CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

4. BOPA motivering

Raadsvergadering 17 april 2025, gemeente AssenBij agendapunt: BOPA Tiny houses Witterhoofdweg28.794 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Houtopstanden Onder de Omgevingswet worden ook houtopstanden beschermd. Er wordt gecontroleerd in welke mate er sprake is van kap en of hier een meld- en/of herplantingsplicht aan de orde kan zijn. Overige gebiedsbescherming Naast de Omgevingswet zijn er nog meer regelgevingen die ingaan op het beschermen van de natuur in Nederland. Dit zijn veelal provinciale stukken, al dan niet als uitvoeringsorgaan vanuit rijksbeleid. Het gaat hierbij om regelgeving omtrent het Natuurnetwerk Nederland, ganzenfoerageergebieden en weidevogelgebieden. Deze toetsing stipt kort aan of er sprake kan zijn van een conflict tussen de provinciale regelgevingen en het geplande initiatief.

2

1.4 Karakteristiek plangebied en planvoornemen Het plangebied bestaat uit een ruderaal graslandperceel met een agrarische bestemming in een bos tussen de Witterhoofdweg en de A28 te Assen. Het graslandperceel wordt van het bos gescheiden door sloten die hieromheen staan. De omgeving van het plangebied wordt gekenmerkt door de bebouwde kom van Assen. Binnen een groter, overkoepelend project is men voornemens tiny houses te realiseren binnen het plangebied. In november 2024 is met dit uitgangspunt een veldbezoek uitgevoerd. Na de uitvoering van deze Quickscan heeft de projecteigenaar, de gemeente Assen, in een e-mail van 19 februari 2025 laten weten dat het daadwerkelijk realiseren van tiny houses geen onderdeel is van de ruimtelijke ontwikkeling die binnen deze Quickscan moet worden getoetst en het in dit geval slechts om de realisatie van nutsvoorzieningen voor deze tiny houses gaat. De te realiseren nutsvoorzieningen betreffen onder andere het vervangen van een bestaande toegangsweg, het realiseren van een nieuwe verharde weg en het realiseren van riolering onder deze wegen. In figuur 1.2. wordt een schematische weergave gegeven van de beoogde toekomstsituatie. Op basis van deze informatie is de originele Quickscan herzien.

Figuur 1.2. Een schematische weergave van de beoogde toekomstsituatie, met links het zuidelijke deel van het plangebied en rechts het noordelijke deel.

3

Figuur 1.2. Een impressie van het plangebied.

4

2 RESULTATEN QUICKSCAN 2.1 Flora Het plangebied betreft een ruderaal graslandperceel, waarin soorten werden aangetroffen als ridderzuring, pitrus, veldkers, melkdistel, braam en paardenbloem. Tijdens het veldbezoek werden geen beschermde plantensoorten aangetroffen, noch is het geschikte biotoop hiervoor aanwezig. De onder de Ow beschermde plantensoorten stellen veelal kritische eisen aan hun standplaatsen. Aan deze eisen wordt binnen het plangebied niet voldaan. De omstandigheden zijn te voedselrijk. De ligging van het plangebied in de bebouwde kom van Assen speelt hierbij een rol. •

De aanwezigheid van beschermde plantensoorten kan uitgesloten worden op basis van habitateigenschappen.

2.2 Vogels Jaarrond beschermde vogelnesten Roofvogels en uilen Nesten van vogelsoorten die jaarrond beschermd zijn bevinden zich over het algemeen in volgroeide bomen en/of bossen, zoals ooievaarsnesten en horsten van roofvogels. Vaak worden oude kraaien- of eksternesten gebruikt door roofvogels en uilen. Tijdens het veldbezoek in 2024 werden binnen de destijds gehandhaafde kaders van het plangebied geen nesten aangetroffen. Binnen deze herziene Quickscan is het plangebied echter voor een klein deel uitgebreid over een reeds bestaande verharde weg die binnen het planvoornemen wordt vernieuwd met daaronder riolering. Hoewel hierbij geen bomen worden gekapt, is het niet bekend of in bomen vlak naast deze weg potentiële jaarrond beschermde nesten aanwezig zijn. Dit kan derhalve niet op voorhand worden uitgesloten. Hier kan echter wel rekening mee worden gehouden door de werkzaamheden uit te voeren buiten de broedperiode van soorten als de ransuil en boomvalk. Deze broedperiode loopt grofweg van februari tot begin september (bron: SOVON). Gebouwbroeders Het plangebied is tevens gecontroleerd op de aanwezigheid van nesten van vogelsoorten die over het algemeen in bebouwing tot broeden komen, zoals huismus, ringmus, gierzwaluw, huiszwaluw en kerkuil. Binnen het plangebied staan geen kunstmatige bouwwerken waar dergelijke soorten in tot broeden kunnen komen. •

•

Negatieve effecten op eventueel aanwezige jaarrond beschermde boomnesten als gevolg van het planvoornemen kunnen op voorhand worden uitgesloten, mits de werkzaamheden buiten de broedperiode van soorten als de ransuil en boomvalk (februari – begin september) worden uitgevoerd. De aanwezigheid van andere jaarrond beschermde nesten binnen de invloedsfeer van het planvoornemen kan op voorhand worden uitgesloten.

Overige (broed)vogelsoorten Naast op de aanwezigheid van jaarrond beschermde nesten is het plangebied ook beoordeeld op waarden voor broedvogels waarvan de nesten niet jaarrond beschermd zijn. Het plangebied en de omgeving daarvan biedt broedmogelijkheden voor deze vogelsoorten. Zo kunnen soorten als houtduif tot broeden komen in de bomen vlak langs het plangebied en biedt de sloot nestgelegenheid voor watergebonden vogelsoorten, zoals wilde eend en meerkoet.

5

De nesten van deze soorten genieten geen jaarronde bescherming, maar zijn wel beschermd wanneer er sprake is van een actief broedgeval. Dit broedproces vindt over het algemeen plaats in de broedperiode, welke grofweg loopt van 15 maart tot 15 juli. Deze periode kan echter eerder beginnen of later eindigen, afhankelijk van de soort en klimatologische omstandigheden. Wat van belang is, is of er sprake is van een actief broedgeval. Zo ja, dan is deze beschermd. •

Binnen en vlak buiten het plangebied kunnen andere vogelsoorten tot broeden komen waarvan de nesten geen jaarronde bescherming genieten, maar wel beschermd zijn tijdens het broedproces (grofweg 15 maart - 15 juli).

2.3 Zoogdieren Vleermuizen Verblijfplaatsen Vleermuizen verblijven in Nederland over het algemeen in bomen, in gebouwen of in andere kunstmatige bouwwerken. In bomen verblijven vleermuizen vaak in oude spechtengaten of gaten die binnenin een boom zijn doorgerot als het gevolg van bijvoorbeeld het afbreken van takken. Ten tijde van het veldbezoek werden geen voor vleermuizen geschikt bevonden boomholten aangetroffen. Bovendien worden binnen het planvoornemen geen bomen gekapt. Ook de aanwezigheid van verblijfplaatsen van vleermuizen in kunstmatige bouwwerken kan op voorhand worden uitgesloten. Binnen de invloedsfeer van het planvoornemen staan geen kunstmatige bouwwerken waar vleermuizen in kunnen verblijven. Foerageergebieden en vliegroutes Ook foerageergebieden en vliegroutes van vleermuizen zijn beschermd, indien deze van essentieel belang zijn voor de instandhouding van een populatie vleermuizen in de omgeving. Als vliegroutes worden doorgaans lijnvormige landschapselementen gebruikt, zoals bomenlanen, houtwallen, watergangen en gebouwenrijen. De bosrand langs het plangebied is waarschijnlijk onderdeel van één of meer vliegroutes van vleermuizen. De omgeving van het plangebied biedt echter diverse alternatieve vliegroutes, zoals de bosranden aan weerskanten van de A28, langs de Witterhoofdweg en het militaire oefenterrein ten westen van de A28.

