3. Ruimtelijk Economische Visie
Tekst van het document
Ruimtelijk Economische Visie Ruimte voor ambitie
Inhoudsopgave
Samenvatting
03
1.
Inleiding
06
2.
Asser werklocaties anno 2024: Aanbod en behoefte in beeld
08
3.
Ruimtelijk economische opgaven
14
3.1
Versterken van de spilfunctie in de meest leefbare regio van Nederland
14
3.2
Investeren in de kracht van Assen
16
3.3
Investeren in MKB, ondernemerschap en innovatie
26
4.
Uitgangspunten REV
28
Zes principes van Ontspannen Dynamiek
29
4.1
Visie op grote ruimtevragers
30
4.2
Kantoren
30
4.3
Ontspannen dynamiek in regionaal perspectief
30
4.4
Faciliteer de krachtsectoren
32
4.5 Versterk de kwaliteit van de bedrijventerreinen en zet een stap in verduurzaming
34
4.6
Houd rekening met verander(en)de vraag
37
5.
Conclusie en vervolg
38
Bijlage
40
2
Samenvatting
De Ruimtelijk Economische Visie (REV) van gemeente Assen is de ruimtelijke vertaling van de ambities uit het bestuursakkoord ‘Dichtbij & Daadkrachtig’, de omgevingsvisie ‘Assen nog mooier’ en de Economische Agenda 2020-2025. De REV biedt een helder kader voor de toekomstige economische ontwikkeling van Assen.
de kantorenlocaties (Stationsomgeving,
revitalisering van bestaande locaties en het
Mandemaat, de NAM-locatie en De
benutten van de beschikbare kavels. Voor alle
Lauwers), de bedrijventerreinen (met o.a.
terreinen geldt een verduurzamingsopgave,
het grote Stadsbedrijvenpark, Messchenveld,
met name op het gebied van klimaatadaptatie
Peelerpark, Schepersmaat, Werklandschap
en energietransitie. De gemeente pakt dit aan
AssenZuid en de westelijke terreinen aan
in samenwerking met het georganiseerde
de Europaweg) en de zorglocaties in het
bedrijfsleven via de masterplannen van
zuiden. Daarnaast is er sprake van verspreid
Ondernemend Assen.
gevestigde werkgelegenheid, met onder meer een groeiend aantal ZZP’ers die veelal op hun
Daarnaast bereidt Assen zich voor op de
woonadres zijn gevestigd.
behoefte aan nieuwe werklocaties, aangezien de groeiambitie van 5.000 banen en de
Opvallend is het groene karakter en de vaak
ontwikkeling van een circulaire economie
De REV richt zich op het versterken van
ruime opzet van de meeste werklocaties. De
extra ruimte vraagt. Hiervoor vindt regionale
het vestigingsklimaat en het creëren van
werklocaties liggen er over het algemeen goed
afstemming plaats in het verband van de
toekomstbestendige werklocaties die voldoen
bij.
Regio Groningen-Assen (RGA).
Speciale aandacht voor de stationsomgeving en het stadsbedrijvenpark
sluit aan op Asser Ambitie Agenda waar we
Samenwerking tussen bedrijfsleven en overheid via Masterplannen Ondernemend Assen
streven naar een groei van 10.000 woningen
In 2021 heeft Ondernemend Assen per
Assen een toekomstperspectief geschetst. In
en 5.000 banen.
kring een masterplan ontwikkeld om
deze samenvatting vestigen we bijzondere
aan de vraag en behoeften van morgen. Assen bouwt daarmee haar economische als middelgrote stad binnen de metropoolregio Groningen-Assen en Noord-Nederland uit. Dit
In deze REV is voor alle werklocaties in
de vestigingslocaties van ondernemers
aandacht op twee gebieden, namelijk het
De visie is ontwikkeld in een interactief
toekomstbestendiger te maken.
grote bedrijventerrein Stadbedrijvenpark en de
proces, in samenspraak met het
Kantoorlocaties en bedrijventerreinen
stationsomgeving en Stadsboulevard.
georganiseerde bedrijfsleven, onderwijs
staan voor diverse uitdagingen, zoals
en andere partijen. Daarmee is een
de energietransitie, klimaatadaptatie,
gedeelde ambitie geformuleerd om tot
aantrekkelijk blijven voor werknemers, goede
toekomstbestendige werklocaties te komen.
bereikbaarheid via nieuwe vormen van
Het Stadsbedrijvenpark (SBP) is van economische waarde voor de stad
mobiliteit, de transitie naar een circulaire
Assen wil voldoende werkgelegenheid
economie, en omgaan met automatisering en
behouden op beperkte afstand van de
digitalisering.
woonwijken. Transformatie wil Assen alleen
Divers palet aan werklocaties In 2023 had Assen ongeveer 42.500 banen en 5.900 vestigingen. De werkgelegenheid
op strategisch logische locaties zoals
is verdeeld over bedrijventerreinen,
De gemeente werkt samen met
Havenkwartier (inclusief Noord). Het SBP
kantoorlocaties en andere werklocaties.
Ondernemend Assen en andere stakeholders,
kent een aantal opgaven: sommige delen zijn
Assen beschikt over een gevarieerd palet
zoals netbeheerders, waterschappen
keurig functioneel op orde, andere delen zijn
aan locaties waar wordt gewerkt. Zo’n 60%
en de provincie, om de terreinen
verwaarloosd en verouderd. In algemene zin
van de banen in Assen is te vinden op de
toekomstbestendiger te maken. Assen volgt
wordt gestreefd naar een vitaal bedrijvenpark
locaties die in deze REV als werklocaties
de ontwikkeling van vraag en aanbod op de
voor met name het MKB. Efficiënter
worden aangeduid. Dit betreft het centrum,
bedrijventerreinen nauwgezet en zet in op
ruimtegebruik met kleinere kavels en meer
Ruimtelijk Economische Visie
3
Een milieu met een overwegend
Opgaven en Strategie Economische Agenda 2020-2025
Assen gaat aan de slag met de volgende
woonprogramma en de combinatie van
De agenda is een uitnodiging om samen
opgaven voor het SBP:
wonen, werken en voorzieningen aan
met andere partijen te werken aan, en te
•
verbeteren kwaliteit openbare ruimte;
de Overcingellaan en Industrieweg. Een
investeren in de economische ontwikkeling
•
schaalverkleining kavels, gericht op het
stedelijk milieu in ontwikkeling, met
van Assen en haar brede welvaart. Investeren
hogere dichtheden, menging en reuring.
in waar Assen al sterk in is en ontwikkelen
Stadsboulevard Zuid: een levendige
waar Assen onderscheidend in kan
banen per ha zijn gewenst en bieden meer
•
het NS-station en het Havenkwartier.
mogelijkheden voor lokale werkgelegenheid.
MKB; •
uitplaatsen van wonen ten gunste van
•
kansen voor werken;
zone vanaf het vernieuwde stationsplein
worden. Samen met Asser ondernemers en
•
verbeteren veiligheid (sociale veiligheid);
waar een combinatie van kantoren,
regiopartners wordt gewerkt aan een gezond
•
verbeteren en vergroenen van sociaal
parkeerhub, wonen en kleinschalige
en toekomstbestendig regionaal ecosysteem
en verkeersveilige (fiets)routes tussen
horeca in een groene setting hun plek
van bedrijvigheid, banen, innovatie,
Marsdijk en binnenstad via kanaal,
kunnen vinden. Een gebied dat de
verdienvermogen en werkgelegenheid. Het
Fokkerstraat en Scholtenstraat.
economische dynamiek, de multimodale
versterken van de ruimtelijk economische
bereikbaarheid en de groene, ontspannen
structuur gaat langs drie strategische pijlers:
kwaliteiten van Assen verbindt. Assen wil
1. Versterken van de spilfunctie in de meest
De ontwikkeling van de Stationsomgeving is van economische betekenis voor stad en regio
de condities creëren om het potentiële programma hier te laten landen. Daarvoor
leefbare regio van Nederland 2. Investeer in de Kracht van Assen (het
is transformatie van dit verouderde
versterken van de vier krachtsectoren:
Met de realisatie van de Florijnas
gebied met veel parkeerruimte en
Gezondheidseconomie, Energie, Overheid
is geïnvesteerd in de multimodale
oudere kantoorgebouwen nodig. De
bereikbaarheid van Assen. De potentie
stationsomgeving kan hiermee gaan
van dit gebied kan worden verzilverd. De
voorzien in een stedelijk, levendig
vestiging van de Rijkshub in 2023 is een mooi
interactiemilieu, een type omgeving en
begin. Langs de Stadsboulevard zijn twee
werklocatie dat Assen nu nog mist.
onderscheidende milieus te definiëren: noord en zuid, met het iconische stationsgebouw als middelpunt:
4
Stadsboulevard Noord: de zone tussen
en Vrijetijd) 3. Investeren in MKB, ondernemerschap en innovatie
Ontspannen Dynamiek als motto
vraag en aanbod van werklocaties.
de stad gekeken naar een ruimtelijke opwaardering die bijdraagt aan betere,
Assen wil economisch groeien op
In de eerste plaats wordt ingezet op
meer logische en veiliger verbindingen
een manier die past bij het groene en
een betere benutting en verduurzaming
tussen Kloosterveen en het centrum van
ontspannen karakter van de stad. In deze
van de goed functionerende locaties.
