3. BIZ, Businessplan VIA.pdf
Tekst van het document
Introductie Bedrijven Investerings Zone (BIZ) Binnenstad Assen 2023-2027
September 2022 1
Inhoudsopgave 1.
Inleiding en ambitie a. Samenwerken aan een sterke binnenstad b. Ambitie en doelstellingen
3
2.
De huidige situatie in Assen a. Vaart in Assen b. Uitvoeringsteam/aanjaagteam c. Financiële basis - Gemeentelijke bijdrage - OFA d. Wat gebeurt er zonder een BIZ? e. Opgave
5
3.
Werking BIZ-instrument en proces a. Hoe werkt de BIZ? i. De BIZ-wet ii. Voordelen van een BIZ iii. Verschillen tussen BIZ en OFA
11
4.
Hoe komt de BIZ in Assen tot stand?
15
5.
Afbakening BIZ-gebied
18
6.
Tariefstelling
21
7.
Meerjarenprogramma; belangrijkste thema’s a. Aankleding b. Evenementen c. Ondernemerschap d. Marketing e. Regie en verbinding f. Aanvullende accenten g. Onvoorzien
23
8.
Begroting op hoofdlijnen
31
9.
Toelichting op het jaarprogramma 2023
32
10.
Organisatie a. Looptijd b. Beheer en uitvoering c. Subsidie, rekening en verantwoording d. Looptijd en beëindiging
36
1 - Inleiding en ambitie Samenwerken aan een sterke binnenstad Ondernemers, eigenaren en overheid werken samen aan een sterke binnenstad van Assen, het kloppende hart van de provincie Drenthe. Die natuurlijke positie neemt de binnenstad van oudsher in, maar moet voortdurend en steeds een beetje beter, worden waargemaakt. De binnenstad van Assen moet een plek zijn en worden die je graag bezoekt en waar je graag woont en werkt. Een stad met een verrassend en compleet aanbod aan winkels, horeca en cultuur. Een plek waar zowel grootschalige evenementen als kleine activiteiten en een goede sfeer op straat maken dat je er graag komt en terugkomt. Gastvrij en met een sterk imago. Een plek waar zowel de Assenaar als de inwoners uit de wijde regio graag komt; maar ook een stad die de toerist, of hij nu vakantie viert in Drenthe of een dagje naar het Drents Museum gaat, verrast. Om dit te bereiken werken ondernemers, eigenaren en overheid elke dag hard, ieder in hun eigen rol, maar ook gezamenlijk. Een gezamenlijke binnenstadsvisie, vastgesteld in 2021, vormt een gezamenlijke basis.
De belangrijkste private en semi-private stakeholders in de binnenstad hebben de handen ineengeslagen en hebben gezamenlijk de Stichting Vaart in Assen (VIA) opgericht, een uitvoeringsorganisatie die werkt aan het binnenstadsmanagement van Assen, op strategisch en tactisch gebied, maar zeker ook in de uitvoering.
Ambitie en doelstellingen Stichting VIA werkt aan een goed functionerende, sterke en toekomstbestendige binnenstad. In die ambitie komen diverse onderdelen samen:
3
-
Een binnenstad met een goed imago en een grote aantrekkingskracht
-
Hoge bezoekersaantallen
-
Een goede omzet voor ondernemers
-
Een sterk aanbod en lage leegstandspercentages
-
Een hoge en stabiele vastgoedwaarde voor eigenaren
-
Een sfeervolle binnenstad
-
Sterke evenementen en activiteiten
-
Goed en onderscheidend ondernemerschap
-
Onderling contact en samenwerking
Het voortdurend werken aan al deze doelen heeft ervoor gezorgd dat de binnenstad van Assen de afgelopen jaren merkbaar is gaan bruisen en floreren. We zijn op de goede weg, maar we zijn er zeker nog niet! Financiële basis Om al deze doelstellingen te bereiken zijn afstemming, capaciteit en zeker ook financiële middelen noodzakelijk. Enkele ontwikkelingen, die verderop in dit plan worden toegelicht, maken dat partijen, verenigd in VIA, een noodzaak zien om een (aanvullende) collectieve private bijdrage bijeen te brengen. Deze middelen zijn de komende jaren hard nodig om de huidige koers vast te houden en te zorgen dat de binnenstad steeds een beetje meer gaat floreren. Invoering van een BIZ Binnenstad Assen VIA wil deze collectieve bijdrage bijeen brengen via de invoering van een Bedrijven Investerings Zone (BIZ) voor gebruikers en eigenaren in de binnenstad van Assen. Door als eigenaren en ondernemers allemaal tezamen bij te dragen, kan er voor de komende jaren met een significant budget worden doorgebouwd aan een sterke binnenstad!
Leeswijzer In dit businessplan kunt u alle ins- en outs lezen over de invoering van een BIZ in de binnenstad van Assen. Allereerst starten we in hoofdstuk 2 met een schets van de huidige situatie en de opgave om een aanvullende bijdrage op te halen. In hoofdstuk 3 leggen we het instrument BIZ nader uit; we omschrijven achtergrond, juridische basis, werking van het instrument en het proces om tot invoering van een BIZ te komen. In hoofdstuk 4 omschrijven we hoe we in Assen toewerken naar een BIZ. In hoofdstuk 5 lichten we het concrete voorstel toe voor een BIZ binnenstad Assen en gaan daarbij in op werkgebied, tariefstelling en de beoogde besteding van de middelen in de komende jaren. In hoofdstuk 6, tot slot, lichten we de wijze toe waarop het BIZ-instrument dient te worden georganiseerd. In hoofdstuk 7 schetsen we de belangrijkste inhoudelijke thema’s waar Vaart in Assen in de komende jaren aan wil werken. Hoofdstuk 8 werkt deze thema’s uit in een begroting voor het eerste BIZ-jaar (2023), inclusief een toelichting in hoofdstuk 9. Tot slot gaan we i hoofdstuk 10 nader in op de organisatie rondom de BIZ.
4
2 - De huidige situatie in Assen Vaart in Assen In 2018 hebben vijf afzonderlijke organisaties (ook wel aangeduid als ‘bloedgroepen’) de handen ineengeslagen en de stichting VIA opgericht, met als gezamenlijk te doel te werken aan een aantrekkelijke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen. Deze vijf bloedgroepen zijn: -
De winkeliers
(verenigd in MKB-Retail)
-
De horeca ondernemers
(verenigd in Koninklijke Horeca Nederland afdeling Assen (KHN))
-
Vastgoedeigenaren
(verenigd in Vereniging Vastgoedeigenaren Assen Centrum (VVAC))
-
Culturele partijen
(verenigd in cultureel overleg)
-
Toeristisch-recreatieve aanbieders
(vertegenwoordigd in Toeristisch Recreatief Platform Assen (TRP-A)
Stichting VIA werkt vanuit een bestuur, met daarin vertegenwoordigers van bovenstaande bloedgroepen en een onafhankelijk voorzitter. Voor MKB-Retail, KHN, cultuur en VVAC geldt dat al hun leden actief zijn binnen de binnenstad van Assen. VIA is daarmee ook een organisatie die direct van invloed is op hun gehele werkgebied. Voor TRP-A ligt dit iets anders: een aantal leden van het platform (zoals enkele horecaondernemers, die meestal ook lid zijn van KHN) is gevestigd in de binnenstad, maar ook een aantal leden nadrukkelijk niet. Het aandachtsgebied voor TRP gaat dan ook verder dan de binnenstad en hier heeft TRP ook een eigen budget1 voor. Om deze reden heeft TRP ook aangegeven de ontwikkeling van de BIZ toe te juichen, maar zich afzijdig te houden van besluitvorming. Dit is mede mogelijk doordat haar leden in de binnenstad ook via een andere bloedgroep (horeca) vertegenwoordigd worden.
1
5
Via trekkingsrecht OFA
Uitvoeringsteam/aanjaagteam Onder het bestuur van VIA hangt een uitvoeringsteam, bestaande uit: -
Een regisseur/aanjager
-
Een marketingmedewerker
-
Een evenementencoördinator
-
Een officemanager/projectleider
Dit team voert, samen met een omvangrijk netwerk aan vrijwilligers, evenementenorganisaties, verenigingen en professionele bureaus en de gemeente Assen, het totale jaarprogramma van VIA uit.
