niet afzonderlijk begroot) binnen de scope van Buurtkracht Assen is het startpunt geweest voor de berekening. • Daarbij is voor de projectie over de jaren heen uitgegaan van een autonome kostenontwikkeling van 4%. — Besparingspotentieel: • Belangrijkste uitgangspunt voor beoogde besparing in het nieuwe model (volgend uit de beoogde inzet van middelen) is gebaseerd op substitutie: het vervangen van maatwerkvoorzieningen door algemene voorzieningen (basisondersteuning) binnen de buurtteams. • Verwachte besparing Buurtkracht Assen: o 1e jaar (overgangsjaar) waarin de nieuwe werkwijze operationeel wordt is een overgangsjaar (besparing 3%); o structureel: uitgewerkt in scenario 5% en 7% jaarlijkse besparing. • Verwachte besparing gemeente Assen: minder administratieve lastendruk als gevolg van aanpassen, verplaatsen of beëindigen van taken door vervangen van geïndiceerde maatwerkvoorzieningen door algemene voorzieningen (besparing van EUR 1 miljoen in personeelskosten van de uitvoerende teams).
— Investeringen en incidentele kosten: • Benodigde investeringen (denk aan projectteam, coördinatie richting beoogde samenwerkingspartner (jaarlijks ca. EUR 350k) en inhuur externe expertise (jaarlijks ca. EUR 745k), totaal ca. EUR 1 miljoen in voorbereidingsjaren 1 en 2 en afbouw naar circa EUR 400k projectteam in overgangsjaar)). • Frictiekosten die voortkomen uit personele en organisatorische veranderingen in het eerste jaar (EUR 518k o.b.v. ervaringen gemeente Hengelo), gebaseerd op aanname EUR 28k per fte voor 50% in berekening. • Onvoorziene kosten in de eerste twee jaren (EUR 500k per jaar). De gemeente heeft als doelstelling EUR 3,7 miljoen structureel te besparen op het eigen budget sociaal domein EUR 2,7 (7%) op het huidige budget als gevolg van de transformatie en EUR 1 miljoen als interne besparing op de eigen bedrijfsvoering/administratieve lasten. De gemeente voerde hierover de dialoog met zorgaanbieders middels marktconsultaties. Als gevolg van de marktconsultaties is de behoefte ontstaan tot verdere concretisering en uitwerking van het besparingspotentieel. Een nieuwe wijze van bekostiging (taakgericht) voor Buurtkracht Assen Met de transformatie naar Buurtkracht Assen komt de introductie van een nieuwe wijze van bekostiging (taakgerichte bekostiging). Dit ter vervanging van de huidige P×Q-systematiek (voor Jeugd en Wmo).
Eerder heeft de gemeente geconstateerd dat de huidige manier van organiseren van hulp en ondersteuning vanuit deze systematiek niet langer toekomstbestendig is. Dit als gevolg van oplopende kosten, toenemende tekorten aan gekwalificeerd zorgverlenend personeel, een groeiende en complexere ondersteuningsvraag, en ontevredenheid van inwoners over bureaucratie en versnippering van het aanbod. Met de transformatie en daarmee de nieuwe wijze van bekostiging beoogt de gemeente prikkels te verleggen van productie naar maatschappelijke resultaten en passende ondersteuning. Hiervoor heeft de gemeente verschillende onderzoeken laten uitvoeren. In 2024 heeft de gemeente Assen extern advies gevraagd ten aanzien van de mogelijkheden om maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp, welzijn en bestaanszekerheid regelarm en wijkgericht te organiseren.1 Dit is vervolgens verder uitgewerkt in het rapport ‘Onderzoek regelarme stad Assen: Ondersteuning organiseren vanuit de samenleving’ en uitgewerkt in een voorkeursscenario: ‘Organiseren vanuit de samenleving’.
Vervolgens is in opdracht van de gemeente Assen in 2025 verder onderzoek gedaan, wat heeft geresulteerd in het rapport ‘Regelarme Stad vertaald in Buurtkracht Assen’.2 In dit rapport zijn organisatorische, juridische en financiële effecten verder uitgewerkt en is een financieel denkmodel opgezet voor het kunnen duiden van (financiële) effecten als basis voor het vervolgtraject. Eerdere (financiële) verkenning financieel kader en besparingspotentieel Buurtkracht Assen De uitgevoerde onderzoeken geven aan dat er sprake is van zowel incidentele als structurele financiële consequenties (structurele besparingen en investeringen alsook incidentele investeringen). Een structureel besparingspotentieel van circa 5-7% op het huidige budget (binnen de scope van het denkmodel) wordt als realistisch en haalbaar gezien. Hierbij is aangegeven dat tegenover verwachte besparingen op termijn incidentele investeringen staan in de beginjaren, omdat het realiseren van de beoogde verandering een zorgvuldige en gefaseerde aanpak vereist. Inleidend kader Buurtkracht Assen als achtergrond voor analyse KPMG 3.2 | Naar een taakgericht bekostigingsmodel voor Buurtkracht Assen; de verwachting is dat transformatie gaat leiden tot besparingen zowel bij de contractpartij als de gemeente 1 Onderzoek regelarme stad Assen (BMC), september 2024.