Hiernaast blijft de bosrand langs het plangebied behouden. Negatieve effecten op essentiële vliegroutes van vleermuizen als gevolg van het planvoornemen kunnen derhalve naar ons inzicht op voorhand worden uitgesloten. Het plangebied is waarschijnlijk tevens onderdeel van een groter foerageergebied van vleermuizen uit de omgeving hiervan. Ook in dit geval biedt de omgeving naar ons inzicht voldoende alternatieven. Zo heeft het plangebied slechts betrekking op ongeveer de helft van het totale graslandperceel en blijft de andere helft behouden. Daarnaast wordt de omgeving van het plangebied gekenmerkt door vergelijkbare graslandpercelen in bosrijke gebieden. Negatieve effecten op essentieel foerageergebied van vleermuizen als gevolg van het planvoornemen kunnen derhalve op voorhand worden uitgesloten. • • •

6

De aanwezigheid van verblijfplaatsen van vleermuizen binnen de invloedsfeer van het planvoornemen kan op voorhand worden uitgesloten. Negatieve effecten op essentiële vliegroutes van vleermuizen als gevolg van de voorgenomen werkzaamheden kunnen op voorhand worden uitgesloten. Negatieve effecten op een essentieel foerageergebied als gevolg van de voorgenomen werkzaamheden kunnen op voorhand worden uitgesloten.

Overige zoogdieren Het plangebied is tevens gecontroleerd op de aanwezigheid van (geschikt habitat van) overige beschermde soorten zoogdieren. De aanwezigheid van veel van deze overige beschermde zoogdiersoorten binnen het plangebied kan op voorhand worden uitgesloten op basis van verspreidingsgegevens (bron: NDFF) en habitateigenschappen. Binnen de invloedsfeer van de werkzaamheden werden bijvoorbeeld geen nesten van eekhoorns, dassenburchten of voor boommarters geschikte boomholten aangetroffen. Hiernaast werden geen sporen van soorten als bevers aangetroffen. Ook worden geen wateren aangetast, waardoor negatieve effecten op leefgebied van soorten als waterspitsmuis en otter als gevolg van het planvoornemen op voorhand kunnen worden uitgesloten. Uitzondering hierop wordt gevormd door de drie kleine marterachtigen bunzing, wezel en hermelijn, evenals de soort grote bosmuis. Kleine marterachtigen De drie kleine marterachtigen bunzing, wezel en hermelijn zijn in de provincie Drenthe niet vrijgesteld voor ruimtelijke ingrepen. Leefgebied van deze soorten wordt doorgaans gekenmerkt door voldoende bodem-dekkende vegetaties, voedselaanbod en (in het geval van hermelijn) water. Ook randen van bebouwde gebieden kunnen onderdeel zijn van het leefgebied van deze soorten.

Het bosgebied rond het plangebied kan naar ons inzicht verblijfplaatsen van deze soorten herbergen, onder andere doordat uit de omgeving hiervan recente (<5 jaar) waarnemingen bekend zijn van zowel bunzingen als wezels (bron: NDFF). Het veld dat deels onderdeel is van het plangebied kan een essentiële functie vervullen als foerageergebied voor deze soorten. Echter, binnen het planvoornemen wordt slechts een klein deel van dit veld aangetast (zie figuur 1.2). Op basis hiervan kunnen significant negatieve effecten op essentieel leefgebied van kleine marterachtigen als gevolg van het planvoornemen ons inziens op voorhand worden uitgesloten. Het kan echter niet op voorhand worden uitgesloten dat tijdens de uitvoering van de werkzaamheden door marterachtigen gebruik wordt gemaakt van het plangebied. Hiervoor dient men zich te houden aan de specifieke zorgplicht voor ruimtelijke ingrepen (zie bijlage I). Grote bosmuis Het leefgebied van de grote bosmuis bestaat uit diverse biotopen, waaronder braakliggende landen, parken en bosranden. Het plangebied bevindt zich binnen het verspreidingsbeeld van deze soort, waarvan diverse recente (<5 jaar) waarnemingen bekend zijn op ca. 2,5 km afstand van het plangebied (bron: NDFF).

Het plangebied heeft ten tijde van dit schrijven een agrarische bestemming en wordt hiervoor voorafgaand aan de uitvoering van het planvoornemen opnieuw éénmalig benut. Gelet op het intensieve beheer dat gepaard gaat met deze agrarische invulling kan het naar ons inzicht op voorhand worden uitgesloten dat het plangebied onderdeel is van het leefgebied van de grote bosmuis. Hiernaast wordt ons inziens voldoende afstand bewaard tussen de te realiseren nutsvoorzieningen en omliggende dekkende vegetatiestructuren zoals bramenstruwelen, waardoor negatieve effecten op omliggend potentieel habitat van deze soort tevens op voorhand kunnen worden uitgesloten. Binnen het plangebied kunnen tevens zoogdiersoorten aanwezig zijn die binnen de provincie Drenthe ten tijde van dit schrijven zijn vrijgesteld voor ruimtelijke ingrepen. Voor deze soorten dient men zich te houden aan de specifieke zorgplicht voor ruimtelijke ingrepen (Bijlage I).

7

•

•

•

(significant) Negatieve effecten op (leefgebied van) kleine marterachtigen en de grote bosmuis als gevolg van het planvoornemen kunnen naar ons inzicht op voorhand worden uitgesloten. Negatieve effecten op (leefgebied van) overige beschermde zoogdiersoorten, zoals otter en waterspitsmuis als gevolg van het planvoornemen kunnen op voorhand worden uitgesloten. In het plangebied komen andere licht beschermde soorten voor. Voor deze soorten geldt een provinciale vrijstelling in het geval van ruimtelijke ontwikkelingen, maar geldt wel de specifieke zorgplicht voor ruimtelijke ingrepen (zie Bijlage I).

2.4 Reptielen Het plangebied is tevens gecontroleerd op waarden voor beschermde reptielen. Uit de omgeving van Assen zijn, naast uitgezette soorten, recente (<5 jaar) waarnemingen bekend van diverse soorten reptielen, te weten adder, gladde slang, hazelworm, levendbarende hagedis en ringslang (bron: NDFF). Deze waarnemingen zijn echter vrijwel uitsluitend bekend uit natuurgebieden in de omgeving van Assen, zoals het Fochteloërveen en het Drentsche-Aa gebied. Het plangebied biedt naar ons inzicht geen geschikt leefgebied voor deze soorten. Zo ontbreekt het in het plangebied aan geschikt foerageergebied. De aanwezigheid van deze soorten binnen het plangebied kan derhalve naar ons inzicht op voorhand worden uitgesloten. •

De aanwezigheid van (leefgebied van) beschermde reptielen binnen het plangebied kan op voorhand worden uitgesloten.

2.5 Amfibieën Het plangebied is gecontroleerd op waarden voor beschermde amfibieën. Uit de omgeving van Assen zijn recente (<5 jaar) waarnemingen bekend van de soorten Alpenwatersalamander, boomkikker, heikikker, kamsalamander, poelkikker en rugstreeppad (bron: NDFF). Binnen het planvoornemen worden geen wateren aangetast. Negatieve effecten op voortplantingswater van deze soorten als gevolg van het planvoornemen kunnen derhalve naar ons inzicht op voorhand worden uitgesloten. Het plangebied betreft een voormalig agrarisch perceel dat in het voorjaar van 2024 nog intensief leek te worden beheerd (bron: Google Earth). Aan de hand hiervan wordt beredeneerd dat de kans op aanwezigheid van landhabitat van beschermde amfibieën binnen het plangebied ten tijde van dit schrijven dusdanig klein wordt geacht dat we het niet realistisch vinden om hier rekening mee te houden bij de voortgang van het project. Binnen het plangebied komen tevens andere, lichter beschermde amfibieën voor. Hoewel deze soorten zijn vrijgesteld voor ruimtelijke ingrepen, dient men zich wel te houden aan de specifieke zorgplicht voor ruimtelijke ingrepen (zie bijlage I). •

•

Negatieve effecten op (leefgebied van) beschermde amfibieën, waaronder Alpenwatersalamander, heikikker, kamsalamander en poelkikker als gevolg van de voorgenomen werkzaamheden kunnen op voorhand worden uitgesloten. Voor andere, licht beschermde, vrijgestelde soorten geldt de specifieke zorgplicht voor ruimtelijke ingrepen (zie Bijlage I).

2.6 Vissen Het plangebied is gecontroleerd op waarden voor de in Nederland voorkomende groep beschermde zoetwatervissen. Binnen het planvoornemen worden geen wateren aangetast.

8

Negatieve effecten op het leefgebied van soorten als de grote modderkruiper als gevolg van het planvoornemen kunnen derhalve op voorhand worden uitgesloten. •

Negatieve effecten op leefgebied van beschermde zoetwatervissen als gevolg van het planvoornemen kunnen op voorhand worden uitgesloten.

