3. Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 91 van 264
Vanaf 2024 worden e-mailberichten van medewerkers van de gemeente voor een vaste periode bewaard. Daarbij worden e-mailberichten van zogeheten sleutelfunctionarissen langer bewaard (capstone-methode). Daarmee blijven deze e-mailberichten beschikbaar voor toekomstige informatieverzoeken.
Kaders https://wetten.overheid.nl/BWBR0045754/2023-04-01/0 https://vng.nl/sites/default/files/2022-04/VNG-Woo-Meerjarenplan.pdf https://commissiebbv.nl/news/view/5e3e6c0e-681d-4f76-b9b3-35d7c6c3f1d9/openbaarheidsparagraafwet-open-overheid-woo https://www.assen.nl/informatieaanvraag-wet-open-overheid https://organisaties.overheid.nl/woo/23236/Gemeente_Assen#contactgegevens
Overzicht onrechtmatigheden en maatregelen ter voorkoming Hierna staat per proces informatie over afwijkingen groter dan € 150.000, inclusief oorzaken en maatregelen die we nemen om herhaling te voorkomen. De kaders hiervoor staan in artikel 10.2 en 10.3 van de financiële verordening.
Afwijkingen groter dan € 150.000 Begrotingsrechtmatigheid Beschrijving In 2023 is sprake van een bruto begrotingsonrechtmatigheid van € 12.299.000. De over- en onderschrijdingen passen echter binnen het beleid zoals door de gemeenteraad is vastgesteld en leiden daarom netto niet tot een begrotingsonrechtmatigheid (zie verder onderdeel 4.5 Toelichting afwijkingen t.o.v. de begroting). Er is niet vastgesteld dat de over- en onderschrijdingen ten onrechte niet tijdig zijn gesignaleerd. De overschrijding van de investeringskredieten met € 78.870 is een begrotingsonrechtmatigheid, maar behoeft geen nadere toelichting omdat de afwijking lager is dan de rapportagegrens van € 150.000.
Proces inkopen Onderwerp De regels over aanbesteden staan in de Aanbestedingswet 2012. In de Gids Proportionaliteit zijn de voorschriften uitgewerkt over de eisen, voorwaarden en criteria die aan inschrijvers en inschrijvingen worden gesteld. Een aanbestedende dienst dient de voorschriften toe te passen of een afwijking in de aanbestedingsstukken te motiveren. Het ten onrechte niet toepassen van de Aanbestedingswet 2012 met betrekking tot de Europese aanbestedingsnormbedragen bij een aanbesteding van opdrachten, leidt tot een financiële rechtmatigheidsfout. Het niet naleven van de overige normbedragen uit de Gids Proportionaliteit leidt niet tot financiële rechtmatigheidsfouten voor zover de gemeente afwijkingen hiervan adequaat heeft gedocumenteerd en gemotiveerd.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 92 van 264
In het proces Inkopen is voor € 6,9 miljoen aan onrechtmatigheden geconstateerd. Beschrijving In totaal zijn 51 crediteuren met een waarde van € 6.911.343 aangemerkt als onrechtmatige uitgaven als gevolg van het niet-naleven van de Europese aanbestedingsregels. In de totale onrechtmatigheid van € 6,9 miljoen zit daarnaast een zogenaamde afkoop voor de toekomst van € 2.119.463. Dit is in de jaarrekening verantwoord onder de niet uit de balans blijkende verplichtingen. In 2023 is voor € 921.000 aan nieuwe onrechtmatigheden geconstateerd. Hiervan heeft € 430.000 betrekking op inhuur van personeel. Twee andere (nieuwe) dossiers hebben betrekking op huur van machines en advieskosten voor totaal € 260.000. Oorzaken Naast opdrachten die (in het verleden) gezamenlijk de Europese aanbestedingsgrens overschrijden, ligt de oorzaak voornamelijk bij ophoging van de opdracht boven de Europese aanbestedingsgrens of bij niet rechtmatige verlenging. Voor een aantal dossiers geldt dat de oorzaak is dat er ingehuurd is buiten de raamcontractpartners om. Deze inhuur was al in gang gezet vóór ingangsdatum van de nieuwe raamcontracten. Verbeterpunten We constateren dat de totale onrechtmatigheid ten opzichte van voorgaand jaar is afgenomen van € 10,2 miljoen naar € 6,9 miljoen. Dit betekent een afname met € 3,3 miljoen, ofwel 32%.