2 Regelarme stad vertaald in Buurtkracht Assen (Nautus), 15 mei 2025. Analyse KPMG: budget en besparingspotentieel Buurtkracht Assen 4 4.1 Verwacht besparingspotentieel 15Document Classification: KPMG Confidential© 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. Uit de door ons uitgevoerde analyse komt een breedgedragen beeld naar voren van de wijze waarop Buurtkracht Assen kan bijdragen aan een doelmatiger inrichting van het sociaal domein in de gemeente Assen. Vanuit de gevoerde gesprekken met zowel zorgaanbieders als referentiegemeenten geeft het merendeel van de geïnterviewden aan dat de beoogde beweging aansluit bij ervaringen elders en is het verbeterpotentieel binnen het sociaal domein herkenbaar. De belangrijkste besparingsmogelijkheden volgen uit: (1) eerdere en integrale samenwerking tussen professionals rondom de ondersteuningsvraag van inwoners, (2) een gerichtere en efficiëntere inzet van specialistische expertise, en (3) een snellere toeleiding van inwoners naar passende ondersteuning, waardoor zwaardere en kostbaardere vormen van hulp vaker kunnen worden voorkomen. Mogelijk besparingspotentieel realiseerbaar door zorgaanbieder(s) vanuit transformatie naar Buurtkracht Assen De analyse laat zien dat het grootste deel van het besparingspotentieel wordt verwacht aan de kant van de ondersteuning van inwoners. 1.
Substitutie van maatwerkvoorzieningen door algemene voorzieningen. De grootste besparingsmogelijkheid ligt in het verminderen van de instroom en omvang van individuele maatwerktrajecten door ondersteuning, waar mogelijk, als algemene voorziening aan te bieden. Door ondersteuning eerder en dichter bij de inwoner te organiseren, kan een deel van de huidige maatwerk-ondersteuning worden voorkomen of afgebouwd. De inschatting van de gemeente Assen is dat circa 80% van de specialistische jeugdbegeleiding binnen Buurtkracht Assen kan vallen, waarna circa tachtig maatwerktrajecten overblijven na de overgang. De maatwerkentrajecten die na de verwachte transformatie overblijven behoren tot de wettelijke verplichting om passende zorg aan te bieden. Ervaringsgemeenten die zijn gesproken voor dit onderzoek geven aan dat dit aannemelijk is. Gesproken zorgaanbieders herkennen dat in de eerder beschreven substitutie van de ondersteuning de grootste besparingsmogelijkheid zit. Een aantal aanbieders heeft gegeven de aanbesteding nog moet plaatsvinden zich behoudend opgesteld tijdens het gesprek en geen uitspraken kunnen of willen doen. Zij snappen de ontwikkelrichting maar geven aan behoefte te hebben aan meer specificatie en concretisering van de gemeenten. Echter het merendeel geeft aan 7% besparingspotentieel reëel te vinden.
Wel is er een aantal aanbieders geweest die ervaring hebben met dergelijke lokale transformaties als ook landelijk opereren in soortgelijke opdrachten in andere regio’s en gemeenten die hebben aangegeven dat vanuit hun ervaring besparingen richting 15-20% is gerealiseerd na een aanloopfase van 1-2 jaar. 2. Verschuiving van algemene voorzieningen naar de sociale basis. Een deel van de ondersteuningsvragen kan worden opgelost door inwoners eerder te verbinden aan buurtnetwerken, vrijwilligers, ervaringsdeskundigen, ontmoetingsvoorzieningen en overige maatschappelijke steunstructuren. Hierdoor neemt de afhankelijkheid van professionele ondersteuning af en wordt de beschikbare capaciteit gerichter ingezet voor inwoners die deze daadwerkelijk nodig hebben. Dit vraagt wel inspanning om deze situatie te bereiken. 3. Integrale toegang, betere benutting van specialistische expertise en brede vraagverheldering aan de voorkant. Door één brede ingang te creëren en specialistische expertise eerder te betrekken bij vraagverheldering en triage, kan gerichter worden gekeken naar de hulpvraag en ondersteuning van de inwoner vanuit gebundelde kennis en expertise op één centrale plek. Dit voorkomt onnodige verwijzingen, verkort ondersteuningstrajecten en vermindert (deels) op termijn de noodzaak voor zwaardere inzet. 4. Preventie, vroegsignalering en versterking van zelfredzaamheid.