2.7 Ongewervelden De meeste onder de Ow beschermde soorten ongewervelden, zoals dagvlinders, libellen, mollusken of (water)kevers hebben zeer specifieke habitateisen die in specifieke biotopen worden aangetroffen. Van dergelijke habitateigenschappen is binnen het plangebied geen sprake. Zo is er geen geschikt habitat voor waardplanten van beschermde vlinders en worden er geen geschikte waterlichamen aangetast waarin beschermde libellen zich voort kunnen planten. Negatieve effecten op (leefgebied van) beschermde ongewervelden als gevolg van het planvoornemen kunnen op voorhand worden uitgesloten. •

Negatieve effecten op leefgebied van beschermde ongewervelden als gevolg van de voorgenomen werkzaamheden kunnen op voorhand worden uitgesloten.

9

2.8 Gebiedsbescherming Tijdens de bureaustudie zijn geen vormen van gebiedsbescherming naar voren gekomen die betrekking hebben op het plangebied. Het plangebied is geen onderdeel van een Natura2000gebied, ganzenrustgebied, weidevogelleefgebied of akkervogelleefgebied. Hiernaast wordt het plangebied van het dichtstbijzijnde deel van het NatuurNetwerk Nederland (NNN) gescheiden door de A28, waardoor negatieve effecten hierop als gevolg van het planvoornemen naar ons inzicht nihil en verwaarloosbaar zullen zijn (bron: Kaartportaal provincie Drenthe). Negatieve effecten op de doelstellingen van deze gebieden als gevolg van het planvoornemen, anders dan die als gevolg van stikstofuitstoot, kunnen naar ons inzicht op voorhand worden uitgesloten. •

Negatieve effecten op beschermde gebieden (anders dan effecten als gevolg van stikstofuitstoot) kunnen naar ons inzicht op voorhand worden uitgesloten.

Stikstofgevoeligheid Het plangebied bevindt zich op circa 950 meter van het dichtstbijzijnde Natura2000-gebied Witterveld (bron: AERIUS calculator). Binnen het planvoornemen worden nutsvoorzieningen voor diverse tiny houses gerealiseerd. Hierbij komt waarschijnlijk extra stikstof vrij, bijvoorbeeld als gevolg van de inzet van mobiele werktuigen en na afronding van het planvoornemen, als gevolg van een toename in de hoeveelheid verkeersbewegingen van en naar het plangebied. Mogelijk is voor de voortgang van het project een AERIUS-berekening benodigd. •

Mogelijk is een AERIUS-berekening benodigd voor de voortgang van het project. De provincie Drenthe is bevoegd gezag in deze.

2.9 Houtopstanden Als er een (deel van een) houtareaal wordt gekapt van meer dan 10 are (1000 m2) of een (deel van een) bomenrij van meer dan 20 bomen buiten de bebouwingscontour houtkap kan er sprake zijn van een meld- en/of herplantingsplicht. Binnen het planvoornemen worden geen bomen gekapt. Er is derhalve geen sprake van een meld- en/of herplantingsplicht. •

10

Er is geen sprake van een meld- en/of herplantingsplicht.

3 SAMENVATTING EN CONCLUSIES 3.1 Overzicht beschermde soorten In onderstaand overzicht worden de aangetroffen en potentieel aanwezige beschermde soorten en hun beschermingsstatus binnen de invloedssfeer van de werkzaamheden samengevat. In de Omgevingswet, onder het Besluit activiteiten leefomgeving (hierna Bal) zijn vooral vaste verblijfplaatsen (voortplantingslocaties zoals nesten, holen, kraamkolonies etc.) van belang, maar ook de functionele leefomgeving die vaste verblijfplaatsen in stand houdt. In dit overzicht zijn alleen die soorten opgenomen, waarvoor het plangebied onderdeel vormt van hun leefgebied en/of levenscyclus en waarop eventueel in de toekomst geplande werkzaamheden van negatieve invloed kunnen zijn. Tabel 3.1 Overzicht van aangetroffen en potentieel voorkomende beschermde flora en fauna in en rond het plangebied. Soortgroep

Soort

Aanwezigheid

Vogels

Algemene Broedvogels

Ja

X

Mogelijk

X

Vogels Zoogdieren Overige soortgroepen Gebiedsbescherming

Jaarrond beschermde boomnesten Kleine marterachtigen

Art 11.37 Bal Art. 11.46 Bal

Mogelijk

Overige soorten

Ja

(extra) Stikstofuitstoot

Ja

Art. 11.54 Bal

Vrijgesteld Advies Werken buiten broedseizoen of onder begeleiding van een ecoloog. Werken buiten broedperiode van soorten als ransuil en boomvalk.

X

Specifieke zorgplicht. X

Specifieke zorgplicht. Informeren bij de provincie Drenthe

3.2 Effectbespreking en aanbevelingen Algemene broedvogels Binnen en vlak buiten het plangebied kunnen vogelsoorten tot broeden komen waarvan de nesten geen jaarronde bescherming genieten. Een deel van deze soorten betreft soorten die in de provincie zijn aangewezen als zogenaamde ‘categorie 5’ soorten, waaronder scholekster. We adviseren om de voorgenomen werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren. Voor het broedseizoen wordt over het algemeen de periode van 15 maart-15 juli aangehouden. Afhankelijk van de soort en klimatologische omstandigheden kunnen soorten echter eerder of later in het jaar tot broeden komen. Wat voor deze soorten van belang is, is of er sprake is van een broedgeval. Zo ja, dan is deze altijd beschermd. Jaarrond beschermde boomnesten De aanwezigheid van jaarrond beschermde boomnesten van soorten als ransuil en boomvalk in bomen langs een deel van het plangebied kan niet op voorhand worden uitgesloten. We adviseren de werkzaamheden buiten de broedperiode van deze soorten uit te voeren. Deze periode loopt grofweg van februari tot begin september (bron: SOVON). Indien hieraan kan worden voldaan, kunnen negatieve effecten op eventueel aanwezige jaarrond beschermde boomnesten als gevolg van het planvoornemen ons inziens op voorhand worden uitgesloten.

Kleine marterachtigen Hoewel significant negatieve effecten op eventueel essentieel leefgebied van kleine marterachtigen als gevolg van het planvoornemen ons inziens op voorhand kunnen worden uitgesloten, kan niet worden uitgesloten dat deze soorten binnen het plangebied aanwezig zijn op het moment dat er (grond)werkzaamheden worden uitgevoerd. Voor deze soorten dient men zich te houden aan de specifieke zorgplicht voor ruimtelijke ingrepen.

11

Deze schrijft voor dat men verplicht is alles wat redelijkerwijze mogelijk is, te doen of juist te laten om schade aan wilde planten en dieren (in dit geval kleine marterachtigen) zo veel mogelijk te voorkomen. In het geval van dit plangebied kan dit tot uiting worden gebracht door zo te werken dat kleine marterachtigen de kans krijgen te vluchten, bijvoorbeeld door graafwerkzaamheden in één richting uit te voeren en de werkzaamheden op een rustig tempo en gefaseerd in tijd en ruimte uit te voeren. Voor meer informatie over de specifieke zorgplicht voor ruimtelijke ingrepen wordt verwezen naar Bijlage I. Specifieke zorgplicht soortbescherming Er kunnen soorten voorkomen in het plangebied waarvoor een vrijstelling geldt voor ruimtelijke ingrepen. Voor deze soorten geldt een specifieke zorgplicht (art. 11.27 Bal). Deze specifieke zorgplicht schrijft voor dat men bijvoorbeeld verplicht is om alles wat redelijkerwijze mogelijk is, te doen of juist te laten om schade aan wilde planten en dieren zo veel mogelijk te voorkomen. Dit kan bijvoorbeeld tot uiting worden gebracht door altijd zo te werken, dat dieren kunnen ontsnappen en/of deze te verplaatsen naar een geschikt biotoop in de directe omgeving. De specifieke zorgplicht geldt voor de fysieke leefomgeving, inclusief elke soort en elk individu in Nederland.

Voor de voorwaarden waaraan de vrijstellingen moeten voldoen in het kader van de soorten waarvoor een vrijstelling geldt, wordt verwezen naar Bijlage I. (extra)Stikstofuitstoot Voor de voortgang van de voorgenomen werkzaamheden is mogelijk een AERIUS-berekening benodigd. We adviseren te informeren bij het bevoegd gezag in deze, de provincie Drenthe.

