3. Programmabegroting_Assen_2025
Tekst van het document
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 48 van 131
Verduurzaming in uitvoering De sportlocaties Marsdiek, De Hoogte, De Hoogspanning en Groene Dijk worden verduurzaamd. Bij Podium Zuidhaege en sporthal Olympus voeren we eveneens verduurzamingsprojecten uit. Waar wij gebouwen hebben die onderdeel uitmaken van een Vereniging Van Eigenaren (VVE) en bij de parkeergarage Drents Museum onderzoeken wij de mogelijkheden om zonnepanelen te leggen. De investeringsraming van bovengenoemde onderdelen bedraagt € 17,4 miljoen. We dekken deze investering uit subsidies, bijdragen van derden, lagere energielasten en het beschikbaar gestelde duurzaamheidsbudget. Deze investeringen leiden niet tot een uitzetting van de exploitatielasten. Wanneer doen we dat? 2025 - 2027
7.3 Zwemplek, ijsbaan, onderwijs- en sportcampus Wat willen we bereiken? Een goede zwemplek. De realisatie van een ijsbaan. Het versterken van het mbo-onderwijs door realisatie van een onderwijs-sportcampus.
Wat gaan we daarvoor doen?
Technisch en financieel uitwerken van de voorkeursvariant(en) voor een zwemplek De gemeenteraad heeft in het voorjaar van 2024 een peiling gehouden bij de inwoners van Assen met de vraag wat zij belangrijk vinden voor een zwemplek. In september 2024 is in de raad consulterend gesproken over de scenario’s voor een openluchtbad in verschillende vormen en een mogelijke uitbreiding van de Baggelhuizerplas. Na besluitvorming in de gemeenteraad, staat het jaar 2025 in het teken van het verder uitwerken van de voorkeursvariant(en). Wanneer doen we dat? De voorkeursvariant(en) wordt/worden in 2025 verder uitgewerkt.
Realisatie ijsbaan Het initiatief voor de realisatie van de ijsbaan in Assen ligt bij ondernemers en de KNSB. Zij hebben de provincie en de gemeente Assen benaderd, waarbij het uitgangspunt is dat er van de overheden een financiële bijdrage wordt gevraagd. Op 4 juli 2024 heeft u een motie aangenomen om maximale inspanning te leveren om de komst van de tunnelijsbaan te faciliteren. Om dit voor te bereiden hebben wij alvast aanvullende middelen opgenomen. Wij informeren u bij de behandeling van de begroting over de ontwikkelingen en geven inzicht in de kosten die de gemeente moet maken. Wanneer doen we dat? 2025
Realisatie onderwijs-sportcampus In 2025 komen we met een voorstel voor de realisatie van een onderwijs-sportcampus. Wanneer doen we dat? 2025
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 49 van 131
7.4 Vastgoedontwikkelingen Wat willen we bereiken? We faciliteren de woningbouwopgave.
Wat gaan we daarvoor doen?
Beheer flexwonen We nemen in 2025 96 Flexwoningen in gebruik. Deze woningen voegen we toe aan het te beheren gemeentelijk vastgoed. Zie ook programma 1 Wonen in Assen - Woningmarkt sluit aan bij behoefte; onderdeel Flexwonen. Wanneer doen we dat? 2025
7.5 Vervangen en renoveren bestaand vastgoed Wat willen we bereiken? Vervanging en renovatie van bestaand vastgoed.
Wat gaan we daarvoor doen?
Sloop / nieuwbouw sporthal De Timp In het vierde kwartaal van 2024 vragen we een voorbereidingskrediet aan om onderzoek te doen naar vervangende huisvesting voor sporthal De Timp, afgestemd op de binnensportbehoefte in heel Assen. De totale sportbehoefte in Assen wordt geïnventariseerd, uit dit onderzoek moet blijken waar in Assen de beste locatie is voor binnensport. Het onderzoek wordt gecombineerd met Sporthal Peelo, ook deze is aan het eind van zijn technische levensduur en aan vervanging toe. Wanneer doen we dat? 2025
Herontwikkeling centrumgebied Peelo In de tweede helft van 2024 wordt een voorbereidingskrediet aangevraagd om onderzoek te starten naar vervanging van Sporthal Peelo (zie ook sporthal De Timp) en wijkgebouw de Scharmhof. Beide gebouwen zijn aan het eind van hun technische levensduur. Verkennend onderzoek heeft al aangetoond dat duurzame renovatie niet rendabel is. Gelijktijdig worden bij dit onderzoek ook beide basisscholen in Peelo betrokken en onderzocht of het winkelcentrum in dit onderzoek kan worden betrokken. Wanneer doen we dat? 2025
Vliegvisvereniging Het pand van de vliegvisvereniging is verouderd en dient zo spoedig mogelijk te worden vervangen. De vliegvisvereniging wil in 2025 een clubgebouw in eigen beheer realiseren, totale kosten € 225.000 inclusief sloop oude pand (sloop wordt uitgevoerd door gemeente). Er zal vervolgens een recht van opstal worden gevestigd, waarbij wordt vastgelegd dat de vereniging over een periode van 40 jaar de investering terugbetaald. Wanneer doen we dat? 2025
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 50 van 131
7.6 Grondbeleid Wat willen we bereiken? Met ons grondbedrijf dragen we via actief en faciliterend grondbeleid bij aan de ambitie om de woningbouw te versnellen en initiatieven van derden te faciliteren. Daarnaast zetten we onze bedrijventerreinen zo optimaal mogelijk in om werkgelegenheid te creëren.
Wat gaan we daarvoor doen?
Versnellen woningbouw door actief grondbeleid Dit betreft onze lopende grondexploitaties Kloosterakker, Noorderpark, Kloosterveste, Klenckestraat en Oostergoo/Schakelterrein. Daarnaast overwegen wij een actiever grondbeleid op diverse nieuwe locaties binnen de bestaande kaders en mogelijkheden. Het doel van actieve grondverwerving is om initiatief te nemen en te sturen op verdere ontwikkeling. Meer informatie over woningbouwprojecten leest u in het Programma Wonen in Assen. Wanneer doen we dat? 2025 – 2030
Gronduitgifte algemeen We gaan onze gronduitgifte verder professionaliseren, waarbij we beleidsmatig inzetten op een duurzame, klimaat adaptieve en circulaire stad. Wanneer doen we dat? 2025 en 2026
Uitgifte bedrijfskavels Op onze bedrijventerreinen Assen Zuid, Messchenveld I, Groene Dijk en Peelerpark, geven wij kavels uit voor diverse doelgroepen. Voor Messchenveld werken we aan een betere ontsluiting van Hof van Parijs. Wanneer doen we dat? 2025 – 2030
Meerjarenperspectief Grondbedrijf (MPG) In het Meerjarenperspectief houden wij rekening met toekomstige plannen en maken wij ontwikkelingen financieel mogelijk. Meer informatie over het meerjarenperspectief leest u in de paragraaf Grondbeleid. Wanneer doen we dat? 2025 en 2026
Kostenverhaal We streven naar transparantie richting ontwikkelende partijen over uitgangspunten en de te verhalen kosten in geval van private ontwikkeling. In de Nota Kostenverhaal en Financiële bijdragen (vastgesteld 23 november 2023) is hiervoor de basis gelegd. Wanneer doen we dat? 2025 en 2026
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 51 van 131
Wat kost het?