Assen/de oudere woonwijken van de stad.
REV is ontspannen dynamiek vertaald naar
De Masterplannen van Ondernemend
zes uitgangspunten:
Assen zijn hiervoor de basis. Betere
Als sluitstuk van deze strategie voor de
1. Kies voor de duurzame,
benutting kan door verdere verdichting
bedrijventerreinen start Assen met de
klimaatadaptieve oplossing:
en door meer de hoogte in te bouwen
voorbereiding van één of eventueel meer
een evidente richting voor
(hogere bedrijfsbebouwing, meerlaagse
nieuw(e) bedrijventerrein(en) als blijkt dat
toekomstbestendige werklocaties.
bedrijfshuisvesting - anders dan kantoren).
de ambitie om 5.000 banen aan de stad
2. Bouw met groen en landschap: het
toe te voegen – wat naar schatting om ca.
groen is een kracht van de werklocaties
We behouden de groene kwaliteiten
1.500-2.000 banen op bedrijventerreinen
in Assen, benut en versterk dat.
en versterken die met het oog op
betekent - niet binnen het bestaande
3. Zet het groen in voor de mens: maak
klimaatadaptatie waar dat kan. We
bedrijventerreinenareaal kan worden
de werklocaties aantrekkelijk door
zetten het goede beheer van onze
gerealiseerd. Regionale afstemming in RGA-verband is daarbij noodzakelijk.
bijvoorbeeld de aanleg van ‘ommetjes’.
bedrijventerreinen voort. Het intensiveren
4. Efficiënt ruimtegebruik: benut de huidige
op de bestaande bedrijventerreinen en het
werklocaties goed, verbeter de kwaliteit,
uitgeven van de resterende ruimte op die
Vervolg
streef naar inbreiding en het benutten
locaties vormt de basis onder de strategie
Er wordt een uitvoeringsagenda van
van de hoogte alvorens te beslissen dat
voor de bedrijventerreinen in Assen.
de ruimtelijk economische visie (REV) van de gemeente Assen opgesteld.
er nieuw bedrijventerrein nodig is. In de tweede plaats gaan we op delen
Hierin staan acties die in het kader van
het mengen van functies kan een
van het Stadsbedrijvenpark een gerichte
de REV de komende jaren moeten en
maatschappelijke meerwaarde
verbeterslag realiseren in samenspraak
kunnen worden opgepakt. Dit vergt in
hebben. Bijvoorbeeld een sportschool
met het bedrijfsleven. Daarbij wordt aan
veel gevallen samenwerking tussen de
of horecagelegenheid op een
de noordelijke zijde van het kanaal een
gemeente, ondernemers(verenigingen),
bedrijventerrein, of wonen bij een
overgangszone tussen Havenkwartier Zuid
pandeigenaren, provincie en andere
kantorenlocatie voor sociale veiligheid
en het SBP gerealiseerd met een accent
overheden. De uitvoeringsagenda wordt
en levendigheid. Er is in Assen ook
op werkfuncties bestaande uit lichte(re)
een uitnodiging aan lokale en regionale
ruimte voor het monofunctionele
bedrijvigheid met daaraan ondergeschikte
partijen om mee te doen. Ook is het een
bedrijventerrein waar het goed
voorzieningen en (heel) beperkt wonen.
oproep aan provincie en Rijk om mee te
5. Meng bij maatschappelijke meerwaarde:
ondernemen is.
doen met de grotere, meer strategische
6. Benut de multimodale kracht: auto + ov
In de derde plaats maken we ons klaar
acties danwel die financieel of anderszins
+ fiets: Vrijwel alle werklocaties in Assen
voor de toekomst, door de potenties voor
te faciliteren.
zijn goed bereikbaar met de auto en een
de transitie naar een (meer) circulaire
groot aantal ook met de combi trein
economie te benutten, onder meer
plus fiets. Benut die multimodale kracht.
door onze watergebonden kavels in de
Assen kiest voor een meervoudige strategie voor haar bedrijventerreinen De visie adresseert uitdagingen
toekomst hiervoor te willen gaan inzetten. Ook plegen we in samenspraak met het bedrijfsleven inzet op de energietransitie, waarbij we de potenties voor energiehubs verkennen.
zoals netwerkcongestie, krapte op de arbeidsmarkt en de behoefte aan innovatie.
In de vierde plaats wordt voor de
Er wordt gestreefd naar een balans tussen
bedrijventerreinen aan de westzijde van
Ruimtelijk Economische Visie
5
1. Inleiding
De Ruimtelijk Economische Visie (REV) geeft aan wat er op het gebied van economie nodig is om klaar te zijn voor de toekomst: een sterk vestigingsklimaat met voldoende en toekomstbestendige werklocaties van goede ruimtelijke kwaliteit, passend bij de vraag van morgen.
Aanleiding
Deze strategieën hebben gevolgen voor
In de afgelopen jaren heeft de gemeente
de ontwikkeling van de Asser economie en
Assen een ruimtelijke en een economische
de werklocaties. De REV is de ruimtelijke
strategie opgesteld. Deze geven richting
vertaling van verschillende ambities en
aan de toekomst van de gemeente. In de
verbindt beide strategieën aan elkaar, scherpt
Omgevingsvisie ‘Assen nog mooier’ zetten
deze aan waar nodig en geeft antwoord op wat
we in op versterking van de voor Assen
er in Assen, zowel kwalitatief als kwantitatief
kenmerkende ontspannen stedelijkheid.
nodig is om toekomstbestendige werklocaties
Daarbij zijn drie richtinggevende principes
te behouden en te creëren. Dit sluit aan bij
geformuleerd: Groene stad van het Noorden,
de ambities van Ondernemend Assen, zoals
Dynamische stad en Verbonden stad. De
uitgewerkt in hun masterplannen1.
Economische Agenda 2020-2025 zet in op behoud en uitbouw van sterke pijlers
Het bestuursakkoord ‘Dichtbij &
als zorg, (rijks)overheid, energie en vrije-
Daadkrachtig’ gaat uit van het vergroten van
tijdseconomie. De agenda richt zich op drie
de werkgelegenheid door verder uitvoering te
strategische pijlers: Spilfunctie in de regio
geven aan de Economische Agenda 2020-
versterken, Investeren in eigen kracht en
2025. Het doel in het bestuursakkoord is om
Investeren in MKB.
5.000 banen te realiseren. Vanuit de Asser
Ontspannen Stedelijkheid in de Omgevingsvisie Assen
1 De masterplannen zijn opgesteld door Ondernemend Assen met als doel de bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken. Kijk voor meer informatie op de website van Ondernemend Assen.
2 NOVEX is het programma waarin Rijk en regio’s samenwerken aan de toekomstige inrichting van Nederland. Groningen-Assen is één van de zestien Novex-gebieden.
6
Totstandkoming
met partijen zoals Ondernemend Assen en
Samenhang met andere beleidsthema’s
Vaart in Assen aan. Dit sluit ook aan bij onze
Ruimtelijke vraagstukken worden in Assen
kwalitatieve analyse gemaakt. Hierbij is
ambities in de regio Groningen-Assen om
integraal opgepakt. Zo hangt de REV samen
gebruik gemaakt van de kennis en expertise
tot 2040 28.000 banen toe te voegen in de
met de woningbouwopgave. Bij een groeiend
van onze partners in de stad en regio. Wij
Ambitie Agenda (AAA) werken we hier samen
Voor de REV is een kwantitatieve en
regio. Dit komt voort uit de Novex -afspraken
aantal inwoners is het belangrijk dat de
hebben de volgende stappen gezet:
en is verwoord in het recent opgesteld
stad voldoende banen heeft. Omgekeerd,
•
ontwikkelperspectief. In de recent (2023)
het vestigingsklimaat van Assen wordt
uitgevoerde marktanalyse werklocaties in de
sterker als de stad voldoende woningen kan
regio Groningen-Assen komt duidelijk naar
bieden waar mensen kunnen wonen. Een
- Provincie Drenthe
voren dat er een schaarste en mogelijk een
groeiende stad is een interessante stad voor
- VNO-NCW Noord/MKB Noord
tekort dreigt aan werklocaties.
ondernemers en bedrijven. Bereikbaarheid
- Ondernemend Assen
is een belangrijke voorwaarde in het
- Vaart in Assen
2
Doel van de REV
Bureau-onderzoek en data-analyse van de Asser economie
•
Verdiepende gesprekken met:
vestigingsbeleid van bedrijven. Daarnaast
- Onderwijsinstellingen in Assen
Assen is één van de belangrijke economische
zijn de beschikbaarheid van energie,
- Ministerie van EZK
kernen in het Noorden. In de NG4 (vier
gezondheid en kwaliteit van leven, een
noordelijke grote steden) is het een drijvende
goede onderwijs- en kennisinfrastructuur
en vertegenwoordiging vanuit de
kracht voor economische ontwikkeling. Assen
en voldoende arbeidspotentieel belangrijk.