3.3 Overzicht vervolgstappen Het planvoornemen kan zonder bezwaren doorgang vinden binnen de kaders van de vigerende natuurwetgeving, mits aan de volgende voorwaarden wordt voldaan: • • • • •

12

Broedvogels: werken buiten het broedseizoen (grofweg 15 maart-15 juli). Jaarrond beschermde boomnesten: werken buiten broedperiode ransuil & boomvalk (februari – begin september). Kleine marterachtigen: naleven specifieke zorgplicht. Zorgplicht: naleven van de specifieke zorgplicht(en). AERIUS-berekening: informeren bij provincie Drenthe.

4 LITERATUUR EN BRONNEN Bronnen internet AERIUS calculator https://calculator.aerius.nl/ Google Earth https://earth.google.com/web/ NDFF https://ndff-ecogrid.nl/uitvoerportaal/ Kaartportaal Provincie Drenthe https://kaartportaal.drenthe.nl/portal/home/ Ravon http://www.ravon.nl/Soorten/Soortinformatie Sovon https://www.sovon.nl/nl Verspreidingsatlas planten FLORON http://www.verspreidingsatlas.nl/planten Waarneming.nl https://waarneming.nl Zoogdiervereniging www.zoogdiervereniging.nl

13

BIJLAGE I WET- EN REGELGEVING De wettelijke bescherming van natuurwaarden valt in grote lijnen uiteen in drie delen: soortbescherming, gebiedsbescherming en houtopstanden.

Ow Soortbescherming De Omgevingswet draagt onder andere zorg voor de bescherming van in het wild voorkomende dier- en plantensoorten. De wet bevat een aantal verbodsbepalingen die ervoor moeten zorgen dat de gunstige staat van instandhouding van alle in het wild levende dier- en plantensoorten zal blijven gewaarborgd. De Omgevingswet verdeelt beschermde soorten in twee groepen, de Europees beschermde soorten en de nationaal beschermde soorten. De eerste groep bestaat uit strikt beschermde soorten uit de Vogel- en Habitatrichtlijn (art. 11.37 en 11.46 in het Besluit activiteiten leefomgeving, hierna Bal). De Vogel- en Habitatrichtlijn zijn richtlijnen van de Europese Unie waarin wordt aangegeven welke diersoorten en welke typen natuurgebieden door de lidstaten dienen te worden beschermd. In de tweede categorie staan de overige (nationaal) beschermde soorten (art. 11.54 Bal). Binnen de Omgevingswet vullen Europese en nationale wetgeving elkaar aan. De Habitatrichtlijnsoorten (art. 11.46 Bal) genieten een iets zwaardere bescherming dan de nationaal beschermde soorten (art. 11.54 Bal). Zo geldt voor de nationale soorten geen verbod op het verstoren, iets wat wel het geval is bij de Habitatrichtlijnsoorten. Ook zijn de belangen waaronder ontheffing aangevraagd mag worden, voor de nationaal beschermde soorten uitgebreider dan voor de habitatrichtlijnsoorten.

Vogels en verstoring Voor alle (op Europees grondgebied) inheemse vogelsoorten, zoals benoemd in artikel 1 van de Vogelrichtlijn geldt dat het verboden is om in het wild levende vogels te doden of te vangen, opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen, opzettelijk te beschadigen, te rapen of nesten van vogels opzettelijk weg te nemen. Ook is het verboden om vogels opzettelijk te storen. Dit is echter niet van toepassing indien de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort of wanneer de activiteit uitvoering geeft aan een instandhoudingsmaatregel of passende maatregel. Dit kan dus ook tijdens het broedseizoen het geval zijn, als kan worden aangetoond of beargumenteerd dat de verstoring geen negatieve effecten heeft op (de kansen van) het broedsucces of wanneer een activiteit van belang is voor de instandhouding van een soort. Of dit van toepassing is hangt af van meerdere factoren, zoals de biologie van een soort, de fase van de broedtijd waarin het broedpaar zich op dat moment bevindt (zoals balts, nestbouw, eieren of jongen), de mate van verstoring en de effecten van het niet uitvoeren van een activiteit. Een ter zake kundige ecoloog kan in voorkomende gevallen bepalen wat wel of niet geldt als wezenlijke verstoring of noodzakelijke activiteit.

In aanvulling op bovenstaande wordt er door de provincies een lijst met vogelsoorten gehanteerd, waarvan de nesten jaarrond bescherming genieten. Binnen deze categorie wordt onderscheid gemaakt in soorten met jaarrond beschermde nesten (categorie 1 tot en met 4) en vogels met mogelijk jaarrond beschermde nesten (categorie 5). Habitatrichtlijn Voor alle soorten die zijn opgenomen onder bijlage IV van de habitatrichtlijn (onderdeel a), bijlage II van het verdrag van Bern en bijlage I van het verdrag van Bonn (excl. vogels benoemd onder artikel 1 van de vogelrichtlijn) geldt dat het verboden is om deze in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te doden, te vangen, te verstoren, hun eieren te vernielen of te rapen en voortplantingsplaatsen of rustplaatsen te beschadigen of te vernielen. Daarnaast geldt voor de soorten die worden genoemd in bijlage IV van de habitatrichtlijn (onderdeel b) en

-1-

bijlage I van het verdrag van Bern dat het opzettelijk plukken, verzamelen, afsnijden, ontwortelen of vernielen verboden is. Dit verbod is niet van toepassing wanneer de activiteit uitvoering geeft aan een instandhoudingsmaatregel of passende maatregel. Of dit van toepassing is hangt ook in dit geval af van meerdere factoren, zoals de periode van het jaar waarin jongeren worden geworpen, de bloeiperiode, de mate van verstoring en de effecten van het niet uitvoeren van een activiteit. Een ter zake kundige ecoloog kan in voorkomende gevallen bepalen wat wel of niet geldt als noodzakelijke activiteit. Overige in Nederland beschermde soorten In bijlage IX, onderdeel a van het Bal worden nationaal beschermde soorten genoemd. Het is verboden deze opzettelijk te doden of in het wild levende zoogdieren, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen en kevers die zijn opgenomen in deze bijlage te vangen. Het is tevens verboden vaste voortplantingsplaatsen, rustplaatsen of eieren van deze soorten opzettelijk te beschadigen en te vernielen. Hiernaast is het verboden om soorten die zijn opgenomen onder onderdeel b van bijlage IX te plukken, verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen binnen hun natuurlijke verspreidingsgebied.

Dit verbod geldt niet voor de soorten bosmuis, huisspitsmuis en veldmuis, voor zover deze dieren zich in of op gebouwen of daarbij behorende erven of roerende zaken bevinden. Ook geldt dit verbod niet als de activiteit uitvoering geeft aan een instandhoudingsmaatregel of passende maatregel. Vrijgestelde soorten Provincie Drenthe Hoewel de Omgevingswet een nationale wet is, kunnen de provincies (als de bevoegde gezagen) soorten aanwijzen die vrijgesteld kunnen worden van de beschermde status, als het gaat om ruimtelijke ontwikkelingen. Tabel 2.1 geeft een overzicht van de via de Omgevingsverordening 2022 door de Provincie Drenthe vrijgestelde soorten (zoogdieren en amfibieën). De verordening van de Provinciale Staten van Drenthe is te vinden op https://zoek.officielebekendmakingen.nl/prb-2023-14379.pdf Tabel 1. Vrijgestelde soorten Provincie Drenthe.

Zoogdieren Aardmuis Bosmuis Dwergmuis Dwergspitsmuis Egel Gewone bosspitsmuis Haas Huisspitsmuis Konijn Ondergrondse woelmuis Ree Rosse woelmuis Tweekleurige bosspitsmuis Veldmuis Vos Woelrat

Amfibieën Bastaard(middelste groene)kikker Bruine kikker Gewone pad Kleine watersalamander Meerkikker

Voorwaarden vrijstellingen Zoals gezegd zijn de vrijstellingen onder het bevoegd gezag van de Provincie Drenthe, en zijn hiermee geen onderdeel van de Omgevingswet zelf. De provincie heeft de soorten zoals die genoemd zijn in bovenstaande tabel niet zonder meer vrijgesteld, hier zijn voorwaarden aan verbonden. Ten eerste gelden de vrijstellingen niet in alle situaties. Deze zijn alleen van toepassing als de geplande werkzaamheden onder één van de volgende noemers vallen:

-2-

a. In het kader van ruimtelijke inrichting, ontwikkeling van gebieden, daaronder begrepen het daarop volgende gebruik van het ingerichte of ontwikkelde gebied; b. In het kader van bestendig beheer of onderhoud aan vaarwegen, watergangen, waterkeringen, waterstaatswerken, oevers, luchthavens, wegen, spoorwegen of bermen, of in het kader van natuurbeheer; c. In het kader van bestendig beheer of onderhoud in de landbouw of bosbouw; d. In het kader van bestendig beheer en onderhoud van de landschappelijke kwaliteiten van een bepaald gebied. Ten tweede is het van belang dat er de vrijstelling alleen van toepassing als geen goedgekeurde gedragscode van toepassing is (artikel 11.59 Bal) en geen andere bevredigende oplossing voorhanden is (Artikel 8,74l, lid 1 Besluit kwaliteit leefomgeving, hierna Bkl). Ten derde geldt de aangewezen vergunningsvrije activiteit voor de in bijlage 5.1 van de Omgevingsverordening bij betreffende soort genoemde vergunning-vrije activiteiten, middelen en methoden, en indien wordt voldaan aan de aldaar gestelde aanvullende voorschriften. Ten vierde blijft de zorgplicht, zoals bepaald in artikel 11.27 (Bal) onverminderd van kracht met het toepassen van de hierboven benoemde aangewezen vergunning-vrije activiteit.