Financiële basis 2018-2022 Sinds 2018 bestaat de financiële basis uit drie componenten, te weten: 1. Een structurele bijdrage vanuit de gemeente Assen op basis van een binnenstadsconvenant; 2. Een structurele bijdrage vanuit trekkingsrecht bij het gemeentebrede Ondernemers Fonds Assen (OFA); 3. Incidentele bijdragen, uit onder andere OFA, de gemeente en andere organisaties (bijv. provincie, culturele fondsen, donateurs, etc.).
Vanuit deze bronnen heeft VIA in de periode 2018-2022 een structureel budget gehad van in totaal €385.000 structureel en daarnaast incidentele middelen. De structurele dekking is als volgt opgebouwd: Tabel 1: Opbouw structurele dekking Organisatie
Omschrijving
Bedrag
Gemeente Assen
Organisatiekosten
€220.000
Evenementenbudget en evenementencoördinator
€95.000
Out of pocket budget
€5.000
Trekkingsrecht
€65.000
Ondernemersfonds Assen Totaal
6
€385.000
Figuur 1: Schematische opbouw financiering Vaart in Assen 2022
Ondernemersfonds Assen (€65.000)
Uitvoeringsprogramma VIA (€385.000 + incidenteel)
Gemeente Assen (€320.000)
Extra incidentele middelen (o.a. OFA, corona-impuls)
Financieel perspectief gemeente vanaf 2022 Bij oprichting van VIA heeft de stichting een convenant gesloten met de gemeente Assen, voor de periode van 20182020. Voor een goede start en het uitvoeren van een aantal taken (met name de evenementencoördinatie) heeft de gemeente, origineel tot 2020, een bijdrage ter beschikking gesteld van €320.000. Al bij aanvang van het binnenstadsconvenant is benoemd dat dit bedrag na 2020 zou worden afgebouwd. Doordat het organisatieproces rondom VIA langer duurde én door het ontstaan van de coronapandemie, heeft de gemeente besloten om de bijdrage ter hoogte van €320.000,- ook in 2021 en 2022 te verstrekken. Daarbij heeft zij echter aangegeven dat vanaf 2023 de bijdrage naar beneden bijgesteld zou worden. Vanaf 2023 is de gemeente bereid een jaarlijkse bijdrage te doen van €225.000. Deze bijdrage is aangemerkt als structureel en ook als zodanig in de gemeentelijke meerjarenbegroting opgenomen. Hoewel de verlaging in de bijdrage door de gemeente uiteraard niet positief is voor het budget van Vaart in Assen en er altijd de ambitie is dat er gezamenlijk op een hoog niveau wordt geïnvesteerd in de binnenstad, heeft het bestuur van Vaart in Assen voor nu de conclusie getrokken dat de daling in budget voorlopig als een vaststaand gegeven dient te worden beschouwd.
Naast de structurele bijdrage van gemeente Assen aan VIA investeert de gemeente ook met enige regelmaat incidentele middelen (onder andere via Vaart in Assen) in de binnenstad. In april 2022 heeft de gemeente nog ruim €400.000 aanvullend ter beschikking gesteld voor evenementen en activiteiten in de binnenstad, als een impuls voor ondernemers na de coronapandemie. Financieel perspectief OFA In de hele gemeente Assen is in 2009 een ondernemersfonds ingevoerd, dat gevoed wordt door een opslag op de OZB van niet-woningen. De opslag op de OZB bedraagt voor gebruikers van niet-woningen €16,- per €100.000,- WOZ-waarde en voor eigenaren €20,- per €100.000,- WOZ-waarde. In 2022 bedraagt het totale budget van het OFA circa €390.000,-. Het OFA wordt beheerd door een stichting en verschillende partijen hebben een jaarlijks ‘trekkingsrecht’ (van een vooraf vastgesteld bedrag) in het fonds. Voor de binnenstad van Assen geldt dat niet Vaart in Assen, maar winkeliersvereniging MKB-Retail het trekkingsrecht heeft. Het gaat hierbij om een jaarlijks trekkingsrecht van €65.000,-. In de praktijk is het zo dat MKB-Retail nagenoeg haar gehele budget aan de uitvoeringsorganisatie Vaart in Assen ter beschikking stelt. Naast de individuele trekkingsrechten (per gebied en/of sector) kent OFA ook een ‘stadsbreed budget’ waarop individuele partijen en initiatieven aanspraak kunnen maken via een aanvraag.
Jaarlijks wordt het stadsbrede budget goed benut voor extra inzet en activiteiten in de binnenstad. 7
Eind 2021 heeft een evaluatie van het functioneren van OFA plaatsgevonden. Daarin zijn een aantal conclusies getrokken die relevant zijn voor de binnenstad en VIA: 1. Het is logischer om in de nabije toekomst de trekkingsrechten voor de binnenstad onder te brengen bij VIA; 2. Een algehele ophoging van het tarief van OFA is voorlopig niet aan de orde. Dit vanwege het feit dat veel trekkingsgerechtigden (met name Ondernemend Assen) menen dat het huidige budget toereikend is voor hun ambities. 3. Het zou goed zijn het stadsbrede budget op te hogen, omdat dit toegekend wordt aan initiatieven waar iedereen baat bij heeft. Het zal hier naar verwachting gaan om een stijging van het stadsbrede budget met enkele tienduizenden euro’s. In het grote plaatje van OFA worden hiermee de middelen waarschijnlijk efficiënter besteed. Voor VIA betekenen deze conclusies vooral dat er iets in organisatorische zin verandert (VIA ipv MKB-Retail als trekkingsgerechtigde), maar niet direct in structurele financiële zin. Wel is het zo dat de incidentele mogelijkheden stijgen, door een te verwachten stijging van het stadsbrede budget. Toekomst OFA Bij de start in 2009 had OFA een budget van €600.000,-. Dit is teruggelopen tot €390.000 in 2021. De oorzaak hiervan is dat de opbrengst van OFA fluctueert met de WOZ-waarde van niet-woningen. Deze WOZ-waarde is het laatste decennium fors gedaald.
Dit effect is aan het begin niet voorzien: het was de bedoeling dat de opbrengst relatief constant zou blijven of licht zou stijgen, net als de reguliere OZB-opbrengsten van de gemeente. Doel was vanaf het begin om een min of meer vast aandeel van de totale OZB-opbrengst in OFA te storten in plaats van een vast percentage van de WOZ-waarde. Over dit originele uitgangspunt, waaraan in de huidige situatie niet meer wordt voldaan, wordt momenteel binnen OFA en met de gemeente gesproken. De conclusies uit deze gesprekken kunnen in de toekomst effect hebben op de BIZ (zie kader volgende pagina).
8
Wat gebeurt er zonder een BIZ? Komend vanuit de situatie 2018-2022 en met in acht genomen de perspectieven van de bijdragen via OFA en gemeente Assen, betekent dit voor het uitvoeringsbudget van VIA het volgende: 1. De gemeentelijke bijdrage daalt met €95.000 tot een structuurbijdrage van €225.000,2. Het trekkingsrecht in OFA blijft voor de binnenstad in structurele zin continue. Wel zijn er meer mogelijkheden voor meer incidentele middelen. Kortom: als op basis van deze situatie geen nieuwe structurele middelen worden aangeboord, gaat het budget van VIA met €95.000 achteruit (en kan er mogelijk wat meer incidenteel gefinancierd worden).
En wat als er toch een ophoging van OFA komt? Het OFA is een middel dat sinds jaar en dag goed functioneert in Assen. Gesprekken over de toekomst van OFA worden voortdurend gevoerd. Het is mogelijk dat de komende jaren een scenario ontstaat, dat er wél voldoende middelen voor de binnenstad beschikbaar komen (door hetzij ophoging, hetzij herverdeling van trekkingsrecht). In dat geval vervalt het draagvlak van de BIZ. Als binnenstad kunnen we hier niet op wachten, maar we willen er wel op anticiperen. Binnen het bestuur van VIA en met het bestuur van OFA is het standpunt ingenomen dat, zodra dit scenario aan de orde is, de BIZ weer afgeschaald moet worden. Of dat dan per direct gebeurt, of aan het einde van de looptijd (met een compensatie in de jaren dat een ondernemer of eigenaar ‘dubbel’ betaalt), hangt van de actuele situatie af.