Het proces is adequaat ingericht en uit het bestaan en de werking blijkt dat het adequaat functioneert. Waar mogelijk zal er Europees aanbesteed worden als dat proportioneel is. De afname in omvang van onrechtmatigheden hangt ook samen met het vergroten van het bewustzijn in de organisatie over aanbestedingen en hoe te handelen. Desondanks is het waarschijnlijk dat de onrechtmatigheid nooit nul zal worden.
Proces subsidies Onderwerp In het proces Subsidies is voor € 0,475 miljoen aan onrechtmatigheden geconstateerd. Beschrijving In totaal zijn 17 subsidies met een waarde van € 367.155 aan subsidies onrechtmatig verstrekt als het gevolg van het ontbreken van een subsidiebeschikking. Van de begrotingssubsidies zonder subsidiebeschikking is vastgesteld dat het plafondbedrag is overschreden met € 107.372. Dit deel van de begrotingssubsidies is daarmee alsnog onrechtmatig. Het totaalbedrag van € 474.527 is aangemerkt als onrechtmatig. Oorzaken In de begroting is per subsidie een plafondbedrag opgenomen. Het overschrijden van dit plafondbedrag is onrechtmatig. Verder zijn er incidentele subsidies en specifieke subsidieregelingen. Het ontbreken van een subsidiebeschikking bij deze verstrekte subsidies maakt dat er geen juridische grondslag is en ze daarmee onrechtmatig zijn. Verbeterpunten Het voorkomen van onrechtmatigheden kan door aan elke subsidieverlening een subsidieverleningsbeschikking te verstrekken, zodat afspraken en voorwaarden voor alle partijen helder zijn. Verder kent het verstrekken van subsidie zonder beschikking (begrotingssubsidies) nadelen op het gebied van verantwoording en transparantie. Mogelijke verbeteringen worden onderzocht.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 93 van 264
Proces Verbonden Partijen Onderwerp Bij een verbonden partij (VP) is voor € 500.000 aan onrechtmatigheden geconstateerd. Beschrijving Het genoemde bedrag aan onrechtmatigheid is de geëxtrapoleerde onzekerheid met betrekking tot het onvoldoende toetsen op de loonwaardemetingen in het kader van de loonkostensubsidie, het voldoen aan de re-integratie verplichtingen door partners van uitkeringsgerechtigden en de toets op parttime ondernemers. Oorzaken Voorgaand jaar is geconstateerd dat niet in alle gevallen is nagegaan of de partner van de hoofdaanvrager ook aan de gestelde re-integratieverplichting voldoet. Als reactie hierop is het proces aangepast, waardoor zowel de hoofdaanvrager als de partner direct na toekenning van de uitkering een eigen re-integratieproces krijgen. Er is door de VP een herstelactie uitgevoerd op de groep die al een uitkering ontving, maar onvoldoende in beeld was. Omdat deze groep niet het hele jaar aantoonbaar begeleiding heeft gekregen, zorgt dit voor een onzekerheid van de rechtmatigheid. Uit dossiercontroles zijn bevindingen naar voren gekomen ten aanzien van parttime ondernemers (voorheen marginaal zelfstandigen). Net als voorgaand jaar is een tekortkoming bij de parttime ondernemers geconstateerd. Een parttime ondernemer moet aan een aantal voorwaarden voldoen om de uitkering te behouden.