Provincie Drenthe, RGA, VNO-NCW
is de hoofdstad van Drenthe én de zuidelijke
Voor toekomstbestendige bedrijventerreinen
Noord/MKB Noord en Ondernemend
pool van de Regio Groningen-Assen (RGA)
zijn klimaatadaptieve aanpassingen en het
en heeft een belangrijke (spil)functie in de
inpassen van groen randvoorwaardelijk.
regio. Met een goed vestigingsklimaat en een gedifferentieerd palet van toekomstbestendige
Asser Ambitie Agenda
werklocaties, heeft Assen alle ingrediënten
De samenhang tussen de ambities op
in huis om haar positie te versterken
verschillende beleidsterreinen is terug te
binnen de Regio Groningen-Assen, de 5e
vinden in de Asser Ambitie Agenda, met de
metropoolregio van Nederland.
drie hoofdambities: •
5.000 banen;
De economie van Assen is de afgelopen jaren
•
10.000 woningen;
gegroeid. De komende jaren lijkt deze trend
•
Een bruisende studentenstad.
zich voort te zetten. De REV draagt hier aan
•
Werkateliers met ambtelijke betrokkenen
Assen •
Consultatie van adviseurs van verschillende beleidsterreinen (onder andere ruimte, water, groen, energie, vastgoed)
•
Inloopsessie voor de gehele ambtelijke organisatie
•
Interactieve sessie met de gemeenteraad en het college van B&W
Opzet en leeswijzer De REV bestaat uit twee delen: de visie en het
bij, ondersteunt deze groei en geeft ruimtelijk
We werken hieraan met de thema’s:
uitvoeringsprogramma. In de visie beschrijven
richting aan de economische groei. Assen
•
Assen groenste stad
we: de huidige werklocaties in Assen en trends
maakt daarmee haar sterke economische
•
Versterking van de zorgsector en
en ontwikkelingen, de ruimtelijk economische
biotechnologie
opgaven en de uitgangspunten: ontspannen
Assen als veiligheidscluster voor regio
dynamiek voor de ruimtelijk economische
en Rijk
ontwikkeling.
positie als (middel)grote stad en als onderdeel van de metropoolregio GroningenAssen waar.
•
Ruimtelijk Economische Visie
7
2. Asser werklocaties anno 2024: Aanbod en behoefte in beeld
In dit hoofdstuk staan enkele kengetallen en overkoepelende kwalitatieve observaties centraal, zodat helder is wat de uitgangssituatie is voor het opstellen van deze REV. In de bijlage ‘Werklocaties voor de toekomst’ is per werklocatie een gebiedsprofiel opgenomen.
Kerncijfers Asser werklocaties (2023)
Bedrijventerreinen Bruto oppervlakte: 477 hectare
In 2023 telde de gemeente Assen ongeveer
Netto uitgegeven voorraad: 257 hectare4
42.500 banen en ruim 5.900 vestigingen.
Bedrijfsvestigingen: 938
Assen heeft daarmee een belangrijke
Banen: ca 16.600 (ca 39% van totale
regionale functie. Op de bedrijventerreinen,
werkgelegenheid)
kantoorlocaties en overige werklocaties samen is 67,1% (ca 28.500 banen) van de totale
Kantoorlocaties
werkgelegenheid gehuisvest. Het overige deel
Oppervlakte kantoor: ca. 76.600 m2
van de banen bevindt zich in de woonwijken
Bedrijfsvestigingen: 108
en het buitengebied. De werklocaties zijn
Banen: ca 3.500 (ca 8% van totale
weergegeven op de overzichtskaart.
werkgelegenheid)
Hiernaast staan de belangrijkste kerncijfers3 per type werklocatie.
Overige locaties Bruto oppervlakte: 220 hectare Bedrijfsvestigingen: 720 Banen: ca 8.500 (ca 20% van totale werkgelegenheid)
Bedrijventerrein Messchenveld I
3 Bron: banen LISA 2023; geografische afbakening: IBIS en gemeente Assen, bewerking Bureau BUITEN/Urhahn 4 Netto uitgegeven is het oppervlak van de bedrijfskavels. Het bruto oppervlak is inclusief infrastructuur, openbaar terrein, groen en water.
8
Legenda Bedrijventerreinen Kantoorlocaties Overige locaties
Bestaande werklocaties en Kringen Ondernemend Assen
Ruimtelijk Economische Visie
9
Vraag, aanbod en de staat van de Asser werklocaties
Bedrijventerreinen
De meeste bedrijventerreinen en
Bedrijventerreinen Peelerpark en
kantoorlocaties liggen er goed bij. De grotere
Messchenveld aan de noordzijde zijn
werklocaties van Assen staan op de kaart op
Assen heeft een aantal bijzondere locaties
moderne, goed uitgeruste bedrijventerreinen.
de vorige pagina.
in Zuid-Oost Assen met het grootschalige
Ze zijn ruim opgezet, hebben moderne
groene GGZ-gebied, meer stedelijke plekken
panden en zijn goed ontsloten. Wel is er
Kantoren
zoals het Wilhelmina ziekenhuis (WZA), de
op deze locaties enige spanning tussen
Op verschillende locaties in Assen staan
Schepersmaat/Mandemaat-locatie en het
de marktbelangstelling enerzijds en het
kantoorpanden. Daarnaast heeft Assen een
NS-stationsgebied. Andere beeldbepalende
beeldkwaliteitsplan en de verkaveling
aantal specifieke kantoorlocaties zoals De
locaties zijn het provinciehuis, de Johan
anderzijds. Het Werklandschap Assen-Zuid
Lauwers, Schepersmaat en Mandemaat
Willem Friso kazerne en de Toeristisch
en Schepersmaat aan de zuidkant van de
aan de zuidkant van de stad en het
Recreatieve Zone rondom het TT Circuit.
stad is hoofdzakelijk bestemd voor transport
Stationsgebied. In het algemeen worden
Daarnaast hebben we het Stadsbedrijvenpark
en logistiek. En kunnen eveneens worden
deze kantoorgebieden gekenmerkt door
midden in het stedelijk gebied. Tot slot zijn er
gekarakteriseerd als modern en goed
een ruime opzet met een groen karakter.
een aantal traditionele bedrijventerreinen en
uitgerust. In Zuid Oost Assen (stationsgebied
Dit past bij de ontspannen dynamiek van
kantoorlocaties, voor een deel gelegen aan de
tot en met Schepersmaat/Mandemaat)
Assen. Op Messchenveld en op Peelerpark
snelweg. Het is een veelkleurig palet.
liggen een aantal van de bijzondere locaties
is nog capaciteit om kantoren toe te voegen.
zoals benoemd in de inleiding. Samen met
Snelweglocaties zijn tegenwoordig overigens
de stakeholders in dit gebied zijn we bezig
minder in trek dan locaties bij een OV-
met een Gebiedsagenda ZO Assen! Ook aan
knooppunt.
de westkant van de stad is de basis goed. Goed ontsloten en goed functionerende
De Lauwers is een goed functionerend
werklocaties, met zichtlocaties met een hoge
kantorenpark, waar eigenaren/gebruikers
(beeld)kwaliteit. Alleen enkele locaties langs
investeren in hun panden. Het gebied is,
de Balkenweg, zoals de Zendmastlocatie,
net als veel andere kantoorgebieden, vooral
hebben een onduidelijk profiel.
per auto goed ontsloten. Het stationsgebied steekt er vanzelfsprekend qua OV-
Het Stadsbedrijvenpark is het grootste
bereikbaarheid bovenuit. Door de ligging nabij
bedrijventerrein van Assen. Deze locatie
het centrum kent dit gebied een duidelijk
heeft een wisselend beeld: van prima
ander karakter dan de andere kantoorlocaties.
functionerende delen met een functionele kwaliteit tot verouderde delen, met name
De stationslocatie biedt potentie voor
direct ten noorden van het kanaal. Voor dit
verdere ontwikkeling. Zo is er een Rijkshub
terrein liggen er opgaven om het gebied
ontwikkeld, waar vergaderd kan worden
toekomstbestendig te maken in afstemming
en waar (Rijks)ambtenaren een werkplek
met de ontwikkeling van het tegenovergelegen
kunnen vinden. De kantoren van RVO aan
Havenkwartier.
de Mandemaat worden gerenoveerd. Ook daar is sprake van een uitbreiding van de Rijkswerkgelegenheid.