Wat betekent een teruggang in budget voor VIA? In de praktijk betekent dit dat VIA op een lager uitvoeringsniveau zal moeten gaan opereren en dat ambities moeten worden bijgesteld. Er zal bijvoorbeeld bezuinigd moeten worden op de capaciteitsinzet (‘de handjes’) van bijvoorbeeld een marketingmedewerker of een projectaanjager. Daardoor kunnen minder acties en nieuwe initiatieven opgezet worden. Dit zal in de praktijk niet alleen leiden tot minder activiteiten, campagnes en andere nieuwe projecten, maar zal ook betekenen dat de incidentele middelen die door VIA benut worden in de binnenstad (vanuit OFA, maar ook vanuit bijvoorbeeld de provincie) zullen verminderen: er is in die situatie simpelweg te weinig capaciteit om initiatieven op te pakken en aanvullende subsidies aan te vragen. Netto vermindert het geïnvesteerde bedrag in de binnenstad van Assen daarmee (naar verwachting) fors meer dan enkel de daling van €95.000,-.
9
Opgave: extra middelen via oprichting van een BIZ-fonds Het bestuur van VIA en alle besturen die onder VIA hangen afzonderlijk, hebben eind 2021 en begin 2022 geconcludeerd dat een teruggang in budget en ambitie voor Vaart in Assen een ongewenste ontwikkeling is. De koers die de binnenstad van Assen heeft ingezet sinds 2018 is positief en wordt in niet geringe mate bepaald door VIA. Het is voor de toekomst van de binnenstad, voor bezoekersaantallen en het perspectief van ondernemers en eigenaren niet goed om deze koers naar beneden bij te stellen. Dit moet voorkomen worden. Daarom heeft het VIA bestuur de opgave gedefinieerd om tot een aanvullende structurele financiering te komen en daarbij te kijken naar de eigen achterban van ondernemers, eigenaren en overige gebruikers van de binnenstad, via invoering van een aanvullend BIZ-fonds. De private bijdrage van deze partijen (via OFA) is feitelijk nu ‘slechts’ ongeveer €65.000,- per jaar. Vergeleken met andere vergelijkbare en omliggende binnensteden en/of winkelgebieden is dit een vrij beperkte bijdrage. Het is zeker geen doel op zich om de private bijdrage in de binnenstad van Assen fors op te hogen, maar onderstaande tabel laat wel zien dat er in Assen een reële mogelijkheid is om de private bijdrage aan het uitvoeringsprogramma van Vaart in Assen op te hogen.
Tabel 2: Private bijdragen binnenstadsprogramma diverse steden en dorpen Stad
Inwoneraantal
Type fonds
Budget binnenstad privaat
Assen
68.000
OZB
€65.000
Gouda
73.000
OZB
€130.000
Hilversum
90.000
OZB
€165.000
Groningen
205.000
OZB
€550.000
Veendam
27.000
BIZ
€135.000
Borger
5.000
BIZ
€55.000
Meppel
33.000
BIZ
€220.000
Hoogeveen
55.000
BIZ
€275.000
Almelo
73.000
BIZ
€180.000
Deventer
100.000
BIZ
€350.000
10
3 - Werking BIZ-instrument en proces Hoe werkt de BIZ? I - De BIZ-wet In 2009 is de Wet op de Bedrijven Investerings Zones (kortweg: BIZ-wet) ingevoerd, eerst als experimentenwet en vanaf 2014 als officiële wet. Via de BIZ-wet kunnen bedrijven en/of vastgoedeigenaren2 in een afgebakend geografisch gebied (zoals een bedrijventerrein of een winkelgebied) samenwerken door middel van gezamenlijke investeringen in (vooraf vastgelegde) onderwerpen als promotie/marketing, acquisitie, evenementen, gastvrijheid, faciliteiten, veiligheid, uitstraling, organisatie etc. Doel van deze investeringen is om het gebied te verbeteren op gebied van leefbaarheid, aantrekkingskracht en economisch functioneren. Dit is uiteindelijk goed voor bewoners/bezoekers/werknemers (aantrekkelijker gebied), ondernemers (goede voorwaarden om het bedrijf te laten renderen) en eigenaren (vastgoedwaarde). In de BIZ-wet liggen de regels voor de totstandkoming en uitvoering van een BIZ-fonds vast. Een aantal belangrijke aspecten daarin zijn:
BIZ-introductie op verzoek van ondernemers en/of eigenaren
Een gemeente faciliteert een BIZ enkel als ondernemers en/of eigenaren daarom vragen. Ze kan of mag zelf geen initiatief nemen. Als dat verzoek er is en de juiste procedures zijn doorlopen, zal een gemeente de aanvraag voor een BIZ faciliteren via het opstellen van een BIZ-verordening die de gemeenteraad aanneemt.
Financiële grondslag: opslag op OZB-belasting
De middelen in een BIZ-gebied worden geïnd via de gemeentelijke OZB-belasting op niet-woningen in het afgebakende BIZ-gebied. In de praktijk gaat het dan met name om (semi-)commerciële panden. Maatschappelijke panden zoals scholen worden vaak vrijgesteld. De BIZ-bijdrage is een bedrag gerelateerd aan de WOZ-waarde van het pand. Er wordt een aparte BIZ-heffing in rekening gebracht; deze aanslag zal worden vermeld op de gecombineerde aanslag OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Woningen en vooraf vastgestelde uitzonderingscategorieën betalen niet mee. De ondernemers en/of vastgoedeigenaren (als initiatiefnemers van de BIZ) kunnen zelf een voorstel doen hoe hoog de opslag is en hoe deze bepaald wordt (bijvoorbeeld: een percentage van de WOZ-waarde of een staffel op basis van de WOZ-waarde).
2
Dit businessplan betreft een gecombineerde BIZ, waarin zowel ondernemers (gebruikers) als eigenaren mee gaan betalen aan het BIZ-fonds 11
Totstandkoming is een democratisch proces
Voor de instelling van een BIZ vindt een formele stemronde plaats. Alle partijen die potentieel in een BIZ-gebied aangeslagen worden, worden uitgenodigd te stemmen over het opgestelde BIZ-voorstel. Daarbij geldt dat enkel een BIZ-ingevoerd wordt als: -
Er een opkomst is van minimaal 50% van de potentieel aangeslagen partijen; én
-
Van de opkomst, minimaal 2/3e ‘ja’ heeft gestemd; én
-
De ‘ja-stemmers’ een hogere vastgoedwaarde vertegenwoordigen dan de ‘nee-stemmers’.
Als aan één van deze voorwaarden niet is voldaan, wordt er géén BIZ ingevoerd.
Eigenaren en ondernemers bepalen binnen de BIZ-organisatie wat er met de middelen gebeurt
De middelen die met een BIZ gegenereerd worden, dienen ingezet te worden voor collectieve activiteiten in het betreffende gebied. Concreet betekent dit dat er middelen ingezet kunnen worden voor een brede waaier aan activiteiten: promotie en marketing, aankleding van de straten, veiligheid, leegstandsbestrijding, de inzet van een centrummanager/acquisiteur/marketeer/activiteitenorganisator/secretariaat en andere organisatiekosten, duurzaamheid, collectieve energie-inkoop en/of afvalinzameling, etc. Wat belangrijk is, is dat de hoofdlijnen waarop een BIZ-gebied wil inzetten worden vastgelegd in een businessplan en dat er jaarlijks een activiteitenplan wordt opgesteld, waarin concreet beschreven staat hoe de BIZ-organisatie zaken wil organiseren zodat aan deze hoofdlijnen wordt gewerkt.
De inkomsten en uitgaven van een BIZ-fonds zijn aan regels over transparantie gebonden
Wanneer een BIZ-wordt ingesteld en de inning plaatsvindt, keert de gemeente de middelen uit aan een verantwoordelijke BIZ-organisatie. Zij doet dat op basis van een jaarlijks aan te leveren activiteitenplan, die een basis moet hebben in het businessplan waarover door de ondernemers en eigenaren is gestemd. De BIZorganisatie is verplicht om te rapporteren over deze activiteiten en bijbehorende uitgaven aan alle partijen die aangeslagen worden in een BIZ-gebied én aan de gemeente. Daarnaast leggen de BIZ-organisatie én de betreffende gemeente in een uitvoeringsovereenkomst specifiek vast hoe de partijen met elkaar samenwerken en wat ze van elkaar verwachten.
Een BIZ heeft een vaste looptijd van maximaal vijf jaar
Initiatiefnemers zijn vrij om de looptijd van een BIZ te kiezen, met een minimum van één en een maximum van vijf jaar. Veelal wordt in de praktijk gekozen voor een looptijd van vijf jaar, omdat de aanloopperiode naar een BIZ veel tijd en inzet vergt. Na de gekozen periode vervalt een BIZ in principe automatisch, tenzij er een bewuste keus gemaakt wordt om de werking van een BIZ weer (met maximaal vijf jaar) te verlengen. Dit dient weer te gebeuren op dezelfde wijze als bij de totstandkoming van een BIZ: met een stemronde, een businessplan en gemeentelijke besluiten. Op deze manier krijgen ondernemers dus elke vijf jaar de kans om te besluiten of ze wel of niet met het instrument BIZ door willen gaan.