Middeleninzet programma Vastgoed en Grondbedrijf (bedragen x € 1.000) Realisatie 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
MJP 2026
MJP 2027
MJP 2028
Saldo voor baten en lasten
10.270
14.556
15.076
16.249
17.053
17.813
Lasten
38.612
37.364
42.790
44.303
45.269
46.242
Vastgoed
30.441
26.837
28.949
30.323
31.240
32.044
Grondbedrijf
4.503
6.065
9.436
9.436
9.436
9.436
Parkeren
3.668
4.462
4.405
4.544
4.593
4.762
Baten
-28.342
-22.808
-27.714
-28.054
-28.216
-28.429
Vastgoed
-13.961
-12.168
-13.615
-13.956
-14.119
-14.292
Grondbedrijf
-9.315
-5.721
-9.205
-9.205
-9.205
-9.205
Parkeren
-5.066
-4.918
-4.894
-4.893
-4.892
-4.932
Mutaties in de reserves
14.302
-397
-1.526
-1.581
-1.570
-1.556
Lasten
16.022
378
903
917
931
945
Vastgoed
9.717
235
322
336
350
364
Grondbedrijf
6.305
143
581
581
581
581
Baten
-1.720
-776
-2.428
-2.498
-2.501
-2.501
Vastgoed
-228
-287
-1.615
-1.684
-1.688
-1.688
-1.493
-488
-813
-813
-813
-813
24.572
14.159
13.550
14.668
15.483
16.256
Beleidsthema
Grondbedrijf
Ambitiemiddelen Dichtbij & Daadkrachtig 2022-2026 Uitvoering bestuursakkoord (bedragen x € 1.000) Niet van toepassing voor Programma 7. Vastgoed en Grondbedrijf
Investeringen programma Vastgoed en Grondbedrijf (bedragen x € 1.000) Omschrijving
Begroting t/m 2024
Begroting 2025
MJP 2026
MJP 2027
MJP 2028
71 Vastgoed
38.560
18.273
21.120
17.858
444
Algemeen
5.147
4.000
2.000
0
0
Bedrijfsvoering
123
4.527
170
48
0
Binnensport
566
139
298
234
124
Buitensport
8.241
2.366
448
33
0
Cultuur
1.288
0
0
0
0
0
0
0
0
55
1.233
6.899
52
12.419
0
Milieupark
24
0
6.507
24
0
Onderwijs
350
0
11.614
4.828
0
0
0
0
0
80
1.256
0
31
220
186
Kinderboerderijen MFA's
Overig Parkeren Recreatieterreinen Strategische eigendommen
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
0
225
0
0
0
20.332
117
0
52
0
38.560
18.273
21.120
17.858
444
Pagina 52 van 131
Programma 8. Algemeen financieel beleid In Programma Algemeen financieel beleid leest u over beleid, financiën en ontwikkelingen op het gebied van alle financiële processen om onze gemeente financieel gezond te houden, zoals: Gemeentefonds, reserves en voorzieningen, treasury (financiering leningen), administratie, risicobeheer, verzekeringen, invordering en belastingheffing. Het overzicht met financieel beleid en spelregels leest u in de Financiële begroting onderdeel Financieel beleid, tweede en derde tab.
8.1 Gemeente Assen blijvend financieel gezond Wat willen we bereiken? De gemeente Assen blijvend financieel gezond houden. Een duurzaam evenwicht tussen lasten en baten waarbij de lasten op evenwichtige wijze gespreid worden over de huidige en toekomstige generaties.
Wat gaan we daarvoor doen?
Uitvoering bestuursakkoord en financiële positie evalueren Naast de wettelijke kaders en de eigen beleidsregels vastgelegd in de eigen verordeningen en beleidsnota’s hebben we in het bestuursakkoord aanvullende spelregels afgesproken die ervoor moeten zorgen dat we nu en in de toekomst financieel gezond blijven. Mede in dat kader is een tussentijdse evaluatie van het bestuursakkoord uitgevoerd en de financiële positie beschouwd. Zoals wij bij de Kaderbrief 2025 al aankondigden bereiden wij ons voor op het jaar 2026. We gaan nu nog niet bezuinigen. Om het gemeentelijk huishoudboekje gezond te houden moeten we wel keuzes maken. We gaan bij nieuwe ontwikkelingen nog nadrukkelijker rekening houden met de gevolgen voor de begroting. We gaan een analyse maken van de resultaten van de afgelopen jaarrekeningen en betrekken de uitkomsten bij de Kaderbrief 2026. Ook stellen we een plan van aanpak op voor een besparingsopgave. Wanneer doen we dat? Het onderzoek en de aanpak moeten voor de Kaderbrief 2026 klaar zijn.
Ontwikkelingen omtrent het gemeentefonds In het hoofdlijnenakkoord is afgesproken dat specifieke uitkeringen, ook wel SPUK-regelingen genoemd, worden afgeschaft en dat deze middelen met een efficiencykorting van 10% worden toegevoegd aan het gemeentefonds. In de nadere uitwerking van dit akkoord in het Regeerprogramma Kabinet Schoof is aangegeven dat de specifieke uitkeringen in 2026 worden omgezet in fondsuitkeringen. Het uitkeringsstelsel wordt gemoderniseerd door de wijziging van de Financiële-verhoudingswet. Daarbij wordt ook de bijzondere fondsuitkering geïntroduceerd. Bij deze nieuwe uitkering kan de balans op basis van betrouwbare informatie beter bewaakt worden en waarbij er ook oog is voor de financiële risicoverdeling tussen Rijk en medeoverheden. Hoe de verdere uitwerking plaatsvindt zal naar verwachting bij de meicirculaire 2025 blijken. Dit nemen we op in de reguliere Planning & Control-producten. Gemeenten ontvangen voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) middelen via de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Om de houdbaarheid van de Wmo te borgen is afgesproken dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering gaat, maar apart wordt gefinancierd. Hoe dit wordt vormgegeven is op dit moment in onderzoek.
Zodra hierover meer bekend is nemen we dit op in de reguliere Planning & Control-producten. Wanneer doen we dat? Continu
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 53 van 131
8.2 Belastingverhoging niet boventrendmatig Wat willen we bereiken? Sterke terughoudendheid met boventrendmatige verhogingen van gemeentelijke belastingen.
Wat gaan we daarvoor doen?
Bij boventrendmatige verhoging volgen we de spelregels We verhogen de algemene belastingen alleen trendmatig. Mocht toch sprake zijn van een boventrendmatige verhoging, dan wordt dit ingezet voor lokale voorzieningen of in uitzonderlijke gevallen, waarbij de maatschappelijke impact groot is en dus in verhouding staat tot de verhoging. Wanneer doen we dat? 2025 en 2026
8.3 Gemeentefonds gemeentebrede kostendekking Wat willen we bereiken? De uitkering uit het gemeentefonds is een algemeen dekkingsmiddel en bestemd voor gemeentebrede kostendekking.
Wat gaan we daarvoor doen?
Rijkskortingen op specifieke uitkeringen opvangen binnen betreffende beleidsterrein Wanneer doen we dat? 2025 en 2026
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 54 van 131
Wat kost het?
Middeleninzet programma Algemeen financieel beleid (bedragen x € 1.000) Beleidsthema
Realisatie 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
MJP 2026
MJP 2027
MJP 2028
Saldo voor baten en lasten
-236.016
-252.404
-268.314
-262.784
-268.525
-274.290
13.941
4.259
4.869
6.813
7.624
8.070
0
440
484
1.642
1.328
1.106
Lasten Onvoorzien/incidenteel Belastingheffing
512
687
578
588
598
608
Financiering/Belegging
-1.482
-501
-1.167
-414
-249
234
Gemeentefonds
4.028
3.882
4.094
3.993
3.877
3.693
Heffing vennootschapsbelasting
23
52
53
53
53
55
Overige algemene middelen
448
-300
827
951
2.016
2.374
Reserves en voorzieningen
10.412
0
0
0
0
0
Baten
-249.958
-256.663
-273.183
-269.597
-276.149
-282.360
Belastingheffing
-22.446
-24.061
-25.662
-26.574
-27.243
-28.033
Financiering/Belegging
-4.572
-3.978
-4.485
-4.304
-3.940
-3.673
Gemeentefonds
-221.951
-227.032
-240.108
-236.130
-242.408
-247.911
Overige algemene middelen
-891
-1.592
-2.928
-2.589
-2.558
-2.743
Reserves en voorzieningen
-99
0
0
0
0
0
Mutaties in de reserves
-25.718
-1.415
734
236
1.423
1.405
Lasten
21.127
7.054
8.009
1.942
1.928
1.910
Reserves en voorzieningen
21.127
7.054
8.009
1.942
1.928
1.910
Baten
-46.845
-8.469
-7.275
-1.706
-505
-505
Reserves en voorzieningen
-46.845
-8.469
-7.275
-1.706
-505
-505
-261.735
-253.820
-267.580
-262.548
-267.102
-272.885
Ambitiemiddelen Dichtbij & Daadkrachtig 2022-2026 Uitvoering bestuursakkoord: Niet ven toepassing voor programma 8. Algemeen financieel beleid
Investeringen programma Algemeen financieel beleid (bedragen x € 1.000) Begroting t/m 2024
Begroting 2025
MJP 2026
MJP 2027
MJP 2028
83 Financiering/Belegging
971
0
0
0
0
Financiering en liquiditeit
971
0
0
0
0
971
0
0
0
0
Omschrijving
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 55 van 131
Paragrafen
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 56 van 131
Paragraaf 1. Lokale heffingen Scope & inkomsten Scope In de paragraaf lokale heffingen zijn de beleidsvoornemens en bijzonderheden over belastingen en heffingen opgenomen. Hier komen zowel de vrij besteedbare algemene belastingen, zoals de onroerendezaakbelastingen en toeristenbelasting aan bod, als de belastingen waarbij de opbrengst wordt gebruikt voor een specifiek doel. Daarbij kan het gaan om belastingen die worden gebruikt voor het uitvoeren van een gemeentelijke taak, zoals de afvalstoffenheffing, of om het verhalen van kosten, zoals het heffen van leges voor een legitimatiebewijs.