10
Groen en landschappelijk
leisure, consumentendiensten en
Er is anno 2024 uitgeefbare grond op de
De meeste werklocaties zijn groen ingericht,
detailhandel. Het naastgelegen gebeid
volgende terreinen:
sommige met campusachtige kwaliteiten5
richting Kloosterveen is een mix van
•
zoals het gebied tussen het station en
horeca, grootschalige detailhandel,
kavels met ruimere bestemming mogelijk
Schepersmaat/Mandemaat en rondom het
kantoor en andere bedrijvigheid.
van 3.000 tot 4.000 m². Er is ook
provinciehuis. Soms hebben de locaties
Messchenveld : Hier zijn nog enkele
interesse om de kavels op te knippen
een centrale groenpartij zoals Peelerpark en
Opvallend is dat er geen binnenstedelijk,
voor kleinere ontwikkelingen, maar dat
soms met een groene zoom of waterrijke
gemengd milieu gebied aanwezig is waar
kan gezien de indeling niet zondermeer
afronding zoals Werklandschap Assen Zuid,
hoogwaardige economie of kantoorachtige
(i.v.m. erg diepe kavels). Veel specifieke
Messchenveld, en de Lauwers. Deze groene
bedrijven gemengd zijn met stedelijke
bestemmingen op Messchenveld; horeca/
inrichting van werklocaties is een duidelijk
voorzieningen. Dit kan mogelijk een plek
kantoor of veeleisende zichtlocaties
kenmerk van Assen, is aantrekkelijk en draagt
krijgen in de gebiedsagenda ZO Assen!, het
zijn lastig in te vullen. Er is een tekort
bij aan klimaatadaptatie.
stationsgebied is hier onderdeel van.
aan kleinere kavels (tot 2.000 m²) op
Werklocaties
Voor een groot deel van het bedrijfsleven
met een kantorenbestemming aan de
De meeste locaties zijn op orde. Het valt op
voldoen deze reguliere, gemengde
A28 zijn al langere tijd beschikbaar. Het
dat er weinig onderscheidende werklocaties
bedrijventerreinen of een kantoor. Maar
is niet waarschijnlijk dat deze kavels voor
zijn. Er is geen richtinggevend vestiging– en
om de economische ambities te bereiken,
uitgiftebeleid.
om in te kunnen spelen op economische
•
De bedrijventerreinen zijn veelal gericht
veranderingen in de krappe arbeidsmarkt,
0,3-0,7 ha) kunnen in het algemeen
op gemengde bedrijvigheid in het MKB.
schaarste van (milieu-) ruimte en energie
rekenen op interesse uit de markt. De
Uitzonderingen daarop zijn Schepersmaat
en gezien verschillende opgaven die op
kantorenkavels direct aan de A28 liggen
en het Werklandschap Assen-Zuid.
bedrijven en bedrijfslocaties afkomen, zijn
lastiger in de markt.
De kantoorlocaties zijn groen en ruim, het
onderscheidende werklocaties nodig.
•
zijn veelal stadsrand/snelweglocaties. Een
•
reguliere (niet-zicht) locaties. De kavels
kantoorontwikkeling worden verkocht. •
•
Peelerpark: De beschikbare kavels (kavels
Groene Dijk: Op een gedeelte van de woon-werkkavels komen tijdelijk
uitzondering daarop is het stationsgebied,
Vraag en aanbod
in potentie een onderscheidend milieu
Uit de in 2023 uitgevoerde marktanalyse
vanwege de ligging en multimodale
werklocaties in de regio Groningen-Assen
nieuw bedrijventerrein in een bestaande
bereikbaarheid. De Lauwers heeft de
blijkt dat de vraag en het aanbod voor
groene setting voor met name bedrijven
potentie om zich te onderscheiden met
bedrijventerreinen in balans is. In de toekomst
vanaf 2 hectare. De grotere kavels
het ontwikkelen van verduurzaamde
dreigt een kwalitatieve en kwantitatieve
zijn nagenoeg allemaal verkocht of
kantoorgebouwen.
mismatch. Zo past de omvang van de nog
gereserveerd. Op een aantal kavels is of
Er is een aantal andere werklocaties
uitgeefbare kavels niet altijd bij de vraag of
wordt gebouwd. Op het oorspronkelijk
met een divers maar weinig ‘eigen’
sluit de bestemming niet aan. In algemene zin
als tweede fase bestemde deel van
karakter. Het gebied rondom de
wordt een tekort aan werklocaties verwacht.
het Werklandschap (ten oosten van
flexwoningen (15-20 jaar). • 6
Het Werklandschap Assen-Zuid is een
Zendmastweg huisvest een mengeling
Graswijk) wordt tijdelijk een zonnepark
van bedrijventerreinachtige bedrijvigheid,
geëxploiteerd voor de duur van 20 jaar.
5 Campusachtige kwaliteiten: een groene omgeving met o.a. de mogelijkheid om ommetjes te maken 6 Het volledige rapport is te vinden via deze link: Economie - Regio Groningen-Assen (regiogroningenassen.nl)
Ruimtelijk Economische Visie
11
Naast nieuw uitgeefbare grond kan de
diverse overheden, Univé en NAM – maar
toekomstige behoefte ook deels worden
kenmerkt zich qua marktvraag de afgelopen
ingevuld op bestaande bedrijventerreinen.
jaren door kleinschaligheid: de opname
Het verdient de voorkeur om de bestaande
was gemiddeld ca. 2.200 m2 per jaar. Ook
voorraad optimaal te benutten en waar
in de meest recente jaren is de opname
mogelijk het ruimtegebruik te transformeren
beperkt en vooral kleinschalig. Het aanbod
en/of te intensiveren, bijvoorbeeld door het
aan beschikbare ruimte is met zo’n 23.000
verhogen van de floor-space-index en/of
m2, zo’n 9% van de totale voorraad. Als we
gestapelde parkeeroplossingen.
naar het aanbod in de regio kijken zitten we
7
op het frictieniveau10. Een deel hiervan is Op verschillende terreinen, zoals
als incourant te beschouwen. Op Funda-in-
rondom de Zendmastweg en richting
business (bedrijfsruimte, selectie kantoor)
Kloosterveen, bevinden zich grootschaliger
wordt een behoorlijke variëteit aangeboden,
detailhandelsvestigingen. De gemeente
zowel in omvang, datering als omgeving/
heeft een Visie op de detailhandelstructuur
vestigingsmilieu.
vastgesteld . Assen kiest ervoor initiatieven
Er is verder nog plancapaciteit om nieuwe
vanuit de markt voor functiewijziging
kantoren toe te voegen aan de rand van
van winkelruimte naar andere functies
Messchenveld, maar deze bestemming ligt
te faciliteren, als deze zich buiten de
niet goed in de markt. Onderzoeken naar de
hoofdstructuur bevinden.
laatste trends op de kantorenmarkt geven
8
9
Kantoren
aan dat er een toenemende vraag is naar een duurzaam en modern kantoor met
De kantorenvoorraad in Assen was in 2022
ontmoetingsfunctie, multimodaal bereikbaar
zo’n 260.000 m2, 14% minder dan in 2012
en op een locatie met meer reuring. De
(door transformatie/onttrekking). Met 4
combinatie binnenstad-Havenkwartier-
m2 per inwoner is Assen een behoorlijke
stationsgebied kan hier in de toekomst
kantorenstad, vergelijkbaar met bijvoorbeeld
mogelijk aan voldoen. Kijken we naar de
Groningen en Leeuwarden.
ontwikkeling van onze krachtsectoren en de ambities van ons en de regio, dan lijkt er een
De kantorenmarkt van Assen kent een
kwalitatief en kwantitatief tekort te ontstaan.
aantal grotere gebruikers – met name
7 Floor-space-index of fsi is het aantal m² bvo gedeeld door het aantal m² kavel. Bij een bebouwing in één laag en een bebouwingspercentage van 50% is de fsi 0,5. Bij twee lagen een bebouwingspercentage van 60% is de fsi 1,2.
8 Visie op de detailhandelsstructuur Assen, https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR704528/1#hoofdstuk_2 9 Kantoren in cijfers, NVM, 2021; fundainbusiness, december 2021 10 De leegstand die noodzakelijk is om de kantoormarkt naar behoren te doen functioneren. Ook in ’Marktanalyse kantoren en bedrijventerreinen Regio Groningen-Assen’ (STEC, 2023) wordt het aanbod in de RGA op dit frictieniveau van 5% genoemd.
12
Trends in de vraag naar werkmilieus •
Er is sprake van een ruimtelijk economische concentratietendens: de economie groeit sneller in de stedelijke regio’s, zoals de RGA. Op het schaalniveau van Drenthe profiteert Assen van deze ontwikkeling.