Ondernemers en eigenaren kunnen samenwerken in een gezamenlijke BIZ
Zowel ondernemers als vastgoedeigenaren van commercieel vastgoed kunnen een BIZ introduceren. We maken daarmee onderscheid tussen: -
Een gebruikers-BIZ voor ondernemers
-
Een vastgoed-BIZ voor vastgoedeigenaren
-
Een gecombineerde BIZ voor ondernemers én vastgoedeigenaren
In een ondernemers-BIZ betalen ondernemers een opslag op het gebruikersdeel van de OZB. In een vastgoed-BIZ betalen eigenaren een opslag op het eigenarendeel. Nog mooier is als eigenaren én ondernemers allebei een bedrag inleggen in een BIZ-fonds. Dan ontstaat een stabiele alliantie om aan een winkelgebied te werken. Dit is voor de binnenstad van Assen dan ook de variant waarvoor gekozen wordt. 12
II - Voordelen van een BIZ De BIZ wordt over het algemeen als een robuust en efficiënt instrument gezien dat meer voordelen dan nadelen kent. Dit is de reden dat er anno 2022 in Nederland al circa 350 BIZ-gebieden actief zijn. De belangrijkste voordelen die hierbij over het algemeen naar voren worden gebracht zijn: 1. Rechtvaardige verdeling van lasten Een verdeelsleutel op grond van de WOZ-waarde, waarin iedere eigenaar in een winkelgebied meebetaalt, is een relatief eerlijke manier om de lasten te verdelen die collectieve investeringen in een winkelgebied met zich meebrengen. Zo betaalt iedereen mee die profiteert en drukken de kosten daarmee niet enkel op hen die vrijwillig meebetalen. Daarnaast kan met een verdeelsleutel op grond van de WOZ-waarde onderscheid worden gemaakt naar grootte van het bedrijf: de grootste bedrijven in het centrum hebben relatief het grootste eigendommen in het centrum hebben relatief het grootste belang bij investeringen in dat centrum. 2. Wettelijke rechten en plichten Met invoering van een BIZ wordt er gewerkt volgens een aantal wettelijk vastgelegde procedures en regels.
Zo is een democratisch proces bij de totstandkoming verplicht, zodat volstrekt duidelijk is of een meerderheid zich kan vinden in de voorstellen, ligt de duur van een BIZ-periode vast en zijn er verplichtingen om inzage te geven in de inning en uitgave van de middelen die opgehaald worden in een BIZ-gebied.
13
Daarmee kan er geen twijfel bestaan over wat er met het geld gebeurt en liggen de belangen van de bijdrageplichtigen voldoende vast. 3. Brede inningsbasis en mogelijkheden tot groter budget Doordat alle ondernemers en eigenaren meebetalen (en niet alleen hen die dat vrijwillig doen zoals bij vrijwillige contributie) ontstaat een sterke inningsbasis. Dit biedt de mogelijkheid om tot een robuust gezamenlijk budget te komen om de gewenste collectieve investeringen in een winkelgebied vorm te geven. 4. BIZ zorgt voor stabiliteit Wanneer een winkelgebied kiest voor een BIZ, betekent dit helderheid voor een periode van (maximaal) vijf jaar: - voor eigenaren en ondernemers is er duidelijkheid over het bedrag dat ze kwijt zijn aan een BIZ; - voor het winkelgebied en de uitvoeringsorganisatie betekent dit duidelijkheid over het jaarlijks te besteden budget, zodat dit optimaal efficiënt ingezet kan worden. Dit in tegenstelling tot een situatie met contributies, waarin leden altijd hun lidmaatschap op kunnen zeggen.
5. Periodieke herevaluatie De maximale periode van vijf jaar betekent dat bij afloop van deze periode alle bijdrageplichtige partijen kunnen bepalen of ze wel of niet door willen met een BIZ-systeem en zo ja, hoe ze dat willen. Ook verplicht het de BIZ-organisatie om helder en duidelijk neer te zetten wat de inzet heeft opgeleverd en waarom voortzetting in een nieuwe periode een goed idee is. Daarmee zorgt deze periodieke herevaluatie voor meer sturing bij de betreffende ondernemers en eigenaren en wordt de BIZ-organisatie scherp gehouden om de middelen zo goed mogelijk in te zetten conform de belangen van de bijdrageplichtigen. 6. Ondernemers zelf aan het stuur Bij een BIZ worden de middelen geïnd via de gemeente. Er zijn ook andere manieren waarop de gemeente middelen kan innen bij bedrijven en deze kan doorzetten naar een vereniging, zoals een generieke OZB-opslag. Deze variant kennen we in Assen al bij het OFA. Hoewel ook daar de initiatiefnemers de voorwaarden bepalen, is dit niet wettelijk vastgelegd.
Theoretisch kan een gemeenteraad dan ook besluiten (zonder goedkeuring van ondernemers/eigenaren) om de opslag ongedaan te maken of anders in te zetten. Met een BIZ kan dit niet, op basis van de wetgeving. Groot voordeel van een BIZ is daarnaast dat een specifiek samenhangend gebied gekozen kan worden (zoals een deel van een binnenstad) waarin een BIZ gaat gelden. Een reguliere opslag op de OZB (zoals OFA) kan per definitie alleen gemeentebreed geheven worden. 7. Eenvoudig inningssysteem Voor de gemeente is het inningsproces voor de BIZ, zodra dit is opgestart, relatief eenvoudig. De administratieve handeling, namelijk de aanslag gemeentelijke belastingen, wordt immers al uitgevoerd; er is enkel een extra heffing die daarin wordt ondergebracht. Daarnaast worden er heldere afspraken vastgelegd (waarvoor de basis vastligt in de BIZ-wet) tussen gemeente en de ontvanger van de BIZmiddelen over subsidie-aanvraag, -uitkering en vaststelling/verantwoording. Dit alles maakt ook dat de inningskosten (die de gemeente wettelijk gezien in mag houden op het geïnde bedrag) beperkt kunnen blijven.
III - Verschillen tussen BIZ en OFA Lezers van dit businessplan die vertrouwd zijn met het Ondernemersfonds Assen (OFA) zullen een aantal overeenkomsten zien tussen een BIZ-fonds en het OFA. Net als BIZ worden ook de OFA middelen geïnd door de gemeente op basis van WOZ-waarde. En net als bij een BIZ worden ook deze onder bepaalde voorwaarden doorgezet teneinde collectieve investeringen en activiteiten te financieren. Er zijn echter een aantal belangrijke verschillen tussen een BIZ en een Ondernemersfonds op basis van het ‘Leids Model’, zoals OFA dat ook is. Hieronder noemen we enkele belangrijke verschillen tussen een BIZ en een Ondernemersfonds Leids Model:
14
Een BIZ kan in een gespecificeerd geografisch gebied worden ingericht, bepaald door de initiatiefnemers. Een Ondernemersfonds Leids Model kan enkel gemeentebreed worden ingevoerd.; Een BIZ wordt ingevoerd op basis van landelijke wetgeving (Wet op de Bedrijven Investeringszones), met alle rechten en plichten van dien; voor een Ondernemersfonds Leids Model ligt de besluitvorming volledig bij de gemeente; Bovenstaande punt brengt met zich mee dat bij een BIZ een officiële draagvlakmeting (stemronde) verplicht is, inclusief de bijbehorende vereisten. Bij een Ondernemersfonds Leids Model mag de gemeente zelf bepalen hoe zij een draagvlak meet; Een BIZ kent een afgebakende looptijd (max 5 jaar), een Ondernemersfonds Leids Model niet; De wijze waarop een BIZ uitgevoerd wordt en wat er met de middelen gebeurt, ligt vast en is wettelijk beschermd; bij een Ondernemersfonds Leids Model behoudt de gemeente beleidsvrijheid (al zullen wijzigingen in de praktijk altijd met ondernemers/initiatiefnemers worden besproken).
4 - Hoe komt de BIZ in Assen tot stand? De voorbereidingen voor een BIZ vereisen een goede samenwerking tussen een projectgroep, het bestuur van VIA en de gemeente Assen in de aanloop naar invoering per 1 januari 2023. Daarnaast is een goede informatie uitwisseling met de achterban van ondernemers en eigenaren (de toekomstige bijdrageplichtigen) van wezenlijk belang. Aan gemeentelijke zijde dient een besluitvormingstraject doorlopen te worden om een BIZ-verordening in te voeren en een stemronde te organiseren. Op deze elementen gaan we hieronder nader in.