Problemen kunnen voorkomen, eerder gesignaleerd en aangepakt worden, waardoor escalatie naar duurdere zorgvormen kan worden voorkomen of uitgesteld. Verschillende aanbieders verwachten daarnaast dat een sterkere focus op eigen kracht, herstelgericht werken en het benutten van het sociale netwerk (zoals ouders en familie) leidt tot een afname van de (langdurige) afhankelijkheid van professionele ondersteuning. 5. Collectivering van ondersteuning i.p.v. 1-op-1 (waar mogelijk). Individuele begeleiding, opvoed- en participatie-ondersteuning kunnen deels worden vervangen door groepsgerichte interventies, trainingen, inloopvoorzieningen, herstelgerichte activiteiten en andere vormen van collectieve ondersteuning. 6. Verkorting van behandel- en ondersteuningstrajecten. Wanneer problemen eerder worden herkend en passende ondersteuning eerder wordt ingezet, dan neemt de kans toe dat problematiek minder complex wordt en ondersteuningstrajecten korter kunnen duren. Hierdoor kunnen de inzet van specialistische ondersteuning over de totale ondersteuningspopulatie (inzet per inwoner) als ook de looptijd van het ondersteunings- traject afnemen. Dit vraagt wel om goede sturing op doorlooptijd (en caseload). 7. Efficiëntere inzet van personeel in een krappe arbeidsmarkt.
Door ondersteuning collectiever te organiseren en beter gebruik te maken van vrijwilligers, ervaringsdeskundigen en informele ondersteuning kan de beschikbare capaciteit doelmatiger worden ingezet en efficiënter worden benut. 8. Vermindering van administratieve lasten door indicatiearm werken.Minder indicatiestellingen, herindicaties, beschikkingen en verantwoordings-verplichtingen leiden tot minder administratieve lasten bij aanbieders. Ook de lasten die samenhangen met productie- verantwoording, contractbeheeren overige externe verantwoording nemen hierdoor af (zie ook het punt ten aanzien van vereenvoudiging van het controleprotocol in sectie 4.2 van dit rapport). Scherpte in wanneer uitgaven ‘rechtmatig’ zijn, is hierbij ‘key’. Analyse KPMG: budget en besparingspotentieel Buurtkracht Assen 4.1 | Het verwachte besparingspotentieel bij zorgaanbieders komt voornamelijk voort uit substitutie van maatwerk- door algemene voorzieningen/sociale basis/preventie, inzet expertise en sturing in toegang en efficiëntie vanuit integrale samenwerking 16Document Classification: KPMG Confidential© 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. 9. Efficiënter gebruik van huisvesting, voorzieningen en ondersteunende diensten.
Het organiseren van de ondersteuning van inwoners vanuit een contractpartij biedt mogelijkheden voor gezamenlijk gebruik van buurtvoorzieningen, ondersteunende functies en facilitaire voorzieningen. Daarnaast kunnen dubbele vastgoed-en huisvestingskosten worden verminderd door voorzieningen waar mogelijk te bundelen of gezamenlijk te exploiteren, puur bezien vanuit de kant van aanbieders. Mogelijk besparingspotentieel realiseerbaar door de gemeente Assen vanuit transformatie naar Buurtkracht Assen De gemeentelijke besparingsmogelijkheden hangen primair samen met het komen te vervallen van de indicatiestelling, die momenteel nog volledig door de gemeente wordt uitgevoerd, en met verschuiving van de intake naar de aanbieders. Het gevolg hiervan is een verschuiving van taken, verantwoordelijkheden en uitvoeringsprocessen naar de beoogde contractpartij. De uiteindelijke omvang van deze besparingen is echter afhankelijk van de definitieve taakverdeling tussen de gemeente en de beoogde contractpartij. Het besparingspotentieel ontstaat niet uitsluitend door het vervallen van werkzaamheden, maar vooral door een efficiënter ingerichte ondersteuningsketen en andere werkwijze (dingen anders te doen dan nu gebeurt). . 1. Minder uitvoeringskosten door vermindering van indicatie- en verwijsprocessen.
De ervaringen uit andere gemeenten laten zien dat vergelijkbare transformaties leiden tot minder indicatiestellingen, herbeoordelingen en administratieve processtappen binnen de gemeentelijke organisatie. De gemeente Assen verwacht vanuit de eigen berekening hiermee een totale besparing te kunnen realiseren van circa EUR 1,3 miljoen. Dit komt voornamelijk voort uit een FTE reductie grotendeels in de teams Ambulante Zorg Wmo (ca. EUR 978K), Backoffice Wmo (EUR 219K) en Coördinatoren (EUR 124K) wat wordt gedempt door EUR 250K aan extra kosten voor nieuwe functies die erbij komen. Dit is gebaseerd op een beredeneerde inschatting voornamelijk gedreven door het vervallen van taken die nu gekoppeld zijn aan het proces van indicaties en herindicaties, huidige aantallen inwoners en inrichting van processen¹. 2. Verleggen toegang naar de contractpartij. Door vraagverheldering, triage en een deel van de ondersteuning dichter bij inwoners te organiseren, verschuiven werkzaamheden vanuit de gemeentelijke organisatie naar de beoogde contractpartij. Hierdoor neemt de behoefte aan afzonderlijke toegangs-, verwijs- en coördinatieprocessen af. De gemeente Assen verwacht vanuit de eigen berekening dat er met de overdracht van het gemeentelijk personeel met een rol bij toegang een bedrag van circa EUR 1,9 miljoen gemoeid is.