Verdeling belastinginkomsten totaal € 46,6 miljoen
(Bedragen in de grafiek x € 1.000) In 2025 verwachten we in totaal € 46,6 miljoen aan belastinginkomsten te ontvangen. In de grafiek staat weergegeven hoeveel inkomsten we per onderdeel verwachten te ontvangen. In 2024 bedroegen de begrote inkomsten € 43,3 miljoen.
Beleidsuitvoering Beleidsuitvoering Het college heeft in het bestuursakkoord Dichtbij & Daadkrachtig twee spelregels opgenomen voor de lokale heffingen/belastingen: 1. kostendekkende gemeentelijke dienstverlening 2. een sterke terughoudendheid met boventrendmatige verhogingen Deze spelregels zijn verwerkt in deze paragraaf.
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 57 van 131
Begrote inkomsten en bijzonderheden per belastingmiddel Onroerendezaakbelastingen De tarieven voor de onroerendezaakbelastingen worden verhoogd met de inflatie van 6,3 % (prijs nationale bestedingen). De waarde van de objecten is gekoppeld aan het tarief. Als de waarde van de objecten in de gemeente Assen gemiddeld gezien is gestegen dan zal het tarief lager worden. Zijn de objecten minder waard geworden dan zal het tarief hoger worden.
Omschrijving
% Tarief 2024
%Tarief 2025
Begrote opbrengst 2024
Begrote opbrengst 2025
(x € 1.000)
(x € 1.000)
Verschil (x € 1.000)
Eigenaren woningen
0,1456
0,1405
12.839
13506
667
Eigenaren niet-woningen
0,4656
0,4782
5.952
6473
521
Gebruikers niet-woningen
0,3763
0,3871
4.430
4883
453
Afvalstoffenheffing Voor de afvalstoffenheffing zijn de tarieven voor eenpersoonshuishoudens omhooggegaan met 9,8 % en voor meerpersoonshuishoudens met 15,2 %.
Tarief 2024 (€)
Tarief 2025 (€)
Begrote opbrengst 2024 (x € 1.000)
Begrote opbrengst 2025 (x € 1.000)
Verschil (x € 1.000)
Eenpersoonshuishouden
192,74
211,70
2.361
2.593
232
Meerpersoonshuishouden
266,98
307,62
5.233
6.029
796
Omschrijving
Rioolheffing Het tarief voor de rioolheffing is kostendekkend. Het tarief per perceel is met 1,1 % verlaagd.
Omschrijving
Tarief 2024 (€)
Tarief 2025 (€)
Begrote opbrengst 2024 (x € 1.000)
Begrote opbrengst 2025 (x € 1.000)
Verschil (x € 1.000)
Rioolheffing
179,37
177,34
6.105
6.393
288
Leges Begrote opbrengst 2024
Begrote opbrengst 2025
Verschil
Algemene dienstverlening
1.326
1.423
97
Fysieke leefomgeving
1.885
1.884
-/-1
21
20
-/-1
Omschrijving
Dienstverlening Europese richtlijn
Het uitgangspunt voor de leges is kostendekkende tarieven. De leges worden waar mogelijk verhoogd met de inflatie van 3,2% (consumentenprijsindex juni 2024). Daar waar de rijkstarieven van toepassing zijn, worden deze gehanteerd.
Parkeerbelastingen (Straatparkeren) Omschrijving
2024
2025
Verschil
Begrote opbrengst
1.465
1.702
237
De tarieven voor het parkeren worden verhoogd met de inflatie van 3,2 %. Een uitzondering daarop vormt het tarief voor de naheffingsaanslag parkeerbelastingen. Daarvoor geldt het maximale rijkstarief. (Bedragen x € 1.000)
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 58 van 131
Toeristenbelasting Omschrijving
2024
2025
Verschil
Begrote opbrengst
740
700
-/-40
Het tarief voor de toeristenbelasting wordt verhoogd met € 0,05 tot een bedrag van € 1,55 per persoon, per overnachting. In de dagen voorafgaand en tijdens de TT geldt het verhoogde tarief van € 3. De tarieven zijn bij de behandeling van de Kaderbrief 2025 vastgesteld. Verblijfbieders en hun gasten zijn daardoor bekend met de nieuwe tarieven. (Bedragen x € 1.000)
Lijkbezorgingsrechten Omschrijving
2024
2025
Verschil
Begrote opbrengst
598
611
13
De lijkbezorgingsrechten worden verhoogd met de inflatie van 3,2 %. (Bedragen x € 1.000)
Marktgelden Omschrijving
2024
2025
Verschil
90
89
-/-1
Begrote opbrengst
De marktgelden worden verhoogd met de inflatie van 3,2 %. Daarnaast zijn er iets minder marktgelden begroot. (Bedragen x € 1.000)
Precariobelasting Omschrijving
2024
2025
Verschil
Begrote opbrengst
100
103
3
De precariobelasting wordt verhoogd met de inflatie van 3,2 %. (bedragen x € 1.000)
Liggelden Omschrijving
2024
2025
Verschil
21
21
0
Begrote opbrengst
De liggelden worden verhoogd met de inflatie van 3,2 %. (Bedragen x € 1.000)
Bedrijfs Investerings Zone (BIZ) Sinds 1 januari 2023 hebben we in onze gemeente een Bedrijfsinvesteringszone (BIZ) binnenstad Assen. Deze loopt tot 2027. De BIZ wordt geheven van zowel de eigenaren als gebruikers van niet-woonruimten in de binnenstad. Met de opbrengst worden activiteiten in de openbare ruimte en op het internet gerealiseerd, zodat er gewerkt kan worden aan een sterke binnenstad. De gemeente keert de opbrengst uit aan de uitvoeringsorganisatie van de BIZ.
Tarief
BIZ 0,10% WOZ-waarde
Begrote opbrengst 2024
Begrote opbrengst 2025
Verschil
170
172
2
Het tarief van de BIZ bedraagt 0,10% van de WOZ-waarde per 1 januari 2023 met een minimum van € 200 en een maximum van € 400. De opbrengst van 2023 wordt jaarlijks geïndexeerd met 3%.
(Bedragen x € 1.000)
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 59 van 131
Lokale belastingdruk Scope In onderstaande tabellen staat wat de woonlasten voor gebruikers en eigenaren van woningen in de gemeente Assen zijn. Voor gebruikers gaat het om de afvalstoffenheffing en rioolheffing en voor de eigenaren komt daar de onroerendezaakbelasting nog bij. Er is onderscheid gemaakt tussen huishoudens bestaande uit één persoon en meerdere personen.
Woonlasten gebruikers woningen (Bedragen x € 1, afgerond op hele €) Eenpersoonshuishouden 2024
Meerpersoonshuishouden 2024
Eenpersoonshuishouden 2025
Meerpersoonshuishouden 2025
Belastingdruk gebruikers woningen
372
446
389
485
Afvalstoffenheffing
193
267
212
308
Rioolheffing
179
179
177
177
€ 200.000
€ 500.000
€ 1.000.000
Onroerendezaakbelasting
281
703
1.405
Totale woonlasten Eenpersoonshuishouden
389
389
389
Totale woonlasten Meerpersoonshuishouden
485
485
485
Heffing
Woonlasten eigenaren woning (Bedragen x € 1, afgerond op hele €) Belastingsoort
Gemiddelde WOZ-waarde In 2024 is de gemiddelde WOZ-waarde van een woning in de gemeente Assen € 338.000. Dit was in 2023 € 274.000. Deze WOZ-waarde wordt jaarlijks bijgesteld is het gevolg van gunstige marktomstandigheden en prijsontwikkelingen in de vastgoedsector.
Kwijtscheldingsbeleid Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Assen verleent kwijtschelding voor afvalstoffenheffing, rioolheffing en onroerendezaakbelastingen. De bijstandsnorm is vastgesteld op honderd procent. Aanvragers op bijstandsniveau kunnen kwijtschelding krijgen, tenzij hun vermogen daarvoor te hoog is.
Tabel Kwijtschelding 2025 (Bedragen in €) Heffing Onroerendezaakbelastingen
Kwijtschelding 0
Afvalstoffenheffing
403.000
Rioolheffing
407.000
We hanteren de actuele vermogensnormen: -
€ 1.500 voor alleenstaanden € 1.800 voor alleenstaanden met een kind € 2.000 voor echtparen en samenwonenden
In bepaalde gevallen komen ook ondernemers die op bijstandsniveau leven voor kwijtschelding in aanmerking.