•
Op de bedrijventerreinenmarkt neemt het belang van kwaliteit en duurzaamheid toe.
•
Er is sprake van netcongestie voor zowel afname als teruglevering van elektriciteit. De structurerende werking van het energienetwerk op de ruimtelijke verdeling van de economie neemt hierdoor in belang toe. Het biedt ook kansen voor meer samenwerking op bedrijventerreinen.
•
Er is in de afgelopen jaren veel vraag geweest naar grote kavels voor de logistiek, onder meer samenhangend met de sterke groei van e-commerce. Ook het belang van (kleinschaliger) stadsdistributie groeit.
•
Door de druk op de ruimte wordt het belangrijker om bestaande bedrijventerreinen intensiever te benutten.
•
De groei van het aantal ZZP’ers leidt tot meer werk in en vanuit huis (werken in de wijk) en een toenemende vraag naar flexplekken, bedrijfsverzamelgebouwen en ontmoetingsplekken.
•
De kantorenmarkt tendeert meer en meer naar een vervangingsmarkt (dus geen groeimarkt meer). Er is meer vraag naar kantoren op sterke OV-locaties – zoals stations-gebied Assen – en minder vraag naar snelwegmilieus. De gemiddelde transactiegrootte op de kantorenmarkt daalt. Er is onzekerheid over het effect van structureel hybride werken op de kantorenmarkt. Kantoren worden meer een ontmoetingsplaats. In het algemeen wordt verwacht dat grote kantoorgebruikers bij verhuizing of contractverlenging teruggaan in aantal vierkante meters. Per saldo wordt een daling van het kantoorquotiënt (m2 per baan) verwacht.
•
De Coronapandemie heeft thuiswerken/hybride-werken definitief een boost gegeven. Grote kantoorgebruikers kunnen waarschijnlijk met minder m2 toe. Het kantoor wordt steeds meer een ontmoetingsplek.
•
Campusmilieus – waar kennisinstellingen en bedrijven zijn gevestigd - en innovatiedistricten – gemengd stedelijke gebieden met een mix van werken, onderwijs/kennis, wonen en voorzieningen – zijn gebieden die het economisch goed doen. Multimodale bereikbaarheid (weg, OV, fiets), interactie/ontmoeting, groen en ruimtelijke kwaliteit zijn hierbij belangrijk.
•
Onder invloed van klimaatverandering is het voor werklocaties belangrijker geworden om aandacht te hebben voor klimaatadaptatie en het tegengaan van hittestress en wateroverlast.
•
De (dubbele) vergrijzing zorgt voor een structurele toename in de vraag naar zorg.
•
Krapte op de arbeidsmarkt leidt tot een stijgend belang van innovatie (o.a. robotisering) en een toenemende vraag naar arbeidsmigranten op alle niveaus.
•
Het streven van de Nederlandse overheid naar een volledig circulaire economie in 2050 betekent radicaal minder en efficiënter gebruik van grondstoffen.
•
Het Rijk is voornemens om tot een betere spreiding van Rijkswerkgelegenheid over het land te komen. Overigens staat in het Hoofdlijnenakkoord van het nieuwe Kabinet ook de ambitie om tot een reductie van het aantal Rijksambtenaren te komen.
Ruimtelijk Economische Visie
13
3 Ruimtelijk economische opgaven
Met de Economische Agenda zet Assen in op een ‘gezond en toekomstbestendig regionaal ecosysteem van bedrijvigheid, banen, innovatie, verdienvermogen en werkgelegenheid’ in 2030. Assen kiest voor een brede, robuuste economie om niet afhankelijk te zijn van onzekere marktontwikkelingen in specifieke sectoren. Om de bestaande economische structuur te versterken zijn drie opgaven geformuleerd, die we in dit hoofdstuk langslopen. In de REV staat wat de economische ambities vragen van de Asser werklocaties op gebied van onder andere inrichting en uitstraling, verduurzaming, aansluiting op de markt en bereikbaarheid. Werklocaties wordt breed opgevat: van de bedrijventerreinen, tot kantoorlocaties tot gemengde gebieden zoals het havenkwartier en het stationsgebied. Naast de werklocaties is ook naar een aantal andere aspecten van het vestigingsklimaat gekeken die nodig zijn om de economische ambities te bereiken. 3.1 Versterken van de spilfunctie in de meest leefbare regio van Nederland Kwaliteiten en ambities
14
(aanbod en vraag van werklocaties kwalitatief
instellingen op het gebied van Life Sciences
en kwantitatief op elkaar laten aansluiten);
& Health en Waterstof, via een human capital
gerichte marketing van Assen; en het
aanpak gericht op een leven lang leren,
versterken van de binnenstad.
arbeidsbesparende en inclusieve technologie en HBO-BBL onderwijs.
De ambitie voor Assen in 2030 is dat de
Onderwijs en kennisinfrastructuur
stad zich heeft ontwikkeld van een woon- en
Assen wil haar onderwijs en
de Thorbecke Academie/NHL Stenden.
werkstad naar een leef- en beleefstad, met tot
kennisinfrastructuur behouden en versterken.
In september 2023 is de studie integrale
de verbeelding sprekende publiekstrekkers,
Er zijn verschillende MBO- en HBO-
veiligheidskunde van start gegaan en er zijn
een gezonde en aantrekkelijke binnenstad,
opleidingen en er wordt samengewerkt
groeiambities bij de Thorbecke Academie.
een bruisend studentenleven en een compleet
met de Universiteit van het Noorden. Met
Ook heeft de VeVa opleiding van het DCTerra
aanbod aan jaarrond vrijetijd voorzieningen.
de TechHub is Assen verbonden in het
zich ditzelfde jaar in Assen gevestigd en
Het gaat hierbij om het samenspel tussen
Noordelijke kennis-innovatie-ecosysteem.
ontwikkelen de Thorbecke Academie en het
leefbaarheid, de regionale functie van Assen,
In de innovatiewerkplaats TechHub werken
DCTerra samen een doorlopende leerlijn
goede en aantrekkelijke voorzieningen, een
Ondernemend Assen, Hanze Hogeschool en
op het gebied van veiligheid. Samen met
aantrekkelijk woonmilieu en de effecten
DCTerra samen. TechHub Assen is de plek
de overheidsdiensten op het gebied van
die dat heeft op het vestigingsklimaat voor
waar ondernemers, bedrijven en instellingen
de veiligheid wordt hiermee steeds meer
bedrijven en instellingen. Immers, om
uit de regio elkaar ontmoeten om samen
vormgegeven aan de Asser Ambitie om
economisch goed te kunnen functioneren
met kennisinstituten innovatie-vraagstukken
een veiligheidscluster te ontwikkelen. Ook
moeten bedrijven voldoende personeel
op te lossen. De Hanzehogeschool wil
is er de wens voor het creëren van een
kunnen vinden. Dit talent kunnen we aan
graag verder investeren in Assen, met een
sportcampus. Daarnaast zien verschillende
Assen binden door een goede woon-, leef-
doorontwikkeling van de TechHub en het
onderwijsinstellingen een overloop vanuit
en beleefstad te zijn. Een aantrekkelijke
onderwijsaanbod. Een bredere invulling vanuit
Groningen als een kans voor Assen. Door
binnenstad, recreatie, cultuur en goede
onderwijs en onderzoek vanuit de domeinen
deze toename aan onderwijsinstellingen en
woonmilieus zijn daarvoor van belang.
Techniek, Zorg en Economie, in aansluiting op
een uitbreiding van het onderwijsaanbod en
Om de spilfunctie te behouden wordt in
de Economische Agenda en de Asser Ambitie
daarmee het aantal leerlingen, is er behoefte
de Economische Agenda ingezet op het
Agenda wordt geambieerd. Daarbij wordt
aan huisvesting voor deze doelgroep,
verbeteren van het vestigingsklimaat
ingespeeld op de behoefte van bedrijven en
zowel voor de onderwijsinstellingen als
Daarnaast is Assen, door het Ministerie van OCW, benoemd als officiële lesplaats voor
studenten. Ook heeft dit een positief effect op
•
detailhandel en horeca voor het creëren van een bruisende studentenstad.
•
Wat vraagt deze ambitie? •
Interessante woonmilieus aansluitend bij de inwoner van de toekomst.
•
Studentenhuisvesting.
•
Onderwijshuisvesting.
•
Aantrekkelijke voorzieningen en
Wat zijn de opgaven?
recreatiemogelijkheden.
Voor de REV is met name de opgave van
Vestigingsklimaat van hoge kwaliteit: een
een excellent vestigingsklimaat relevant.
structurele versterking van de kwaliteit
Deze opgave, en de ruimtelijk economische
van werklocaties; waarbij het aanbod
visie daarop, is uitgewerkt in paragraaf
aansluit op de toekomstige vraag.
3.3, onder de ambitie ‘Investeren in MKB,
Een ondernemende en levendige
ondernemerschap en innovatie’.
binnenstad. •
Gerichte marketing en promotie.
