3. Concept accountantsverslag gemeente Assen 20052026
Tekst van het document
CONCEPT D.D. 20 MEI 2026
T P E
C N
O C
ACCOUNTANTSVERSLAG 2025
Gemeente Assen
Let op - verslag is onder voorbehoud van: - Opvolging en review grondexploitaties - Interne review van dossier - IT audit - Definitieve stukken PRO Assen en WPDA
BDO Audit & Assurance B.V., Paterswoldseweg 810, 9728 BM Groningen, www.bdo.nl
T P E
Aan:
Geachte leden van de raad,
de raad van gemeente Assen T.a.v. de heer J. de Jonge, raadsriffier Postbus 30018 9400 RA ASSEN
Wij hebben de jaarrekening 2025 van gemeente Assen gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 3 september 2025, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2025. In dit verslag hebben wij de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2025 van gemeente Assen.
Groningen, 20 mei 2026
Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders.
Kenmerk: LdV/DP/JW/AMT/1052643/…
C N
Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Wij constateren dat ten opzichte van voorgaande jaren zowel de kwaliteit van het jaarrekeningtraject van de gemeente als de kwaliteit van oplevering van de voor onze controle benodigde documentatie aanzienlijk is verbeterd. Een uitgebreidere reflectie op het jaarrekeningproces is opgenomen in hoofdstuk 2.1. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente Assen bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Wij vertrouwen er op u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven.
O C
Hoogachtend,
BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,
L.M. de Vries Msc EMA RA Partner en extern accountant gemeente Assen
3
ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
Inhoudsopgave
01 Dashboard accountantscontrole
C N
O C
04
Belangrijkste bevindingen
02
Uitkomsten jaarrekeningcontrole
05
Bijlagen
03
Resultaat & financiële positie
06
4
ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
1. Dashboard accountantscontrole
C N
1.1 Dashboard accountantscontrole
O C
5
ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
STREKKING CONTROLEVERKLARING
Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken.
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden.
De WNT-verantwoording van de gemeente Assen voldoet aan de geldende vereisten.
Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage vastgesteld.
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt afgerond € 8,9 miljoen.
Het college heeft in de rechtmatigheidsverantwoording afwijkingen gerapporteerd die boven de verantwoordingsgrens van € 8,9 miljoen liggen. Onze controleverklaring bevat een paragraaf ter benadrukking hiervan.
SAMENWERKING
De jaarrekeningcontrole 2025 heeft in een plezierige en constructieve samenwerking plaatsgevonden.
Wij willen de organisatie van de gemeente Assen complimenteren met de verbeteringen die zijn gerealiseerd in de kwaliteit en tijdigheid van de aanlevering van de voor onze controle benodigde documentatie.
Getrouwheid: wij hebben voor € 0,7 miljoen controleverschillen geconstateerd met betrekking tot de grondexploitaties. Deze controleverschillen zijn niet gecorrigeerd in de jaarrekening. Daarnaast hebben wij € 3,3 miljoen onzekerheden met betrekking tot de lasten in het sociaal domein geconstateerd.
Uiteraard evalueren wij na afloop van de controle het jaarrekeningproces met de organisatie; deze evaluatie is reeds gepland.
RESULTAAT 2025
Het negatieve resultaat van € 4,9 miljoen over 2025 is € 9,2 miljoen lager dan het resultaat van € 4,3 miljoen zoals in de begroting na wijzigingen is opgenomen
Op meerdere programma’s is sprake van afwijkingen tussen de begrote baten en lasten en de werkelijke baten en lasten. Het voorspellend vermogen op programmaniveau blijft hiermee voor verbetering vatbaar.
Rechtmatigheid: het totaal van onrechtmatigheden en onduidelijkheden bedraagt € 43,0 miljoen, waarvan € 25,4 miljoen acceptabel. Dit is hoger dan de geldende verantwoordingsgrens van afgerond € 8,9 miljoen. De onrechtmatigheden zijn met name het gevolg van het niet-naleven van het begrotingscriterium (€ 31,0 miljoen).
C N
De rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente Assen geeft een getrouw beeld.
O C
Wij hebben een plezierige en constructieve samenwerking met de organisatie ervaren
T P E
BELANGRIJKE BEVINDINGEN
AANDACHTSPUNTEN 2026
Wij zien voor gemeente Assen de volgende aandachtspunten voor 2026
Het implementeren van de aandachtspunten die volgen uit de uitspraak van de Raad van State inzake begrotingssubsidies. Begrotingssubsidies kunnen uitsluitend worden verleend indien op basis van objectieve, toetsbare en redelijke criteria vaststaat dat slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt en het voornemen tot subsidieverlening voorafgaand en transparant is bekendgemaakt. De gemeente Assen is bezig met de implementatie van het nieuwe financiële systeem Lumen Civitas. De gemeente heeft ons gevraagd het conversieplan te beoordelen, om te borgen dat voldoende maatregelen zijn getroffen een betrouwbare conversie te realiseren.
UW FINANCIËLE POSITIE
Uw financiële positie krijgt in onze landelijke benchmarkrapportage een 9 als score (2024: 8)
Door het Ravijnjaar en onvoldoende compensatie vanuit het Rijk neemt het eigen vermogen van de gemeente Assen zonder maatregelen ultimo 2029 met circa € 46,4 miljoen af tot circa € 183,5 miljoen.
Het weerstandsvermogen van de gemeente Assen is met een ratio van 5,2 (2024: 4,8), volgens GTK, uitstekend.
Gemeente Assen valt met een ratio grondexploitatie van 3% (2024: 4%) qua signaleringswaarde in de categorie ‘minst risicovol’. Het risicoprofiel van de grondexploitaties is echter niet laag. De gemeente Assen heeft immers diverse grondexploitaties met een lange looptijd en diverse voorzieningen getroffen ten behoeve van de grondexploitaties.
6
ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole
C N
2.1 Proces jaarrekeningcontrole
O C
2.2 Aandachtspunten 2026
7
ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
2.1 Proces jaarrekeningcontrole
Proces jaarrekeningcontrole Vorig jaar hebben wij gerapporteerd over het complexe proces van de jaarrekeningcontrole. Wij willen de gemeente Assen graag complimenteren met de realisatie van diverse verbeteringen die ertoe hebben geleid dat het proces van de jaarrekeningcontrole sterk is verbeterd. Dit is indrukwekkend, zeker omdat in het boekjaar ook op andere vlakken veel van de organisatie wordt gevraagd, zoals het implementeren van een nieuw financieel systeem waar diverse relevante functionarissen bij betrokken zijn.