Opmerking daarbij is dat gemeente Assen daarbij het uitgangspunt hanteert: “dat bij verplaatsing de medewerkers overgaan naar de contractpartij en de huidige arbeidsvoorwaarden van toepassing blijven. Op het moment dat medewerkers niet overgaan, maar de taken wel is een andere cao van toepassing en zijn de lasten en daarmee het beschikbaar te stellen budget lager”. De vraag is of reëel is te verwachten dat medewerkers overgaan met behoud van huidige voorwaarden of overgaan van de gemeentelijke cao naar zorg cao van de contractpartij. Mogelijk dat dit vanuit de aanbesteding als inkoopeis is te stellen dat huidige voorwaarden gehandhaafd blijven. Het is onduidelijk wat het mogelijke effect gaat zijn. 3. Vermindering van organisatorische versnippering en aantal aanbieders. Een belangrijke efficiëntiewinst ontstaat doordat minder organisaties rechtstreeks worden gecontracteerd (wordt één contractpartij) en ondersteuning integraal wordt georganiseerd vanuit één contractrelatie. De lasten die samenhangen met zowel zorginhoudelijke taken zoals intercollegiaal overleg als administratieve taken zoals monitoring en contractbeheer, nemen hierdoor naar verwachting af. 4. Vermindering van coördinatie- en afstemmingskosten.
Een aantal van de huidige overlegstructuren, contractrelaties en afstemming tussen afzonderlijke aanbieders kan worden vereenvoudigd doordat de gemeente primair samenwerkt met één verantwoordelijke partij ofwel contractpartij. De hoogte van deze besparing aan de kant van de gemeente Assen is niet nader gespecificeerd. 5. Efficiënter gebruik van huisvesting. De mogelijkheid bestaat om – in samenwerking met aanbieders – te kijken naar de verbeterde exploitatie van gemeentelijk vastgoed. Denk aan gezamenlijk gebruik van buurtlocaties of wijkcentra of leegstaand vastgoed. Goed om hier over de domeinen heen te kijken, bijvoorbeeld onderwijslocaties. ‘Vaste kosten’ van bestaande panden kunnen daarmee effectiever worden uitgenut en de noodzakelijke bijdrage voor huisvesting binnen Buurtkracht Assen verminderen. De mate van besparing moet nader worden onderzocht. Analyse KPMG: budget en besparingspotentieel Buurtkracht Assen 4.1 | Het verwachte besparingspotentieel bij de gemeente Assen komt grotendeels voort uit het vervallen van de indicatiestelling, naast het (waar mogelijk) intern verbeteren en efficiënter inrichten van (administratieve) processen, regie en coördinatie Conclusie: Het besparingspotentieel ligt vooral in de uitvoering en transformatie naar meer algemene en collectieve ondersteuning en een sterkere sociale basis.
In de bedrijfsvoering ontstaat ruimte door minder administratie, minder versnippering en een efficiëntere verdeling van taken. Het merendeel van gesproken aanbieders onderkent het potentieel in Buurtkracht Assen die diverse besparingsmogelijkheden bieden, echter, de exacte omvang van de bijdrage van afzonderlijke maatregelen kan op dit moment nog niet worden vastgesteld aangezien deze sterk afhankelijk is van de definitieve scope van de opdracht, de vormgeving van de contractpartij en de mate waarin de beoogde transformatie daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Vanuit ons bureauonderzoek zijn geen kengetallen of cijfers uit openbare bronnen of onderzoeken naar voren gekomen waarmee het besparingspotentieel nader kan worden gekwantificeerd.Daarnaast kan e.e.a. ook (gedeeltelijk) afhankelijk zijn van de lokale Assense context en inrichtingsprincipes, waarmee genoemde besparingen van andere gemeenten niet een-op-een over te nemen zijn (zie ook H4.3). Dit doet overigens geen afbreuk aan het eerder genoemde potentieel, maar vraagt wel om lokale invulling. 1 Daarbij is gemeente Assen voor de voorspelde instroom uitgegaan van de instroom jeugd 2025 bij de gemeentelijke toegang. Op deze instroom wordt in de nieuwe situatie een analyse uitgevoerd. Voor de helft daarvan is uitgegaan van een verkort onderzoek (50%) en voor de andere helft met de verklarende analyse (resterende 50%).
4.2 Randvoorwaarden voor effectueren besparingspotentieel 18Document Classification: KPMG Confidential© 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. Het besparingspotentieel is afhankelijk van een aantal randvoorwaarden (en de samenhang hiertussen). Deze zijn hierna beschreven naar vier inrichtingsprincipes, met daarbij per onderdeel een uiteenzetting van de specifieke (rand)voorwaardelijke vereisten om te borgen dat beoogde maatschappelijke en financiële effecten daadwerkelijk gerealiseerd worden. Wat is nodig om de transformatie succesvol te maken? De wijze waarop de transformatie (beweging naar het voorliggend veld, van maatwerk- naar basisvoorzieningen, etc.) wordt vormgegeven is bepalend voor de mate waarin financiële baten worden gerealiseerd. Analyse KPMG: budget en besparingspotentieel Buurtkracht Assen 4.2 | De mate waarin besparingspotentieel kan worden geëffectueerd en de transformatie tot een succes kan worden gemaakt komt voort uit de vraag in hoeverre kan worden voldaan aan verschillende randvoorwaarden: (1) mate van implementatiekracht en verandervermogen (2) adequaat risicodragerschap en volwassenheid bedrijfsvoering beoogde contractpartij Mate van implementatiekracht en verandervermogen zowel binnen de zorguitvoering als in de gemeentelijke organisatie 1 1. Integraal implementatieplan.