1. Uitwerken businessplan BIZ Binnenstad Assen Het bestuur van VIA heeft voor de introductie van het businessplan ‘BIZ Binnenstad Assen’ een werkgroep gevormd met daarin de regisseur vanuit VIA en een aantal ondernemers en eigenaren. Samen vormen zij de werkgroep BIZ-binnenstad Assen. De werkgroep wordt ondersteund door Mischa de Gier, eigenaar van bureau BRDG Advies met ervaring op het gebied van BIZ-processen. Door de werkgroep zijn onder andere dit businessplan uitgewerkt, met daarin de concrete voorstellen over activiteiten, begroting, inningsopbouw en werkgebied. Daarnaast is door de werkgroep, samen met de gemeente een uitvoeringsovereenkomst opgesteld en worden door hen de voorbereidingen voor de stemronde in het najaar van 2022 getroffen. Bij de uitwerking hebben we ons laten inspireren door diverse andere BIZ-plannen in de regio, zoals in bijvoorbeeld Hoogeveen en Meppel en verder weg bijvoorbeeld ook Deventer, waar BIZ’en actief zijn. Uiteindelijk hebben we een opzet gekozen die wat ons betreft het meest recht doet aan de situatie en de ambities in Assen.
2. Verantwoording Het bestuur legt de uitgangspunten van dit meerjarenprogramma voor aan de leden van VIA en de volledige achterban van ondernemers, eigenaren en andere commerciële gebruikers in de binnenstad van Assen. Dit door informatie bijeenkomsten te organiseren en het businessplan vóór de stemming voor iedereen beschikbaar te stellen. Daarnaast heeft de werkgroep regelmatig contact met de gemeente Assen over uitgangspunten, eventuele discussiepunten, concrete uitwerking en samenwerking.
15
3. Informatieverstrekking Naast de bijeenkomsten van de werkgroep en het bestuur zijn er in de eerste helft van 2022 gesprekken met en presentaties gehouden voor de besturen van de afzonderlijke doelgroepen. In juli 2022 is er een bijeenkomst georganiseerd voor alle ondernemers en eigenaren in de binnenstad. Hier waren ruim 50 betrokkenen bij aanwezig. Ook zijn er diverse individuele gesprekken gevoerd. Op basis van de input van bestuur, bloedgroepen, werkgroep en de grotere bijeenkomst is dit businessplan tot stand gekomen. Dit plan wordt vervolgens aan de gemeente gezonden en dient als basis voor de gemeentelijke besluitvorming (raadsbesluit, BIZ-verordening en een besluit tot het houden van een draagvlakmeting). In het proces tussen het gereedkomen van dit BIZ-businessprogramma en de officiële draagvlakmeting zal de informatieverstrekking doorgezet worden, onder andere door: -
Het beschikbaar stellen van dit businessplan (via een website en e-mailverzending);
-
Het ontwikkelen en verspreiden van een informatiefolder
-
Het organiseren van een informatiebijeenkomst aan de vooravond van de stemronde;
-
Zoveel mogelijk één op één contact met ondernemers en eigenaren vanuit de werkgroep en vanuit een zogenaamd ‘ambassadeursteam’.
4. Besluitvorming gemeente Omdat de invoering van de BIZ gebonden is aan een wet, dient de gemeenteraad als besluitvormend orgaan een besluit te nemen over invoering van de BIZ. De gemeenteraad neemt dit besluit over de ‘Verordening BIZ Binnenstad Assen’. Het hier voorliggende businessplan is de basis voor deze verordening: de keuzes die hier neergezet worden, worden uitgewerkt in de verordening. Met invoering van deze verordening heeft de gemeente ook een grondslag om de geplande BIZ-heffing rechtsgeldig aan bijdrageplichtigen in het beoogde gebied op te leggen. Eind 2022 zal de gemeenteraad een besluit nemen over het instellen van een BIZ-verordening, die alleen geëffectueerd wordt als de draagvlakmeting/ stemronde positief uitpakt. Tegelijkertijd met het vaststellen van de BIZ-verordening besluit de gemeenteraad over de uitvoering van een stemronde, die zij doet onder alle potentiële bijdrageplichtigen. 16
5. Stemronde De gemeente is verantwoordelijk voor het plannen en organiseren van de stemronde voor introductie van de BIZ. Dit gebeurt in nauwe afstemming met de werkgroep. De stemronde zal naar verwachting plaatsvinden in januari 2023. Zodra een precies tijdvak bekend is, wordt deze breed gecommuniceerd. In deze periode krijgt iedere stemgerechtigde een formulier opgestuurd of persoonlijk bezorgd en kan hierbij zijn voorkeur kenbaar maken door ‘ja’ of ‘nee’ te stemmen. De stemmen worden door de gemeente, onder notarieel toezicht, geteld. De uitslag die daaruit volgt bepaalt of de BIZverordening uiteindelijk wordt ingevoerd in de binnenstad van Assen.
6. Introductie per 01-01-2023 (enkel bij positief besluit) Indien in de stemronde een positief besluit valt (dat wil zeggen: dat de opkomst meer dan 50% is, daarvan minimaal 2/3e ‘ja’ heeft gestemd en deze ‘ja’-stemmers meer dan 50% van de WOZ-waarde van de stemmers uitmaken) dan wordt de verordening ‘Vastgoed-BIZ Binnenstad Assen’ voor de periode 2023-2027 definitief van kracht, met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2023. (NB. Bij een negatief besluit over de BIZ wordt de verordening níet van kracht). Op basis van deze invoering wordt vanaf de OZB-inning van 2023 aan alle eigenaren van commerciële panden en gebruikers van commerciële panden in het werkgebied een opslag opgelegd voor een bijdrage aan het BIZ-fonds. Stichting Vaart in Assen zal deze middelen van de gemeente jaarlijks verkrijgen via een subsidie-aanvraag met een bijbehorend jaarplan en bestedingsplan. Hierover rapporteert zij jaarlijks aan alle bijdrageplichtigen: minimaal via het uploaden van plannen/begroting/verantwoording op een door iedere bijdrageplichtige bereikbare website en een presentatie op een openbare bijeenkomst waar alle bijdrageplichtigen voor uitgenodigd worden. Dit businessplan fungeert direct als jaarplan voor het BIZ-jaar 2023.
17
5 - Afbakening BIZ-gebied Voor de bepaling van het BIZ-gebied Binnenstad Assen is in de basis het gebied aangehouden dat in de binnenstadsvisie3 bestempeld wordt als het publiekshart, inclusief het cultuur/museumcluster aan de zuidkant van het publiekshart én de grootschalige bewinkeling van Triade en Mercurius. Ook de cultuuraanbieders aan de rand van de binnenstad (De Nieuwe Kolk en Zuidhaege) maken deel uit van het BIZ-gebied. Meer concreet gaat het om de volgende gebieden:
3
-
Koopmansplein en omliggende straten
-
Brink en omgeving
-
Torenstraat en omgeving
-
Mercurius en omgeving
-
Triade en omgeving
-
Markt en kop van de Vaart
Gemeente Assen: Binnenstadsvisie Assen (2021)
18
Het gaat daarbij om de volgende straten en bijbehorende huisnummers: Tabel 3: Straten en huisnummers binnen het BIZ-gebied Straatnaam
Huisnummers
Straatnaam
Huisnummers
Apollopad
Alle
Nieuwe Huizen
Alle
Brink
Alle
Noordersingel
Alle
Brinkstraat
Alle
Oostersingel
Ceresplein
Alle
Oude-Molenstraat
2 t/m 8
Ceresstraat
Alle
Oudestraat
Alle
Collardslaan
Alle
Singelpassage
Alle
Forum
Alle
Stationsstraat
1 t/m 25
Gedempte singel
Alle
Torenlaan
Alle
Kerkstraat
Alle
Triade
Alle
Kerkplein
1 t/m 7
Vaart N.Z.
2
Kleine Marktstraat
Alle
Vaart Z.Z.