C N
Het gevolg hiervan is dat het jaarrekeningproces effectief is verlopen en een verbetering van het ‘in control’ zijn van de gemeente. De volgende zaken vielen ons daarbij op: Onderdeel van de controle van de jaarstukken is ook de controle van de SiSa-bijlage. Dit is de controle op de rechtmatige besteding van alle specifieke doeluitkeringen die door het Rijk beschikbaar zijn gesteld. In boekjaar 2024 heeft de controle van de diverse SiSa-regelingen tot vertraging in het proces geleid, in 2025 heeft de gemeente Assen een grote omslag gerealiseerd. De gemeente Assen heeft dit jaar de op te leveren stukken voor de SiSa-bijlage tijdig aangeleverd, waarbij de onderbouwingen van kwalitatief goed niveau zijn. Wij hebben geconstateerd dat op hoofdlijnen de kwaliteit van de eerste aanlevering van op te leveren stukken is verbeterd en van kwalitatief goed niveau is. Wij constateren dat slechts op een aantal onderwerpen (zoals overlopende passiva en grondexploitaties) sprake is van bevindingen en/of verbeterpunten. Bij de reeds geplande evaluatie van de jaarrekeningcontrole zullen wij hier uitgebreid bij stilstaan met de organisatie.
O C
Samenvattend constateren wij dat het zelfcontrolerend vermogen van de gemeente is toegenomen, doordat eigenaarschap en verantwoordelijkheden door de tweede en derde lijn duidelijker bij de eerste lijn zijn belegd. Hierdoor is de eerste lijn aantoonbaar beter in positie gebracht.
8
ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
2.2 Aandachtspunten 2026 Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2025 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende relevante aandachtspunten voor het komende jaar benoemen.
Ontwikkelingen voorzieningen groot onderhoud Als gevolg van de vrijval van de voorziening groot onderhoud in de jaarrekening 2024 zijn destijds de desbetreffende gelden toegevoegd aan de bestemmingsreserve groot onderhoud waarbij het saldo ultimo boekjaar 2025 € 18,5 miljoen bedraagt.
C N
Uitspraak Raad van State inzake begrotingssubsidies Een begrotingssubsidie is een subsidie voor activiteiten die maar door één of heel weinig partijen uitgevoerd kunnen worden. Op basis van een uitspraak van de Raad van State kunnen begrotingssubsidies uitsluitend worden verleend indien op basis van objectieve, toetsbare en redelijke criteria vaststaat dat slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt en het voornemen tot subsidieverlening voorafgaand en transparant is bekendgemaakt. In een dergelijk geval is een beperkte mededingingsprocedure toelaatbaar. Dit vereist een voorafgaande en transparante bekendmaking van het voornemen tot subsidieverlening, waarbij dit voornemen ten minste acht weken voorafgaand aan het subsidiebesluit openbaar wordt gemaakt. Daarnaast dient deugdelijk te worden gemotiveerd waarom de beoogde subsidieontvanger als enige serieuze gegadigde wordt aangemerkt.
O C
In de begroting van de gemeente Assen is opgenomen voor welke partijen in het begrotingsjaar een subsidie is beoogd en voor welk bedrag. Gemeente Assen heeft zelf proactief n.a.v. de uitspraak onderzoek gedaan naar de in 2025 verstrekte begrotingssubsidies. Hierbij is geconstateerd dat geen sprake is van partijen die bezwaar hebben gemaakt inzake door de gemeente verstrekte subsidies. Daarmee wordt geconcludeerd dat geen sprake is van financiële gevolgen en dus rechtmatig is gehandeld. Voor boekjaar 2026 adviseren wij de gemeente Assen om in het subsidieverleningsproces te borgen dat in voorkomende gevallen de beperkte mededingingsprocedure wordt doorlopen, iets waar reeds aandacht voor is binnen de gemeente.
De gemeente Assen heeft in 2025 een analyse verricht op de manier waarop de gemeente om wil gaan met de P&C cyclus van het groot onderhoud. Wij hebben feedback gegeven op de inhoudelijke voorgestelde verwerkingswijze en benadrukken het belang van een kwalitatieve uitwerking van deze overwegingen en uitgangspunten.
De relevantie van deze door te maken ontwikkeling wordt onderstreept door een recente publicatie van de Commissie BBV. In december 2025 heeft de Commissie BBV een advies met wijzigingsvoorstellen voor het BBV (‘verwonderpunten’) aangeboden aan de minister van Binnenlandse zaken. In dit adviesstuk zijn diverse verwonderpunten opgenomen, waarvan één betrekking heeft op groot onderhoud. Het advies luidt: ‘De commissie BBV adviseert om slechts twee presentatiemogelijkheden voor groot onderhoud toe te staan. Dat zijn of het vormen van een voorziening voor groot onderhoud of groot onderhoud als component activeren.’ Wanneer dit advies wordt overgenomen als stellige uitspraak of notitie, vervalt de mogelijkheid om de lasten voor groot onderhoud direct ten laste van de staat van baten en lasten te brengen (huidige verwerkingswijze van de gemeente Assen). Wij hebben met de gemeente afgesproken om gezamenlijk de ontwikkelingen te blijven volgen en de gemeente als sparringpartner ter zijde te staan bij de verdere uitwerking van de toekomstige verantwoording van groot onderhoud.
9
ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
2.2 Aandachtspunten 2026 Impact van de huidige verwerkingswijze van groot onderhoud Daarnaast wijzen wij de gemeente Assen, net zoals we dit ook in onze managementletter 2025 hebben gedaan, op het feit dat momenteel de kosten voor groot onderhoud volledig door de exploitatie lopen (tevens in de meerjarenbegroting 2026 e.v.) en niet worden onttrokken uit de hiervoor gevormde bestemmingsreserve. Dit leidt ertoe dat in 2025 voor een bedrag van circa € 2 miljoen aan cyclisch onderhoud in de exploitatie is verantwoord. Mede in het kader van de financiële positie van de gemeente Assen een belangrijk aspect om rekening mee te houden.
Op verzoek van de gemeente Assen gaan wij voorafgaand aan de controle van 2026 in overleg om vervolgstappen te bepalen, gericht op het verminderen van de afhankelijkheid van productieverantwoordingen van zorgaanbieders.