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 60 van 131
Wettelijke kostendekkendheid
Kostendekkendheid heffingen
Liggelden
Lijkbezorgingsrechten
Afvalstoffenheffing
R1
R2
R3
Marktgelden
Inkomensverdeling
0
0
0
0
0
0
403
407
Inkomsten taakveld
0
0
0
0
0
0
-964
-442
Kosten taakveld
707
98
0
94
1
118
3.962
3.797
Overig
481
1.065
26
155
13
650
3.274
1.346
Toe te rekenen btw
14
42
1
3
0
18
625
527
Toe te rekenen overhead
231
713
11
56
3
313
1.323
758
1.423
1.918
37
308
17
1.100
8.623
6.393
99
98
54
31
100
56
100
100
Omschrijving
Rioolheffing
A. Kosten (x € 1.000)
B. Inkomsten (x € 1.000) Opbrengst heffingen C. Kostendekkendheid (in %) Dekkingspercentage
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 61 van 131
Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Scope Doel Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre we gemeentelijke risico’s kunnen afdekken door de beschikbare weerstandscapaciteit. Voldoende weerstandsvermogen voorkomt dat een financiële tegenvaller ons direct dwingt tot bezuinigen. Het weerstandsvermogen is voldoende als we financiële tegenvallers goed kunnen opgevangen. Daarvoor zetten we weerstandscapaciteit en risico’s tegen elkaar af.
Risicobeheersing Onze organisatie werkt volgens het principe van integraal management. Hierbij zijn de manager, budgethouder of projectleider verantwoordelijk voor de risicobeheersing op respectievelijk hun beleidsterrein, afdeling of project. Zij maken risicoanalyses en organiseren risicosessies als ze dat nodig vinden om de risico’s te beheersen. Bij nieuwe of gewijzigde risico’s met forse gevolgen informeren zij ons college en uw raad. In het kader van de P&C-cyclus inventariseren we tweemaal per jaar gemeentebreed de risico’s per beleidsprogramma en drukken deze in geld uit. Vervolgens wordt de benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van de risico’s gerelateerd aan de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst nemen we op in de jaarlijkse begroting en jaarrekening. In de kadernota Weerstandsvermogen en risicomanagement 2020 leest u meer over uitgangspunten, methodiek en werkwijze.
Risico's
Programma 1. Wonen in Assen Bestemmingsplan Binnenstad Noordoost Met het bestemmingsplan worden de ruime bouw- en gebruiksmogelijkheden van de huidige beheersverordening aangepast. Dit kan planschade tot gevolg hebben. Of er nadeelcompensatie ontstaat, hangt ervan af of een ontwikkeling op een perceel plaatsvindt en wat er dan gerealiseerd wordt. Op dat moment kunnen we pas beoordelen of de planschade vergoed moet worden en hoe hoog die vergoeding is. Met in achtneming van vele afhankelijkheden en onzekerheden is een risico inschatting gemaakt.
Programma 2. Werken in Assen Ontwikkeling uitkeringen – baten Het rijksbudget voor de uitkeringen in het kader van de participatiewet is en blijft wisselend en is niet altijd toereikend. Het macrobudget voor de gebundelde rijksuitkering, ‘BUIG’, wordt verdeeld over alle gemeenten volgens een verdeelmodel. Dit model wordt jaarlijks herijkt op basis van parameters die de kans op bijstand voorspellen. Dit zorgt voor onzekerheid over in de toekomst te ontvangen budgetten. In het verleden is Assen vaak nadeelgemeente geweest. In 2024 is het verdeelmodel aangepast met als resultaat een groter aandeel in het rijksbudget ten gunste van Assen. We verwachten daarom eind 2024 een voordeel ten opzichte van de begroting. Vanaf 2025 wordt op basis van deze kennis en met inachtneming van de laatste ontwikkelingen, rekening gehouden met een overschot in de meerjarenraming. De mate van (toekomstige) onzekerheid over de beschikbare budgetten is niet veranderd, waardoor we de risico’s op het ontstaan van een tekort - weliswaar in afgezwakte vorm - blijven opnemen in het weerstandsvermogen.
Ontwikkeling uitkeringen-lasten De gunstige economische omstandigheden en lage werkloosheid hebben de afgelopen jaren kansen geboden voor onze arbeidsmarkt. Voor 2024 en 2025 verwacht het CPB een lichte stijging van de werkloosheid, wat ook zijn weerslag heeft op het aantal bijstandsuitkeringen. Dit aantal zal volgens verwachting in 2024 verder oplopen, zich stabiliseren in 2025 om vervolgens in 2026 door te stijgen. Op basis van de huidige stand van zaken met betrekking tot het Asser aandeel in de rijksbudgetten gaan we ervan uit dat, ondanks de oplopende trend, er geen tekorten zullen ontstaan. De mate van onzekerheid is wel dusdanig dat we in de risicosfeer rekening blijven houden met mogelijke tegenvallers.
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 62 van 131
Budget ontwikkeling Wsw baten en lasten Na een aantal jaren met tekorten op de WSW is vanaf 2020 sprake van meer evenwicht tussen de (rijks)baten WSW en de uitgaven. In 2024 is nog een tekort begroot, maar in de meerjarenbegroting houden we vanaf 2025 rekening met jaarlijks een klein overschot. Door deze trend, met daarin een stabielere inkomstenkant, zien we een verschuiving van de risico's van de baten naar de lastenkant. De bovenmatige loon- en prijsontwikkelingen van de afgelopen twee jaar én de maatschappelijke tendens om de laagste inkomensgroepen in het kielzog van de stijgende minimumlonen niet in de kou te laten staan, zijn van invloed op de cao-onderhandelingen. En zorgen daarmee voor een onzekere factor met betrekking tot de hoogte van de loonkosten in 2024 en verder.
Bedrijfsvoering WPDA We zien in toenemende mate risico’s ontstaan in onderdelen van de bedrijfsvoering van WPDA. Zoals o.a. onzekerheden over de personeelsbezetting als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt, IT- beheer, structuur en informatiehuishouding, hoogte van externe financiering (subsidies) en de transitie naar dienstverlening vanuit een Centrum voor Werk, Inkomen en Ontwikkeling.
Programma 3. Meedoen in Assen Huishoudelijke hulp zonder regie Door dubbele vergrijzing wordt een stijging van de kosten voor huishoudelijke hulp verwacht. Door het loslaten van de taaleis zijn de wachtlijsten met zorgaanbieders inmiddels ingelopen. Hierdoor zien wij een risico op het stijgen van de kosten voor huishoudelijke hulp. Daarnaast risico op stijging van de pgb-kosten, zie voor tekstuele toelichting bij Uitvoering jeugdwet en WMO.
Uitvoering Jeugdwet en Wmo De vraag naar Jeugdhulp blijft groot wat deels wordt veroorzaakt door een langdurig na-ijleffect van corona. We verwachten dat het aantal jongeren met mentale problemen toeneemt. De wachtlijsten in de Jeugd GGZ zijn een indicatie voor toenemende zorgkosten. Daarnaast geven zorgaanbieders aan te schrikken van de mentale gezondheid van jongeren en bijbehorende problematiek. Het is belangrijk om te blijven zorgen dat de capaciteit bij de zorgverleners past bij de zorgvraag. Er is nog steeds een toestroom van vluchtelingen uit Oekraïne. We zien inmiddels de eerste tekenen dat aanspraak wordt gemaakt op jeugdvoorzieningen en naar verwachting gaan die er ook komen voor de WMO. Het risico is dat de compensatie vanuit het Rijk ten aanzien van deze zorgkosten niet voldoende gecompenseerd worden. Daarnaast heeft de Centrale Raad van Beroep twee belangrijke uitspraken gedaan over het pgb-uurtarief voorhulp bij huishouden en individuele begeleiding. De Centrale Raad van Beroep heeft geoordeeld dat het pgb-uurtarief te laag is om voldoende ondersteuning te kunnen bieden. Dit heeft als risico dat onze pgb-kosten stijgen. Verder heeft de CRvB geoordeeld dat onder bepaalde omstandigheden een elektrische fiets kan worden verstrekt in het kader van een Wmo voorziening. De gemeente dient wel, als een aanvraag ingediend wordt een onderzoek te doen.
