CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

3. Accountantsverslag GKB 2022

Raadsvergadering 15 juni 2023, gemeente AssenBij agendapunt: Jaarstukken 2022 en concept begroting 2024 gemeenschappelijke regeling GKB11.844 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Managementletter & Accountantsverslag Controlejaar 2022

Openstaande punten - Gebeurtenissen na balansdatum

Aan het bestuur van Gemeentelijke Kredietbank Drenthe Overcingellaan 15 9401 LA Assen Tynaarlo, 3 april 2023

Uitkomsten controle en overige informatie Geacht Bestuur,

Op grond van de wet en de gedrags- en beroepsregels van de NBA rapporteren wij ook formele aspecten van de accountantscontrole. Hierbij moet u denken aan zaken zoals onafhankelijkheid en fraude.

Hierbij brengen wij verslag uit van onze bevindingen met betrekking tot de interimen jaarrekeningcontrole over het jaar 2022. In de managementletter staan wij stil bij risicomanagement, de relevante bedrijfsprocessen en de geautomatiseerde omgeving die raakvlakken hebben met de jaarrekeningcontrole.

Tot slot hebben wij in dit verslag enkele aandachtspunten en actuele ontwikkelingen met betrekking tot fiscaliteit en verslaggeving opgenomen in de bijlagen.

Wij hebben hierbij de risico’s in kaart gebracht en vervolgens beoordeeld of uw organisatie middels management & control en administratieve organisatie inclusief interne controles haar ‘verdediging’ goed op orde heeft. Ook hebben wij aandacht besteed aan de zichtbare elementen van ‘gedrag en cultuur’ en 'goverance en toezicht' binnen uw organisatie.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Mochten er nog vragen zijn, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Wij geven graag een toelichting op onze bevindingen en daarmee verbonden aanbevelingen.

In het accountantsverslag brengen wij verslag uit van onze bevindingen met betrekking tot de jaarrekeningcontrole. In ons verslag staan wij stil bij de reikwijdte en de belangrijkste uitkomsten van de accountantscontrole. Hierin zijn de belangrijkste aandachtsgebieden en bevindingen vanuit de jaarrekeningcontrole, alsmede de gecorrigeerde en ongecorrigeerde controleverschillen in de jaarrekening opgenomen. Tevens staan wij in dit verslag stil bij de realisatie van de cijfers over het boekjaar en het bestuursverslag.

Met vriendelijke groeten, Namens Team Afier,

Wij hebben onze bevindingen middels een conceptverslag afgestemd met de directeur a.i. op 16 maart 2023.

drs. J.H. Kreuze RA RE

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

HANDTEKENING Afier Auditors B.V.

2

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................................................................................................................................................................................................................ 3 1.

Belangrijke punten uit de accountantscontrole op één A4 ................................................................................................................................................. 4

2.

Accountantsopinie en belangrijke ontwikkelingen .............................................................................................................................................................. 5

3.

Risicomanagement .................................................................................................................................................................................................................. 6

4.

Evaluatie van de vier niveaus van interne beheersing ........................................................................................................................................................ 8

5.

Financiële positie................................................................................................................................................................................................................... 25

6.

Uitkomsten jaarrekeningcontrole (Uitkomsten van controles volgens toepasselijke jaarrekeningrecht) ................................................................... 26

7.

Achtergronden bij accountantscontrole ............................................................................................................................................................................. 37

Bijlage I Fasering ten aanzien van control .................................................................................................................................................................................. 41 Bijlage II Financieel management, planning en control ............................................................................................................................................................ 42 Bijlage III Algemene fiscale aandachtspunten en actuele ontwikkelingen ............................................................................................................................. 43

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

3

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

1. Belangrijke punten uit de accountantscontrole op één A4 Volwassenheid risicomanagement

Bevindingen bedrijfsprocessen

•

•

•

De grote mate van betrokkenheid van leidinggevenden bij de dagelijkse bedrijfsvoering speelt een belangrijke positieve rol in het stelsel van risicomanagement bij de GKB. De aanpassing van het mandaatbesluit uitwerking van het intern controleplan zijn belangrijke aandachtspunten voor de toekomst.

• •

Belangrijke bevindingen zien toe op het inkoopproces, hetgeen niet is gewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar. Het proces onderliggend aan het vastleggen van opbrengsten afkomstig van cliënten (zelfbetalers) moet worden verbeterd gezien de toename van deze activiteiten. Het personeelsproces kan middels de invoer van een standenregister worden verbeterd.

Achtergronden accountantscontrole

Financiële positie en ontwikkelingen

• •

•

•

We hebben geen fraude geconstateerd naar aanleiding van de controle. We hebben nog geen bevestiging bij de jaarrekening ontvangen van het dagelijks bestuur. Als gevolg van overige dienstverlening vanuit onze accountantsorganisatie naar de jaarrekeningcontrole is er sprake van een onafhankelijkheidsrisico. Dit risico is gemitigeerd door het instellen van de opdrachtgerichte kwaliteitsbeoordeling op het controledossier 2022.