Een specifieke maatregel die de gemeente Assen in het boekjaar 2025 aanvullend heeft getroffen, om de afhankelijkheid van de productieverantwoordingen te verkleinen, betreft de uitvoering van 4 maanden gesprekken. Wij constateren dat deze maatregel in 2025 reeds is geïmplementeerd voor circa 42% van de WMO kosten (ambulante zorg, begeleiding en beschermd wonen). Ten aanzien van de jeugdkosten waarbij de gemeente Assen de verwijzing heeft opgesteld, zijn voor circa 25% een 4 maanden gesprek vastgelegd. Dit heeft er dus mede in geresulteerd dat de onzekerheden zijn afgenomen
C N
Wij adviseren de gemeente dit dan ook in ogenschouw te nemen bij het opstellen van de begroting 2027.
Verdere doorontwikkeling tussentijdse prestatielevering Wmo en Jeugdzorg Landelijk is bij een aantal gemeenten sprake van omvangrijke onzekerheden met betrekking tot de lasten van de uitvoering van de WMO en/of Jeugdzorg, zo ook bij gemeente Assen. Door de wijziging van het BADO en de BBV vanaf verslagjaar 2025 geldt voor onzekerheden geen aparte materialiteitsgrens meer; onzekerheden worden opgeteld bij de fouten (voor een nadere toelichting zie hoofdstuk 5.2).
O C
De gemeente Assen heeft in 2025 diverse maatregelen getroffen om te waarborgen dat de prestatielevering voor deze lasten ook vastgesteld wordt om de onzekerheden in het sociaal domein terug te dringen. Zie hiervoor ook hoofdstuk 4.1 in ons accountantsverslag.
De gemeente Assen heeft als doelstelling om in de toekomst de onzekerheden in het sociaal domein te laten afnemen tot nihil. Op dit moment heeft de gemeente reeds diverse stappen gezet, waardoor de onzekerheden aanzienlijk zijn afgenomen van € 5,4 miljoen in 2024 naar € 3,4 miljoen in 2025.
Daarnaast stellen wij vast dat het momenteel niet mogelijk is om een eenduidige export te maken uit Suit4Sociaal domein (SSD) waarin inzichtelijk is waar een 4 maanden gesprek heeft plaatsgevonden. Momenteel worden diverse exportlijsten samengevoegd tot één lijst, wat mogelijk kan leiden tot handmatige fouten. Wij adviseren de gemeente dan ook dit proces te automatiseren om handmatige fouten te voorkomen. Implementatie nieuw financieel systeem Lumen Civitas Momenteel is de gemeente Assen bezig het nieuwe financieel systeem Lumen Civitas te implementeren. Gemeente Assen is op dit moment bezig om het conversieplan op te stellen waarbij BDO is gevraagd om hierin mee te kijken. Wij hebben met de gemeente afgesproken het concept conversieplan te beoordelen om vast te stellen of voldoende maatregelen zijn getroffen om een betrouwbare conversie te realiseren. Wij zullen over de uitkomsten van onze werkzaamheden een separate rapportage uitbrengen aan de organisatie.
10 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
2.2 Aandachtspunten 2026 NIS2 - digitale weerbaarheid verankerd in wet- en regelgeving vanuit de EU De NIS2 (Network and Information Security 2) EU-richtlijn is een update van de eerdere NIS-richtlijn en is bedoeld om cyberveiligheid en cyberweerbaarheid van essentiële diensten in EU-lidstaten te verhogen. Daarmee wordt digitale weerbaarheid verder verankerd in wet- en regelgeving. Na eerder uitstel is nu de verwachting dat de NIS2-richtlijn in het tweede kwartaal van 2026 naar Nederlandse wetgeving is vertaald en nadien daadwerkelijk van kracht wordt onder de noemer ‘Cyberbeveiligingswet’. Organisaties vallen direct onder de Cyberbeveiligingswet als zij actief zijn in aangewezen sectoren en gekenmerkt worden als ‘essentiële’ of ‘belangrijke’ entiteit. Direct wil zeggen dat bovengenoemde verplichtingen voor deze organisaties direct gaan gelden zodra de wet in werking treedt. Overheidsorganisatie vallen onder de NIS2-wetgeving.
O C
C N
Wij hebben geconstateerd dat gemeente Assen begin 2025 een gap-analyse tussen BIO en NIS2 heeft uitgevoerd en een actieplan heeft opgesteld om de ‘blinde vlekken’ in te vullen.
11 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
3. Resultaat & financiële positie
C N
3.1 Begroting versus realisatie
O C
3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s
3.3 Ons beeld van uw financiële positie
12 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
3.1 Begroting versus realisatie
Het resultaat 2025 wijkt ongeveer 1,2% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaring met decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces. Realisatie vs. gewijzigde begroting Het resultaat 2025 van gemeente Assen is € 9,2 miljoen lager in vergelijking met de begroting na wijzigingen. Deze afwijking bedraagt 1,2% van de totale begrote lasten na wijziging. Deze afwijking is hiermee relatief beperkt. In de onderliggende programma’s is evenwel sprake van forse(re) afwijkingen. In onderstaand overzicht is het resultaat per programma weergegeven:
C N
OVERZICHT REALISATIE PER PROGRAMMA 2025 *1000 € Programma
Realisatie
1. Wonen in Assen
2.804
2. Werken in Assen
34.523
3. Meedoen in Assen
129.606
4. Aantrekkelijk Assen
21.412
5. Samen werken aan Assen
7.178
6. Bedrijfsvoering
81.050
7. Vastgoed en grondbedrijf
9.969
Begroting na wijziging
O C
8. Algemeen financieel beleid Saldo van baten en lasten
-286.629
87
Onttrekkingen reserves
38.612
Dotatie aan reserves
43.649
RESULTAAT
-4.949
Toelichting belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting Wij vinden het naast de analyse op de ontwikkeling van het resultaat ook goed om de ontwikkeling van het saldo van baten en lasten te analyseren, dus exclusief de reservemutaties. Het saldo van baten en lasten bepaalt immers de ‘winst’ (of ‘verlies’) van het betreffende jaar. Het eigen vermogen stijgt (of daalt) met de omvang van het saldo van baten en lasten. In hoofdstuk 3 van de jaarstukken heeft de gemeente Assen deze analyse opgenomen, onder ‘financieel resultaat en resultaatbestemming’ is een toelichting gegeven op baten- en lastenniveau van de belangrijkste afwijkingen van de begroting.
Verschil
5.312
-2.508
31.932
2.591
121.802
7.804
21.498
-86
4.504
2.674
76.195
4.855
12.572
-2.603
-278.824
-7.805
5.009
-4.992
38.771
-159
39.527
4.122
4.253
9.202
De grootste voordelige afwijkingen zien voornamelijk toe op incidenteel ontvangen subsidies, lagere bijdrage in de bedrijfsvoering van verbonden partijen, een betere financieringspositie en hieruit voortkomende financieringsbaten.