En als de aanvrager hiervoor in aanmerking komt wordt de fiets als maatwerkvoorziening te verstrekt. De eerste aanvragen voor een elektrische fiets komen al binnen. We zien medio halverwege 2024 een forse stijging van het aantal cases bij de casemanagers. Dit betreft complexe- en veiligheidscasuïstiek, de meest kwetsbare jongeren en gezinnen. Op basis van de huidige cijfers verwachten we minimaal een verdubbeling van het aantal nieuwe cases t.o.v. 2023.Of dit uiteindelijk leidt tot meer zorgkosten, is nog lastig in te schatten maar is niet uit te sluiten. Oorzaak van deze stijging ligt vooralsnog in het aantal overdrachten vanuit Veilig Thuis, inzet in de keten op moeder en kind zorg (we zien meer zorgmeldingen over pasgeborene kinderen) en de wachtlijst problematiek bij zorgaanbieders. Dit laatste heeft tot gevolg dat gezinnen en jongeren langer moeten wachten op zorg waardoor de problematiek verergert. Het is nu nog te vroeg om te zeggen of dit een structurele ontwikkeling is. We voeren gesprekken met zorgaanbieders en Veilig Thuis om maatwerk te bieden. We monitoren dit nauwlettend.
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 63 van 131
Hervormingsagenda Jeugd Het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de VNG werken samen aan de Hervormingsagenda (HA) Jeugd 2022-2028. Het doel van deze zogenoemde vijfhoek is hulpverlening verbeteren en meer grip op het jeugdstelsel. Als onderdeel van de uitspraak van de Commissie van Wijzen over de extra middelen jeugdhulp, is ook een HA voorzien waarin maatregelen zijn opgenomen die moeten leiden tot een kwaliteitsverbetering en lagere kosten. In de al eerdergenoemde afspraken over de nieuwe stelpost jeugd is het volgende aangegeven: “Uit de HA volgt een combinatie van een set van maatregelen en een financieel kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. De aanpassingen van de ramingen vormen geen budgettaire garantie”. Gezien de omvang van de HA en het mogelijke financiële effect voor de Asser begroting en meerjarenraming, heeft dit onze aandacht en vertalen we landelijke opgaven naar de Asser situatie, zodra dit mogelijk is. Hierbij wordt de haalbaarheid van de HA in kaart wordt gebracht. Doordat het Rijk vertraging heeft in het doorvoeren van een aantal wetwijzigingen, hebben we nu nog geen concreet beeld of de bezuinigingen op het budget Jeugdhulp in Assen behaald kunnen worden.
Dit betekent concreet dat wij nu nog geen rekening mogen houden met de financiële effecten in de begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028.
Wmo: vergrijzing en wachtlijsten GGZ De wachtlijsten voor de volwassenen GGZ (Zorgverzekeringswet) worden langer en de Wmo-kosten nemen toe. Door dubbele vergrijzing (verder: vergrijzing) verwachten we dat meer ouderen aanspraak maken op zorg. De verdeling van zorgkosten en compensatie van meerkosten zijn belangrijk voor de VNG richting de landelijke politiek. In de prognose hebben we rekening gehouden met vergrijzing en langere wachtlijsten. Door de extramuralisering en het terugdringen van de wachtlijsten in de GGZ, bestaat het risico dat er meer druk komt op de Wmo voorzieningen. De landelijke budgetten houden hiermee geen gelijke tred.
Gemeentelijke Kredietbank (GKB) financieel en organisatorisch Naar verwachting ontstaat in het najaar van 2024 duidelijkheid over de toekomst van de GKB. De gemeenteraden van de GR deelnemers buigen zich dan over het besluit van het bestuur om de exploitatie van de GKB vanaf 2025 in een stichting onder te brengen. De huidige Gemeenschappelijke Regeling met Meppel en Hoogeveen zal worden ontbonden. Voorbereidingen voor de transitie zijn getroffen in 2024. De GKB wordt klaargestoomd om vanaf 2025 met een structureel gezonde exploitatie de toekomst in te gaan. De transitie, het financieel gezond maken van de exploitatie, de storting van een weerstandsvermogen en de afwikkeling van de GR betekenen (extra) uitgaven waarvan de hoogte nog niet bekend is. En daarom niet in Asser financiële begroting zijn opgenomen. Vrijwel zeker is dat er in 2025 een beroep gedaan zal worden op ons weerstandsvermogen.
Financiële risico’s Beschermd Wonen Assen verzorgt als centrumgemeente de uitvoering voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen. Het nieuwe verdeelmodel voor Beschermd Wonen was bekend, maar is door het uitstellen van het woonplaatsbeginsel en de door-decentralisatie van Beschermd Wonen aan verandering onderhevig. Op 12 september 2023 is de Wet Woonplaatsbeginsel en het bijbehorende objectief verdeelmodel controversieel verklaard. Het is afwachten of het nieuwe kabinet dit wetsvoorstel gaat doorzetten en of het per 2026 ingaat. We gaan over een periode van 10 jaar van historische naar objectieve verdeling. We verwachten dat we in die 10 jaar toegaan naar een licht nadeel. In hoeverre dit nadeel werkelijkheid wordt, hangt af van de zorgvraag. Er zijn in 2022 meer klanten over gegaan van BW naar de WL dan voorheen verwacht. Hoe het Rijk dit gaat afrekenen uit de integratie-uitkering weten we nog niet exact, er is een risico op een extra uitname. Zodra dit duidelijk is, informeren wij u hierover. Voor het jaar 2026 nemen we een risicobedrag op over de onzekerheid over minder instroom in de WLZ. Ook wordt de onzekerheid veroorzaakt door de instroom van voornamelijk jongvolwassenen en de doorstroom binnen de BW-indicatie in verband met de beperkte beschikbaarheid van passende woonruimten.
Overige financiële risico’s zorgkosten en relatie met rijksmiddelen Wij houden u op de hoogte van de ontwikkeling van de zorgkosten. Toch kunnen we afwijkingen in absolute zin bij de jaarstukken niet uitsluiten. De totale zorgkosten binnen de gemeente Assen, inclusief regionale middelen voor Beschermd Wonen, bedragen in 2025 ruim €100 miljoen. Een afwijking van 1% van de begroting is dus al €1 miljoen.
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 64 van 131
Nieuwe ontwikkeling van loonkosten binnen welzijn We zien bij veel subsidie partijen en inkooprelaties dat de kosten significant toenemen als gevolg van nieuw afgesloten cao’s. Bij het vernieuwen van deze subsidies en/of afspraken is de kans groot dat de kosten stijgen zonder dat wij hier volledig voor worden gecompenseerd. Dit heeft ook zijn uitwerking op het project IZA GALA. De door het Rijk toegekende middelen staan tot en met 2026 vast en worden niet geïndexeerd. Dit betekent dat bij het stijgen van de kosten deze middelen wellicht ontoereikend zijn. Daarnaast zijn vanaf 2024 een groot aantal nieuwe aanbestedingen gestart met zorgaanbieders, waarbij een groot risico bestaat dat de kosten toenemen en dat compensatie hiervan uit het gemeentefonds niet toereikend zal zijn.
Nieuwe tariefontwikkeling instellingen jeugdzorg De (landelijke) tarieven voor gecertificeerde instellingen (GI’s) in de jeugdzorg stijgen harder dan voorzien en soms wel met 20%. Een stijging van deze omvang was niet voorzien en ook is de vraag in hoeverre wij deze tariefstijging gecompenseerd krijgen vanuit het Rijk. De omvang wordt geschat op € 300.000 per jaar.
GGD In de risicoparagraaf van de begroting 2025 van de GGD zijn de actuele risico's van de GGD geïnventariseerd. De belangrijkste zijn: digitale verstoring/cybercrime, AVG t.a.v. privacy en informatiebeveiliging en loon- en prijsontwikkelingen boven compensatie. Omdat de GGD zelf niet beschikt over weerstandsvermogen, is het totaalbedrag van de waardering van de risico's omgeslagen in een risicobedrag per individuele gemeente, ter opname in de eigen paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Voor een toelichting op de risico's verwijzen we naar de begroting 2025 van de GGD.
Programma 4. Aantrekkelijk Assen Bedrijfsvoering Veiligheidsregio Drenthe (VRD) In onderdelen van de bedrijfsvoering van de VRD zijn risico's geïnventariseerd. De VRD heeft geen eigen weerstandscapaciteit om mogelijke risico's op te vangen. Naast financieel algemene risico's (loon- en prijsontwikkeling boven compensatie) zijn er ook risico's over ICT en informatievoorziening (digitale verstoring/cybercrime) geïnventariseerd. Ook zijn er risico's met betrekking tot personeel en organisatie (o.a. arbeidsmarktproblematiek). Daarnaast worden algemene risico's onderscheiden, zoals de ontwikkeling van energietarieven en klimaateffecten die invloed hebben op de primaire processen van de brandweer.
Programma 5. Samen werken aan Assen Risicovoorziening pensioenverplichtingen(oud-) wethouders Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Wet Appa). We hebben een voorziening waaruit we de pensioenuitkeringen betalen. Jaarlijks berekent een externe actuaris voor ons de bedragen aan de hand van rente, leeftijd en sterftekansen van de verzekerden. Veranderingen van de rentestand zijn een risico. Als de rente daalt moeten we meer geld in de voorziening storten. En als de rente hoger wordt, neemt het risico af.