Er is in onvoldoende mate vastgesteld dat de zelfstandige activiteiten aan de daarvoor geldende voorwaarden voldoet. Dit zorgt voor een onzekerheid van de rechtmatigheid. Uit dossiercontroles zijn bevindingen naar voren gekomen ten aanzien van de loonkostensubsidie. Bij het vaststellen van de hoogte van de te betalen loonkostensubsidie beschut werk binnen iWerk is een bevinding geconstateerd. Standaard wordt 70% loonkostensubsidie betaald op basis van de algemeen gehanteerde loonwaarde van beschut werkers van 30%. Doordat er geen loonwaardemetingen binnen iWerk plaatsvinden is, in de gevallen met een hogere loonwaarde dan 30%, te veel loonkostensubsidie verstrekt. Verbeterpunten De herstelactie op de re-integratieverplichtingen is afgerond, waardoor deze bevinding in boekjaar 2024 niet opnieuw zal voorkomen. Ten aanzien van de bevinding over parttime ondernemers heeft de VP aangegeven een verbeteractie op te zetten, zodat zichtbaar het voldoen aan de gestelde voorwaarden wordt getoetst en vastgelegd.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 94 van 264
Beheersing rechtmatigheid Algemene beheersing rechtmatigheid Het algemene beeld van de beheersing van de rechtmatigheid, de belangrijkste risico’s en de uitkomst van de verbijzonderde interne controlemaatregelen op deze risico’s is hieronder nader toegelicht (artikel 10.3 financiële verordening). Op basis van de informatie die ons bekend is en het feit dat de interne risicobeheersings- en controlesystemen in het verslagjaar adequaat en effectief hebben gefunctioneerd, kunnen wij met redelijke zekerheid verklaren dat de financiële verslaggeving geen materiële onjuistheden bevat. Wij erkennen onze verantwoordelijkheid voor deze systemen en het opzetten van processen die niet alleen de betrouwbaarheid van de financiële rapportages waarborgen, maar ook de naleving van toepasselijke wetten en regels verzekeren. De gemeente zet zich continu in voor het verbeteren van de interne controle. In de komende periode zal er extra aandacht besteed worden aan het borgen van risicomanagement als een doorlopend proces. Tevens zal er samen met een control team gewerkt worden aan de verbetering van zowel hard- als soft controls, ondersteund door passende systemen. Tot slot is er een project gestart voor het vastleggen en borgen van (kritieke) processen in de werkwijze van onze teams.
Niet-financiële onrechtmatigheden De Wet financiering decentrale overheden (Fido) en onderliggende regelingen in de vorm van de Regeling schatkistbankieren decentrale overheden, Uitvoeringsregel financiering decentrale overheden (Ufdo) en Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo), bevatten regels die de risico’s voor gemeenten moeten beperken bij lenen en beleggen. De gemeente Assen leent wel gelden, maar belegt niet. Over 2023 zijn de bepalingen in de wet Fido en bijbehorende Regelingen nageleefd. Als er wel niet-financiële onrechtmatigheden in verband met het niet naleven van de bepalingen in de Wet fido en bijhorende Regelingen zijn geconstateerd, moeten deze worden opgenomen en toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering (nota Bedrijfsvoering BBV). Het gaat hier om overschrijdingen van renterisiconorm en kasgeldlimiet.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Onder misbruik wordt verstaan het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Omdat een M&O beleid ontbrak, heeft het College deze daarom laten opstellen. Het M&O-beleid is door uw raad vastgesteld op 25 januari 2024. Door het ontbreken van een M&O-beleid in 2023 zijn geen formele controles uitgevoerd. In 2024 gaat de organisatie de beheersmaatregelen zoals vermeld in het M&O-beleid implementeren in de bedrijfsvoering.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 95 van 264
Inzicht in indicatoren Middeleninzet bedrijfsvoering (Bedragen in € x 1.000 en laatste kolom in %) Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Jaarrekening 2023
Afwijking
Afwijking in %
Baten Inkomsten van derden
-2.338
-1.877
-2.568
691
37
Gedekte kosten
-10.967
-9.784
-15.257
5.473
56
Lasten Personeelskosten
59.010
60.608
65.831
-5.223
-9
Beheerkosten
9.558
9.926
13.424
-3.497
-35
Kapitaallasten
2.089 57.352
2.426 61.299
2.242 63.672
184 -2.372
8
Het programma Bedrijfsvoering sluit met een nadeel van € 2,4 miljoen. De afwijkingen zijn toegelicht in hoofdstuk 4.5 (toelichting afwijkingen jaarrekening).