De grootste nadelige afwijkingen zien voornamelijk toe op hogere kosten ten aanzien van WMO, jeugdzorg en bijstandsuitkeringen, de aanvullende storting in de APPA voorziening ten behoeve van de Wet toekomst pensioenen en de aanvullende storting in de reserve weerstandsvermogen. Wij zijn van mening dat deze afwijkingen toereikend zijn toegelicht in de jaarstukken.
13 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E RATIO WEERSTANDSVERMOGEN
3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden geschetst van de financiële positie van gemeente Assen. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie. Hieronder vindt u een nadere toelichting op de ratio's van uw gemeente.
5,50 5,00 4,50 4,00 3,50 3,00 2,50 2,00 1,50 1,00
C N
Weerstandsvermogen van gemeente Assen In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 94,1 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente Assen heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 22,9 miljoen.
O C
50,0% 45,0% 40,0%
De bijbehorende ratio weerstandsvermogen wordt berekend door de formule: weerstandscapaciteit / geïdentificeerde risico’s en komt uit op 4,1. Het weerstandsvermogen van gemeente Assen is volgens het GTK 2020 hiermee uitstekend te noemen.
35,0%
Solvabiliteit De solvabiliteit bedraagt ultimo 2025 43%. Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter gemeente Assen in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De solvabiliteit is vergelijkbaar met vorig jaar en valt onder de categorie ‘neutraal’ volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020).
15,0%
30,0% 25,0% 20,0%
5
4,50
4,80
4,10
3,7
2,00
2,5
2,90
1,9
1,9
2021
2022
2023
Jaarrekening
2024
2025
Primaire Begroting
SOLVABILITEITSRATIO
36,4%
38,9%
31,0%
36,0%
24,0%
24,0%
2021
2022
39,5%
38,0% 33,0%
44,0%
43,0%
39,9% 35,0% 31,0%
10,0% 5,0% 0,0%
Jaarrekening
2023 Primaire begroting
2024
2025 Gemid. NL*
De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde voor gemeenten op basis van: BDO Benchmark rapport januari 2026
14 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s De netto schuldquote van de gemeente Assen valt qua signaleringswaarde in de categorie ‘minst risicovol’. De ratio grondexploitaties is relatief laag.
NETTO SCHULDQUOTE
120,0% 100,0% 80,0%
Netto schuldquote De netto schuldquote bedraagt 53%. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Een laag percentage is veelal gunstig. Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald.
60,0%
C N 40,0% 20,0% 0,0%
De netto schuldquote valt in de categorie ‘minst risicovol’ ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020).
O C
Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van gemeente Assen is relatief laag. De ratio grondexploitatie < 20% is het minst risicovol te noemen volgens het GTK 2020. Het risicoprofiel van de grondexploitaties is ondanks de lage ratio echter niet per definitie laag. De gemeente Assen heeft immers diverse grondexploitaties met een lange looptijd en diverse voorzieningen getroffen ten behoeve van de grondexploitaties. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar hoofdstuk 4.2
108,0%
102,0%
84,0%
65,0%
8,0%
82,0%
72,0%
61,0%
53,0%
48,0%
41,0%
2021
32,8%
32,3%
31,0%
2022
2023
2024
Jaarrekening
Primaire Begroting
2025
Gemid. NL*
RATIO GRONDEXPLOITATIE
12,0% 10,0%
76,0%
9,0% 7,7% 7,7%
6,0%
10,0% 7,0% 6,0%
4,0%
8,0%
9,0%
7,0% 5,7%
6,0% 5,2%
3,0%
4,0%
2,0% 0,0% 2021 Jaarrekening
2022
2023 Primaire Begroting
2024
2025 Gemid. NL*
De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde voor gemeenten op basis van: BDO Benchmark rapport januari 2026
15 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
3.3 Ons beeld van uw financiële positie Zonder verdere maatregelen zal het eigen vermogen van gemeente Assen ultimo 2029 per saldo afgenomen zijn met circa € 46,4 miljoen tot circa € 183,5 miljoen.
Inleiding Schijn bedriegt: positieve cijfers verhullen structurele uitdagingen. Dat is de titel van ons benchmarkonderzoek gemeenten dat wij in januari 2026 hebben uitgebracht over de financiële positie van gemeenten. Wij concluderen hierin dat de meeste gemeenten over 2024 een positief resultaat hadden (per saldo € 2,0 miljard).
C N
Echter worden voor de komende vijf jaren grote tekorten verwacht (over vijf jaar in totaal voor alle gemeenten € 2,0 miljard). Dit is voornamelijk het gevolg van de gewijzigde financieringssystematiek vanuit het Rijk, wat leidt tot een zogenoemd ‘Ravijn’. Ook bij gemeente Assen zien wij dit terug. Volgens de begroting 2026 wordt tot en met 2029 cumulatief een negatief resultaat (vóór mutaties reserves) behaald van € 46,4 miljoen. Dit is 20,2% van het totale eigen vermogen en 65,2% van de algemene reserve ultimo 2025 van gemeente Assen. Gemeente Assen lijkt daarmee nog voldoende buffer te hebben om deze tekorten op te vangen, maar moet voor de langere termijn wel keuzes maken om niet onder de ondergrens te komen. Wat wij verder zien in ons benchmarkonderzoek is dat gemeenten verschillend anticiperen op dit ravijn. Sommige gemeenten hebben al ombuigingen verwerkt in de begroting, anderen bedenken taakstellingen zonder dat dit volledig geconcretiseerd wordt en er zijn ook gemeenten die afwachten. In de grafiek hiernaast zijn de resultaten per jaar inzichtelijk gemaakt. Wij hebben begrepen dat de gemeente Assen momenteel bezig is ten behoeve van het coalitieakkoord om maatregelen in kaart te brengen om tot een sluitende meerjarenbegroting te komen.
O C
Uw score in onze landelijke benchmarkrapportage is een 9 (vorig jaar: 8) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld. In dit GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als basis gebruikt voor het bepalen van uw score en dus financiële positie. Indien uw gemeente voor de komende jaren (2025 tot en met 2029) per saldo een negatief resultaat begroot (en inteert op het eigen vermogen), beïnvloedt dit de score. Een uitwerking van deze systematiek beschrijven wij in onze benchmarkrapportage.