Indien bovengenoemde voor ruimtelijke ingrepen vrijgestelde soorten voorkomen binnen een plangebied of buiten een plangebied, maar binnen de invloedsfeer van een planvoornemen, is een vergunning voor deze soort dus niet nodig. Zorgplicht art 11.27 Bal Onder de Ow zijn twee vormen van zorgplicht benoemd; een algemene zorgplicht en een specifieke zorgplicht. De algemene zorgplicht houdt in dat overheden, bedrijven en burgers allen verantwoordelijk zijn voor de leefomgeving. Wanneer sprake is van specifieke rijksregels, bijvoorbeeld in het geval van ruimtelijke ingrepen wordt deze algemene zorgplicht vervangen door een specifieke zorgplicht (art. 11.27 Bal). In deze specifieke zorgplicht wordt benoemd dat een handeling onder deze specifieke zorgplicht valt als de persoon die de handeling uitvoert weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat deze handeling nadelige gevolgen kan hebben voor de fysieke leefomgeving. Ook het nalaten van een handeling kan onder deze specifieke zorgplicht vallen. De specifieke zorgplicht voor het uitvoeren van ruimtelijke ingrepen kan worden opgedeeld in drie stappen voor de persoon die de handeling uitvoert. Deze persoon is verplicht; a. Alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van diegene kunnen worden gevraagd om die gevolgen te voorkomen. b.

Voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen: die gevolgen zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken. c. Als die gevolgen onvoldoende kunnen worden beperkt: die activiteit achterwege laten voor zover dat redelijkerwijs van diegene kan worden gevraagd. Wanneer ruimtelijke ingrepen betrekking hebben op een rijksmonument of werelderfgoed zijn opties b en c niet aan de orde.

-3-

Ow Gebiedsbescherming Gebiedsbescherming houdt in dat gebieden met belangrijke natuurwaarden wettelijk zijn beschermd. Het gaat hierbij om het NatuurNetwerk Nederland (NNN, voorheen de Ecologische Hoofdstructuur of EHS), Natura 2000-gebieden en bijzondere natuurgebieden en landschappen. NatuurNetwerk Nederland Strikt genomen valt slechts een deel van het NNN onder de Omgevingswet aangezien dit deels bepaald wordt door de provincies en niet door het Rijk. In artikel 7.8 Bkl zijn instructieregels opgenomen voor de bescherming, instandhouding, verbetering en ontwikkeling van de wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN. Deze wezenlijke kenmerken en waarden worden provinciaal vastgesteld conform artikel 7.7 van het Bkl. Ook het beschermingsregime voor het NNN is uitgewerkt in de Omgevingswet. In artikel 7.8 Bkl wordt beschreven dat de regels, die worden opgesteld door de provincies verzekeren dat in ieder geval de kwaliteit en oppervlakte van het NNN niet achteruitgaan, dat de samenhang tussen de gebieden van het NNN wordt behouden en dat, als binnen het NatuurNetwerk activiteiten worden toegelaten die nadelige gevolgen kunnen hebben voor de wezenlijke kenmerken of waarden van het NNN, deze gevolgen tijdig worden gecompenseerd, zodanig dat de kwaliteit, oppervlakte en samenhang van het NNN behouden blijft.

Natura 2000-gebieden Indien werkzaamheden worden uitgevoerd die invloed hebben op een Natura2000-gebied moet onderscheid worden gemaakt tussen een Natura2000-activiteit en een andere type activiteit. Een natura2000-activiteit wordt in artikel 1.1 van de omgevingswet gedefinieerd als een “activiteit, inhoudende het realiseren van een project dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura2000-gebied, maar afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor een Natura2000-gebied.” Tenzij sprake is van een vergunningsvrij geval dient voor deze activiteiten een voortoets te worden uitgevoerd. Hoewel voor andere typen activiteiten of voor vergunningsvrije activiteit geen vergunningsplicht geldt, blijft de specifieke zorgplicht voor deze activiteiten van toepassing. Onder de Omgevingswet wordt het Programma stikstofreductie en natuurverbetering, welke tevens onderdeel was van de voormalige Wet natuurbescherming voortgezet. Beleidsregels met betrekking tot intern en extern salderen blijven voorlopig onveranderd. Zo vindt vergunningverlening voor natura2000-activiteiten met stikstofdepositie plaats aan de hand van stikstofdepositieruimte in AERIUS register.

Bijzondere natuurgebieden en landschappen Zowel de staat als provincies kunnen op basis van artikel 2.44 van de Omgevingswet bijzondere natuurgebieden en in het geval van provincies bijzondere landschappen aanwijzen. In het geval van bijzondere nationale natuurgebieden kunnen deze worden aangewezen vooruitlopend op de aanwijzing of begrenzing als Natura2000-gebied. In het geval van bijzondere provinciale natuurgebieden en landschappen hanteert de betreffende provincie hierin eigen juridische bescherming. Zo is in sommige provincies een zogenaamde ‘nee, tenzij’principe van kracht, waardoor sprake is van juridisch beschermingsregime naast het NNN en Natura2000.

-4-

Ow Houtopstanden In Afdeling 11.3 Bal zijn de regels voor de bescherming van houtopstanden en bomenrijen opgenomen. Het vellen van (een deel van) houtopstanden is beschermd door een algemene meldplicht (art. 11.126 Bal) en een herplantplicht (art 11.129 Bal). Deze bescherming geldt alleen voor houtopstanden vanaf 10 are en bomenrijen met meer dan 20 bomen, buiten een zogenaamde ‘bebouwingscontour houtkap’. Deze moet worden aangewezen in een omgevingsplan en is hierin terug te vinden. Indien dit niet het geval is, kan een voorloper, zoals de bebouwde kom Wet natuurbescherming of Boswet worden geraadpleegd. Als uitbreiding hierop is tevens een specifieke zorgplicht van kracht voor het vellen van houtopstanden, het herplanten van grond of nadat een houtopstand op een andere manier teniet is gedaan (art 11.116 Bal). Deze specifieke zorgplicht stelt dat degene die vellings- en herbeplantingsactiviteiten en handel in hout uitvoert of in het bezit is van hout verplicht is om nadelige gevolgen op natuurbescherming, instandhouding areaal houtopstanden in Nederland en de bescherming van landschappelijke waarden achterwege te laten, tenzij dit niet redelijkerwijs kan worden gevergd. Indien hier sprake van is, dienen negatieve effecten zoveel mogelijk te worden beperkt en/of ongedaan te worden gemaakt. Aan deze wetgeving zijn enkele uitzonderingen, naast de reeds genoemde uitzonderingen.

Zo zijn houtopstanden op erven of in tuinen, windschermen om boomgaarden, kerstbomen niet ouder dan 20 jaar, kweekgoed, uit populieren of wilgen bestaande wegbeplanting, beplanting langs waterwegen of eenrijige beplantingen langs landbouwgronden, dunningen en beplantingen van populieren, wilgen, essen of elzen voor de productie van biomassa, die tenminste eens in de 10 jaar worden geoogst, bestaan uit minstens 10.0o0 stoven/ha/beplantingseenheid en die zijn aangelegd na 1 januari 2013 uitgezonderd.

-5-

Tiny houses Witterhoofdweg, te Assen AERIUS stikstofberekening

Aerius stikstofberekening Project Tiny houses, Witterhoofdweg te Assen

Datum: 23-12-2024 Status: definitief

Buro Hollema Asserstraat 12 9451 AC Rolde Tel: (0592) 24 13 13 info@burohollema.nl www.burohollema.nl

Buro Hollema streeft naar een optimale verhouding tussen kwaliteit en prijs. Periodiek wordt ons kwaliteitssysteem gecontroleerd door Normec Certification. Buro Hollema is in het bezit van het certificaat ISO 9001:2015.