•

Het aandeel cliënten dat zelf betaalt voor de dienstverlening van de GKB is het afgelopen jaar fors toegenomen (2022: 1,4 miljoen t.o.v. 2021: 1,05 miljoen). Een toename van 33%. Dit is een belangrijke trend gelet op het mogelijke scenario van toekomstige verzelfstandiging van de GKB. Evenals 2021 is het boekjaar 2022 afgesloten met een negatief resultaat. Waar in 2021 nog sprake was van een verlies van 561.000 euro, heeft de GKB 2022 afgesloten met een verlies van 883.000 euro. Als gevolg hiervan kent de GKB per ultimo 2022 een negatief eigen vermogen van 834.000 euro dat zal worden aangezuiverd door de deelnemende gemeenten.

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

Samenwerking

•

•

•

We hebben nog geen controleverklaring afgegeven bij de jaarstukken 2022 met betrekking tot de getrouwheid. We zullen een afkeurend oordeel afgegeven bij de jaarstukken 2022 met betrekking tot de financiële rechtmatigheid als gevolg van het niet naleven van de Europese Aanbestedingswetgeving\ met betrekking tot de inkopen bij AKSI Automatisering en Randstad Uitzendbureau.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

•

4

Wij kijken terug op een goede samenwerking met de medewerkers van de GKB en een intensief controleproces. Ondanks de personele wisselingen op onder andere de financiële administratie is de controle goed verlopen.

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

2. Accountantsopinie en belangrijke ontwikkelingen De Gemeentelijke Kredietbank Drenthe staat per heden voor een aantal grote uitdagingen. Met het voorgenomen besluit om per 1 januari 2025 tot opheffing van de gemeenschappelijke regeling over te gaan, zijn diverse ontwikkelingen in gang gezet om tot een succesvolle afwikkeling van dit traject te komen. Binnen dit traject is per heden sprake van drie mogelijke scenario's, waaronder verzelfstandiging tot de mogelijkheden behoort. Deze ontwikkelingen vinden hun doorwerking in de gehele organisatie. Zo heeft de Gemeentelijke Kredietbank de afgelopen jaren te kampen met een hoog personeelsverloop en wordt personeel extern ingehuurd. Tevens is de directeur die vele jaren werkzaam is geweest voor de GKB per 1 oktober 2022 vertrokken en is een nieuwe directeur a.i. aangetreden. Ondanks de vele personele wisselingen en onzekerheid met het oog op de toekomst is bij ons de algemene indruk bekleven dat uw organisatie gedreven en betrokken is gebleven om haar maatschappelijke taak in aanloop van de voorgenomen opheffing op een zo goed mogelijke wijze te blijven vervullen. Gedurende het najaar van 2022 hebben wij stilgestaan bij uw administratieve processen en de daarin getroffen maatregelen van interne beheersing.

Op hoofdlijnen is de inrichting van uw administratieve organisatie en stelsel van interne beheersing gelijk gebleven, hetgeen gezien de huidige omstandigheden van uw organisatie begrijpelijk is en in lijn ligt met de indrukken opgedaan uit eerdere besprekingen die wij met u hebben gevoerd. Desondanks nemen wij graag van de gelegenheid gebruik om bepaalde risico's binnen uw stelsel van interne beheersing aan te stippen, mede gezien het feit dat aanstaande opheffing van de bedrijfsvoering en de daarmee gepaard gaande onzekerheid in zijn algemeenheid het risico dat een leemte in interne beheersing oneigenlijk wordt benut mogelijkerwijs kan vergroten. Zo is het voor alle medewerkers op de financiële administratie mogelijk om de vereiste functiescheiding vanuit het mandaatbesluit bij de goedkeuring van facturen te omzeilen en is het mogelijk om stamgegevens van crediteuren te wijzigen, waardoor er binnen het betaalproces leemtes bestaan die kunnen worden benut om onterecht gelden te onttrekken aan de GKB. Hoewel hierop met bijvoorbeeld een jaarlijkse controle op wijzigingen in crediteurenstamgegevens enige interne controlemaatregelen op zijn ingericht, achten wij het raadzaam dit stelsel van maatregelen te versterken. Omstreeks eind februari 2023 heeft de cijfermatige controle van de jaarrekening plaatsgevonden.

De algemene indruk is dat dit traject voorspoedig is verlopen en dat de GKB de controle goed heeft voorbereid. In overeenstemming met voorgaande jaren is sprake van een aanzienlijk bedrag aan onrechtmatige bestedingen, voortkomend uit het niet naleven van de Europese Aanbestedingsrichtlijnen en aanverwante wet- en regelgeving voor inhuur van tijdelijke personeelsleden en dienstverlening ten aanzien van uw automatisering. Voorgaande heeft geleid tot een afkeurend oordeel inzake de rechtmatigheid van de jaarrekening. Tevens was gezien de overgang van de dagelijkse leiding van de GKB sprake van bijzonderheden ten aanzien van de naleving van de Wet Normering Topinkomens, waarbij is gebleken dat diverse emolumenten en kostenvergoedingen voortvloeiend uit ten aanzien van de uitdiensttreding niet als vergoeding waren aangemerkt. Een belangrijk aandachtspunt in onze controle was de verantwoording Wet Normering Topinkomens (WNT) in verband met het vertrek van de voormalig directeur. We hebben hier tijdig afstemming met de GKB over gehad. Naar aanleiding van onze controle resteren geen bevindingen ten aanzien van de WNT. Ondanks het voorlopige besluit tot staking van de activiteiten vanaf 2025 is de jaarrekening opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. Dit betekent onder andere dat er geen bijzondere waardeverminderingen zijn doorgevoerd in de jaarrekening.