BEGROOT RESULTAAT VOOR MUTATIE RESERVES (IN MILJOENEN €) 2026
0 -2 -4 -6 -8 -10 -12 -14 -16 -18 -20
2027
2028
2029
-5,6
-9,8
-13,7
-17,3
16 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
4. Belangrijkste bevindingen
C N
4.1 Sociaal domein
4.2 Grondexploitaties
O C
4.3 Rechtmatigheidsverantwoording 4.4 BBV, WNT en SiSa
4.5 Belangrijke schattingsposten
17 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
4.1 Sociaal domein De lasten van gemeente Assen in het sociaal domein bedragen over 2025 circa € 227 miljoen. In hoofdlijnen zijn deze lasten als volgt samengesteld (op basis van de taakvelden): Sociaal domein
Deze maatregelen zijn echter nog niet volledig (voor alle zorgaanbieders) geïmplementeerd en/of afdoende gedocumenteerd om als adequate onderbouwing van de prestatielevering te dienen in het kader van onze controle (zie ook onze observaties in hoofdstuk 2.2).
C N
#
Onderdeel
2025
2024
1
Jeugdzorg ZIN
42.014
36.764
2
Wmo ZIN
79.356
71.210
3
Participatiewet
105.566
102.605
TOTAAL
226.936
210.579
WMO en Jeugd ZIN De productieomvang van Wmo ZIN bij zorginstellingen bedraagt in 2025 circa € 40 miljoen. De productieomvang van Jeugd ZIN bedraagt circa € 34,2 miljoen. De toekenning van voorzieningen in het kader van Wmo ZIN en Jeugd ZIN vindt plaats vanuit de gemeente Assen. De gemeente heeft derhalve zelf inzicht in de cliënten en de gemaakte afspraken. De gemeente heeft een IC-plan opgesteld waarin de wijze van verantwoorden is opgenomen. Met betrekking tot de lasten Wmo ZIN vraagt de gemeente Assen per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk geldende protocol voor deze productieverantwoordingen.
O C
Van een aantal zorginstellingen is (nog) geen controleverklaring ontvangen, waarmee kan worden vastgesteld dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Hiermee zijn de lasten van deze zorginstellingen onzeker. De gemeente Assen heeft echter zelf ook diverse maatregelen getroffen om de onzekerheden in het sociaal domein te verkleinen, waaronder: Validatie intake ter controle van recht op zorg Telefonische enquête naar kwaliteit en levering van de zorg 4-maanden gesprekken (nieuw in 2025)
In dit kader adviseren wij ook om expliciet een besluit te nemen ten aanzien van de al dan niet te implementeren maatregelen, zodat duidelijkheid ontstaat over de te volgen koers en de bijbehorende verantwoordelijkheden. Geconstateerde fouten en onzekerheden Uitgaande van de interne beheersing van de gemeente Assen, de ervaringen uit voorgaande jaren en de uitkomsten van de in 2025 ontvangen controleverklaringen en productieverantwoordingen ramen wij het bedrag van deze onzekerheden voor Wmo op € 1.697.000 (2024: € 3.305.000) en Jeugd € 1.735.000 (2024: € 2.142.000). Wij merken hierbij op dat de gemeente Assen de onzekerheden ten opzichte van vorig jaar succesvol heeft verlaagd, immers zijn de geconstateerde onzekerheden met 37% gedaald ten opzichte van 2024. Uit onze controle blijkt dat door gemeente Assen enkele kleine verschillen zijn geconstateerd tussen de eigen administratie en de productie-verantwoordingen die zijn voorzien van een controleverklaring. Deze verschillen zijn kleiner dan onze toleranties en zijn daarmee niet opgenomen als controleverschil en zijn eveneens niet gecorrigeerd in de jaarrekening van de gemeente Assen.
18 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
4.2 Grondexploitaties (1) Actualisatie en bijstelling grondexploitaties Een belangrijke schattingspost in de jaarrekening betreft de voorraden (grondexploitaties). Ultimo 2025 bedraagt de balanswaarde € 10,7 miljoen (2024: € 18,0 miljoen). De balanswaarde betreft het saldo van de boekwaarde van € 39,5 miljoen en de voorzieningen die hierop in mindering zijn gebracht van € 28,8 miljoen. Ten opzichte van voorgaand jaar is de boekwaarde van de grondexploitaties afgenomen door voornamelijk de realisatie van opbrengsten van Kloosterakker.
Deze drie P’s zijn tijdens de jaarrekeningcontrole besproken met uw medewerkers. Tijdens deze gesprekken zijn de uitgangspunten voor de grondexploitaties gecontroleerd. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2025 geactualiseerd.
C N
Doordat de waardering van de grondexploitaties afhankelijk is van de invloed van diverse parameters (zoals de nog te realiseren kosten en opbrengsten, verwachte inflatie, stikstofproblematiek, bouwvrijstelling, ontwikkeling van verkoopprijzen, rente-effecten, etc.) die gevoelig zijn voor oneigenlijke beïnvloeding door het management en college, hebben wij in het kader van onze controle een frauderisico geïdentificeerd, specifiek ten aanzien van Assen-Zuid en Messchenveld. Als gevolg hiervan hebben wij deze grondexploitaties met hogere diepgang gecontroleerd.
O C
De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s: Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten afgestemd op de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehanteerd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen?
Onze bevindingen Wij hebben vastgesteld of het onderhanden werk in de jaarrekening juist is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Voor grondexploitatie Kloosterakker hebben wij geconstateerd dat de kosten circa € 1,1 miljoen te laag zijn ingeschat op basis van recente aanbestedingen. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat voor AssenZuid de voorbereiding en toezichtkosten voor € 367.000 te hoog zijn ingeschat. Per saldo leidt dit tot een controleverschil van € 733.000 (zie ook hoofdstuk 5.2). Ultimo 2025 is de voorziening ten aanzien van de projecten met een negatieve, verwachte eindewaarde in mindering gebracht op de boekwaarde van de betreffende projecten. Van de totale voorziening van € 28,8 miljoen (2024: € 28,4 miljoen) ziet verreweg het grootste deel toe op de projecten Werklandschap Assen-Zuid (€ 14,4 miljoen) en Kloosterakker (€ 13,5 miljoen).
Naast het landelijke tekort aan woningen is ook het probleem van netcongestie nog steeds actueel. Het betreft een tekort aan stroom voor grootverbruikers. De fasering van verkopen van bedrijventerreinen wordt hierdoor mogelijk vertraagd. Vooralsnog ziet de gemeente Assen geen onoverkomelijke problemen met de grondexploitaties zoals begroot. Voor woningbouw is momenteel nog voldoende vermogen op het stroomnet beschikbaar. Wel zullen sommige kopers van bedrijvenkavels mogelijk naar optimalisatie van het beschikbare vermogen moeten kijken en waar nodig de inzet van technische oplossingen moeten overwegen, zoals warmte buffering en/of energieopslag. Naast het bieden van hulp van ondernemers die energetisch vastlopen, analyseert de gemeente momenteel de midden- en lange termijn om potentiële risico's tijdig te kunnen signaleren zodat mitigerende maatregelen kunnen worden genomen.