Pagina 1 van 15

INHOUD

Pagina

1.

Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Projectgebied 1.3 Doel van deze rapportage

3 3 3 4

2.

Wettelijk kader 2.1 Koude starts

5 6

3.

Uitgangspunten 3.1 Aanlegfase 3.1.1 Inzet werktuigen 3.1.2 Inzet voertuigen 3.1.3 Koude start 3.2 Gebruiksfase 3.2.1 Koude start

8 8 8 9 10 11 11

4.

Resultaten 4.1 Resultaten aanlegfase 4.1.1 Mobiele werktuigen 4.1.2 Rijdend verkeer 4.1.3 Koude starts 4.1.4 Stikstofdepositie 4.2 Resultaten gebruiksfase 4.2.1 Rijdend verkeer 4.2.2 Koude starts 4.2.3 Stikstofdepositie

12 12 12 12 12 13 13 13 13 13

5.

Conclusie

14

6.

Bijlagen

15

Pagina 2 van 15

1.

INLEIDING

In opdracht van de Gemeente Assen is door Buro Hollema als onafhankelijk bureau een stikstofberekening uitgevoerd voor de realisatie en ingebruikname van 21 tiny houses aan de Witterhoofdweg in Assen. 1.1

Aanleiding De gemeente Assen heeft het voornemen om aan de Witterhoofdweg 21 tiny houses te plaatsen, in samenwerking met een actieve groep belanghebbenden. Voor de plaatsing en ingebruikname van deze tiny houses dient voor zowel de aanleg- als gebruiksfase een stikstofberekening uitgevoerd te worden.

1.2

Projectgebied Figuur 1 geeft het projectgebied weer, figuur 2 de ligging van het projectgebied ten opzichte van de nabijgelegen stikstofgevoelige gebieden.

Figuur 1: Projectgebied Witterhoofdweg te Assen (Bron: PDOK viewer)

Pagina 3 van 15

Figuur 2: Situering van het projectgebied ten opzichte van nabijgelegen Natura 2000 gebieden.

1.3

Doel van deze rapportage Het realiseren en gebruik van dit project heeft stikstofemissie tot gevolg. De inzet van werktuigen en de benodigde rijbewegingen tijdens de bouw en het gebruik hebben stikstofemissie tot gevolg. Deze stikstofemissie veroorzaakt stikstofdepositie, welke mogelijk een negatief effect kan hebben op de instandhoudingsdoelen van de nabijgelegen Natura 2000- gebieden en die te zien zijn in Figuur 2. Deze rapportage beschrijft de rekenmethode, de aannames en de resultaten van de berekening van de stikstofdepositie. Aan de hand van de resultaten wordt bepaald of er een natuurvergunning voor stikstof aangevraagd moet worden.

Pagina 4 van 15

2.

WETTELIJK KADER

Binnen Natura 2000 worden de meest waardevolle natuurgebieden in Europa beschermd om de hierin voorkomende biodiversiteit te behouden. Om deze biodiversiteit te beschermen is in 1979 de vogelrichtlijn opgesteld en in 1992 de habitatrichtlijn. Alle Europese lidstaten wijzen specifieke vogelrichtlijn- of habitatrichtlijngebieden aan als onderdeel van deze Natura 2000-gebieden. Per Natura 2000-gebied zijn instandhoudingsdoelen bepaald van doelsoorten of habitattypen welke gericht zijn op het behouden, uitbreiden of verbeteren van deze soorten of habitattypen. De bescherming van deze vogel- en habitatrichtlijn gebieden zijn in Nederland juridisch vertaald in de Wet natuurbescherming. Bij nieuwe plannen en projecten is het van belang dat deze instandhoudingsdoelen van Natura 2000gebieden niet negatief worden aangetast. Eén van de mogelijkheden waarbij sprake is van aantasting van deze instandhoudingsdoelen is via stikstofdepositie. Stikstofdepositie veroorzaakt vermesting en verzuring op habitattypen binnen Natura 2000- gebieden en kan ervoor zorgen dat instandhoudingsdoelen niet worden gehaald. Een stikstofberekening dient te worden uitgevoerd om te bepalen of de voorgenomen plannen een significante stikstofdepositie veroorzaken op habitattypen van veelal omliggende Natura 2000-gebieden.

Wet Stikstofreductie en Natuurverbetering Wanneer geen enkel Natura 2000-gebied de bijdrage hoger is dan 0,00 mol N/ha/jr dan is er geen toestemming benodigd op het gebied van stikstof in kader van de Wet Natuurbescherming. De AERIUS Calculator 2024 rekent door tot een waarde van 0,00 (tot 2 cijfers achter de komma). Hersteldoel hexagonen Volgens de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn, die geïmplementeerd is in de Nederlandse Omgevingswet, mag Natura 2000-natuur niet verslechteren. Tot 2023 maakte AERIUS primair gebruik van T0habitatkaarten, omdat dat tot dan de meest actuele beschikbare gegevens waren. De T0-habitatkaart is de habitatkaart die de ligging van beschermde habitats weergeeft op het moment dat de bescherming van het N2000-gebied begon. Ondertussen zijn voor veel Natura 2000-gebieden nieuwe vegetatiekarteringen uitgevoerd en op basis daarvan T1-habitatkaarten opgesteld. Voor die gebieden waarvoor een T1-kaart beschikbaar is bevat deze dus de best beschikbare en meest actuele informatie over de aanwezige stikstofgevoelige habitattypen en leefgebieden voor soorten. Daarom is in AERIUS Calculator 2024 voor meerdere Natura 2000-gebieden een T1-habitatkaart opgenomen.

Wanneer alleen met de T1-habitatkaart gerekend zou worden in AERIUS, dan zou de depositiebijdrage van een plan of project niet berekend worden op de locaties (hexagonen) waar het habitat verdwenen is (en geen ander habitat voorkomt dat stikstofgevoelig is). Het verdwenen habitat moet in beginsel hersteld worden; verslechtering is ten slotte juridisch niet toegestaan. In sommige gevallen moet het habitat hersteld worden op de locatie waar het verdwenen is. Een plan of project mag niet voor wezenlijke vertraging van het herstel van het habitat zorgen. Om het mogelijk te maken om de depositiebijdrage van een plan of project ook op deze herstellocaties te berekenen, zijn ‘hexagonen met een hersteldoel’ opgenomen in AERIUS 2024. ‘Hexagonen met een hersteldoel’ zijn hexagonen waarbinnen in AERIUS Calculator gerekend wordt met de kritische depositiewaarde van de stikstofgevoelige habitats die daar in T0 aanwezig waren maar in T1 verdwenen zijn, omdat beoordeeld is dat het betreffende habitat op die locatie moet terugkeren. Het kan voorkomen dat er op een hexagoon meerdere hersteldoelen voorkomen. Ook niet overbelaste hexagonen kunnen onderdeel zijn van deze set hexagonen met een hersteldoel. In de open data is zichtbaar of een hexagoon wel of niet overbelast is.

Pagina 5 van 15

Figuur 3 kaart verdwenen hexagonen (grijs zonder hersteldoel, blauw met een hersteldoel)

2.1

Koude starts Uit onderzoek van TNO is gebleken dat de emissie van wegverkeer kort na het starten met een koude motor, veel hoger is dan de emissie tijdens het rijden. Dit wordt de ‘koude start’ genoemd. Vanaf versie 2024 dienen gebruikers in AERIUS Calculator de koude start in te voeren als losse bron naast het rijdende wegverkeer. Uit de publicaties ‘Emissiefactoren wegverkeer 2023’ van TNO (de partij die de emissiefactoren na onderzoek publiceert) blijkt dat er duidelijk onderscheid te maken is tussen voertuigen met koude start en rijdend verkeer. Deze emissies tijdens een koude start treedt op in de eerste 10 tot 30 seconden na het starten van de motor omdat de katalysator dan nog moet opwarmen. Binnen deze periode zijn de voertuigen nog niet of nauwelijks van hun startlocatie zijn vertrokken. Door de koude start emissies apart te berekenen kunnen ze ook toegekend worden aan de plekken waar ze optreden. Dus geconcentreerd bij het huis, in de wijk en op parkeerplaatsen in plaats van verspreid over de weg. Na ongeveer 2 uur stilstand (zonder draaiende motor) is de motor weer koud. Dit is van belang voor het toekennen van emissie op locaties waar voertuigen tijdelijk stilstaan, onder andere parkeerplaatsen, laden/lossen.