1 t/m 3
Kloosterstraat
Alle
Weiersloop
Alle
Koopmansplein
Alle
Weierspoort
Alle
Kruisstraat
Alle
Weiersstraat
1 t/m 17
Markt
Alle
Neptunusplein
Alle
Marktstraat
Alle
Zuidhaege
2
Mercuriusplein
Alle
Uit bovenstaande lijst en onderstaande kaart valt af te lezen dat een aantal gebieden in de binnenstad nadrukkelijk géén onderdeel uitmaken van het BIZ-gebied. Het gaat hier met name om: -
De Citadel
-
De Rolderstraat en omgeving
-
De Groningerstraat en omgeving
Met deze keuze sluit het BIZ-voorstel aan bij de binnenstadsvisie en bij het huidige, feitelijke werkveld van Vaart in Assen in de binnenstad. In dit gebied staan circa 325 objecten waarvan de verwachting is dat ze bijdrageplichtig zullen zijn. In het gebied zijn circa 255 gebruikers actief. Dit betekent dat er in totaal circa 580 paar ‘schouders’ zijn om de totale BIZopbrengsten samen te realiseren.
19
Figuur 1: werkgebied BIZ Binnenstad Assen
20
6 - Tariefstelling Ondernemers en eigenaren in de binnenstad van Assen willen samen werken aan een sterke binnenstad, die levendig en aantrekkelijk is voor bewoners, toeristen en bezoekers en economisch rendeert. Om deze reden wordt, bij het implementeren van een BIZ in de binnenstad van Assen, jaarlijks bij alle gebruikers en eigenaren van commerciële panden4 een bedrag geïnd via een opslag op de OZB-aanslag. De grondslag voor deze extra heffing heeft een basis in de WOZ-waarde van het commerciële deel (niet-woning) van het pand. Uitgangspunt is de peildatum per 01-01-2023. Reden om een vaste peildatum te kiezen is dat het daarmee zowel voor eigenaren als voor Vaart in Assen duidelijk is wat er geheven wordt en binnenkomt. Daarbij gelden de volgende uitgangspunten: 1. Alle eigenaren én gebruikers van commerciële panden binnen het werkgebied van de BIZ Binnenstad Assen betalen een bijdrage op basis van de WOZ-waarde van het pand waarvan zij eigenaar zijn; 2. Eigenaren betalen deze bijdrage als opslag op het eigenaren-deel van de jaarlijkse OZB-aanslag; 3. Gebruikers (ondernemers) betalen deze bijdrage als opslag op het ondernemers-deel van de jaarlijkse OZBaanslag; 4. Het uitgangspunt van de BIZ is dat eigenaren en ondernemers in kleinere panden minder bijdragen dan eigenaren en ondernemers in grotere panden.
De aanname daarbij is dat, in algemene en absolute zin, eigenaren en ondernemers in grotere vastgoedobjecten een groter belang hebben bij investeringen in de binnenstad dan eigenaren en ondernemers in kleinere objecten; 5. De jaarlijkse BIZ-bijdrage wordt gesteld op 0,10% van de geldende WOZ-waarde zoals deze is vastgesteld op 1 januari 2023, geïndexeerd (zie punt 8 hieronder). Ook in de jaren erop vormt de WOZ-waarde van 1 januari 2023 de basis; 6. Er geldt een minimumbijdrage van €200,-. Dat wil zeggen dat als de berekening “0,10*WOZ-waarde” uitkomt op een bedrag lager dan €200,- de bijdrage op €200,- wordt gesteld;
4
Als basis geldt: een categorisering als niet-woning, minus een uitzonderingenlijst. Deze uitzonderingenlijst is opgenomen in de verordening zoals de gemeenteraad deze vaststelt. De uitzonderingenlijst volgt de aanbevelingen van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). 21
7. Er geldt een maximumbijdrage van €400,-. Dat wil zeggen dat als de berekening “0,10*WOZ-waarde” uitkomt op een bedrag hoger dan €400,- de bijdrage op €400,- wordt gesteld; 8. Er geldt een jaarlijkse indexatie van 3%5 ten opzichte van het basisjaar 2023. Dit om ervoor te zorgen dat de opbrengst tot op zekere hoogte meestijgt met inflatie. 4 voorbeeldberekeningen met de gekozen tariefstelling en indexatie: 1. Gebruiker (ondernemer) ‘De smaak van Assen’ exploiteert een winkel in een winkelpand met een WOZ-waarde van €150.000,- binnen het werkgebied van de BIZ. Op basis van het percentage van 0,10% komt de bijdrage uit op een bedrag van €150,-. Dit is lager dan het minimumbedrag van €200. Daarmee betaalt Assen Real Estate in 2023 een bijdrage van €200,-. Assen Real Estate betaalt in 2024 een bedrag van €206,- en in 2025 een bedrag van €212,-. 2. Eigenaar ‘0592 Development BV’ bezit een winkelpand met een WOZwaarde van €350.000,- binnen het werkgebied van de BIZ. Op basis van het percentage van 0,10% komt de bijdrage uit op een bedrag van €350,-. 0592 Development BV betaalt in 2023 een bijdrage van €350,. Deze eigenaar betaalt in 2024 een bedrag van €360,50 en in 2025 een bedrag van €371,-; 3. Eigenaar ‘Sportsbar Assen’ exploiteert een horecabedrijf in een horecapand met een WOZ-waarde van €1.000.000,- binnen het werkgebied van de BIZ.
Op basis van het percentage van 0,10% komt de bijdrage uit op een bedrag van €1.000,-. Dit is hoger dan het maximumbedrag van €400,-. Daarmee betaalt Sportsbar Assen een jaarlijks bedrag van €400. Sportsbar Assen betaalt in 2024 een bedrag van €412,- en in 2025 een bedrag van €424,4. Slagerij ’t Zwienegie onderneemt in een pand in de binnenstad van Assen en is tevens eigenaar van het vastgoed. De WOZ-waarde van het pand is €300.000,-: De slagerij betaalt als ondernemer (gebruiker) een bedrag van €300 (0,10% van €300.000) De slagerij betaalt als eigenaar een bedrag van €300 (0,10% van €300.000) De totale bijdrage van de slagerij aan de BIZ is daarmee €600,-. De slagerij betaalt in 2024 een bedrag van €618,- en in 2025 een bedrag van €636,-.
5
2023: 0%, 2024: 3%, 2025: 6%, 2026: 9%, 2027: 12% ten opzichte van het basisjaar 2023
22
7 - Meerjarenprogramma; belangrijkste thema’s Vaart in Assen zet zich via een samenhangend jaarprogramma in voor de aantrekkingskracht en het economisch rendement van de binnenstad van Assen. De organisatie doet dit via inzet en focus op een serie samenhangende thema’s. Zoals in hoofdstuk 2 al uiteen is gezet, is het doel om vanaf 2023 een programma uit te voeren, op basis van drie financiële bronnen: -
De structurele bijdrage van de gemeente Assen (€225.000,-).
-
Het jaarlijkse trekkingsrecht uit het Ondernemers Fonds Assen (OFA, €65.000,-).
-
Een aanvullende BIZ, voor een bedrag van circa €165.000,-.
Daarnaast zal er zoveel mogelijk op in worden gezet om aanvullende (incidentele) middelen te verkrijgen om nog meer in de binnenstad te kunnen investeren. Het jaarprogramma van Vaart in Assen hangt samen en is niet exact op te knippen langs bovenstaande lijnen6. Dat hoeft ook niet, de doelen van de subsidies en trekkingsrechten liggen in elkaars verlengde en zijn er allemaal op gericht de binnenstad van Assen te laten floreren en bruisen. In het uitwerken van het meerjarenprogramma (hoofdstuk 7) en de jaarbegroting voor 2023 (hoofdstuk 8) plus de toelichting daarop (hoofdstuk 9) presenteren we dan ook één integrale programmabegroting voor het heel Vaart in Assen. Wel laten we zien welk aandeel het BIZ-fonds in de totale begroting bijdraagt.
6
Uitzondering is de jaarlijkse bijdrage van de gemeente Assen, die grotendeels bedoeld is voor organisatiekosten, de inzet van een evenementencoördinator en een bijdrage in het evenementenprogramma. 23
Belangrijkste thema’s A - Aankleding Assen kent een sfeervolle binnenstad met veel historie en groen. Vanuit Vaart in Assen willen we die uitstraling verder versterken, door de binnenstad op diverse onderdelen te verfraaien. De grootste aandacht gaat daarbij uit naar de periode rondom de feestdagen, maar ook in de rest van het jaar willen we met bijzondere aankleding de aandacht trekken, in het bijzonder tijdens bijzondere evenementen en exposities van het Drents Museum. Aankleding van Assen gaat verder dan alleen de binnenstad; met banieren willen we ook in de rest van Assen de aandacht op de ‘huiskamer van de stad’ blijven leggen. Leegstand is in Assen helaas nog steeds aanwezig en trekt in negatieve zin de aandacht. We hebben inmiddels ervaring opgedaan met leegstandscamouflage, waarbij de negatieve uitstraling van een donkere, lege etalage juist wordt omgezet in een mooie en spannende visual.