Toerekening kosten bedrijfsvoering (Bedragen in € x 1.000 en laatste kolom in %)
Directe taken Overhead
Jaarrekening 2022 46.164
Begroting 2023 48.849
Jaarrekening 2023 54.236
Afwijking
Afwijking %
-5.388
-11
24.493 70.657
24.111 72.960
27.260 81.496
-3.149 -8.536
-13 -24
Kosten ondersteuning (overhead) De totale lasten voor primaire ondersteuning (overhead) zijn € 29,7 miljoen. De kosten voor huisvesting van € 2,4 miljoen staan niet in deze tabel omdat ze onder programma Vastgoed vallen.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 96 van 264
Personeelsformatie (Aantal fte's en laatste kolom in %) Begroting 2023 677
Jaarrekening2023 732
Afwijking
Totale formatie bedrijfsvoering
Jaarrekening 2022 703
-55
Afwijking in % -8%
Totale bezetting bedrijfsvoering
693
741
768
-71
-10%
Verschil formatie vs bezetting
10
-64
-36
16
-25%
In de tabel staat hoeveel personeelsleden er op 31 december zijn, inclusief veranderingen door het jaar heen. Het gemiddelde aantal medewerkers is hoger dan gepland, omdat we met nieuwe projecten zijn gestart en daarvoor externe deskundigen inhuren.
Investeringen (Bedragen in € x 1.000) investering ICT Kantoorinventaris Materieel Overige investeringen bedrijfsvoering
Investeringskrediet tot en met 2023 1.416 605 2.597
Realisatie tot en met 2023 345 0 3.312
Ruimte ultimo 2023
114
53
61
4.732
3.710
1.022
1.071 605 -715
De geplande uitgaven voor software omvatten de vervanging van computers op de werkplek, speciale computers voor AutoCAD en nieuwe software voor afvalbeheer. Sommige van deze softwarevervangingen zijn uitgesteld naar 2024 of zelfs later. Het budget voor nieuw zitmeubilair in de vergaderzalen is verlaagd en sommige aankopen zijn uitgesteld. Dit is gedaan omdat we de resultaten van het onderzoek naar het opzetten van een hybride werkomgeving, waarbij we zowel op kantoor als thuis werken, afwachten. We hebben meer geld uitgegeven aan materieel door investeringen die zijn doorgeschoven vanuit 2022. Omdat we overstappen op elektrische vrachtwagens zijn extra laadpalen en een versterking van de elektriciteitsvoorziening nodig. Daarnaast hebben we te maken gehad met wereldwijde leveringsproblemen.
Indicatoren Begroting 2023 10
Jaarrekening 2023 11
Bezetting (Fte per 1.000 inwoners) Apparaatskosten (kosten per inwoner)
10 994
11 1174
Externe inhuur (kosten inhuur externen als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen)
11%
18%
Formatie (Fte per 1.000 inwoners)
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 97 van 264
3.6 Verbonden Partijen Inleiding De gemeente Assen heeft een aantal verbonden partijen die voor de gemeente taken uitvoert of met wie de gemeente samenwerkt om doelen voor de Asser samenleving te bereiken. Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke en publiekrechtelijke organisaties waarin wij een financieel én een Bestuurlijk belang hebben. De totale bijdrage aan de verbonden partijen bedraagt voor 2024 € 30,1miljoen. In deze paragraaf geven wij een overzicht van al onze verbonden partijen. Daarbij geven wij per verbonden partij inzicht in financiële aspecten, het Bestuurlijk belang en/of het percentage aandelen. De Wet gemeenschappelijke regelingen is per 1 juli 2022 op een aantal onderdelen gewijzigd. De bedoeling van deze wijzigingen is om volksvertegenwoordigers meer invloed op de besluitvorming van deze samenwerkingsverbanden te laten hebben en deze beter te kunnen controleren. Ten aanzien van de bestaande gemeenschappelijke regelingen wordt met andere deelnemende gemeenten bekeken op welke wijze de regelingen daarop moeten worden aangepast. Hiervoor geldt een implementatieperiode van twee jaar.