Tijdens het uitsplitsen van de koude start emissies blijkt differentiatie van koude start en warme motor bij mobiele werktuigen en schepen geen meerwaarde te hebben. Ten eerste staan de motoren van mobiele werktuigen en schepen vaak lang aan waardoor de verhouding tussen warme en koude emissie anders is dan bij voertuigen. Ten tweede zijn de warme emissies van moderne voertuigen zeer laag, waardoor koude start emissies een substantieel aandeel is van het totaal. Voor de meeste mobiele werktuigen en schepen geldt dit niet/minder. Ten derde vindt de verhoogde koude emissie door de koude start bij mobiele werktuigen op dezelfde locatie plaats als de warme emissies en kunnen zij daarom eventueel in

Pagina 6 van 15

de totaalemissies verdisconteerd worden. In tegenstelling tot bij verkeer. Als laatst geldt dat schepen en mobiele werktuigen met SCR1 een hogere emissie hebben als de motorlast laag is (20%). Dit is een substantieel deel van de totale emissie en onderdeel van de emissiefactoren. Echter, is de lage motorlast en hoge emissie niet gekoppeld aan de startlocatie, omdat tijdens het gebruik of het traject de motor op verscheidene periodes op lage motorlast draait.

Pagina 7 van 15

3.

UITGANGSPUNTEN

Voor de realisatie van dit project wordt er gewerkt met meerdere werktuigen. Vanuit de verbrandingsmotoren van deze werktuigen ontstaan stikstofoxiden (NOx ). De uitstoot is afhankelijk van factoren als het type werktuig, het vermogen, het percentage belasting, het aantal draaiuren en het AdBlue verbruik. Naast het gebruik van werktuigen vinden er ook vervoersbewegingen van en naar de projectlocatie plaats. Het gaat dan om transport van materialen en personeel, wat ook stikstofuitstoot oplevert. Al deze variabelen worden ingevoerd in het AERIUS model van het RIVM. De basisinformatie ten aanzien van de uitgangspunten voor het gebruik en type materieel zijn berekend op basis van het ontwerp of bestek van de werkzaamheden. 3.1

Aanlegfase 3.1.1 Inzet werktuigen De inzet van mobiele werktuigen is één van de emissiebronnen in de aanlegfase. In AERIUS valt dit onder de sectorgroep ‘Mobiele werktuigen’. Omdat het project een bouwproject betreft is de sector ‘Bouw, Industrie en Delfstoffenwinning’ geselecteerd. Het type bron is een vlakbron, omdat de werktuigen naar de bouwplaats (het vlak) worden verplaatst en binnen dat vlak naar behoefte worden verplaatst en gebruikt. Door middel van onderstaande formule wordt het aantal liters per jaar berekend. Het aantal liters per jaar wordt in de AERIUS calculator gebruikt om de stikstofdepositie te bepalen. Naast de genoemde factoren kan de daadwerkelijke stikstofemissie beïnvloed worden door factoren zoals de omgang met de werktuigen door het personeel ter plaatse. Omdat zulke factoren niet te voorspellen en ook heel moeilijk te modelleren zijn, wordt er bij de berekening van het aantal liters per jaar dat verbruikt wordt uitgegaan van de volgende standaardformule: 𝑉𝑉𝑉𝑉𝑉𝑉𝑉𝑉𝑉𝑉𝑉𝑉𝑉𝑉𝑉𝑉 = (0,095 ∗ max 𝑣𝑣𝑣𝑣𝑣𝑣𝑣𝑣𝑣𝑣𝑣𝑣𝑣𝑣𝑣𝑣 + 0,54) ∗ 𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑𝑑

Het AdBlue-verbruik per mobiel werktuig wordt bepaald aan de hand van de classificatie van de mobiele werktuigen door Ligterink et al (2021) 1. Voor stage IV en V werktuigen op diesel met een vermogen tussen de 56 en 560 kW geldt dat het AdBlue verbruik 6% van het brandstofverbruik bedraagt. Een uitzondering hierop zijn de kiep- en overige vrachtwagens die op de bouwplaats aanwezig zijn. Deze worden geclassificeerd als Middelzware utiliteitsvoertuigen (MUT) of Zware utiliteitsvoertuigen (ZUT). Hiervoor wordt geen AdBlue verbruik gerekend, vanwege het feit dat deze voertuigen voor het grootste gedeelte stationair draaien op de bouwplaats. In tabel 1 is te zien welke mobiele werktuigen zijn gebruikt, welke eigenschappen de werktuigen hebben en wat de verwachte draaiuren zijn gedurende het gehele project. De verwachting is dat de realisatie van het project minder dan een jaar zal duren. Daarom is het brandstofverbruik voor het gehele project berekend, en dit is ingevoerd in de AERIUS calculator als het verbruik per jaar. De laatste kolommen van de tabel geven het verbruik weer dat is uitgerekend. Wat de mobiele werktuigen betreft zijn er nog een aantal onzekerheden. Het werk is nog niet gegund aan een aannemer. Om die reden is het nog niet zeker hoe modern de werktuigen zijn die zullen worden 1 Ligterink, N. E.; Dellaert, S.; van Mensch, P. (2021).

AUB (AdBlue verbruik, Uren, en Brandstofverbruik): een robuuste schatting van NOx en NH3 uitstoot van mobiele werktuigen. TNO 2021 R12305

Pagina 8 van 15

ingezet door de aannemer aan wie het werk uiteindelijk gegund wordt. Daarom is er in deze berekening uitgegaan van redelijk oud materieel. Van alle mobiele werktuigen wordt uitgegaan dat ze in stageklasse IV vallen, wat betekent dat de werktuigen het bouwjaar 2014 of recenter hebben. Als de aannemer aan wie het werk uiteindelijk wordt gegund materieel inzet met een recenter bouwjaar dan 2018 of elektrisch materieel, zal de daadwerkelijke stikstofuitstoot en -depositie lager liggen dan de berekende uitstoot en depositie in deze berekening. In AERIUS kunnen geen decimalen worden ingevoerd, alleen gehele getallen. Daarom is het verbruik voor alle mobiele werktuigen naar boven afgerond. Tabel 1: Eigenschappen en verbruik van de in te zetten werktuigen

Werktuig

Tractor + maaier Tractor + frees Tractor + stobbenfrees Tractor + klepelmaaier Tractor + zaaimachine Veeg- zuigauto Graafmachine mobiel Shovel met rotorbak Mini graafmachine Tractor + dumper Tractor + kilverbak Mini shovel Trilplaat

Stageklasse IV IV IV IV IV IV IV IV IV IV IV IV IV

Vermogen (kW) 60 60 60 60 60 100 140 130 15 100 100 25 10

Totaal aantal draaiuren 2 4 1 3 1 2 100 5 45 38 4 51 35

Diesel/ benzine verbruik 12,5 25,0 6,2 18,7 6,2 20,1 1384,0 64,5 88,4 381,5 40,2 148,7 52,2

AdBlue verbruik 0,7 1,5 0,4 1,1 0,4 1,2 83,0 3,9 22,9 2,4 -

3.1.2 Inzet voertuigen Naast werktuigen wordt er ook gebruik gemaakt van voertuigen tijdens de aanlegfase voor de aan- en afvoer van materialen, werktuigen en personeel. Er zijn vier soorten voertuigen te onderscheiden voor de stikstofberekeningen: - Licht verkeer - Middelzwaar vrachtverkeer - Zwaar vrachtverkeer - Bussen Voor de Witterhoofdweg zijn de in te zetten voertuigen en de hoeveelheid voertuigen per etmaal weergegeven in onderstaande tabel. In AERIUS wordt net als bij de mobiele werktuigen uitgegaan van een verbruik per jaar. Omdat de bouw van het project minder dan een jaar zal duren, wordt het aantal voertuigen dat gedurende het gehele project wordt gebruikt berekend. Dit zal in AERIUS worden ingevoerd als het aantal voertuigen per jaar per categorie. Tabel 2: Aantal voertuigen dat per etmaal de rijroute rijdt

Soort voertuig Licht verkeer Zwaar vrachtverkeer

Pagina 9 van 15

Aantal voertuigen per jaar 79 87

De vervoersbewegingen worden in AERIUS weergegeven als een lijnbron. De bron loopt vanaf de locatie van het projectgebied tot aan de plek waar de voertuigen opgaan in de grotere verkeersstroom. Dit is per project verschillend, omdat de omvang van het project en de planning bepalen hoe groot het aantal voertuigen is dat per etmaal wordt ingezet. Dit aantal voertuigen bepaalt waar de reguliere verkeersstroom groot genoeg is om in te verdwijnen. Over het algemeen wordt de dichtstbijzijnde doorgaande weg of provinciale weg gehanteerd als eindpunt van de lijnbron. Voor dit project wordt de lijnbron gehanteerd die te zien is in figuur 4. Het projectgebied ligt bij de markering met nummer 1. Het andere uiteinde van de lijn eindigt bij de kruising om de A28 bij afslag Assen-West op te gaan. Hier kan zowel in de richting van Groningen als in de richting van Zwolle gereden worden. De weg hier naar toe is voor het grootste gedeelte een 50 km/u weg. Omdat de A28 een veel gebruikte weg is, ook door vrachtverkeer, wordt er vanuit gegaan dat de extra verkeersgeneratie die de aanlegfase en het gebruik van het project oplevert vanaf dit punt opgaat in het aanwezige verkeersbeeld. Het wegtype dat is gespecificeerd in de AERIUS calculator is ‘binnen bebouwde kom (normaal)’. Het verkeer komt en gaat via deze route, dus worden de aantallen voor beide richtingen berekend.