Programma 7. Vastgoed en grondbedrijf Grondexploitaties Risico's op grondexploitaties vangen we op binnen de reserves grondbedrijf. Jaarlijks analyseren we bij de begroting per exploitatiegebied kosten, opbrengsten en risico's. Risico's die vallen onder onvoorzien dekken we in de weerstandsreserve van het grondbedrijf. Het bedrag bepalen we op basis van de IFLO-norm (Inspectie Financiën Lagere Overheden) en onderbouwen we met risicoanalyses.
Programma 8. Algemeen Financieel Beleid Gemeentefonds - Afnemende ruimte onder Btw-compensatiefonds-plafond De omvang van het Btw-compensatiefonds is sinds een aantal jaren gemaximeerd. Onder- en overschrijding van dat maximum worden verrekend met het Gemeentefonds. Met de ontwikkeling van de economie in 2024 zal het beroep op het fonds wijzigen. De ruimte onder het plafond zal dan ook wijzigen. De kans en de hoogte van het effect kunnen we niet voorspellen.
Rentebeleid Europese Centrale Bank (ECB)
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 65 van 131
Het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) is erop gericht om economische groei en werkgelegenheid te stimuleren. Daarvoor is prijsstabiliteit nodig met een gezond inflatieniveau. Het streefgetal is een inflatieniveau van 2% op middellange termijn. De instrumenten die de ECB daarvoor beschikbaar heeft is het verhogen van de rentetarieven en het verkrappen van de geldhoeveelheid voor het verstrekken van kredieten. Het verwachte beeld van de inflatie komt voor 2025 op 2,8%. Dit is nog boven de doelstelling van 2%. De ECB erkent dat de Europese economie afzwakt, maar vindt dat vooralsnog geen reden voor een vlotte neerwaartse bijstelling van de rentetarieven. Op basis van de inflatieprognoses in combinatie met afzwakkende economische ontwikkeling zijn in 2024 de rentetarieven twee keer naar beneden bijgesteld. Het huidige renteniveau is 3,50%. Op basis van deze bijstellingen en tegelijkertijd ook voorzichtigheid verwachten we dat het renteniveau voor 2025 zal uitkomen tussen de 3,0% en 3,5%. Of en in welke mate ook rentemaatregelen in 2025 aan de orde zal zijn zal vooral afhangen van de inflatieontwikkeling in Europa en de macro-economische ontwikkelingen op het gebied van de groei van de economie.
'Ravijn' - niet taakgebonden kortingen door het Rijk Het Rijk heeft de nieuwe financieringsmethodiek die voor 2026 gepland stond vervroegd ingevoerd. Met de val van het Kabinet werd duidelijk dat er in 2024 geen oplossing komt voor de voor 2026 en verder ingeboekte structurele korting op de omvang van het gemeentefonds. Uit het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe Kabinet Schoof wordt evenmin duidelijk of en in welke mate een oplossing komt voor deze ingeboekte korting.
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 66 van 131
Kengetallen Doel en Toelichting
Weerstandsvermogen (Bedragen in € x 1.000)
De tabellen met kengetallen geven inzicht in de ontwikkeling van de financiële vermogenspositie.
Omschrijving
Weerstandscapaciteit
Algemene reserve
73.600
Voor het bepalen van de weerstandscapaciteit is een aantal componenten als pro memorie meegenomen. De feitelijke weerstandscapaciteit is nog iets hoger.
Reserve weerstandsvermogen
9.250
Weerstandsreserve grondbedrijf
10.226
Bestemmingsreserves exclusief verplichtingen
0
Uitleg over weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit leest u hier: https://www.nvrr.nl/wiki/9198/weerstandscapaciteit
Stille reserves
0
Onbenutte belastingcapaciteit
0
Nieuwe beleidsruimte
0
Ratio weerstandsvermogen: 5,0 [A/B]
Totaal weerstandscapaciteit
De gemeente Assen streeft naar een structurele ratio van minimaal 1,0 (ondergrens voldoende). De ratio voor het weerstandsvermogen bedraagt 5,0. De ratio is uitstekend.
B. Risico's per 1 januari 2025
Uitleg over kengetallen leest u hier: https://www.kennisopenbaarbestuur.nl/themas/financien-de centrale-overheden
Bedrag
A. Weerstandscapaciteit per 1 januari 2025
93.076
Programma 1 Wonen in Assen
250
Programma 2 Werken in Assen
1.700
Programma 3 Meedoen in Assen
6.146
Programma 4 Aantrekkelijk
291
Programma 5 Samen werken aan Assen
0
Programma 6 Bedrijfsvoering
0
Programma 7 Vastgoed en grondbedrijf
8.405
Programma 8 Algemeen financieel beleid
1.800
Totaal risico's
18.592
Weerstandsvermogen per 1 januari 2025 Weerstandscapaciteit (A)
93.076
Risico's (B)
18.592
Weerstandsvermogen absoluut (A-B)
74.484
Weerstandsvermogen ratio (A/B)
5
Financiële positie Rekening 2023
Prognose 2024
Begroting 2025
Mjp 2026
Mjp 2027
Mjp 2028
Netto schuldquote
61%
75%
72%
84%
86%
82%
Netto schuldquote na correctie verstrekte leningen
60%
73%
71%
82%
84%
81%
Solvabiliteitsratio
38%
38%
35%
33%
30%
30%
Structurele exploitatieruimte
-2,2%
0,6%
1,3%
-3,9%
-3,6%
-3,1%
8%
7%
5%
omschrijving
Grondexploitatieratio
7%
7%
6%
Belastingcapaciteitratio
85%
90%
97%
Toelichting tabel Financiële positie Omschrijving
Minst risicovol
Meest risicovol
Netto schuldquote
< 90%
> 130%
Solvabiliteitsratio
> 50%
< 20%
Structurele exploitatieruimte
>0
<0
Grondexploitatieratio
< 20%
> 35%
Belastingcapaciteitratio
< 95%
> 105%
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 67 van 131
Paragraaf 3. Onderhoud Kapitaalgoederen Kaders en Risico’s Scope De belangrijkste kapitaalgoederen van de gemeente zijn wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Exploitatie van deze goederen vergt onderhoud. In deze paragraaf zijn de beleidskaders voor instandhouding weergegeven.
Algemene beleidskaders Het beheer van de openbare ruimte is gericht op een minimaal acceptabele verzorging van gemeentelijke eigendommen en risico gestuurd beheer. Hierbij gaat het om: wettelijke verplichting, dreiging bestuurlijke nalatigheid, niet meer kunnen instaan voor de veiligheid, dreiging van exploitatietekorten of kapitaalverlies of samenwerking met ander partijen of projecten. Groot onderhoud gebeurt volgens de Agenda BOR (Beheer Openbare Ruimte) en Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan (GWRP 2019-2024). In de Agenda BOR (2017) zijn de beeldkwaliteitsniveaus opnieuw vastgesteld voor de verzorging van de Openbare Ruimte (IBOR). We herijken de IBOR.
Financiële kaders en risico’s De kosten van instandhouding bestaan uit kosten voor onderhoud, kapitaallasten en beheer- en exploitatielasten. Om kapitaalverlies te voorkomen is de flexibiliteit in de onderhoudsbudgetten beperkt. Daarnaast leidt achterstallig onderhoud tot hogere onderhoudskosten dan tijdig onderhoud. Daarom voeren we beheer en onderhoud voor water en riolering risico gestuurd uit. Verder is de hoogte van de budgetten mede afhankelijk van de gekozen beeldkwaliteit. Hiervoor zijn diverse beheervisies opgesteld met beleidsdoelstellingen voor diverse kapitaalgoederen. De financiering van herinrichtingsprojecten bij einde levensduur nemen we op in de investeringsstaat zoals aangegeven in de Notitie Materiële Vaste Activa (Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten). Ook autonome ontwikkelingen zijn van invloed op de hoogte van de budgetten. Te denken valt aan de sterk stijgende energielasten en de boven trendmatige stijging van de beheer- en onderhoudslasten. In de begroting hebben wij rekening gehouden met deze ontwikkeling.