Wat gaan we de komende jaren doen? In de komende vijf jaar zetten we in op: Sfeervolle verlichting in de donkere dagen. Bijzondere aankleding tijdens bijzondere evenementen of exposities. Reclame voor de binnenstad via banieren langs uitvalswegen en snelwegen. Camouflage van leegstaande panden met aantrekkelijke visuals.
Wanneer zijn we succesvol? We zijn succesvol als we kunnen zeggen dat de binnenstad jaar in jaar uit regelmatig mooi wordt aangekleed. Daarbij streven we naar de volgende kwantitatieve doelstellingen: Meer dan 5 miljoen bezoekers per jaar (= het niveau van 2019). Meer dan €190 miljoen omzet per jaar (= het niveau van 2019). Gemiddelde verblijfsduur meer dan 80 minuten (= het niveau van 2019). Waardering bezoekers en inwoners van de sfeer en uitstraling hoger dan 7,0 (= het niveau van 2019).
24
B - Evenementen Doel van Vaart in Assen en haar belanghebbenden is om de binnenstad van Assen te positioneren als een bruisende binnenstad waar continue wat te beleven is. Een combinatie van grootschalige evenementen (bijv. TT-festival, Koningsdag), maar ook kleinschalige activiteiten (bijv. geclusterd in de zomer- en winterprogrammering, Art Explosion) moeten maken dat inwoners en regioconsumenten de stad regelmatig opzoeken, zowel tijdens winkelopeningstijden als in de avonduren.
Wat gaan we de komende jaren doen? We zetten de goede en cruciale elementen in de evenementenkalender van Assen voort. Daarbij denken we bijvoorbeeld aan de winter- en zomerprogrammering, het Preuvenement, Koningsdag, etc. We versterken en intensiveren de winter- en zomerprogrammering, omdat we zien dat dit programma van grote meerwaarde is voor het bezoek aan de binnenstad. We creëren ruimte voor (bijdragen aan) structurele nieuwe evenementen die de kalender nog verder versterken. We willen bijvoorbeeld de eenmalige Parade en evenementen op het TT-circuit structureel een plekje op de kalender geven. We blijven de regie voeren op de jaarkalender, zodat evenementen goed op elkaar worden afgestemd en zodat er voldoende exposure voor deze evenementen is. We stimuleren de inzet op nieuwe (eenmalige) evenementen en doen hierbij zoveel mogelijk een beroep op beschikbare incidentele middelen (zoals het stadsbrede budget van het OFA).
Wanneer zijn we succesvol? We zijn succesvol als we kunnen zeggen dat de binnenstad jaar in jaar uit regelmatig mooi wordt aangekleed. Daarbij streven we naar de volgende kwantitatieve doelstellingen: Meer dan 5 miljoen bezoekers per jaar (= het niveau van 2019). Meer dan €190 miljoen omzet per jaar (= het niveau van 2019). Gemiddelde verblijfsduur meer dan 80 minuten (= het niveau van 2019). Waardering bezoekers en inwoners voor het evenementenprogramma is hoger dan 7,5.
25
C - Ondernemerschap De binnenstad van Assen is van ons allemaal, maar wordt in grote mate gedragen door haar ondernemers. Met hun aantrekkelijke aanbod en gastvrijheid in retail, horeca en dienstverlening geven zij bezoekers en inwoners redenen om de stad te bezoeken. Ondernemers maken Assen tot koophoofdstad van Drenthe en bezorgen bezoekers en toeristen die unieke gastvrije Drentse ervaring. We willen ondernemers de ruimte bieden te excelleren en hen daarvoor zoveel mogelijk instrumenten bieden. Dit door ondernemers op allerlei manieren te inspireren, informeren, begeleiden en te koppelen. Wat gaan we de komende jaren doen? We zetten in op uniforme, moderne en gastvrije openingstijden. We werken aan een stimuleringsprogramma met een focus op ‘Asser Ondernemerschap’. We zorgen dat het ‘bidbook’, bedoeld om nieuwe ondernemers, formules of investeerders te werven, voor Assen benut goed wordt. We bieden een loket voor startende of gevestigde ondernemers die een vraag of uitdaging hebben.
Wanneer zijn we succesvol? We gaan de goede kant op als Assense ondernemers bovengemiddeld succesvol zijn in het drijven van hun onderneming, wanneer ondernemers met een vraag altijd weten dat ze bij Vaart in Assen terecht kunnen en wanneer het bezoekers opvalt hoe goed, bijzonder en gastvrij Assense bedrijven zijn. Kwantitatief streven we het volgende na: We streven naar ondernemerstevredenheid van minimaal een 7 bij enquêtes onder onze achterban. We houden minimaal 6 inhoudelijke (netwerk)bijeenkomsten per jaar. We streven naar minimaal 50 individuele ondernemerscontacten via het Ondernemersloket per jaar.
26
D - Marketing In de binnenstad van Assen is veel moois te vinden, bijvoorbeeld op gebied van bedrijven, historie, cultuur en evenementen. We werken samen hard aan een excellente binnenstad en zijn daar trots op. Het is ook zaak om zoveel mogelijk (potentiële) bezoekers van de binnenstad te bereiken met die boodschap. City Marketing is daarom een essentieel onderdeel van ons jaarprogramma. We vinden het belangrijk ons te positioneren als Drentse hoofdstad met charme (ons ‘merkhuis’): oorspronkelijk, ongedwongen en robuust, maar ook dynamisch en altijd met aandacht voor kwaliteit. Deze boodschap moet doorvertaald worden richting bezoekers in de regio en daarbuiten. Door deze boodschap structureel naar buiten uit te dragen ontstaat herkenning en richting. Dat doen we als Vaart in Assen met campagnes en (kleinschalige) acties en in samenwerking met gemeente Assen en Marketing Drenthe. Wat gaan we de komende jaren doen? We werken samen met de gemeente Assen aan structurele citymarketing. Onze marketingmedewerker initieert, samen met stakeholders, diverse campagnes en acties. We communiceren frequent met onze doelgroepen, met name rondom kalendermomenten en koopzondagen, zowel fysiek als digitaal.
Wanneer zijn we succesvol? We streven ernaar dat 90% van de stakeholders ons merkhuis kent. We streven ernaar dermate herkenbaar te zijn in onze marketingcommunicatie dat 75% van de ondervraagden tijdens publieksenquêtes minimaal twee kernwaarden van Assen kan noemen. Onze digitale exposure stijgt jaarlijks met minimaal 10%.
27
E - Regie en verbinding Vaart in Assen zorgt voor samenhang en uitvoering in de binnenstad. Dat betekent dat we regie voeren, verbinden en aanjagen. Door deze rol pro-actief in te vullen zorgen we dat samenwerken in de praktijk wordt gebracht, dat dingen gebeuren en dat iedereen weet waar hij of zij aan toe is. Om dit te bereiken investeren we jaarlijks in een professioneel aanjaagteam, waarin naast de eerdergenoemde evenementencoördinator en marketingmedewerker, een centrumregisseur en een backoffice-medewerker cq. projectleider actief is. Dit team zorgt ervoor dat het jaarprogramma uitgevoerd wordt en verantwoording plaatsvindt. Initiëren, afstemmen, (aanvullende) middelen bijeen brengen, uitvoeren, doén. Met het aanjaagteam zijn we zichtbaar actief in de binnenstad en aanspreekbaar door de achterban, ook op onze resultaten. Wat gaan we de komende jaren doen? Met een sterk aanjaagteam zorgen we voor uitvoering van het meerjarenprogramma en de jaarprogramma’s. We geven vorm, inhoud en gezicht aan een goed functionerende en aanspreekbare Stichting Vaart in Assen, met een stevig bestuur. We werken in nauwe afstemming met de bloedgroepen, gemeente Assen en andere stakeholders en zorgen daarmee voor invloed en draagvlak op de juiste plaatsen.
We werken aan verbinding en communicatie in de binnenstad, onder andere door het organiseren van netwerkborrels en thematische bijeenkomsten, maar ook frequent te communiceren met de totale achterban aan stakeholders, onder andere via platform Chainels.
Wanneer zijn we succesvol? We streven naar een situatie waarin we met een efficiënte en compacte organisatie het jaarprogramma goed en volledig kunnen uitvoeren en hierover frequent communiceren met alle stakeholders. Goed bezochte netwerkbijeenkomsten en goed gelezen communicatie-uitingen zijn een tastbaar bewijs en daar streven we naar. Zichtbaarheid en aanspreekbaarheid zijn cruciaal. We vinden het daarbij belangrijk dat het draagvlak, onder besturen, maar ook onder individuele stakeholders van Vaart in Assen groot is.