19 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
4.2 Grondexploitaties (2)
Winstneming Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. In de notitie Grondexploitatie is opgenomen dat voor winstneming de Percentage of Completion (POC) methode geldt: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd dient tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitaties winst te worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).
Project specifieke risico's Uit voorzichtigheidsoverwegingen kunnen projectspecifieke risico’s in mindering gebracht worden op het bepaalde tussentijdse resultaat volgens de POCmethode. Deze risico's moeten specifiek toerekenbaar zijn aan de betreffende projecten. Het gaat hierbij specifiek niet om risico's die een relatie hebben met economische groei, de (vastgoed)markt of over toekomstige programmatische aanpassingen waarover de raad nog moet beslissen zoals wijzigingen in de fasering van de uitvoering, wijziging in het aantal te realiseren woningen, wijzigingen in samenstelling van het type gebouwen et cetera. Ondanks het feit dat de winstnemingen in de grondexploitaties van de gemeente Assen relatief beperkt zijn, hebben wij hiervoor aandacht gehad in onze controle.
O C
C N
Voor de grondexploitaties van gemeente Assen heeft deze methode in 2025 geresulteerd in een winstneming van circa € 264.000.
Binnen de lopende grondexploitaties heeft de gemeente Assen een totaal aan project specifieke risico’s opgenomen van circa € 6,3 miljoen, waarvan circa € 770.000 toeziet op de winstgevende grondexploitaties. Tijdens onze controle hebben wij geconstateerd dat deze risico’s deels niet project specifiek zijn, maar macro-economisch of toezien op de markt of programmatische aanpassingen waarover de besluitvorming nog plaats moet vinden en daarmee op basis van de notitie grondexploitaties van de commissie BBV niet als project specifieke risico aangemerkt kunnen worden.
Voor de jaarrekening 2025 heeft deze constatering geen materiële impact, namelijk een mogelijk hogere winstname van € 190.000. Desondanks adviseren wij om bij toekomstige (winstgevende) exploitaties hier specifiek aandacht voor te hebben.
20 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
4.3 Rechtmatigheidsverantwoording (1)
Blijkens de rechtmatigheidsverantwoording bedraagt de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 40,9 miljoen (2024: € 58,6 miljoen).
Status wijziging wet– en regelgeving In september 2025 is de kadernota rechtmatigheid van de Commissie BBV geactualiseerd. De belangrijkste wijzigingen zijn: • De verantwoordingsgrens dient vanaf 2025 binnen een bandbreedte van 0% tot 2% van de totale lasten van de gemeente te worden vastgesteld. Dit was tot en met 2024 binnen een bandbreedte van 0% tot 3%. • Het percentage voor de verantwoordingsgrens geldt vanaf 2025 voor de rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden samen. Tot en met 2024 gold het percentage van de verantwoordingsgrens afzonderlijk voor rechtmatigheidsfouten en voor onduidelijkheden. • Vanaf 2025 geldt dat de omvangbasis voor het percentage van de verantwoordingsgrens de lasten van de gemeente exclusief toevoegingen aan de reserves is. Tot en met 2024 was dit inclusief toevoegingen aan de reserves.
C N
Strekking van de rechtmatigheidsverantwoording van gemeente Assen De raad van gemeente Assen heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 8.860.000. Blijkens de rechtmatigheidsverantwoording stelt het college van gemeente Assen vast dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 42.960.000 bedraagt. Dit is hoger dan de verantwoordingsgrens van € 8.860.000. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college van gemeente Assen een bedrag van € 25.368.000 acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken. De door het college gerapporteerde afwijkingen en onduidelijkheden kunnen als volgt worden samengevat:
O C
BEVINDINGEN IN HET KADER VAN RECHTMATIGHEID Onrechtmatigheden
Voorwaardencriterium Begrotingscriterium
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium TOTAAL
Verantwoordingsgrens 2% Rapportagegrens
Acceptabel (in €)
Niet-acceptabel (in €)
Totaal afwijkingen en onduidelijkheden (in €)
-
11.928.000
11.928.000
25.368.000
5.664.000
31.032.000
-
-
-
25.368.000
17.592.000
42.960.000
8.860.000 300.000
21 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
4.3 Rechtmatigheidsverantwoording (2)
Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft en dat gemeente Assen toereikende werkzaamheden heeft uitgevoerd om de in de rechtmatigheidsverantwoording genoemde onrechtmatigheden te onderbouwen. Rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening geeft een getrouw beeld Het is onze rol om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2025 van gemeente Assen te controleren. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft. Onze controle richt zich op het bepalen of de opsomming van de onrechtmatigheden door het college toereikend is onderbouwd. De rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening richt zich op een drietal criteria die wij verderop nader hebben toegelicht. Voor de SiSa-bijlage heeft het college negen rechtmatigheidscriteria in acht genomen. Hierbij stellen wij vast of de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld in overeenstemming met de afspraken die gemaakt zijn tussen de gemeenteraad en het college. Deze afspraken zijn vastgelegd in het normenkader van gemeente Assen, die d.d. 27 november 2025 door de gemeenteraad is vastgesteld, en de financiële verordening.
De paragraaf bedrijfsvoering is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen De paragraaf bedrijfsvoering is onderdeel van het jaarverslag. Wij hebben deze paragraaf gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of deze paragraaf materiële afwijkingen bevat. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Op grond van onze werkzaamheden zijn wij van mening dat de paragraaf bedrijfsvoering verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat.
O C
C N
Bij de uitvoering van onze werkzaamheden hebben wij vastgesteld dat de organisatie toereikende werkzaamheden heeft uitgevoerd om de opsomming van de onrechtmatigheden in de rechtmatigheidsverantwoording te onderbouwen.
De gemeente Assen heeft voor elk van de relevante processen acties geformuleerd om rechtmatigheidsfouten in de toekomst te voorkomen. Op basis van ons inzicht in het proces en interne beheersingsmaatregelen zijn de vervolgacties passend om dergelijke rechtmatigheidsfouten in de toekomst te voorkomen.