Een samenhangend implementatieplan moet borgen dat de transformatie daadwerkelijk leidt tot verandering van werkwijzen, gedrag, samenwerking en ondersteuning aan inwoners. Het plan dient duidelijkheid te bieden over doelen, governance, benodigde middelen, veranderactiviteiten en de wijze waarop maatschappelijke en financiële effecten worden gerealiseerd. 2. Voldoende looptijd. Een langere contractduur vergroot de investeringsbereidheid van aanbieders, waardoor zij eerder investeren in een duurzame inrichting van de bedrijfsvoering en de benodigde capaciteit, middelen en expertise. 3. Voldoende implementatietijd. De transformatie vraagt meerdere jaren voordat effecten zichtbaar worden. Voldoende implementatietijd is noodzakelijk om het risico te mitigeren dat organisaties worden afgerekend op financiële resultaten voordat nieuwe werkwijzen, samenwerkingsvormen en de sociale basis voldoende zijn ontwikkeld. 4. Gefaseerde invoering met behoud van continuïteit. Een zorgvuldige overgang moet voorkomen dat inwoners tussen wal en schip raken en moet waarborgen dat de kwaliteit en continuïteit van ondersteuning geborgd blijven gedurende de implementatiefase. 5. Behoud, overdracht en ontwikkeling / opleiden van personeel. Een duidelijke personeelsstrategie is noodzakelijk om het risico op kennisverlies, personeelstekorten en weerstand tegen verandering te beperken.
Daarbij zijn investeringen nodig in nieuwe competenties, zoals integraal werken, netwerkgericht ondersteunen en brede vraagverheldering. 6. Eenduidige monitoring, sturing en informatievoorziening. Gezamenlijke KPI’s, managementinformatie en monitoringsafspraken zijn noodzakelijk om tijdig bij te sturen, effecten inzichtelijk te maken en te voorkomen dat partijen verschillende beelden ontwikkelen over voortgang, kwaliteit en resultaten. De gemeente Assen komt meer ‘op afstand’, over de as van informatieverstrekking kan Assen haar eigen rol blijven vervullen en kan er worden gewerkt aan wederzijds vertrouwen vanuit transparantie en dialoog. Deze ‘dialoog’ dient eveneens vorm gegeven te worden. Adequaat risicodragerschap en voldoende volwassenheid van de interne bedrijfsvoering van de beoogde contractpartij 2 1.Heldere governance en verantwoordelijkheidsverdeling. Duidelijke afspraken over rollen, bevoegdheden en besluitvorming moeten voorkomen dat verantwoordelijkheden diffuus worden en besluitvorming binnen de contractpartij stagneert, zeker ook in geval van ‘escalatie’. 2.Financieel robuuste organisaties en risicodragerschap. De contractpartij moet beschikken over voldoende financiële draagkracht om schommelingen in volumeontwikkeling, investeringskosten en transitierisico’s op te vangen zonder dat de continuïteit van ondersteuning in gevaar komt.
Voor de opstart is voldoende bevoorschotting nodig om o.a. het bedrijfsbureau op te zetten. 3.Gezamenlijk inzicht in kosten- en volumeontwikkeling. Transparantie en tijdig inzicht in financiële en operationele prestaties moeten voorkomen dat pas of te laat kan worden bijgestuurd, alsook helderheid binnen het contractpartij met betrekking tot de verdeling van baten, het dragen van lasten en duidelijke afspraken over te hanteren parameters en verantwoording. Het gaat hierbij m.n. om het behaalde effect. 4.Vereenvoudiging controleprotocol. Gericht op het aantoonbaar maken van de rechtmatigheid. Dit reduceert de administratieve lasten en accountantskosten. De overgang per 1 juli leidt in dat betreffende jaar in ieder geval tot twee keer ‘afrekenen’ inclusief controlekosten. 5.Realistische besparingsdoelstellingen. Te hoge of te snelle besparingsverwachtingen vormen volgens aanbieders en referentiegemeenten een direct risico voor het slagen van de transformatie, omdat hierdoor onvoldoende ruimte ontstaat om nieuwe werkwijzen en voorzieningen zorgvuldig op te bouwen. Dit blijkt uit de gesprekken met referentiegemeenten. Enerzijds door benodigde aanloopperiode (eerste 1-2 jaar) en anderzijds effecten van transformatie pas na deze periode merkbaar zijn.