28
F - Aanvullende accenten Met de introductie van de BIZ willen we ons ook inzetten op enkele nieuwe thema’s, die we van groot belang vinden voor het functioneren van de binnenstad: 1. We reserveren een bedrag voor zogenoemde ‘straatbudgetten’. In de binnenstad vinden op enkele plekken door het jaar heen lokale initiatieven plaats, waarbij een groep ondernemers in een specifiek deel van de binnenstad (bijvoorbeeld een straat, of een plein) een lokaal evenement of lokale activiteit organiseert. Het unieke karakter en de kleinschalige aard maken dat deze initiatieven een goede aanvulling zijn op de evenementenkalender. Tot nu toe moesten initiatiefnemers deze activiteiten volledig buiten Vaart In Assen om financieren. We reserveren nu een budget waar initiatiefnemers van dergelijke activiteiten een beroep op kunnen doen. 2. ‘Meten is weten’ is een bekend gezegde en dat is niet anders voor de binnenstad. We vinden het belangrijk om op basis van meer en betere data te monitoren hoe we ons als binnenstad ontwikkelen. Ook vinden we het belangrijk om te zien of onze inzet impact heeft en zo ja, hoe groot die impact is. Dit bijvoorbeeld aan de hand van het permanent meten van bezoekersaantallen op verschillende plekken in de binnenstad.
Wat gaan we de komende jaren doen? We reserveren jaarlijks een straatbudget en brengen de mogelijkheid om hier een beroep op te doen onder de aandacht bij lokale initiatieven. We bekijken jaarlijks of het budget aansluit bij de behoefte. We verkennen in 2023 welke mogelijkheden er zijn om een meetsysteem (privacy-proof) te installeren in de binnenstad en kiezen voor implementatie van het meest geschikte systeem binnen onze budgetmogelijkheden.
Wanneer zijn we succesvol? We bereiken onze doelen als: Er de komende jaren succesvolle lokale initiatieven worden georganiseerd dankzij het straatbudget en deze initiatieven bijdragen aan de algehele sfeer en aantrekkingskracht van de binnenstad. Er in de komende jaren een goed meetsysteem in de binnenstad wordt gerealiseerd waarmee we de impact van diverse ontwikkelingen, investeringen, activiteiten en evenementen kunnen monitoren.
29
G - Onvoorzien Tot slot willen we jaarlijks een bedrag reserveren voor enkele onvoorziene ontwikkelingen. Twee risico’s kunnen we reeds benoemen: Op dit moment bedraagt het aantal potentieel bijdrageplichtigen circa 640 (eigenaren en ondernemers gecombineerd). De verwachting is echter dat er de komende jaren op een aantal plekken winkels naar woningen zullen omgebouwd (zoals in het Forum). Op het moment dat een niet-woning wordt omgezet naar een woning, vervalt ook de bijdrageplicht aan de BIZ. We anticiperen hierop door jaarlijks een post onvoorzien op te nemen, waarbij we globaal inschatten hoe het aantal niet-woningen zich zal ontwikkelen. Tot nu toe hebben we informeel van de gemeente vernomen dat er geen perceptiekosten (uitvoeringskosten voor het innen van de BIZbijdrage) door de gemeente in rekening zal worden gebracht. Een en ander zal naar verwachting bekrachtigd worden in een uitvoeringsovereenkomst, die door het college van B&W van gemeente Assen en VIA wordt ondertekend. Veiligheidshalve houden we tot die tijd, specifiek in de jaarbegroting 2023, een reservering aan, mocht de gemeente toch besluiten om perceptiekosten door te rekenen.
30
8 - Begroting op hoofdlijnen
Omschrijving
Bedrag
Beschikbare dekking
€290.000
Aanvullende dekking BIZ
€165.500
Kosten
Bedrag
Aankleding
€57.000
Evenementen
€140.000
Ondernemerschap
€35.000
Marketing
€50.000
Regie en verbinding
€136.000
Overig (straatbudget, monitoring, loket)
€25.000
Onvoorzien
€12.500
Totale kosten
€455.500
31
9 - Toelichting op het jaarprogramma 2023 Aankleding
Sfeerverlichting in de winterdagen is één van de belangrijkste methodes om de binnenstad sfeervol aan te kleden. We reserveren een bedrag van €40.000,- voor het leasen en plaatsen (??) van de sfeerverlichting.
Een bedrag van €7.000,- benutten we om langs de uitvalswegen banieren op te hangen die aandacht vragen voor de binnenstad.
We gaan door met het camoufleren van leegstaande winkelruimtes door deze thematisch te bestickeren. We reserveren hier een bedrag van €10.000,- voor.
Evenementen
De zomer- en winterprogrammering vormt een belangrijke toevoeging aan de evenementenkalender van Assen. De primaire verantwoordelijkheid voor een goed gevuld en samenhangend programma ligt bij Vaart in Assen. Zowel voor de zomer- als voor de winterprogrammering reserveren we een bedrag van €15.000,-. Met deze basis gaan we op zoek naar aanvullende middelen voor een goed gevuld programma.
Koningsdag is een essentieel onderdeel van de evenementenkalender in de binnenstad. Een goede Koningsdag hoort bij Assen. De primaire verantwoordelijkheid voor het organiseren van Koningsdag ligt bij VIA. We reserveren een bedrag van €10.000,-.
Art Explosion is een festival dat al jaren niet meer weg te denken is uit het straatbeeld van Assen. VIA is opdrachtgever aan Stichting Art Explosion. We dragen in 2023 €10.000,- bij aan het festival.
Confom afsprakan met de gemeente, zoals vastgelegd in het Binnenstadsconvenant, is VIA verantwoordelijk voor de evenementenregie in de binnenstad. Voor deze rol is een bedrag van €50.000,- beschikbaar. De evenementencoördinator zorgt ervoor dat er een goede samenhangende evenementenkalender ontwikkeld wordt, dat organisatoren op weg geholpen worden waar nodig en dat er een goede afstemming is met de verantwoordelijke diensten (gemeente, politie, brandweer). Ook brengt hij nieuwe initiatieven in beeld en brengt aanjagers en budgetten bijeen.
32
Voor het jaarlijkse Preuvenement, als kickoff van het najaar, stelt Vaart in Assen in 2023 €20.000,- beschikbaar.
De evenementenkalender van Assen is goed gevuld. Maar we zien nog diverse kansen om deze (kwalitatief) te versterken. Voor 2023 denken we bijvoorbeeld aan continuering van de eenmalige evenementen Parade en City Demo. Voor het introduceren van nieuwe evenementen reserveren we een bedrag van €25.000,-.
Ondernemerschap
In 2023 is het realiseren en waarborgen van uniforme en moderne openingstijden een speerpunt. We willen hier actief mee aan de slag en reserveren een bedrag van €5.000,- voor communicatie en andere bijbehorende zaken.
Onderdeel van onze doelstellingen is het stimuleren van ondernemerschap en het inspireren van ondernemers. In 2023 willen we minimaal 3 bijeenkomsten en/of workshops organiseren op thema’s als ondernemerschap, gastvrijheid, digitalisering, etc. We reserveren hiervoor een bedrag van €10.000,-.
Vanaf 2023 willen we specifiek inzetten op een Ondernemersloket: een zichtbare plek (bijv. via een eigen website) waar je terechtkomt voor al je vragen rondom het starten van je bedrijf, het functioneren in de binnenstad, omgaan met gemeente, subsidies en vergunningen, etc. Voor de ontwikkeling van en de inzet binnen het Ondernemersloket reserveren we een bedrag van €20.000,-.
33
Marketing
We willen onze unique selling points, onze Evenementen en natuurlijk onze ondernemers volop onder de aandacht brengen. Dat doen we onder andere door aan te haken bij het gemeentelijk city marketing budget. Dit gaat ‘met gesloten beurzen’.
Als binnenstad moeten we daarnaast elk jaar onze eigen marketingcontent ontwikkelen: op de social media, in de buitenruimte, voor acties en campagnes, etc. Hiervoor is er binnen het aanjaagteam een medewerker actief. Haar inzet kost circa €30.000,- per jaar.
Voor communicatiemiddelen en diverse kleinschalige acties (bijv. rond Valentijnsdag of Moederdag) reserveren we een bedrag van €20.000,-.