22 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
4.3 Rechtmatigheidsverantwoording (3)
Wij zien dat gemeente Assen (stap voor stap) actief bezig is om aanbestedingsonrechtmatigheden te voorkomen. De komende periode blijven acties noodzakelijk. Voorwaardencriterium Het college toetst bij de uitvoering van haar controlewerkzaamheden of bij de uitvoering van financiële beheershandelingen binnen de geldende wet- en regelgeving is gehandeld. De relevante wet- en regelgeving is tussen het college en de raad afgestemd door middel van het normenkader. Het voorwaardencriterium is met name relevant bij de processen: subsidieverstrekkingen, aanbestedingen, sociaal domein en verbonden partijen. Indien is vast komen te staan dat de gemeente niet aan het voorwaardencriterium heeft voldaan is sprake van een onrechtmatigheid.
Subsidieverstrekkingen In de Algemene Subsidieverordening (ASV) van de gemeente Assen is bepaald dat subsidieontvangers die meer dan € 50.000 ontvangen, bij de subsidievaststelling een controleverklaring van een accountant moeten overleggen. Interne audit heeft getoetst of aan deze voorwaarde is voldaan en wat de consequenties zijn voor de rechtmatigheidsverantwoording.
C N
Europese aanbestedingen In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording 2025 heeft het college de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsrichtlijnen gecontroleerd aan de hand van een zogenaamde spendanalyse. Over 2025 blijkt uit de spendanalyse een totaal aan onrechtmatigheden van € 10.089.000 (2024 € 8.189.000).
O C
In de paragraaf bedrijfsvoering is opgenomen dat de gemeente blijft doorgaan met het vergroten van het bewustzijn rondom de geldende aanbestedingsregels en geldende procedures in de organisatie en hoe hierin te handelen, alsook het verder versterken van de interne sturing hierop.
De IAF heeft diverse aanbevelingen geformuleerd om de naleving van de Europese aanbestedingsregels te borgen en risico’s op dit vlak te minimaliseren, onder meer op thema’s als verbetering van documentatie, training en bewustwording en versterking van de interne controle. Wij onderschrijven de aanbevelingen van de IAF op dit vlak en adviseren de gemeente deze op korte termijn te implementeren.
Voor vijf verstrekte subsidies ontbreekt een controleverklaring waardoor niet aan het voorwaardencriterium is voldaan. De totale rechtmatigheidsfout bedraagt € 1.839.000. Dit is nauwkeurig toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording.
23 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
4.3 Rechtmatigheidsverantwoording (4)
Het totaal aan overschrijdingen op lasten in 2025 ten opzichte van de laatst geautoriseerde begrotingswijziging bedraagt € 31 miljoen. De realisatie op de individuele investeringsbudgetten (kredieten) blijft binnen de door de raad vastgestelde investeringsbudgetten (kredieten). Begrotingscriterium Het begrotingscriterium richt zich op het budgetrecht van de raad. Overschrijdingen van de lasten en overschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) zijn op basis van de Gemeentewet onrechtmatig. Overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) zijn op zichzelf niet onrechtmatig. Deze zijn echter wel onrechtmatig als deze niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld. Het college en de raad hebben door middel van de financiële verordening afspraken gemaakt over wanneer overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) in een begrotingswijziging aan de raad voorgelegd moeten worden.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Als laatste dient het college een uitspraak te doen over de naleving van bepalingen die in wet- en regelgeving zijn opgenomen met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik. Hiervoor stelt het college vast welke verplichte handhaving noodzakelijk is en welke maatregelen binnen de gemeente genomen zijn om dit te kunnen uitvoeren. Tevens stelt het college vast of de getroffen maatregelen werken. Indien geconstateerd wordt dat beleid niet bestaat of niet wordt nageleefd dan wordt dit toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
O C
C N
Het totaal van de begrotingsonrechtmatigheden van gemeente Assen heeft de verantwoordingsgrens overschreden. Het college heeft het totaal van de begrotingsonrechtmatigheden van € 31.032.000 (2024: € 50.163.000) opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. De begrotingsonrechtmatigheden bedragen hiermee 7,5% van de bijgestelde begroting. De begrotingsonrechtmatigheden zijn op basis van de afspraken tussen college en raad in de financiële verordening voor een bedrag van € 25.368.000 (2024: €18.514.000) als acceptabel aangemerkt en deze zijn door het college in de de rechtmatigheidsverantwoording en de paragraaf bedrijfsvoering nader toegelicht.
Er zijn geen overschrijdingen van investeringskredieten die de rapportagegrens overschrijden.
Alleen daadwerkelijke afwijkingen als gevolg van misbruik worden opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. Dit is niet het geval geweest in 2025.
24 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
4.4 BBV, WNT en SiSa (1)
Gemeente Assen leeft de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) na, wel hebben wij enkele aanbevelingen waarmee de informatiewaarde van het jaarverslag kan worden vergroot. De gemeente Assen leeft de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) na Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Assen de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn en voldoen aan de eisen in de BBV voor de vorm en inhoud van het jaarverslag.
De paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ geeft beperkt inzicht in frauderisico’s en – gevallen In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Wij hebben aandacht besteed aan de toelichtingen die gemeente Assen heeft opgenomen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Wij merken op dat de gemeente Assen weinig inzicht biedt inzake de risico’s, beheersingsmaatregelen, verrichte acties en eventuele incidenten rondom fraude.
C N
Wel hebben wij enkele aanbevelingen waarmee de informatiewaarde van het jaarverslag kan worden vergroot Het jaarverslag biedt informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. In de basis is de kwaliteit van het jaarverslag voldoende. Onderstaand hebben wij een aantal observaties: In het jaarrekening is een samenvattend overzicht opgenomen per programma met de realisatie. Daarnaast worden er tabellen gepresenteerd met de financiële realisatie van activiteiten. Dit geeft op een gestructureerde wijze een goed beeld van de realisatie. In het jaarverslag is per programma een beschrijving opgenomen wat de doelstellingen zijn en wat de gemeente Assen heeft gedaan om deze doelstellingen te bereiken. De informatiewaarde kan nog worden vergroot door bij de analyse op de realisatie per programma ook objectieve indicatoren op te nemen op basis waarvan de voortgang en/of realisatie gemeten kan worden. Een reflectie op de indicatoren, eventueel afgezet tegen een norm, zou meer informatie opleveren. Nu blijkt niet duidelijk of de realisatie conform de verwachting is en in hoeverre daarmee de juiste beweging is ingezet. De informatiewaarde kan tevens vergroot worden door de categorieën in het jaarverslag en in de jaarstukken onderling consistent te maken.
In de jaarrekening wordt namelijk gerapporteerd op beleidsthema niveau welke niet als zodanig terugkomen in de gegeven toelichting van de programmaverantwoording in het jaarverslag.