De jaarrekening is opgesteld op continuïteitsbasis aangezien het besluit tot opheffen nog voorwaardelijk is en op het moment van opstellen van de jaarrekening nog niet definitief is. In de volgende hoofdstukken zijn de detailbevindingen ten aanzien risicomanagement en de interne beheersing nader uiteengezet, gevolgd door een korte beschrijving van uw financiële positie, waarna de uitkomsten van en achtergronden bij de accountantscontrole worden toegelicht.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

5

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

3. Risicomanagement 3.1 Overzicht aanpak interimcontrole Vanuit uw missie en visie werkt u aan uw doelstellingen. Het grootste risico voor uw organisatie is het niet bereiken van de gestelde doelen. Om dat te voorkomen en om waarden en middelen te beschermen doet u aan risicomanagement en heeft u een aantal ‘verdedigingslijnen' opgeworpen. Van missie en visie en strategie nemen wij kennis. Risicomanagement is voor onze controle van belang, maar voor de controle van de jaarrekening niet doorslaggevend. Van alle ‘verdedigingslijnen’ nemen we kennis maar we geven alleen over opzet en bestaan van de bedrijfsprocessen en IT-beheersing een oordeel. In de controleaanpak combineren wij systeemgerichte (waar mogelijk) – en gegevensgerichte controles. Bij systeemgerichte controle wordt van deze ‘verdedigingslijnen’ ook de werking onderzocht. Met de hulp van data-analyse-middelen wordt de kwaliteit van gegevensgerichte werkzaamheden verhoogd, en leidt waar mogelijk ook tot een efficiëntere controleaanpak.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

6

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

3.2 Fasering van het ‘in control’ zijn

Risicomanagement en de daarmee verbonden ‘verdedigingslijnen’ kunnen wij presenteren in een groeimodel. Het in beeld hebben van de AOIB is het startpunt en een randvoorwaarden voor onze accountantscontrole. De fase van 'maximaal control' is bereikt wanneer er sprake is van voldoende fundament voor een ‘in control’ statement. Het is aan u om het gewenste stadium te definiëren die passend is bij uw organisatie. Ons uiteindelijke doel is om de accountantscontrole aan te laten sluiten op de mate van het ‘in control’ zijn van uw organisatie. Zou u op dit moment een ‘in control’-statement als toezichthouder of bestuurder durven tekenen? Op basis van onze interimcontrole en de interviews die wij hebben gehouden schatten wij uw positie zoals hieronder weergegeven in. Deze inschatting betreft een algeheel beeld van uw organisatie waarbij bepaalde criteria van de ‘hogere’ fases al wel deels aanwezig kunnen zijn. Wij hebben ook de vergelijking met voorgaand jaar weergeven. Wij zien daarin gezien de situatie van de GKB geen grote ontwikkelingen ten opzichte van voorgaand jaar. In bijlage I Fasering van het ‘in control’ zijn is een nadere toelichting op de verschillende fases opgenomen.

Vorig jaar

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

7

Huidig jaar

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

4. Evaluatie van de vier niveaus van interne beheersing 4.1 Verdedigingslijnen Vanuit de accountantscontrole hebben wij aandacht voor de interne beheersing, ook wel de ‘verdedigingslijnen’’ van uw organisatie. De verdediging is gericht op het tegengaan van risico’s die uw organisatie loopt. De verdediging wordt versterkt door procedurele, organisatorische en technische (automatiserings-) maatregelen. En toch blijven wij ervan overtuigd dat de mens de belangrijkste rol speelt in deze verdediging. Als mensen-voor-cijfers hebben we daar aandacht voor. Wij bespreken onze observaties over uw team, de interacties in de (financieel-administratieve) processen en het financieel bewustzijn graag, maar zijn daarmee voorzichtig. Immers zijn wij geen organisatiepsychologen en kunnen dan ook geen oordelen over genoemde aspecten geven. Wel kunnen wij u wijzen op dit belangrijke fundament van uw verdediging. Wij benaderen interne beheersing graag top-down. Vandaar dat wij werken vanuit deze vier verdedigingslijnen. In onderstaand figuur hebben wij de verhoudingen weergegeven. Wij hebben het overall overzicht in de tabel op de volgende pagina kort uitgewerkt. Wij zijn van nature gericht op risico’s en het tegengaan daarvan. Kortom, wij richten ons op ‘daar waar het fout kan gaan’ en geven u een advies omtrent het mitigeren van het genoemde risico.

Alle elementen van uw verdediging die goed functioneren krijgen daardoor minder aandacht in onze rapportage.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

8

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

4.2 Totaaloverzicht processen De inrichting van de bedrijfsprocessen en de daarin faciliterende ICT (B) zijn het fundament voor de jaarrekening en daarmee een belangrijk onderdeel van onze interimcontrole. De invulling van het proces van planning & control en daarbinnen de controllersfunctie (C) dienen de adequate werking van de bedrijfs- en IT-processen te faciliteren en dragen bij aan een organisatie brede mate van 'in control' zijn. Ook dit aspect is onderdeel van onze interimcontrole, echter niet met dezelfde diepgang als de uitvoerende processen. Daarnaast hebben we aandacht voor opzet en bestaan van governance en de wijze van toezicht houden (D). Echter uiteindelijk blijft het ‘mensenwerk’ en is gedrag en cultuur (A) van doorslaggevende betekenis van de kwaliteit van ‘defensie’-lijnen in uw organisatie. Deelonderzoeken op B1 en B2 zijn gericht op risico's voor de jaarrekening. Significante tekortkomingen communiceren wij op grond van wet- en regelgeving met de met governance belaste personen. Hieronder vindt u een samenvatting van de verdedigingslijnen in uw organisatie:

Verdedigingslijn Aanspreekpunt Rol accountant Paragraaf in dit hoofdstuk

Gedrag en cultuur Bestuur en management Beperkt onderzoek A

Bedrijfsprocessen Proceseigenaren en medewerkers Deelonderzoeken B1

ICT1 IT-manager, applicatiebeheerder Deelonderzoeken B2

Management en P&C Bestuur / directie en controller Beperkt onderzoek C

Governance en toezicht Raad van Toezicht Beperkt onderzoek D

1 Het fundament van de bedrijfsprocessen is de IT. Inrichting en beheer van applicaties en platformen. Daarmee valt verdedigingslijn B uiteen in B1 en B2.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

9

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

4.3 Overzicht bevindingen Om u in een overzicht de uitkomst van onze controles mee te geven hebben wij deze bevindingen verkort weergegeven en geclassificeerd in onderstaand overzicht. Wij hebben deze geclassificeerd naar verbeterpunten en significante tekortkomingen. Indien een bevinding uit voorgaande jaren is opgevolgd hebben wij dat hier ook weergegeven. Het opgenomen cijfer/letter verwijst naar de detailbevindingen in volgende hoofstukken.

Classificatie van bevindingen Opgevolgd

1

4

9

10

14

Verbeterpunt

2

8

11

12

13

Significante tekortkoming

3

5

6

7

15

16

17

18

Legenda Bedrijfsprocessen IT-Processen

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

10

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

A. Gedrag en cultuur kunnen worden beïnvloed Wanneer we kijken naar overtuigingen voor cultuur en gedrag vanuit een intern beheersingsperspectief, dan moeten deze in dienst staan van het bewerkstelligen van betrouwbare financiële verslaggeving, het behalen van operationele doelen, het naleven van wet- en regelgeving en het veiligstellen van bedrijfseigendommen. Een belangrijk onderdeel van het beheersen van cultuur en gedrag is het meegeven van een set gemeenschappelijke overtuigingen aan de mensen binnen een organisatie. Overtuigingen worden hierin breed gedefinieerd en omvatten alle gemeenschappelijke overtuigingen die medewerkers binnen de organisatie worden geacht te hebben geïnternaliseerd. Hieronder vallen onder andere de missie, visie, doelen, ethische standaarden en algemene gedragsvoorschriften. Een organisatie zal immers nooit in staat zijn om alle te maken afwegingen, te verrichten handelingen en na te leven principes kunnen vastleggen in regels en procedures. Hierbij is wel van belang om te onderkennen dat het niet ophoudt bij enkel het formuleren van overtuigingen in een ethische code, bedrijfscode of mission statement. Er zal zorg moeten worden gedragen dat deze overtuigingen opgenomen worden in de organisatie en dat de overtuigingen zo zijn geformuleerd dat deze kunnen bijdragen aan het mitigeren van risico's.

Omdat bovenstaande aspecten niet eenvoudig door ons te meten zijn richten wij ons op enkele zichtbare thema's van ‘gedrag en cultuur’. Hieronder hebben wij onze observaties bij deze thema's ten aanzien van uw organisatie weergegeven zonder een totaaloordeel over ‘cultuur en gedrag’ te geven. De inhoudelijke beoordeling van de genoemde maatregelen hebben wij niet uitgevoerd.

Thema’s

Ja

Beschikbaarheid en toegankelijkheid bedrijfscode Communicatie en trainingen op het gebied van gedrag en cultuur ‘tone at the middle’ Bewustzijn goed wachtwoordgebruik Reglement extern (thuis)werken Klachtenregeling Klokkenluidersregeling / vertrouwenspersoon

V

Aandacht voor gedrag en cultuur ten aanzien van risicomanagement

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

Nee

V V V V V

V

Toelichting De bedrijfscode toegankelijk voor het personeel maar niet extern te raadplegen. Vanuit onze beoordeling van uw bedrijfsprocessen speelt de betrokkenheid van de leidinggevenden een belangrijke rol in uw stelsel van risicomanagement. Toegang tot de kernapplicaties en het netwerk is op adequate manier beveiligd. Er is enkel een instructie aanwezig hoe in te loggen op de beveiligde werkomgeving. Er is een klachtenregeling die benaderd kan worden vanuit de website. Er is sprake van een regeling 'melding vermelding vermoeden misstand'. Tevens is er een vertrouwenspersoon aangesteld die jaarlijks rapporteert aan de directie en het MT Gedrag en cultuur wordt niet expliciet meegewogen in de risicoanalyse en het interne controleplan. De bedrijfscultuur heeft impact op onder andere de risicobereidheid van de organisatie en betreft vanuit het cultuurhuis van de DNB het fundament van risicomanagement voor de organisatie. 11

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Thema’s Gedrag en cultuur onderdeel van de agenda bestuur

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

Ja V

Nee

Toelichting Cultuur is een belangrijk onderdeel in het kader van de toekomstplannen van de GKB, indien de werkzaamheden opgaan in een nieuwe organisatie.