Gesproken gemeenten geven geen eenduidig beeld van behaalde besparingen en wat hierin een realistisch uitgangspunt is op basis van eigen ervaringen. Tevens is er sprake van uitfasering van lopende trajecten. 6.Veiligheidsventiel voor uitzonderlijke omstandigheden gekoppeld aan (demografische) ontwikkelingen. Een veiligheidsventiel moet voorkomen dat organisaties worden geconfronteerd met onbeheersbare risico’s als gevolg van uitzonderlijke volumeontwikkelingen, beleidswijzigingen of omstandigheden buiten hun directe invloedssfeer. Daarbij dient rekening te worden gehouden met demografische ontwikkelingen en verwachte toekomstige trends, bijvoorbeeld in het geval er een toenemende ondersteuningsvraag zich voordoet, terwijl het aantal inwoners van Assen niet groeit. Heldere afspraken zijn noodzakelijk over de situaties waarin een beroep op het veiligheidsventiel kan worden gedaan en de wijze waarop dit plaatsvindt (besluitvorming, inzet en verantwoording). 7.Opzetten bedrijfsvoering van de contractpartij. Aandachtspunten zijn de integratie van financiën (o.a. afspraken over resultaatverdeling of aanzuivering tekorten door individuele aanbieders), contractmanagement, kwaliteitsmanagement, ICT, huisvesting en data. Onvoldoende cohesie, onderlinge afspraken en integratie in de bedrijfsvoering kan leiden tot een suboptimale situatie. Ook fiscaliteit is belangrijk, om bijv.
onnodige btw-druk (kosten) te voorkomen bij samenwerking. 19Document Classification: KPMG Confidential© 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. Analyse KPMG: budget en besparingspotentieel Buurtkracht Assen 4.2 | De mate waarin besparingspotentieel kan worden geëffectueerd en de transformatie tot een succes kan worden gemaakt komt voort uit de vraag in hoeverre kan worden voldaan aan verschillende randvoorwaarden: (3) ruimte om te leren en te ontwikkelen en (4) partnerschap 1. Langjarig perspectief en contractduur. Een meerjarige contractrelatie is noodzakelijk om investeringen in preventie, collectieve voorzieningen en de sociale basis terug te kunnen verdienen en om te voorkomen dat partijen primair sturen op kortetermijneffecten. 2. Ruimte voor experimenteren, leren en doorontwikkeling. Omdat nog niet vooraf vaststaat welke interventies het effectiefst zullen zijn, is ruimte nodig om nieuwe werkwijzen te testen, te evalueren en aan te passen zonder dat dit direct leidt tot financiële of contractuele consequenties. 3. Voldoende ontwikkelbudget en transitieruimte. Nieuwe voorzieningen, samenwerkingsvormen en ondersteuningsconcepten vragen investeringen voordat opbrengsten zichtbaar worden. Ontwikkelbudgetten zijn daarom noodzakelijk om te voorkomen dat de transformatie stagneert door gebrek aan investeringsruimte. 4.
Acceptatie dat kosten vóór baten uit kunnen gaan. Vrijwel alle gesprekspartners benadrukken dat de eerste jaren vooral in het teken staan van opbouw, verandering en investeringen. Daarbij geven zij aan dat een nadelig gevolg van (te) vroege financiële sturing kan zijn dat noodzakelijke transformatieactiviteiten worden gepauzeerd of afgebroken voordat zij daadwerkelijk effect kunnen sorteren. 1. Maatschappelijk partnerschap gebaseerd op vertrouwen. De transformatie vraagt een verschuiving van een traditionele opdrachtgever-opdrachtnemerrelatie naar een partnerschap waarin partijen gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor maatschappelijke resultaten, risico’s en verbeteringen. 2. Mogelijkheid tot eventuele escalatie en het ‘eerlijke’ gesprek indien nodig. Onderdeel van de vertrouwensbasis en samenwerking is het kunnen voeren van een open en ‘eerlijk’ gesprek als partners bijv. als eerdere prognoses of doelstellingen niet kunnen worden behaald of verwachte omstandigheden anders zijn. Daarbij dienen ook formele escalatiemechanismen te zijn ingericht (denk aan regieteam aan kant van gemeente, veiligheidsventiel in de bekostigingsmethodiek als ook heldere lijnen binnen het contractpartij). 3. Integrale samenwerking rond inwoners.
Samenwerking over domeinen, financieringsstromen en organisatiegrenzen heen moet voorkomen dat inwoners alsnog worden geconfronteerd met versnipperde ondersteuning, overdrachten en schotten tussen organisaties. 4. Sterke verbinding met de sociale basis en maatschappelijke partners. De beoogde verschuiving naar lichtere vormen van ondersteuning kan alleen slagen wanneer buurtteams, welzijnsorganisaties, vrijwilligersinitiatieven, zorgaanbieders en maatschappelijke partners verbonden zijn en samenwerken rondom inwoners. 5. Behoud van lokale kennis, netwerken en nabijheid. Het risico bestaat dat schaalvergroting leidt tot verlies van lokale verankering. De contractpartij moet borgen dat kennis van wijken, buurten en lokale netwerken behouden blijft binnen de nieuwe structuur. 6. Actieve betrokkenheid van inwoners en gemeenschappen. Het versterken van eigen kracht, samenredzaamheid en informele ondersteuning vraagt dat inwoners niet uitsluitend als ontvanger van ondersteuning worden gezien, maar ook actief worden betrokken bij de inrichting van het ondersteuningslandschap.