TechHub Assen
Ruimtelijk Economische Visie
15
3.2 Investeren in de kracht van Assen
Defensie, de Dienst Vervoer en Ondersteuning
nauw gekoppeld aan de Technologie & Zorg
(DV&O) en de Dienst ICT Uitvoering hebben
Academie (TZA) van Drenthe. De sector
De kracht van Assen zijn de sterke
een belangrijke functie in de stad. Sommige
– zorgpartijen, onderwijsinstellingen en
gezondheidseconomie-, energie-, vrijetijd- en
diensten, zoals Defensie en de kazerne zitten
overheid – werkt samen in de ‘Kopgroep zorg
overheidssector. Assen investeert met de
al meer dan 100 jaar in de stad, anderen zijn
en innovatie’ en Samen Zorg Assen. In het
Economische Agenda in deze krachtsectoren.
recenter in Assen gevestigd. De gezamenlijke
samenwerkingsverband Universiteit van het
Dat vraagt om een blijvende investering van
overheidsdiensten zijn goed voor 12% van de
Noorden wordt gewerkt aan programma’s als
bedrijfsleven, gemeente en diverse (regio)
totale werkgelegenheid.
healthy ageing en health technology.
innoverend vermogen in Assen en regio.
Ook de vrijetijdssector is relatief groot in
In Assen zijn enkele toonaangevende
De gezondheidseconomie is met 24% van de
Assen en de gehele provincie Drenthe. Naar
bedrijven (ICON en Ardena) en (zorg)
totale arbeidsplaatsen de grootste sector in
schatting biedt de sector werkgelegenheid aan
instellingen gevestigd. Deze ambitieuze
Assen. Met een ziekenhuis en andere eerste-
ruim 3000 mensen. Assen trekt bezoekers uit
bedrijven groeien hard. De ambitie is om een
en tweedelijns zorgvoorzieningen, zoals
de regio, maar ook toeristen uit de rest van
‘Shared facility’ te realiseren voor start-ups
de GGD en de GGZ, bedient de stad veel
Nederland of het buitenland. De binnenstad
en scale-ups. Bestaande en nieuwe bedrijven
zorgbehoevenden uit de regio en provincie.
speelt hierbij een belangrijke rol, zowel als
en kennisinstellingen kunnen hier onderzoek
Het aantal huishoudens met begeleidende
voorzieningen- en cultuurcentrum voor
doen en innoveren. Deze toonaangevende
zorg en het aantal jongeren met jeugdhulp in
inwoners van de regio als voor toeristen.
bedrijven maken onderdeel uit van een groter
de regio is bovengemiddeld. De vergrijzing
De TT en het TT-festival trekken niet alleen
ecosysteem in Noord-Nederland, de Life
in de stad en regio en de verwachte trek van
jaarlijks veel motorfanaten naar de stad, het
Cooperative, waar kennis en expertise wordt
ouderen uit de regio richting Assen, dwingt
circuit wordt door het jaar heen gebruik voor
gedeeld.
deze sector en de stad om door te groeien en
verschillende evenementen.
partners in kennis- en netwerkontwikkeling en
De aanwezigheid van, en de samenwerking
te innoveren.
tussen de grote reguliere zorgsector en de Life Science & Health sector biedt grote
De energiesector is al eeuwenlang belangrijk geweest voor Assen. Na het tijdperk van de turfindustrie, maakte het winnen van olie en gas en de vestiging van het hoofdkantoor van de NAM deze sector groot in de stad en de
Krachtsector Gezondheidseconomie
kansen voor Assen. Assen kan een proeftuin en testlab worden voor de toepassing van innovaties in de zorgsector en Life Science. Deze ambities zijn een concretisering van de
regio. Waar de gasindustrie aan het afbouwen
Kwaliteiten en ambities
is, heeft Assen nog steeds het voordeel van
De zorgsector en biotechnologie is één
de Asser Ambitie Agenda: in de toekomst is
een sterke energie-infrastructuur, welke
van de drie thema’s waarmee we de
de regio Groningen-Assen koploper in zorg en
ingezet kan worden voor nieuwe vormen
ambities uit de Asser Ambitie Agenda willen
zorginnovatie. Assen loopt mee voorop in de
van (duurzame) energie en in oplossingen
realiseren. De zorgsector is groot in Assen
regio en zet vooral in op de uitdagingen in de
voor distributie en opslag van energie. Dit
met werkgevers als Wilhelmina Ziekenhuis
bereikbare en betaalbare zorg.
trekt ook nieuwe (internationale) spelers
Assen, Espria, Interzorg en Stichting
aan. De afgelopen jaren zien we dan ook
Vanboeijen. Een sterke zorgsector past bij
andere bedrijven binnen de innovatie- en
Assen als stad met regiofunctie, daarnaast
energiesector zich in Assen vestigen.
kent Assen een prettige, groene woon- en
ambitie gevat in de Economische Agenda en
werkomgeving waar deze sector prima De overheidssector speelt in Assen een
in gedijt. Er is verder een Zorgpractoraat
belangrijke rol. Onder meer de Rechtbank,
‘Zorg en Technologie’11. Het practoraat is
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland,
11 www.practoraten.nl/practoraten/zorgsensortechnologie ; een practoraat is een en expertiseplatform binnen een mbo-instelling waar praktijk(gericht) onderzoek wordt uitgevoerd.
16
Icon
Ardena
GGD Interzorg
Boshof Icare
GGZ Drenthe
Wilhelmina Ziekenhuis Assen (WZA) Vanboeijen
Ruimtelijk Economische Visie
17
Wat vraagt deze krachtsector?
Wat zijn de opgaven?
•
Voldoende beschikbaar zorgpersoneel.
•
•
Aanwezigheid kennisinstellingen en grote
(Noord-)Nederland, daarmee omgaan
werkgevers in stad en omgeving.
is een continue opgave. Wel is zichtbaar
Cross-overs met andere sectoren voor
dat relatief veel jonge mensen in Assen
innovaties.
blijven wonen; dat biedt potentie
en initiatieven (cross-overs), bijvoorbeeld
(maar geen garantie) om de tekorten te
zorg-Life Science & Health; zorg-IT/data;
verminderen.
relatie met TechHub; binnen en buiten
Verschillende locaties ruimtelijk beter
Assen.
•
Specifiek voor Life Science & Health: •
Aanwezigheid relevante HBO- en MBOopleidingen.
•
Aanwezigheid medisch/technisch opgeleid personeel.
•
•
Flinke personeelstekorten in de zorg in
verbinden.
Hub Roden worden ontwikkeld. •
Behoud, vernieuwing en uitbouw van bestaande zorgorganisaties.
•
•
Verbinding zoeken met andere sectoren
Faciliteren van de groei van de sector
Aantrekken van bedrijven die innovatieve
Life Science & Health en faciliteren van
Cluster met soortgelijke bedrijven, klanten
producten ontwikkelen om met
(gezamenlijke) markinitiatieven, zoals een
en toeleveranciers.
uitdagingen in de zorgsector om te gaan.
business incubator.
•
Aantrekkelijke, gemengde werkgebieden.
•
Voldoende (betaalbare) woonruimte.
•
van producten die in UMCG en Health
•
Ambities Economische Agenda doorzetten: Assen als proeftuin en testlab
Ruimtelijk economische visie op krachtsector Zorg De gezondsheidseconomie is een belangrijke economische kracht van Assen. De gezondheidseconomie is met 24% van de totale arbeidsplaatsen de grootste sector in Assen. Met een ziekenhuis en andere eerste- en tweedelijns zorgvoorzieningen, zoals de GGD en de GGZ, bedient de stad veel zorgbehoevenden uit de regio en provincie. Het is van belang de verschillende locaties waar zorg en Life Science & health gehuisvest zijn, beter te verbinden (fysiek en qua samenwerking) om zo de economische kansen te benutten. Denk aan een betere verbinding tussen het terrein van het Wilhelmina Ziekenhuis en de GGZ-locatie. Landschappelijke versterking van deze locaties zorgt ervoor dat het groene karakter van Assen nog beter wordt benut. Een functionele verbreding op de zorglocaties (GGZ, WZA en Vanboeijen) met werken en revalidatie leidt tot meer samenwerking en zorgt voor integratie van de sector in de stad. Het herstelcentrum (zie verderop in dit kader) is hier een voorbeeld van. Innovaties kunnen dicht bij ‘de bron’ worden toegepast. Ook voor Life Science & Health is het belangrijk de verbinding tussen zorg en Life Science & Health (en tussen disciplines binnen de zorg) economisch en ruimtelijk te versterken.