12

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

B1. Bedrijfsprocessen Onder bedrijfsprocessen verstaan we de operationele processen van uw organisatie. In uw organisatie hebben wij diverse processen benoemd die wij van belang achten voor de ‘defensie’ in uw organisatie in het kader van de jaarrekeningcontrole. Wij hebben op basis van onze bevindingen vanuit de interimcontrole per proces de mate van in 'in control' weergeven op basis van onze professionele inschatting. Totaaloverzicht

Bedrijfsproces Facturatie Beschermingsbewind en schuldhulpverlening Kredietverlening Inkopen en betalingen Personeel en salarisadministratie

Algehele conclusie vorig jaar ■ ◊ ◊ □ ◊

Algehele conclusie huidig jaar ◊ ◊ ◊ □ ◊

■ ◊ □ -

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

13

Legenda Proces is volgens onze waarneming 'in control'. Proces is grotendeels 'in control', maar er is ruimte voor verbetering Proces is niet 'in control', er zijn significante tekortkomingen Niet vastgesteld

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Detailbevindingen bedrijfsprocessen In onderstaande tabel leest u de detailbevindingen van onze controle voor het onderdeel bedrijfsprocessen en de daarbij horende aanbevelingen. In de kolom ‘conclusie’ zijn de volgende opties opgenomen: Conclusie Opgevolgd Verbeterpunt Significante tekortkoming

Toelichting Bevinding uit voorgaand jaar is opgevolgd. Een punt dat op termijn verbeterd zou kunnen worden. Een punt waarbij de kans op een materiele fout in de jaarrekening hoog is en op korte termijn verbeterd moet worden.

Bevinding Facturatie Gemeenten 1 Voorgaand jaar hebben we vastgesteld dat er overwegend handmatige handelingen in het facturatieproces plaatsvinden, waarmee dit proces gevoelig is voor fouten.

Aanbeveling

Conclusie

We hebben vastgesteld dat vanaf 2021 het aantal handmatige handelingen in het facturatieproces is verminderd en meer gebruik wordt gemaakt van automatische bewerking van de output uit Smart. Onze bevinding is hiermee komen te vervallen.

Opgevolgd

Wij bevelen u aan de rechtmatigheid van beschermingsbewind- en de schuldhulpverleningsdossiers zoals opgenomen in het intern controleplan periodiek uit te voeren en vast te leggen. Voor de richtlijnen van een intern controleplan verwijzen we naar de detailbevindingen financieel management.

Verbeterpunt

Beschermingsbewind en Schuldhulpverlening 2 Dossiercontroles beschermingsbewind en schuldhulpverlening zijn beperkt betrokken in de interne controle. Hierdoor loop u het risico dat mogelijke onrechtmatigheden binnen deze processen niet tijdig ontdekt worden.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

14

Reactie van directie en management

Het interne controleplan wordt uitgevoerd. Het aanbrengen van verbeteringen in het interne controleplan wordt in 2023 opgepakt.

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Bevinding Kredietverlening 3 Wij hebben vastgesteld dat één medewerker die zowel bij kredietverlening als de financiële administratie betrokken is de bevoegdheden geniet tot het zowel aanmaken als fiatteren van kredieten onder de 10.000 euro. Tegelijkertijd is deze persoon ook beheerder van de rechten in de financiële administratie (Exact Globe) en beheerder in de rechten van het systeem voor het fiatteren van facturen (Scansys).

4

Vanuit bovenstaande is dermate veel vermenging van rechten gebleken dat sprake is van onvoldoende functiescheiding, waardoor u het risico loopt dat de ruime rechten worden gebruikt voor het onterecht klaarzetten van betalingen en de beheerrechten in Exact Globe worden gebruikt om deze betalingen te verhullen. Vanuit voorgaand jaar: De manager financiën & control en ICT heeft alle rechten binnen Allegro waarbij deze de mogelijkheid heeft om kredietaanvragen aan te maken, goed te keuren en uit te betalen. Hierdoor bestaat het risico dat onterechte leningen worden verstrekt aan (fictieve) aanvragers.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

Aanbeveling

Conclusie

Reactie van directie en management

Door primaire functiescheiding aan te brengen tussen de afdeling kredietverlening en de afdeling financiële administratie, bent u in staat te waarborgen dat functievermenging niet leidt tot onterechte betaalopdrachten.

Significante tekortkoming

Door wijzigingen in het management ontstaat de mogelijkheid om de aansturing van de teams financiële administratie en kredietverlening te veranderen. We gaan een controller werven die verantwoordelijk wordt voor zowel financiële administratie als kredietverlening. Gelijktijdig gaan we de functiescheiding verbeteren waarbij een dergelijke vermenging niet meer voor kan komen.

In 2022 hebben wij geconstateerd dat de betreffende functionaris niet over dezelfde rechten beschikt. Derhalve is deze bevinding opgevolgd.

Opgevolgd

15

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Bevinding Inkopen en betalingen 5 In de financiële administratie is het mogelijk zelfstandig crediteurenstamgegevens te wijzigen. Tevens vindt geen externe verificatie plaats bij het wijzigen van crediteurenstamgegevens. Momenteel vindt de controle op gewijzigde crediteurenstamgegevens eenmaal per jaar plaats, echter niet door een functionaris die functioneel gescheiden is van het inkoopproces. Het risico bestaat hierdoor dat crediteurenstamgegevens onjuist worden gewijzigd, met mogelijk onterechte betalingen tot gevolg.