Transformeren vraagt binnen de contractrelatie ruimte voor leren en ontwikkeling zowel binnen de zorguitvoering als in de gemeentelijke organisatie 3 Investeren in de ontwikkeling en het behoud van een ware partnerschap is noodzakelijk 4 Conclusie: de bevindingen bieden geen blauwdruk voor succesvolle realisatie van het besparingspotentieel, maar vormen een verzameling van randvoorwaarden en uitgangspunten die op basis van de beschikbare ervaringen, interviews en beleidsdocumenten en gegevens de kans op een succesvolle transformatie naar Buurtkracht Assen vergroten. De daadwerkelijke resultaten zullen in belangrijke mate afhangen van de wijze waarop deze randvoorwaarden en uitgangspunten tijdens implementatie en uitvoering worden ingevuld. Dit doet overigens geen afbreuk aan het eerder genoemde potentieel, maar vraagt wel om een programmatische aanpak om succesvol te zijn. We zijn bij diverse IZA-trajecten betrokken in het land, dit ziet toe op regionale samenwerking in het zorglandschap. Het adequaat neer zetten van de ‘instrumentele’ randvoorwaarden, is bepalend voor het uiteindelijke succes en de snelheid waarmee de beoogde effecten worden gerealiseerd. Het is zeker niet de enige succesfactor, maar wel een belangrijke. Dit is onverkort hier ook van toepassing. In hoofdstuk 5 is een aantal aanbevelingen opgenomen.
4.3 Berekening besparingspotentieel 21Document Classification: KPMG Confidential© 2026 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden. Om inzicht te krijgen in de bandbreedte van het mogelijke besparingspotentieel zijn drie scenario’s uitgewerkt: een bestcase-, realcase- en worstcasescenario. Deze scenario’s zijn gebaseerd op de analyse van beleidsdocumenten, marktconsultaties, interviews met aanbieders en referentiegemeenten en verrijkt met onderbouwing vanuit openbaar beschikbare bronnen (deskresearch, zie bijlage VI). De scenario’s verschillen voornamelijk in de mate waarin de beoogde transformatie daadwerkelijk slaagt, randvoorwaarden tijdig worden ingevuld en betrokken partij(en) erin slagen de nieuwe werkwijze gezamenlijk te realiseren. Voor de uitwerking van het besparingspotentieel is een aantal uitgangspunten en aannames gehanteerd (die van toepassing zijn voor alle drie de scenario’s). Namelijk: — Een gedifferentieerde besparing van 3% (worst) oplopend naar 7% (real) en 14% (best) als structurele besparing in de eindsituatie. De basis voor dit uitgangspunt is: • gesproken zorgaanbieders in de interviews geven aan dat 7% besparing reëel is, enkele aanbieders geven een hogere besparing aan als haalbaar (bijv. 17% of dat 7% te conservatief / bescheiden is) en enkele aanbieders gaven aan geen uitspraak hierover te willen doen i.v.m.
vertrouwelijkheid en onderhandelingen als ook onduidelijkheid hoe inrichting eruit komt te zien. Ook voor het eerste half jaar is uitgegaan van een gedeeltelijke besparing (hierna verder toegelicht) om zodoende vanaf het eerste moment urgentie en sturing op budget mee te geven aan beoogde contractpartij. • In de interviews is gevraagd naar een grotere besparingsopgave (specifiek ‘de theoretische situatie waarbij bijvoorbeeld 20% terug moet worden gegaan in het budget’). Het merendeel geeft aan dat een dergelijke opgave onrealistisch of onhaalbaar, zelfs ‘radicaal’ is. • Deskresearch laat zien dat gemeenten die taakgericht werken (al dan niet in combinatie met wijkgerichte teams) besparingen (willen) realiseren (Hollands Kroon, Utrecht en Veendam). Echter kan ook sprake zijn van een tegenovergesteld beeld (bijvoorbeeld regio Oostelijke Mijnstreek / Parkstad en Leeuwarden). In de openbare aanbestedingsdocumenten wordt regelmatig gesproken over te realiseren doelen, ingegeven door taak- en wijkgericht werken, besparingsambities van circa 5–15% worden genoemd (zie bijlage VI). • Het formuleren van doelen is uiteraard wat anders dan het daadwerkelijk realiseren van deze doelen.
Uit de (actuele) financiële verantwoording van gemeente Utrecht en Veendam komt geen eenduidig beeld naar voren van daling in uitgaven voor de domeinen Wmo, Jeugd en Welzijn (2025 en 2024 ten opzichte van 2023). Er zijn niet of nauwelijks feiten beschikbaar die daadwerkelijke realisatie stevig onderbouwen. Dit betekent niet dat er geen besparingen zijn gerealiseerd. De (benodigde) totale inzet van middelen kan voortkomen uit specifieke factoren of omstandigheden (bijvoorbeeld groei in populatie, indexatie, verandering zorgvraag) waar vanuit dit onderzoek (en geraadpleegde openbare bronnen) geen inzicht in is, waardoor feitelijke besparingen mogelijk deels te geniet gedaan worden door andersoortige ontwikkelingen. Het is dus lastig te duiden o.b.v. openbare data. • Afweging KPMG: gegeven het feit dat betrokken aanbieders in interviews hebben aangegeven de besparingsopgave van 7% reëel te vinden achten wij het reëel dit als uitgangspunt te hanteren in het ‘real-case’ scenario. Voor het ‘best-case’ scenario is uitgegaan van 14% - wat wij haalbaar achten omdat enkele aanbieders hebben aangegeven dat een hoger percentage realiseerbaar zou kunnen zijn maar 20% onhaalbaar (en dus uitgaat van het middelpunt) - als best-haalbare besparingspotentieel.