Nieuwe ontwikkelingen faciliteren Bestaande biotechnologische bedrijven in Assen opteren voor de ontwikkeling van een Incubator op gebied van Life Science & Health en zorg. Dit is een sterke katalysator voor de sector. Aan dergelijke marktinitiatieven werkt de gemeente vanaf de beginfase actief mee. De locaties van de Gebiedsagenda ZO Assen! zijn een geschikte omgeving vanwege de goede bereikbaarheid, centrale ligging, ontwikkelingen in de omgeving en de nabijheid van voorzieningen zoals horeca. Daarnaast wordt er door verschillende partijen gewerkt aan een herstelcentrum.
18
Krachtsector Energie
testlab voor vindingen en oplossingen. Dit kan
Wat zijn de opgaven?
Kwaliteiten en ambities
bijvoorbeeld met een energiehub12. Daarnaast
De energiesector in transitie is nu nog beperkt
hebben we een koploper op het gebied van
ontwikkeld in Assen, maar de aanwezige
De energiesector heeft van oudsher een
waterstof.
basis biedt potentie. De TechHub Assen kan
belangrijke basis in Assen, met name door de
mogelijk een stimulerende rol in spelen in het
aanwezigheid van de NAM. Daardoor is veel
Zuid-Oost Assen is een kansrijke
doorontwikkelen van de sector.
kennis en infrastructuur op het gebied van
vestigingsplaats voor de innovatieve en (niet
Een belangrijk onderdeel van de
energie aanwezig. Dit gecombineerd met de
volumineuze) werkgelegenheid in deze sector,
energietransitie is het vervangen van fossiele
energietransitie als grote maatschappelijke
zoals kantoorachtige activiteiten, kleinschalige
brandstoffen door duurzame oplossingen.
opgave zorgt ervoor dat de energiesector
testlocaties of kennis-gerelateerde functies.
Dit heeft effect op de activiteiten van de
interessant is voor de toekomst van de Asser economie.
Wat vraagt deze krachtsector? •
De Economische Agenda stelt: ‘mee voorop
hoofdkantoor. Het is van belang om de
personeel.
werkgelegenheid en hoogwaardige kennis te behouden voor Assen.
•
Een adequate energie-infrastructuur.
Nederland’ op het gebied van energie. Daarbij
•
Goede aansluiting tussen onderwijs-
en de aanwezige infrastructuur
arbeidsmarkt. •
(hoogspanningsverbindingen, gaswinputten en gasinfrastructuur) bij en deze (anders)
Experimenteer- en ontwikkelruimte op de locaties van de energiehubs.
•
aan te trekken of te creëren. Assen is als middelgrote stad een interessante proeftuin/
Aanwezigheid van kennis- en onderwijsinstellingen.
•
benutten in de energietransitie. De ambitie is nieuwe bedrijvigheid in de Asser energiesector
werkgelegenheid en de wens voor een kleiner
Voldoende (technisch) opgeleid
lopen in kennis en transitie in Noordhoort behoud van kennis en werkgelegenheid
NAM, met als gevolg een afname van de
Start-up en scale-up omgeving op gebied van energie.
•
Voldoende (betaalbare) woonruimte.
Ruimtelijk economische visie op de krachtsector Energie Inzetten op de energietransitie is voor Assen een interessante kans. Bij een succesvolle ontwikkeling en concentratie van de energie(hub)gerelateerde bedrijvigheid, is wellicht extra ruimte nodig. Versterking van de sector kan ook leiden tot extra hoogwaardige werkgelegenheid waarvoor Zuid-Oost Assen een logische plek is.
12 Een energiehub is een lokale samenwerking tussen gebruikers en producenten van energie. Binnen een energiehub wordt bijvoorbeeld elektriciteitsproductie van één partij intern geleverd aan een andere partij binnen de hub. Dit ontlast het elektriciteitsnet. Op diverse bedrijventerreinen in den lande wordt of is gewerkt aan energiehubs.
Ruimtelijk Economische Visie
19
De energietransitie en werkgebieden Energievoorziening Een goede, gegarandeerde energievoorziening is een belangrijkere vestigingsplaatsfactor. Een van de actuele opgaven is de netwerkcongestie. Nieuwe, zware aansluitingen voor nieuwe kavels zijn nu al problematisch. De capaciteit van de trafostations wordt spoedig uitgebreid, daarmee wordt dit probleem de komende jaren opgelost. Minder afhankelijkheid van het netwerk (off-grid) is eveneens een slimme manier voor de energievoorziening. Afwegingskader Gemeenten en provincie hebben samen het Drentse afwegingskader opgesteld in pMIEK. Dit kader wordt gebruikt door regionale netbeheerders (RNB’s) voor investerings- en jaarplannen, die verder verfijnd worden in overleg met gemeenten en provincie. Dit afwegingskader kan invloed hebben op de REV van Assen. Prioritering Tevens gaan netbeheerders vanaf 1 oktober 2024 maatschappelijk prioriteren, zoals bepaald door de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Dit houdt in dat projecten die congestieproblemen oplossen of een maatschappelijke functie hebben, zoals woningbouw of gezondheidszorg, voorrang krijgen bij de toewijzing van transportcapaciteit. Zoals aangegeven kan dit belemmerend zijn maar ook kansen bieden. Hiermee wordt afgeweken van het ‘first come, first serve’-principe. De transformatie vraagt om ruimte •
Ruimte voor opslag: - Grid-opslag HS niveau 200 MW (600 – 1200 MWh) = ca. 1 - 3 ha (gemiddelde aanvraag op HS niveau) - Opslag MS niveau
•
Stations: - HS/MS station: ~3000 m² (1 extra in Assen) - MS-t station: ~70 m² (7 stuks in Assen) - LS station: ~31 m² (~330 verdeeld in Assen, totaal ~1 ha)
Energie De gemeente Assen zet in op waterstof. Met Resato Hydrogen Technology heeft Assen een sterke koploper in deze sector in huis. In Werklandschap Assen Zuid is tijdelijk voorzien in zonneweides. Op termijn kan dit gebied ook worden benut als werklocatie, mocht de vraag zich voordoen. Ook op Messchenveld is voorzien in energieproductie. Idealiter gaat mogelijke energieproductie hier samen met de optionele werkgelegenheid via ‘zonne-energie-op-daken’.
Energieverbruik Het slim ordenen en combineren van bedrijven op werklocaties kan bijdragen aan circulariteit en gebruik van (rest)warmte. Dit wordt niet op planologisch niveau vastgelegd, de concrete kansen worden bekeken en zo nodig wordt via gronduitgifte gestuurd.
20
WATERSTOF RESATO
Ruimtelijk Economische Visie
21
Krachtsector Overheid Kwaliteiten en ambities
Willem Frisokazerne. In februari van 2023 is het Bestuurlijk voornemen JWF-kazerne
Ruimtelijk economische visie op krachtsector Overheid
Assen huisvest meerdere overheden,
ondertekend door de ministeries van Defensie
zoals de provincie Drenthe, Rechtbank
en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Bestaande overheidsinstellingen
Noord Nederland, gemeente Assen,
Provincie Drenthe en gemeente Assen.
worden gekoesterd en krijgen de
Politie, Defensie, RVO, DICTU en Dienst
Een deel van de defensieactiviteiten blijft
ruimte; nieuwe ruimtevragers of
Vervoer en Ondersteuning. Belangrijke
en daarnaast is onder andere de afspraak
verhuizers landen bij voorkeur
vestigingsplaatsfactoren voor deze instanties
gemaakt dat de Rijkswerkgelegenheid in
in Zuid-Oost Assen. De
zijn de centrale ligging van Assen in Noord-
Assen tenminste op peil blijft, met uitzicht
multimodale bereikbaarheid,
Nederland, en de goede auto- en OV-
op groei. Er is een Rijkshub geopend bij het
de intercity-bereikbaarheid en
bereikbaarheid. Assen biedt een aantrekkelijke
station voor (Rijks)ambtenaren, reeds in
het interactiemilieu in opbouw
woonomgeving.
Assen gevestigde Rijksdiensten zullen groeien
vormen troeven waarmee
en nieuwe zullen zich vestigen. Ook biedt
overheidsinstellingen beter
De ambitie van de gemeente is het behouden
de herbestemming van de monumentale
kunnen concurreren op de
en uitbreiden van werkgelegenheid in
panden kansen voor bijvoorbeeld onderwijs
toekomstige arbeidsmarkt. Voor
deze sector, ervoor zorgen dat er (nieuwe)
en innovatie, waarbij gezocht wordt naar
medewerkers geldt dat Assen een
investeringen landen in Assen en bestaande
crossovers met andere economische
hogere prijs-kwaliteitsverhouding
vestigingen/diensten actief betrekken in de
activiteiten in Assen. In gezamenlijkheid met
biedt qua wonen en leven dan
maatschappelijke uitdagingen van Assen. De
provincie Drenthe, het ministerie van BZK
concurrerende steden. Die kracht
vestiging van NHL Stenden met de Thorbecke
en het Rijksvastgoedbedrijf wordt uitwerking
zet Assen in en wordt verder
Academie is daar een mooi voorbeeld van.
gegeven aan het Bestuurlijk voornemen.
ontwikkeld.