Aanbeveling

Conclusie

Reactie van directie en management

Door de inrichting van een periodieke controle op wijzigingen in crediteurenstamgegevens en deze verantwoordelijkheid te beleggen bij een functionaris die niet betrokken is bij het inkoop- en betaalproces, bent u in staat foutieve wijzigingen in stamgegevens te detecteren en te corrigeren.

Significante tekortkoming

Het proces zal worden aangepast. Voortaan wordt de interne controle gedaan door die persoon die niet bij het inkoopproces betrokken is. Daarnaast gaan we per kwartaal de stamgegevens controleren in plaats van één keer per jaar

6

Door de controle door een tweede functionaris af te dwingen in Scansys en de mogelijkheid tot het handmatig boeken van facturen in Exact Globe te dichten, bent u in staat te waarborgen dat alle inkoopfacturen worden gecontroleerd alvorens tot betaling wordt overgegaan.

Significante tekortkoming

Alleen één persoon kan facturen handmatig boeken. Controle door een 2e persoon is al ingericht binnen Scansys. Automatisch toewijzen van een budgethouder wordt op dit moment al onderzocht door ICT. Daarnaast willen we nog een wijziging doorvoeren in het proces door facturen altijd goed te laten keuren door een leidinggevende en alle facturen boven 10.000 ook nog eens door de directeur.

De inrichting van het mandaatbesluit zoals ingeregeld in het factuur-fiatteringssysteem Scansys kan worden omzeild doordat de budgethouder handmatig toegewezen wordt. Tevens kunnen facturen door alle gebruikers handmatig geboekt en betaalbaar worden gesteld binnen de financiële administratie ondergebracht in Exact Globe. Hierbij bestaat het risico dat betalingen worden verricht voor facturen waarvoor de onderliggende prestaties niet door de GKB zijn ontvangen.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

16

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Bevinding 7 Er is geen sprake van een formeel aanbestedingsproces bij het plaatsen van bestellingen. Hierdoor bestaat het risico dat inkopen onrechtmatig plaatsvinden.

8

Naleving van het mandaatbesluit is geen onderdeel van het interne controleplan. Ook hebben wij geconstateerd dat het mandaatbesluit dermate verouderd is dat de dagelijkse praktijk hiermee niet meer overeenstemt. Hiermee loopt u het risico dat besluiten tot inkopen worden gemaakt door functionarissen die formeel niet over dit mandaat beschikken.

9

Vanuit voorgaand jaar: Er vindt geen controle plaats op betaalbatch in de bankapplicatie ten opzichte van de betaalbatch in de financiële administratie in Exact Globe. Hierdoor is handmatige bewerking van inleesbestanden tussen het moment van uitdraaien uit Exact Globe en het inlezen in de bankmutatie mogelijk, teneinde rekeningnummers in betaalbestanden aan te passen en daarmee frauduleuze betalingen te verrichten.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

Aanbeveling Wij bevelen u aan om het aanbestedingsproces in te regelen in de bestellingsprocedure, waarbij inkopen alleen bij een toegewezen leverancier kunnen plaatsvinden. Middels het contractenbeheer kan vervolgens tijdig een signaal worden afgeven dat een leverancierscontact verlengd moet worden en nieuw aanbestedingsmoment plaatsvindt. Door het herijken en vervolgens formeel inrichten van het mandaatbesluit in de fiattering van inkoopfacturen, bent u in staat te waarborgen dat inkoopmandaten niet worden overtreden.

Conclusie Significante tekortkoming

Reactie van directie en management Zodra er duidelijkheid is over de toekomst van de GKB zullen we dit proces inregelen.

Verbeterpunt.

Dit punt zal de komende maanden uitgewerkt worden. De mandaten zullen herzien worden rekening houdende met de wijzigingen in de organisatiestructuur. Daaraan gekoppeld worden de autorisaties in Scansys voor het goedkeuren van facturen.

Vorig jaar bevolen wij u aan bij goedkeuring van de betaalbatch in de betaalapplicatie een controle middels hash-totalen uit te voeren op basis van de betaalbatch in Exact Globe. Deze bevinding is in 2022 opgevolgd.

Opgevolgd

17

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Bevinding 10 Vanuit voorgaand jaar: Er zijn negen ABN bankpassen/accounts binnen de organisatie die rechten hebben in het ABN betaalpakket. Echter zijn er vier daarvan niet meer in gebruik, doordat de werknemers niet meer werkzaam zijn binnen de organisatie. Deze bankpassen zijn echter nog niet geblokkeerd. Personeel en salarisadministratie 11 Er wordt geen gebruik gemaakt van standenregisters om de maandelijkse mutaties in de salarisadministratie te controleren. De salarisadministratie is uitbesteed aan de gemeente Tynaarlo, echter blijft de GKB zelf verantwoordelijk voor de maandelijkse verloning en uitbetaling van salarissen. Hierdoor loopt u het risico dat onjuiste mutaties in de salarisadministratie niet worden ontdekt. 12 Er vindt geen controle plaats op de door de gemeente Tynaarlo toegepaste parameters voor pensioenen en sociale lasten. Hierdoor bestaat het risico dat als gevolg van onjuiste parameters de GKB niet aan wettelijke verplichtingen als werkgever voldoet door onvolledige afdracht van sociale lasten of pensioenpremies.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

Aanbeveling Wij hebben vastgesteld dat in 2022 alle functionarissen op dit moment een persoonsgebonden betaalpas bezitten en dat oude bankpassen geblokkeerd zijn. Daarmee is deze bevinding opgevolgd in het huidige jaar.