— Verdiepende analyse naar de onderliggende domeinen (Jeugd, Wmo en Welzijn) vanuit de deskresearch geeft geen onderbouwing van specifieke besparingen per domein o.b.v. gerealiseerde jaarcijfers van gemeente Veendam en gemeente Utrecht. Vanuit de gevoerde interviews met referentiegemeenten en zorgaanbieders is de verwachting dat besparingen met name volgen binnen Wmo en Welzijn. Ruimte om op Jeugd te besparen wordt niet of nauwelijks benoemd als kansrijk. Omdat onderbouwing ontbreekt is in de uitwerking in dit onderzoek geen onderscheid aangebracht in een besparing per domein (en dus enkel op het totaal van Wmo, Welzijn en Jeugd toegepast). — In de opstartperiode is uitgegaan van 3 (mijlpaal-)momenten: (1) 1 oktober 2027, beoogde gunningsdatum van de nieuwe aanbesteding en eerste periode van opstart, (2) de voorbereidingsperiode 1 januari tot en met 30 juni 2028 en (3) 1 juli 2028 de startdatum van het contract en ingaan van de nieuwe situatie van taakgerichte bekostiging. — Een implementatie en transitiebudget: KPMG is betrokken (geweest) bij diverse samenwerkingsverbanden tussen zorgaanbieders (bijvoorbeeld in het kader van consortiumvorming, regionale IZA-samenwerkingen en samenwerkingen gericht op het bieden van oplossing voor de wet DBA.
Een ruwe inschatting voor het benodigde budget voor de kosten voor overgang en inrichting is richtinggevend weergeven in de tabel op de volgende pagina, waarbij verwachting is dat merendeel benodigd gaat zijn in het eerste contractjaar. Analyse KPMG: budget en besparingspotentieel Buurtkracht Assen 4.3 | Uitwerking besparingspotentieel in drie scenario’s Analyse KPMG: budget en besparingspotentieel Buurtkracht Assen 4.3 | Uitwerking besparingspotentieel in drie scenario’s Verwachte kosten overgang en inrichting (x EUR) | Contractpartij | Gemeente | Bestcasescenario Uren implementatie governance, werkafspraken, proces van intake E ge oo | 200.000 | 75.000 | Het bestcasescenario beschrijft een situatie waarin de transformatie van Buurtkracht Overdracht lopende trajecten, afwikkeling maatwerk | 75.000 | Assen voorspoedig verloopt, de beoogde samenwerking effectief wordt ingericht en Bureaukosten (eenmalig) | 100.000 | vrijwel alle geïdentificeerde besparingsmechanismen maximaal tot hun recht komen. Kosten IT koppelingen met partners | 200.000 | Gehanteerde aannames binnen het bestcasescenario Kosten inrichten rapportage (contractpartij-->assen) | 100.000 Kosten onboarding medewerkers/werkplek inrichting | 100.000 | 50.000 | — Besparingsontwikkeling van 3% in het eerste half jaar, 7% in het eerste volledige Extra kosten a.g.v.
extra verantwoording in 2028 bij aanbieders | 100.000 | contractjaar en 14% structureel vanaf het derde jaar indien sprake is van verlenging Totaal | 700.000 | 300.000 | van het contract (wat is gebaseerd op de aanname dat 15-20% haalbaar is na Dit betekent dat de verwachte kosten voor overgang en inrichting EUR 700K | aanloopperiode van 1-2 jaar vanuit gevoerde gesprekken met zorgaanbieders, zie bedraagt voor de beoogde contractpartij en EUR 300K voor de gemeente. Het | H4.1). uiteindelijke bedrag is deels afhankelijk hoe de nieuwe situatie eruit gaat zien (één | — Vrijwel alle geïdentificeerde besparingsmaatregelen worden succesvol partij of meerdere partijen in een samenwerkingsverband, verwachting is dat kosten | geïmplementeerd, zowel aan de kant van de aanbieders als binnen de lager uit kunnen vallen voor de contractpartij als dit uiteindelijk één partij gaat zijn). | gemeentelijke organisatie. Het implementatiebudget loopt gefaseerd op afhankelijk van het aantal maanden | — De substitutie van individuele maatwerkvoorzieningen door algemene (20% vanaf 1-10-2027, 40% eerste deel 2028 en 40% vanaf 1-7 | -2028). | voorzieningen en sociale basis wordt grotendeels gerealiseerd. — De gehanteerde uitgangspunten per scenario zijn hierna verder beschreven en | — De gehanteerde aannames ten aanzien van populatieontwikkeling, toegelicht.