In de Asser Ambitie Agenda is de ambitie
Om ook in de toekomst aantrekkelijk te
geformuleerd om een veiligheidscluster voor
blijven voor eventuele nieuwe vestigingen
regio en rijk te realiseren. De gemeente zet
van overheidsinstellingen, is het van
zich blijvend in voor een grotere binding van
belang de zone van stationsomgeving
overheidsdiensten in en met de stad en de
tot en met Schepersmaat/Mandemaat te
verschillende partijen.
ontwikkelen als aantrekkelijke vestigingsplaats
Wat vraagt deze krachtsector?
en de IC-verbinding te verbeteren en versnellen. Die zone is een aantrekkelijke
•
Voldoende beschikbaar personeel.
vestigingsplaats voor overheden en
•
Centrale, goed bereikbare plek.
kantoorachtige bedrijvigheid. De komst
•
Goede OV-bereikbaarheid.
van de Rijkshub met ruimte voor circa 80
•
Voldoende (betaalbare) woonruimte.
werkplekken, overlegruimten en restaurant
Wat zijn de opgaven?
en de vernieuwing en intensivering van de rijksgebouwen op Mandemaat (RVO en
De ambitie uit de Economische Agenda
DICTU) tonen deze potentie reeds aan. De
om overheidsinstellingen te behouden en
relatief beperktere druk op de ruimte in Assen
uit te breiden, is van groot belang voor de
ten opzichte van Groningen, Zwolle of de
werkgelegenheid in Assen, zowel direct als
Randstad is daarin een voordeel.
indirect: er zijn veel banen mee gemoeid. Assen onderhoudt een actieve lobby richting Den Haag en Europa en zorgt ervoor dat de kwaliteit van het vestigingsklimaat op peil blijft. Het belang van een goede lobby
22
bleek recent bij de toekomst van de Johan
DV & O
GGD
Politiebureau
Rechtbank
JWF Kazerne
Rijkshub
Ruimtelijk Economische Visie
23
Krachtsector Vrijetijd Kwaliteiten en ambities
Wat vraagt deze krachtsector? •
sector achter staat.
De vrijetijdseconomie is een sector van
•
Een goede samenwerking in de sector.
formaat in Drenthe en Assen zelf. De kwaliteit
•
Voldoende en geschikt aanbod
van het landschap, de rust en de mix van de historische binnenstad, cultuur en groen zijn
vrijetijdsvoorzieningen. •
Actuele ontwikkelkaders (onder
onomstreden. Denk hierbij aan hoogwaardige
andere Detailhandelsstructuurvisie en
natuurgebieden zoals de Drentsche Aa,
Horecavisie).
Witterveld, Asserbos, Balloërveld en Fochteloërveen. In 2022 is de Agenda en
Wat zijn de opgaven?
het Actieplan Vrijetijdseconomie 2022-2027
•
vastgesteld. Er wordt intensief samengewerkt met de sector met als doel groei van het
Het herkenbare profiel met de gehele sector doorontwikkelen en vermarkten.
•
Faciliteren van voldoende en geschikt
aantal overnachtingen en van het aantal
aanbod. Nieuwe en onderscheidende
dagrecreatieve bezoeken en het verhogen van
ondernemers een plek bieden.
de bestedingen en werkgelegenheid. Inwoners
•
en bezoekers ervaren de ontspannen stedelijkheid van stad en regio. Assen wil haar
Binnenstad levendig en aantrekkelijk houden.
•
positie als levendige groene hoofdstad met
Landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten benutten en beleefbaar maken.
charme, gelegen in het recreatief aantrekkelijk
•
Personeel aantrekken en behouden.
gebied, behouden en versterken. Assen is
•
Het verbinden van bezoekers aan de regio aan Assen en vice versa.
een uitstekende basis voor een bezoek aan de stad en de regio. Daarnaast heeft Assen
•
De Toeristisch Recreatieve Zone (TRZ)
met het TT-circuit en het Drents Museum
biedt plaats voor nieuw en aanvullend
(inter)nationale aantrekkingskracht, zijn er
aanbod.
grote verblijfsvoorzieningen die hun eigen doelgroep aantrekken, zoals De Bonte Wever, Witterzomer, Van der Valk en evenementen zoals de MotoGP en andere (inter)nationale races en events op het TT-circuit, het TT-festival en de Dutch Open Darts. Ook recreatiegebied Baggelhuizerplas draagt bij aan de recreatieve aantrekkelijkheid van de stad.
24
Een herkenbaar profiel, waar de gehele
Ruimtelijk economische visie op de krachtsector vrijetijd De vrijetijdssector is een belangrijke economische kracht van Assen. De binnenstad is de plek voor geconcentreerde versterking van deze sector. Liefst in combinatie met versterking van aantrekkelijke, groene routes de stad in en uit voor het aantrekken van toeristen uit de omgeving. Voor grootschalige initiatieven is de TRZ aangewezen.
Drentsche Golfclub & Country Club
Arboretum Assen
Recreatieplas Baggelhuizen
Camping Witterzomer
Ruimtelijk Economische Visie
25
3.3 Investeren in MKB, ondernemerschap en innovatie Kwaliteiten en ambities
verder ook in Assen veel zelfstandigen, die in
Wat zijn de opgaven?
of vanuit hun woonplek ondernemen.
•
Het MKB is divers en een stabiele, belangrijke factor in de Asser economie. Het bedrijfsleven
in Assen aan de optimalisatie van de
innoverend vermogen. •
MKB-dienstverlening.
Zorgen voor een passende dienstverlening om Asser bedrijven
Ondernemend Assen en Vaart in Assen.
optimaal te ondersteunen bij hun
Assen heeft de ambitie om het MKB te •
•
Voldoende werklocaties voor groei van het MKB.
•
Voldoende diversiteit brengen in het
uitdagingen zowel bij het starten en
aanbod van werklocaties en voldoende
groeien, als bij het internationaliseren.
aanbod bieden.
Ervoor zorgen dat Assen over tien jaar
•
Het toekomstbestendig maken van
sprake van een nauwe band met het MKB
een prominente rol speelt als proeftuin/
en andere Asser ondernemers. De goede
testlab van vindingen en oplossingen
samenwerking met het maatschappelijk
die hier verder gebruiksklaar worden
middenveld komt optimaal tot uiting in de
gemaakt voor de praktijk. Deze worden
Asser Ambitie Agenda. De Asser Ambitie
lokaal ontwikkeld door instellingen en het
Agenda is een gezamenlijk document van
MKB, in samenwerking met onderwijs- en
Ondernemend Assen en Vaart in Assen en
kennisclusters in de regio.
Ruimtelijk economische visie op deze ambitie
Een klimaat scheppen waarin relatief
Faciliteren van de groei van het
Asser organisaties en bedrijven, variërend van
veel launching customers , in de
MKB en het bedrijfsleven in het
Resato tot Actium en het WZA.
rol als ‘eerste afnemer’, de geteste
algemeen toekomstbestendige
De ambitie met het versterken en innoveren
toepassingen gebruiken. Bijvoorbeeld in
werklocaties bieden. In 2021 heeft
van het MKB, is dat Assen over tien jaar een
de energietechniek en gezondheidszorg.
Ondernemend Assen per kring
Samen met de Asser koplopers in
een masterplan ontwikkeld, die als
voor innovaties die in Assen of elders zijn
ondernemen met impact de transitie
doel hebben de vestigingslocaties
ontwikkeld. Goed onderwijs op alle niveaus
naar een ecologisch en sociaal duurzame
van de ondernemers
vormt de basis. De stad, de woonwijken
encirculaire economie verder opschalen.
toekomstbestendiger te
wordt onderschreven door een veelvoud van
prominente rol speelt als proeftuin/testlab
en haar bewoners vormen de proeftuin,
•
14
•
bedrijventerreinen.
maken. Kantoorlocaties en bedrijventerreinen hebben/krijgen
de toepassingen. Op deze wijze wordt het
Wat is er voor deze ambities nodig?
concurrerend en innoverend vermogen van
•
Beschikbaarheid van voldoende
van opgaven: energietransitie,
groeiruimte en goede kwaliteit
klimaatadaptatie, aantrekkelijk
bedrijfsvastgoed.
blijven voor werknemers, goed
Werklocaties die schoon, heel en veilig
bereikbaar worden/blijven via
zijn.
(nieuwe) vormen van mobiliteit,
Sterke ondernemersnetwerken en goede
de transitie naar circulaire
Zorg/lifescience en Overheid (o.a. op het vlak
samenwerking met andere partijen, zoals
economie maken en omgaan met
van veiligheid) is dit een wenkend perspectief
onderwijs en overheid.
automatisering en digitalisering.
Goede bereikbaarheid, met name de auto