Conclusie Opgevolgd

Reactie van directie en management

Wij bevelen u aan om maandelijks een standenregister op te vragen bij de salarisverwerker en voorafgaand aan de salarisbetaling vast te stellen dat alle bijzondere mutaties te verklaren zijn vanuit de daartoe geldende afspraken.

Verbeterpunt

We gaan in 2023 het maandelijkse standenregister opbouwen.

Door bij wijzigingen in te hanteren parameters te controleren of deze door de salarisverwerker juist zijn opgenomen in de salarisadministratie, bent u in staat te waarborgen dat eventuele fouten niet leiden tot onvolledige afdracht van sociale lasten of pensioenpremies.

Verbeterpunt

We gaan deze controle beleggen bij de nieuw aan te nemen controller

18

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

B2. ICT-processen Het beheer van de ICT en de centrale applicaties vallen onder de verantwoordelijkheid van Manager Kredietverlening en ICT. Met de externe leveranciers zijn afspraken gemaakt en vastgelegd over het beheer van de applicaties en ten aanzien van performance. Graag brengen wij ons oordeel over de volwassenheid van uw ICT in beeld. Wij hebben daarbij alleen de aspecten beoordeeld voor zover wij die nodig achten voor de jaarrekeningcontrole. Ook hier geldt weer dat er qua ICT nog meer gebieden zijn die wij niet hebben onderzocht. Totaaloverzicht ICT-proces Management van ICT Autorisatie, identificatie en toegangsbeheer Beveiliging (externe toegang tot) systemen Privacy en AVG Continuïteitsmaatregelen Uitbesteding van IT Wijzigingen en IT en applicaties

Algehele conclusie vorig jaar ◊ ◊ ◊ ■ ◊ ■ ■

■ ◊ □ -

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

Algehele conclusie huidig jaar ◊ ◊ ◊ ■ ◊ ■ ■ Legenda Proces is volgens onze waarneming 'in control'. Proces is grotendeels 'in control', maar er is ruimte voor verbetering Proces is niet 'in control', er zijn significante tekortkomingen Niet vastgesteld

19

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Detailbevindingen IT-processen In onderstaande tabel leest u de detailbevindingen van onze controle voor het onderdeel IT-processen en de daarbij horende aanbevelingen. In de kolom ‘conclusie’ zijn de volgende opties opgenomen: Conclusie Opgevolgd Verbeterpunt Significante tekortkoming

Toelichting Bevinding uit voorgaand jaar is opgevolgd. Een punt dat op termijn verbeterd zou kunnen worden. Een punt waarbij de kans op een materiele fout in de jaarrekening hoog is en op korte termijn verbeterd moet worden.

Bevinding Management van ICT 13 Vorig jaar hebben wij gerapporteerd over het beheer van uw data en het rapporteren daarover vanuit uw dienstverlener Aksi Automatisering.

Aanbeveling

Conclusie

Reactie van directie en management

Onze aanbeveling luidt om vanuit uw dienstverlener periodiek rapportages op te vragen omtrent de toegang tot uw data en daarmee vast te stellen dat het raadplegen van gegevens in lijn ligt met wat benodigd is voor een functionaris om diens functie naar behoren te vervullen. Hiermee vergroot u het inzicht in en de grip op het ongeoorloofd gebruik van uw data.

Verbeterpunt

We gaan dit punt opnemen met onze dienstverlener en afspraken maken over de rapportages.

Wij zien de implementatie van Topdesk als een positieve ontwikkeling waarmee u meer grip heeft gekregen op de wijzigingen en aanvragen binnen uw organisatie.

Opgevolgd

Bij de GKB is sprake van veelal gevoelige persoonsgegevens die binnen de organisatie voor diverse functionarissen toegankelijk zijn. Hierdoor bestaat het risico dat persoonsgegevens onnodig worden geraadpleegd en daarmee niet wordt voldaan aan geldende normen omtrent privacy. 14 Voorgaande controle was de implementatie van ticketsysteem Topdesk nog gaande. Tijdens onze controle hebben wij geconstateerd dat deze implementatie inmiddels vorm heeft gekregen en in de dagelijkse bedrijfsvoering wordt ingezet om diverse aanvragen en wijzigingen te verwerken.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

20

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Bevinding 15 Mobiele apparaten, hoofdzakelijk laptops, kunnen op dit moment niet op afstand worden beheerd. Hierdoor heeft u niet de mogelijkheid om op afstand beleid te voeren op de beveiligingsvereisten en kunt u zoekgeraakte apparaten niet op afstand van gevoelige gegevens ontdoen. Hiermee loopt u het risico op ongeautoriseerde toegang of datalekken.

Autorisatie, identificatie en toegangsbeheer 16 Binnen GKB is geen sprake van een periodieke controle op van toepassing zijnde rollen en rechten binnen primaire applicaties. Gezien het hoge personeelsverloop in aanloop naar de opheffing, bestaat hierdoor het risico dat rechten te ruim zijn opgezet gegeven de taken en verantwoordelijkheden van medewerkers. Beveiliging (externe toegang tot) systemen 17 Wij hebben vernomen dat case-beheerders in het contact met klanten gebruik kunnen maken van hun privé devices (Mobiel, PC) en dat dit naar alle waarschijnlijkheid ook sporadisch voorkomt. Hierdoor bestaat het risico dat privédevices gegevensdrager worden zonder dat u in staat bent om beleid te voeren op de beveiliging van deze devices, met een risico op datalekken en onvolledige dossiervorming tot gevolg.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

Aanbeveling Door de implementatie van een Mobile Device Management toepassing bent u in staat het beheer van uw mobiele apparatuur centraal aan te sturen. Hierdoor bent u in staat beleid te voeren op zaken als het tijdig uitvoeren van (beveiligings)updates, periodieke wijzigingen van wachtwoorden af te dwingen en verloren apparaten op afstand van gevoelige gegevens te ontdoen en daarmee datalekken te voorkomen.