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 98 van 264
Gemeenschappelijke regelingen Drents Archief, Assen Doel en openbaar belang Het doel is: Archief. Het openbaar belang betreft: Regionaal Historisch Centrum met twee hoofdtaken. Dit zijn de wettelijke taak om het archief van het Rijk en de gemeente Assen te beheren en het toegankelijk maken van de informatie in de archieven voor een breed publiek. Voor de gemeente Assen maakt het Drents Archief het mogelijk bestemmings- en bouwplannen in te zien. Daarnaast is het Drents Archief actief op het gebied van erfgoed en cultuureducatie. Jaarlijks maken zo’n 7.500 leerlingen kennis met diverse aspecten van de Drentse en Assense geschiedenis. Website https://www.drentsarchief.nl Relatie met programma(‘s) https://assen.publicaties.app/pub/jaarstukken2023/0/p27-24aantrekkelijkassen Deelnemende partijen Gemeente Assen participeert samen met het Rijk. Bestuurlijk belang Gemeente Assen participeert als volgt: Lid in het algemeen bestuur en dagelijks bestuur. Het algemeen bestuur bestaat uit het Dagelijks bestuur aangevuld met J. Seton en M. L. J. Out. Het dagelijks bestuur bestaat uit: : M.J.M. Hoogeveen (voorzitter), H. Hartog en B.J. ten Oever. Financieel belang De bijdrage van gemeente Assen betreft 4,88 % van de totale bijdragen. Jaarlijks ontvangt het Drents Archief de bijdrage van de gemeente Assen als partner van de GR.
Daarnaast ontvangt het incidentele bijdragen voor met name erfgoed- en cultuureducatie. Financiële risico’s Financiële risico’s, ontwikkelingen en veranderingen in het belang: Geen Financieel Bijdrage gemeente Assen aan VP € 137.444 Vermogen van VP (in €)
31 december 2022
31 december 2023
Eigen vermogen
321.527
316.191
Vreemd vermogen
1.107.519
1.179.948
Financieel resultaat over 2023 € -5..336
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 99 van 264
Eems Dollard Regio (EDR), Leer, Duitsland Doel en openbaar belang Het doel is: Regionale grensoverschrijdende samenwerking bevorderen en realiseren. Het openbaar belang betreft: Maatregelen ter versterking en ontwikkeling van de betrekkingen tussen de gebieden aan beide zijden van de grens afstemmen en oplossingen voor problemen treffen. Website https://edr.eu Relatie met programma(‘s): https://assen.publicaties.app/pub/jaarstukken2023/0/p14-22werkeninassen Deelnemende partijen Gemeente Assen participeert samen met 19 Nederlandse gemeenten, 16 Duitse steden, 28 Duitse Gemeinden, 14 Duitse Samtgemeinden, 7 Duitse Landkreise, de Industrie- und Handelkammer Oldenburgische IHK, de Industrie- und Handelskammer für Ostfriesland und Papenburg, de Handwerkskammer für Ostfriesland en de Ostfriesische Landschaft in deze grensoverschrijdende samenwerkingsorganisatie. Bestuurlijk belang Het algemeen bestuur (EDR-raad) bestaat uit 2 vertegenwoordigers van elke deelnemer in de EDR. Gemeente Assen participeert als volgt: GR, openbaar lichaam. De burgemeester en een wethouder van gemeente Assen zijn deelnemer in de EDR-raad (AB). Financieel belang Vermogen van VP (in €) Eigen vermogen Vreemd vermogen
31 december 2022
31 december 2021
690.000 3.133.000
713.000 3.352.000
Het financiële belang van de gemeente Assen in de EDR is beperkt tot het betalen van een jaarlijkse bijdrage, gebaseerd op het aantal inwoners per 1 januari (van het voorgaande jaar). Financiële risico’s, ontwikkelingen en veranderingen in het belang Geen. Betreft jaarlijkse contributie voor het lidmaatschap op basis van het aantal inwoners. Financieel De totale ledenbijdrage voor 2023 is door EDR begroot op € 324.000. Gemeente Assen heeft in 2023 bijgedragen € 7.400, dit is 2,28 % van de totale deelnemersbijdrage. De exploitatiebegroting 2023 van de EDR is vastgesteld op een totaal aan inkomsten en uitgaven van € 1.723.000. De bijdrage van de gemeente Assen betreft 0,43 % van de totale begroting van de EDR. Op het moment van opstellen van deze jaarrekening zijn nog geen cijfers over 2023 bekend. Dat is de reden dat de cijfers van de jaarrekening 2022 zijn opgenomen. De EDR sloot het verslagjaar 2022 af met een nettoverlies van € 23.000 (2021 € 16.000 nadelig).
Jaarstukken gemeente Assen 2023
Pagina 100 van 264