Overzicht beleidskaders Riolering
Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan Assen GWRP 2019-2024
Riolering
Vaarwater in Assen 2016
Begraven
Beheersverordening begraafplaatsen 2014
Begraven
Beleidsnota gemeentelijke begraafplaatsen
Begraven
Beleidsnota Historie en toekomst Noorder- en Zuiderbegraafplaats + lijst cultuurhistorische waardevolle monumenten 2010
Gebouwen
Masterplan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed 2020
Gebouwen
Vastgoednota 2020
Groen
Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR) 2017
Groen
Groenvisie Assen - de groene stad van het noorden
Groen
Visienota Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) 2022
Overige infra
Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR) 2017 Beeldende kunst in de openbare ruimte
Overige infra
Notitie Beeldende Kunst en Vormgeving in de openbare ruimte 2022-2030 Nieuwe norm voor aanleg openbare verlichting Raadsbesluit 2017
Overige infra
Openbare verlichting - Kwaliteitscriteria NPR 13201
Overige infra
Versnelde verduurzaming openbare verlichting, raadsbesluit 2017
Wegen
Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR) 2017
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 68 van 131
Onderhoud per beheercategorie
Riool en waterzuivering Beleid In 2019 is het Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan Assen 2019-2024 (GWRP) geactualiseerd en vastgesteld. Hierin is de gezamenlijke visie en ambitie van gemeente en waterschappen over water in relatie tot ruimtelijke ordening vastgelegd. Om goed inzicht en prioritering te krijgen is een voortschrijdende planning (5 jaar) nodig, waarbij ook de werkvoorraad bepaald wordt (tot 10 jaar). De totale kostendekkingsberekening beslaat een periode van 70 jaar. Voor de eerste 10 jaar is de planning redelijk gedetailleerd evenals de bijbehorende kostendekkingsberekening. Voor de periode daarna maken we een berekening op basis van het jaar van aanleg en kosten kentallen. Prioritering van projecten is een integrale afweging op basis van einde levensduur, slijtage, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen. De planning stemmen we af met de programma’s Gebiedsgericht Werken (GGW) en Mijn Buurt Assen. De voorbereidingen voor de opvolger van het GWRP, het Programma Water en Riolering 2025-2030 (PWR), zijn inmiddels gestart. Doordat het PWR een jaar later uitrolt dan beoogd, loopt het huidige GWRP nog een jaar langer door (besluit raad 19-9-2024). In het PWR houden we ook rekening met de duurzaamheidsvoorwaarden uit de Groenvisie en Klimaatadaptatievisie. Beheercategorie Riool en waterzuivering hoort bij programma 1. Wonen in Assen
Financiën en risico's De lasten aan riolering zijn gelijk aan de baten uit rioolheffing. We schrijven investeringen in rioleringen af over de economische levensduur. Onderhoud aan riolering betalen we uit de onderhoudsvoorziening. Deze voorziening bedraagt eind 2023 €4,8 miljoen en is op voldoende niveau. In het rioolbeheer zijn geen afwijkingen in kwaliteitsniveaus, financiën en/ of risico’s door achterstallig onderhoud geconstateerd. Dit geldt ook voor de gemeentelijk waterwegen.
Begraven Beleid Met begraven beogen we kwalitatief goed begraven op korte en lange termijn, het waarborgen van de begraaf capaciteit, het bieden van kwalitatief goede begraafplaatsen en het op peil houden van de bijdrage aan de groene kwaliteit van Assen. Het begraven moet voldoen aan de Wet op de Lijkbezorging. Het groenbeheer en padenonderhoud op de begraafplaatsen voldoen aan de afgesproken IBOR-kwaliteitsniveaus. Beheercategorie Begraven hoort bij programma 1. Wonen in Assen
Financiën en risico's Het systeem van kostendekkende tarieven is losgelaten om begraven in Assen betaalbaar te houden. In tegenstelling tot afgelopen jaren zijn de beschikbare middelen onvoldoende om de kosten mee te dekken. Daarom zullen we de tarieven voor begraven opnieuw tegen het licht houden.
Groenbeheer Beleid Op 21 december 2023 heeft de Raad de Groenvisie Assen - de groene stad van het noorden vastgesteld. Het is de uitwerking van één van de hoofdambities van de omgevingsvisie ‘Assen nog mooier’. Deze omgevingsvisie is samen met inwoners, ondernemers en andere partijen opgesteld en op 1 juli 2021 vastgesteld. De omgevingsvisie schetst hoe Assen er in 2040 uit moet komen te zien en beschrijft de eigenschappen die Assen zo aantrekkelijk maken. In 2023 is ook de Visie Klimaatadaptatie vastgesteld. Vanwege de vele raakvlakken tussen de Groenvisie en de Visie Klimaatadaptatie is een gezamenlijke uitvoeringsagenda opgesteld. De visie Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten heeft als doel om een kader te bieden in de openbare ruimte en om keuzes te maken rondom beheer, onderhoud en vervanging van speel- en ontmoetingsplekken. Deze visie vervangt het Stedelijk speelbeleidskader. De visie BOSS vergt meer aandacht voor beheer en onderhoud. Omdat steeds meer gebruik zal worden gemaakt van informele speelruimte (combinatie speel- en ontmoetingsplek) is extra aandacht rondom groenbeheer noodzakelijk om BOSS ook daadwerkelijk te stimuleren.
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 69 van 131
Medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt houden het onderhoudsniveau van het groen op peil. Burgers en instellingen kunnen zelf zorgen voor een ‘plus’ op het onderhoudsniveau van het groen in hun omgeving. De verzorgingsuitgangspunten en -niveaus van de openbare ruimte zijn vastgelegd in de Agenda BOR. We evalueren de normen de systematiek voor het beheer van de openbare ruimte. We herijken dit vanuit onder andere de Groenvisie en Visie Klimaatadaptatie en stellen waar nodig aanpassingen voor inclusief de financiële doorrekening om zo - vanuit ketensamenwerking - onze assets in de openbare ruimte passend te beheren. Beheercategorie Groenbeheer hoort bij programma 1. Wonen in Assen
Financiën en risico's Het huidige budget is toereikend voor regulier beheer op basis van de afgesproken kwaliteitsniveaus. Hiermee renoveren of vervangen we verouderde groenvakken. Er is geen budget voor vervanging van grote boomstructuren. Bij areaaluitbreiding stellen we, zoals afgesproken in de Agenda BOR, vooraf de beheerbudgetten bij. In de recent vastgestelde Groenvisie is er geld beschikbaar gesteld voor het thema Steenbreek. Deze is verwerkt in de begroting 2025. Ook het Vervangingsbudget en Meedoen in het groen is hierin betrokken.
Wegbeheer Beleid Het beheer en onderhoud van de verhardingen is gericht op het behoud van de verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien. Meldingen openbare ruimte met betrekking tot wegbeheer worden binnen de afgesproken servicenormen afgehandeld. Gevaarlijke situatie worden 24/7 direct veiliggesteld. Het plannen van groot onderhoud en wegreconstructies bepalen we aan de hand van visuele weginspecties, restlevensduur onderzoeken, maatregeltoetsen en technische metingen. Onderhoud aan asfaltwegen is mede gericht op het voorkomen van kapitaalvernietiging. Bij het opstellen van de integrale planning houden we rekeningen met (geplande) rioleringsprojecten, ontwikkelingsplannen, verkeerskundige projecten en projecten vanuit gebiedsgericht werken. Integraal prioriteren we instandhoudingsprojecten die voortkomen uit einde levensduur van de wegen, maatschappelijke opgaven en functiewijzigingen van de openbare ruimte. Het meerjarenprogramma bekijken we over een periode van vijf jaar (beleidslijn Agenda BOR). Daaruit volgt ook een doorkijk naar het beschikbare budget op de middellange termijn. Beheercategorie Wegbeheer hoort bij programma 1. Wonen in Assen
Financiën en risico's De kaders van de Agenda BOR geven inzicht in de werkwijze van het beheer en onderhoud van verhardingen. De daaruit volgende lasten van groot onderhoud komen jaarlijks ten laste van de exploitatie. Het meerdere boven de reguliere lasten onttrokken we tot en met 2021 uit de reserve Straten en wegen. Bij de jaarrekening 2021 is gebleken dat de reserve Straten en wegen niet meer nodig is voor het uitvoeren van onderhoud. Bij de kaderbrief 2023 is besloten om de middelen in de reserve Straten en wegen van €4,4 miljoen met ingang van 2022 vrij te laten vallen ten gunste van de Algemene reserve en de reserve Straten en wegen op te heffen. Risico gestuurd beheer (zie: Algemene Beleidskaders) kan plaatselijk tot kwaliteitsvermindering leiden. Hierdoor kan een verhoogd veiligheidsrisico voor verkeersdeelnemers ontstaan. In de oudere wijken neemt de noodzaak tot groot onderhoud en reconstructies toe. Deze hogere onderhoudskosten leggen in de toekomst een groter beslag op de algemene middelen.