O C
De paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft inzicht in het vermogen om risico’s uit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen Naast het onderwerp fraude hebben wij in onze controleverklaring gerapporteerd over het vermogen van gemeente Assen om risico’s uit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen. Gemeente Assen heeft in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een toereikende beschrijving van de risico’s en de totstandkoming en omvang van het weerstandsvermogen opgenomen.
25 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
4.4 BBV, WNT en SiSa (2)
De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen (WNT) wordt nageleefd. Bij de controle van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage 2025 worden verantwoord zijn enkele fouten en onzekerheden geconstateerd. Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2025 niet meer bedragen dan € 246.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 van gemeente Assen niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2025 van gemeente Assen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Wet inburgering 2021 In bijlage 1 van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole 2025 wordt ingegaan op de Wet Inburgering 2021. Vanaf 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 wordt uitgevoerd door gemeenten en verantwoord in de SiSa-bijlage 2025. Uit onze werkzaamheden ten aanzien van de bestedingen 2025 en opvolging IB-signalen uit eerdere jaren volgen geen controleverschillen en/of onzekerheden. In opzet zijn voldoende maatregelen opgenomen om het M&O-risico te mitigeren.
O C
C N
SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening 2025 genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2025. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
26 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
4.5 Belangrijke schattingsposten Inherent aan het opmaken van een jaarrekening, is dat het college en management schattingen moet maken. Bepaalde schattingen kennen een (additionele) schattingsonzekerheid en zijn van bijzonder belang door hun invloed op de jaarrekening en doordat zij een hoge mate van schattingsonzekerheid vertonen. Een goed inzicht in de jaarrekening vereist kennis van deze posten. Als onderdeel van de controle hebben wij de oordeelsvormingen en besluiten van het college en management bij het maken van de schattingen beoordeeld op indicaties voor mogelijke tendentie bij het college en management.
Voorziening voor pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers Met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel worden de APPA-pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers per 1 januari 2028 overgedragen aan ABP. De APPA-voorzieningen moeten derhalve op dat moment toereikend zijn.
C N
De belangrijkste schattingsposten in de jaarrekening van gemeente Assen zijn: De grondexploitaties (zie § 4.2) De voorziening rioolbeheer De voorziening pensioenen van politieke ambtsdragers (APPA)
O C
Voorziening rioolbeheer - Actualisatie gemeentelijk Water en Rioleringsplan De gemeente verwoordt haar strategisch en financieel beleid en het bijbehorende uitvoeringsprogramma in het Gemeentelijk Water en Rioleringsplan (GWRP). Deze vormen de grondslagen voor de rioolheffing. Voorzieningen die vooraf worden gevormd om lasten van groot onderhoud gelijkmatig te verdelen over meerdere begrotingsjaren, kunnen alleen met instemming van de raad ingesteld en gevoed worden op basis van een recent beheerplan. Onder recent beheerplan wordt een beheerplan verstaan van maximaal vijf jaar oud ten opzichte van het verslagleggingsjaar. Deze vijf jaar dient te worden gehanteerd als richttermijn waar gemotiveerd van kan worden afgeweken. Een gemotiveerde afwijking houdt in dat deze motivatie is geautoriseerd door de raad en verantwoord is in de paragraaf ‘onderhoud kapitaalgoederen’ van de begroting en de jaarstukken. De looptijd van het huidige Gemeentelijk Water en Rioleringsplan is 2019-2024. De raad heeft besloten om dit plan te verlengen naar 31 december 2025.
De Commissie BBV heeft de stellige uitspraak gedaan dat decentrale overheden, bij de verantwoording over 2025, de hoogte van de voorzieningen (en eventuele kapitaalverzekeringen) per 31 december moeten aansluiten op het benodigde vermogen en rekening moeten houden met de gewijzigde verplichtingen over 2025. De gemeente Assen heeft een berekening gemaakt van de omvang van de overdrachtswaarde ultimo 31 december 2025. De benodigde voorziening die hieruit voortvloeit betreft € 9,2 miljoen. Dit betreft een toename van € 2,3 miljoen ten opzichte van 2024.
In aanvulling hierop heeft de pensioenuitvoerder in een later stadium een samenvatting van de benodigde reservewaarde per 31 december 2025 op basis van de uitgangspunten voor collectieve waardeoverdrachten gerapporteerd, deze kwam bij benadering op hetzelfde benodigde bedrag uit.
Hiermee is vastgesteld dat de toekomstige verplichting voor pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers door de gemeente Assen volledig is opgenomen in de jaarrekening 2025.
27 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
5. Bijlagen
C N
5.1 Onze opdracht en controle
O C
5.2 Strekking controleverklaring 5.3 Bevindingen SiSa-bijlage
28 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
5.1 Onze opdracht en controle (1)
Wij de hebben de materialiteit voor de jaarrekening bepaald op € 8.860.000. De rapporteringstolerantie bedraagt € 443.000. Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van gemeente Assen, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV.
De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 8.860.000. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 443.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.
C N
De reikwijdte van onze controle nader toegelicht Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 3 september 2025. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging.
O C
Strekking van de controleverklaring is goedkeurend Aangezien de jaarrekening 2025 van gemeente Assen aan de daaraan te stellen eisen voldoet, zijn wij voornemens hierbij een goedkeurende controleverklaring te verstrekken. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle zijn afdoende behandeld en onze controle is dan ook afgerond.
Wij hebben de materialiteit voor de jaarrekening bepaald op € 8.860.000. De rapporteringstolerantie bedraagt € 443.000 Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd.
Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid van de informatie in de WNTverantwoording en de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe. Het jaarverslag en de jaarrekening van gemeente Assen zijn verenigbaar De jaarstukken 2025 van gemeente Assen bestaan uit: het jaarverslag 2025 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen); de jaarrekening 2025 (rechtmatigheidsverantwoording, balans met toelichtingen, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden). In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag is informatie opgenomen over ‘wat hebben we gedaan’, ‘wat hebben we bereikt’ en ‘wat heeft het gekost?’ De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar.
29 ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 – gemeente Assen
T P E
5.1 Onze opdracht en controle (2)
Wij hebben voor de volgende risico’s in onze controle verhoogde aandacht gehad, als gevolg van verhoogde risico’s die vooral betrekking hebben op schattingsgevoelige en/of complexe posten. De materiële schattingen die onderhevig zijn aan de jaarrekening hebben wij gecontroleerd en daartoe hebben wij geen bijzonderheden aangetroffen De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2025. In 2025 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeente. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.