Figuur 4: emissiebron voor de voertuigen in de aanleg- en gebruiksfase.

3.1.3 Koude start Voor bepalen van het aantal koude starts is het aantal verkeersbewegingen lichtverkeer als basis gebruik. Aangezien alleen bij het vertrek van de werkplaats (einde van de werkdag) sprake is van een koude start is het aantal verkeersbewegingen gehalveerd. Behalve personeel wat op de bouwplaats werkt, is er ook sprake van tijdelijke bezoekers van de werkplaats (vrachtverkeer). Aannemelijk is dat deze bezoekers niet

Pagina 10 van 15

langer dan 2 uur aanwezig zijn. In de berekening is daarom geen rekening gehouden met de koude starts van deze motoren. Tabel 3: Aantal koude starts bouwfase

Soort voertuig Licht verkeer

3.2

Aantal voertuigen per jaar 79

Gebruiksfase Voor de gebruiksfase wordt er gekeken naar de toevoeging van verkeer aan het huidige verkeersbeeld en de stikstofemissie die extra wordt uitgestoten als gevolg van dat verkeer. Het project aan de Witterhoofdweg betreft de plaatsing van 21 tiny houses. De stikstofemissie die moet worden berekend is de uitstoot van de verkeersbewegingen die dagelijks worden uitgevoerd door de bewoners van de tiny houses. Voor de typering van de locatie van de woningen wordt er gekeken naar de omgevingsadressendichtheid. De gemeente Assen heeft een adressendichtheid van 1.592 adressen per km2 (2). Hierdoor wordt Assen als ‘sterk stedelijk’ aangewezen. De specifieke locatie van het project binnen Assen kan het best worden omschreven als ‘rest bebouwde kom’. Voor een tiny house geldt een maximale verkeersgeneratie van 2,1 mvt/etmaal 3. Dit leidt tot een verkeersgeneratie van 44,1 mvt/etmaal. Voertuigen zoals busjes van pakketbezorgers vallen ook hieronder. Tabel 4: Aantal voertuigen dat per etmaal de rijroute rijdt

Soort voertuig Licht verkeer

Aantal voertuigen per jaar 45

De emissiebron is een lijnbron, net als de emissie van de voertuigen in de bouwfase. Deze bron eindigt ook op de plek waar het extra verkeer opgaat in de overige aanwezige verkeersstromen. In dit geval is dat gelijk aan de plek waar het bouwverkeer uit de aanlegfase opgaat in het overige verkeer, namelijk bij de kruising van de A28. De lijnbron uit figuur 4 wordt dus ook voor de gebruiksfase gehanteerd 3.2.1 Koude start Met dit woningbouwproject worden 21 wooneenheden toegevoegd. Voor deze berekening is gerekend met 2 koude starts per werkdag en 1 koude start per weekenddag, vervolgens doorgerekend naar aantal koude starts per jaar. Hierbij is geen rekening gehouden met vakantie of andere periodes waarin geen gebruik gemaakt wordt van auto’s op deze locatie. Voor vrachtverkeer zijn geen koude starts berekend. De reden hiervoor is dat dit soort type voortuigen over het algemeen tijdelijk aanwezig is. Daardoor is er geen sprake van een koude start (motor langer dan 2 uur uit). Bovendien worden er in het gebied ook geen verkeersvoorzieningen voor vrachtverkeer aangelegd. Tabel 5: Aantal koude starts gebruiksfase

Soort voertuig Licht verkeer

Aantal voertuigen per jaar 13.104

2 https://allecijfers.nl/woonplaats/assen/ 3 Parkeerkencijfers 2024 CROW augustus 2024)

Pagina 11 van 15

4.

RESULTATEN

Na invoer van de gegevens van de mobiele werktuigen en de voertuigen in de AERIUS calculator emissiegegevens door AERIUS berekend. Vervolgens is door de AERIUS calculator de totale stikstofdepositie in stikstofgevoelige gebieden als gevolg van deze emissies berekend. 4.1

Resultaten aanlegfase 4.1.1 Mobiele werktuigen Onderstaande tabel geeft de emissieresultaten uit de AERIUS calculator weer voor ieder mobiel werktuig, en ook het totaal. Tabel 5: Emissieresultaten uit de AERIUS calculator voor mobiele werktuigen

Werktuig Tractor + maaier Tractor + frees Tractor + stobbenfrees Tractor + klepelmaaier Tractor + zaaimachine Veeg- zuigauto Graafmachine mobiel Shovel met rotorbak Mini graafmachine Tractor + dumper Tractor + kilverbak Mini shovel Trilplaat Totaal

Emissie NH3 3,1 g/jaar 6,0 g/jaar 1,4 g/jaar 4,6 g/jaar 1,7 g/jaar 5,0 g/jaar 0,3 kg/jaar 15,6 g/jaar 0,0 kg/jaar 91,7 g/jaar 9,8 g/jaar 1,1 g/jaar 0,0 kg/jaar 0,5 kg/ jaar

Emissie NOx 0,4 kg/jaar 0,4 kg/jaar 0,2 kg/jaar 0,2 kg/jaar 0,2 kg/jaar 0,2 kg/jaar 8,0 kg/jaar 0,3 kg/jaar 2,0 kg/jaar 2,2 kg/jaar 0,5 kg/jaar 3,2 kg/jaar 1,2 kg/jaar 19,2 kg/jaar

4.1.2 Rijdend verkeer Onderstaande tabel geeft de emissieresultaten uit de AERIUS calculator weer voor ieder type voertuig, en ook het totaal. Tabel 6: Emissieresultaten uit de AERIUS calculator voor voertuigen (verkeersnetwerk)

Voertuig Verkeer Totaal

Emissie NH3 12,7 g/ jaar 12,7 g/ jaar

Emissie NOx 1.0 kg/ jaar 1,0 kg/jaar

4.1.3 Koude starts Onderstaande tabel geeft de emissieresultaten uit de AERIUS calculator weer voor het totaal aantal koude starts in de bouwfase. Tabel 7: Emissieresultaten uit de AERIUS calculator voor koude starts in de bouwfase

Voertuig Wegverkeer bouw Totaal

Pagina 12 van 15

Emissie NH3 0,6 kg/ jaar 0,6 g/ jaar

Emissie NOx 3,6 kg/ jaar 3,6 kg/jaar

4.1.4 Stikstofdepositie De emissieresultaten uit tabel 3 en 4 leiden tot de volgende resultaten over de stikstofdepositie in nabijgelegen stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden. Tabel 8: depositieresultaten uit de AERIUS calculator

Totaal 4.2

Berekend (ha gekarteerd) 0,00

Hoogste totale depositie (mol N/ha/jr) 0,00

Met toename (ha gekarteerd) 0,00

Grootste toename (mol N/ha/jr) 0,00

Resultaten gebruiksfase 4.2.1 Rijdend verkeer Onderstaande tabel geeft de emissieresultaten uit de AERIUS calculator weer voor ieder type voertuig in de gebruiksfase, en ook het totaal. Tabel 9: Emissieresultaten uit de AERIUS calculator voor voertuigen (verkeersnetwerk) in de gebruiksfase

Voertuig Licht verkeer Totaal

Emissie NH3 0,2 kg/ jaar 0,2 kg/ jaar

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=501cbfff-9688-44b1-a218-6f028d331e07