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 70 van 131
Overige infrastructuur Beleid Het onderhoud is gericht op verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien. Groot onderhoud en vervanging vinden plaats op basis van conditiemetingen en technische inspecties en zijn gericht op het voorkomen van kapitaalvernietiging. Voor een goed inzicht en prioritering maken we een voortschrijdende planning (10 jaar). Prioritering van projecten is een integrale afweging op basis van einde levensduur, slijtage, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen. De planning wordt afgestemd met de programma’s Gebiedsgericht Werken (GGW) en Mijn Buurt Assen. Kunst in de openbare ruimte (niet infrastructurele kunstwerken) maakt onze leefomgeving mooier, kan het historisch bewustzijn versterken en draagt bij aan de identiteit van onze stad. In 2022 is de Kunst & Cultuurnota 2021 - 2024 vastgesteld waar ook beeldende kunst in de openbare ruimte op basis van de percentageregeling en het onderhoud daaraan is opgenomen. Beheercategorie Overige infrastructuur hoort bij programma 1. Wonen in Assen
Financiën en risico's De beheerplannen geven inzicht in de werkwijze en lasten van het dagelijks onderhoud. In de product begroting zijn de vervangingsinvesteringen vanwege einde levensduur opgenomen. De stand van de reserve groot onderhoud van kunstwerken (infrastructuur) is geactualiseerd en bedraagt eind 2023 € 3,2 miljoen. Dit is toereikend. Als beheerder hebben we de verantwoordelijkheid de openbare ruimte veilig te houden. De maatregelen die daarmee samenhangen leggen een groter beslag op de beschikbare financiële middelen. Om de maatregelen te kunnen uitvoeren binnen de financiële kaders voeren we sommige werkzaamheden en vervangingsprojecten in een later stadium uit. Dit is in lijn met de Agenda BOR.
Maatschappelijk Vastgoed Beleid Bij de inzet van gemeentelijke gebouwen kijken we kritisch naar effectiviteit en efficiency. In 2020 zijn zowel het Masterplan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed als de Vastgoednota vastgesteld. Het Masterplan maakt op hoofdlijnen inzichtelijk wat er nodig is voor de verduurzaming van de totale gemeentelijk vastgoedportefeuille. Daarmee is het een instrument om grip te krijgen op deze complexe en omvangrijke opgave. Hierbij kijken we naar de huidige staat van de gebouwen, energieverbruik en maatregelen om de gebouwen klimaatneutraal en ook aardgasvrij te maken. De Vastgoednota brengt alles rondom Vastgoedbeleid samen. Het maakt inzichtelijk welke gebouwen de Gemeente Assen in bezit heeft en wat kenmerkend is voor de vastgoedportefeuille. Verder bevat de Vastgoednota een bundeling van elementen die van belang zijn voor het managen van de vastgoedportefeuille. Voor een deel van deel van portefeuille betekent dit continuering van de huidige afspraken, voor een ander deel betekent dit dat er voorstellen moeten komen voor nieuw vastgoedbeleid als oplossing voor geconstateerde knelpunten. Beheercategorie Maatschappelijk Vastgoed hoort bij programma 7. Vastgoed en Grondbedrijf
Financiën en risico's Het vastgoed van de gemeente (niet zijnde de gebouwen in het grondbedrijf) heeft een redelijke conditie; niveau 3 van NEN 2767. Veiligheidsredenen liggen hieraan ten grondslag evenals het voorkomen van meerkosten van te groot verval van gebouwen (bijvoorbeeld vervolgschades van lekkages). Eénmaal per drie jaar inspecteren we de gebouwen waarna we een meerjaren onderhoudsplanning (MJOP) opstellen. Deze MJOP is weer de opmaat voor een meerjaren investeringsplanning die we herijken als er aanleiding voor is. De investeringsplanning is de basis voor de onderhoudsvoorziening en de berekening van de benodigde stortingen in de onderhoudsvoorziening. In 2023 heeft een inspectie van alle gebouwen plaatsgevonden met als resultaat een nieuwe onderhoudsplanning. Deze onderhoudsplanning is actueel voor de periode 2023 - 2026.
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
Pagina 71 van 131
Besteding en verantwoording
Besteding budgetten en verantwoording (bedragen x € 1.000) Categorie / product
Begroting 2024
Begroting 2025
MJP 2026
MJP 2027
MJP 2028
Begraven
194
175
175
180
168
Begraven
194
175
175
180
168
Groenbeheer
4.454
4.538
4.738
4.932
5.067
Bossen en natuurterreinen
457
481
491
502
515
Kinderboerderijen
62
64
65
66
68
Plantsoenen
3.623
3.715
3.799
3.902
3.980
Speelterreinen
311
278
383
461
505
Maatschappelijk vastgoed
30.805
32.821
34.342
35.315
36.281
Maatschappelijk vastgoed
30.805
32.821
34.342
35.315
36.281
Overige infrastructuur
3.389
3.474
3.534
3.604
3.701
Bermen
21
20
21
21
22
Klein straatmeubilair
22
24
25
25
26
Kunstwerken
1.491
1.500
1.532
1.564
1.621
Openbare verlichting
943
982
994
1.011
1.027
Schoonhouden openbare ruimte
438
498
513
525
537
Verkeersregelingen
474
450
450
458
468
Rioolbeheer
3.748
4.034
4.252
4.543
4.612
Riolering beheer en kleinonderhoud
3.004
3.252
3.432
3.693
3.742
Watergangen
533
566
599
626
642
Waterwegen
211
217
222
224
229
2.693
3.563
3.709
3.798
3.853
Wegen Wegen
Programmabegroting 2025 Gemeente Assen
2.693
3.563
3.709
3.798
3.853
45.283
48.606
50.749
52.372
53.683
Pagina 72 van 131
Paragraaf 4. Financiering Treasurybeleid en Leningen Treasurybeleid in beeld We zorgen ervoor dat we altijd voldoende geld hebben om aan onze verplichtingen te voldoen. Hiervoor sluiten we als dat nodig is leningen af. We beheersen de geldstromen en risico's die hieraan verbonden zijn en houden de kosten van rente zo laag mogelijk.
Financieringsbehoefte en schuldpositie We houden voor 2025 rekening met het afsluiten van nieuwe leningen voor een bedrag van € 25,9 miljoen. Dit geld hebben we nodig voor investeringen en het aflossen van bestaande leningen.
Ontwikkeling schuldpositie (Bedragen x € 1 miljoen) Schuldpositie
Jaarrekening 2021
Jaarrekening 2022
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
253
235
211
235
204
0
0
0
0
0
253
235
211
235
204
Omvang vaste schuld Omvang vlottende schuld Totale schuld
Rentebeleid en kosten Visie en Beleid Ons rentebeleid is gestoeld op duurzaamheid, financiële stabiliteit en op het voorkomen van budgettaire schommelingen in de gemeentelijke financiële huishouding. Het interne rentebeleid en het daaraan gekoppelde renteomslagstelsel voldoen aan de voorschriften en bepalingen uit het BBV. In 2023 is de notitie Rente geactualiseerd. De belangrijkste wijziging is de wijze waarop de rente wordt toegerekend aan grondexploitaties. Met ingang van 2025 is het verplicht om de omslagrente toe te rekenen.
Rentebeeld Het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) is erop gericht om economische groei en werkgelegenheid te stimuleren. Daarvoor is prijsstabiliteit nodig met een gezond inflatieniveau. Het streefgetal is een inflatieniveau van 2%. De instrumenten die de ECB daarvoor beschikbaar heeft is het verhogen dan wel verlagen van de rentetarieven en het verkrappen/vergroten van de geldhoeveelheid voor het verstrekken van kredieten. Het verwachte beeld van de inflatie komt uit op 2,9% in 2024 en voor 2025 2,8%. Dit is nog boven de doelstelling van 2%. De ECB heeft aangegeven dat zij de ontwikkeling van de rentetarieven de komende periode wil laten dalen afhankelijk van de inflatieontwikkeling. Het ECB deposito-rentetarief is nu 3,50%. De ECB erkent dat de Europese economie afzwakt, maar vindt dat vooralsnog geen reden voor een vlotte neerwaartse bijstelling van de rentetarieven. Op basis van de inflatieprognoses in combinatie met afzwakkende economische ontwikkeling is de verwachting dat de ECB haar rentetarieven in de tweede helft van 2024 nogmaals verlaagt. Met deze verwachting in de hand en tegelijkertijd ook voorzichtigheid verwachten we dat het renteniveau voor 2025 zal uitkomen tussen de 3,0% en 3,5%. In verband met een duurzaam rentebeleid gaan we voor het aantrekken van nieuwe langlopende leningen voor 2025 vooralsnog uit van 3,50% en voor de jaren 2026-2028 3,00%.