Conclusie Verbeterpunt

Reactie van directie en management Dit is ook zeker een wens. Zodra er duidelijkheid is over de toekomst van de GKB en er is ruimte voor investeringen, willen we overgaan naar het ter beschikking stellen van zowel laptops als mobiele telefoons aan het personeel waarna we ook in staat zijn om MDM toe te passen.

Door periodiek, bijvoorbeeld elke 3 tot 6 maanden, te controleren of de afgegeven rollen en rechten van medewerkers nog in lijn zijn met de door u gestelde normen en mandaten, verkrijgt u zekerheid dat verloop in personeel niet leidt tot doorbreking van door u gestelde mandaten en bevoegdheden.

Verbeterpunt

Dit is een gevolg van de vele personele veranderingen in de afgelopen jaren. We verwachten op korte termijn weer enige stabiliteit en gaan dit oppakken.

Door uw beleid omtrent het gebruik van privé devices te formaliseren en te delen binnen uw organisatie bent u in staat actief toe te zien op het gebruik van privé devices voor contact met cliënten.

Verbeterpunt

Zie het commentaar bij punt 15. Dit is een ongewenste situatie die we snel aan willen pakken.

Hierbij brengen wij graag onder de aandacht dat het steeds gebruikelijker wordt dat organisaties vereisen dat privédevices worden ondergebracht in een oplossing voor Mobile Device Management indien de werknemer beoogd deze devices 21

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Bevinding

Continuïteitsmaatregelen 18 Voor de uitvoering van primaire processen is de GKB sterk afhankelijk van de continue beschikbaarheid van geautomatiseerde gegevensbescherming. Voor de applicaties die draaien binnen uw eigen IT-landschap is per heden geen uitwijklocatie ingericht. Hierdoor loopt u het risico dat bij uitval een disruptie van uw bedrijfsprocessen plaatsvindt.

Aanbeveling voor werk gerelateerde doeleinden in te zetten. Dit heeft als voordeel dat gegevens op afstand worden gewist en beveiligingseisen kunnen worden afgedwongen door de GKB.

Conclusie

Reactie van directie en management

Wij bevelen u aan om voldoende waarborgen te treffen voor uitwijkmogelijkheden ten aanzien van de serversystemen gezien het belang van de geautomatiseerde omgeving in uw operationele processen.

Verbeterpunt

Eerste verbeterpunt betreft het naar de cloud brengen van onze DMS Xtendis. Daarnaast zullen we in overleg met onze huidige dienstverlener kijken wat nog meer mogelijk is.

Tijdens de in het verleden gevoerde gesprekken heeft u aangegeven vanuit een kostenoverweging niet te kiezen voor de inrichting van een uitwijkmogelijkheid voor uw systemen. Daarom brengen wij bij u onder de aandacht dat bij uitblijven van een uitwijklocatie, het opstellen van een business continuity plan waarin u uiteenzet welke procedures dienen te worden gevolgd bij uitval u kan assisteren bij het operationeel houden van uw bedrijfsvoering. Deze maatregel heeft nadrukkelijk niet dezelfde effectiviteit als een uitwijkmogelijkheid, maar kan gegeven het ontbreken van een uitwijkmogelijkheid wel van waarde zijn voor de continuïteit van uw bedrijfsprocessen.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

22

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

C. Financieel management, planning & control De derde verdedigingslinie is in onze ogen het financieel management en wordt vaak omschreven als het proces van ‘planning & control’. Het proces financieel management beoordelen we aan de hand van zes thema's. In onderstaand model zijn onze observaties naar aanleiding van diverse gesprekken met medewerkers van uw organisatie opgenomen. Voor een toelichting op onderstaande thema's verwijzen we naar bijlage II Financieel management, planning en control. Thema’s Visie alignment

Ja V

(Meerjaren-)begroting

V

Managementinformatie

V

Financial control

V

Tax control

V

Verbijzonderde Interne Controle

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

Nee

V

Toelichting Er zijn verschillende scenario's voor de toekomst in kaart gebracht inclusief financiële doorrekening. Er is geen sprake van een meerjarenbegroting. Wel worden er verschillende (toekomst)scenario's uitgewerkt. Er worden tussentijdse rapportages opgesteld waarin verschillende KPI's worden gerapporteerd. De financiële functies worden reeds geruime tijd door interim functionarissen ingevuld. Continuïteit van de financiële functie is een belangrijk aandachtspunt. Het belangrijkste aspect ziet toe op de btw-positie van de organisatie. Momenteel ligt het verzoek tot toepassing van een pro-rataregeling bij de belastingdienst. Het interne controleplan dient verder ontwikkeld te worden met oog op de rechtmatigheidsverklaring in de jaarrekening 2023. Wij bevelen u aan een intern controleplan te ontwikkelen op basis van de BADO Notitie Rechtmatigheidsverantwoording.

Op hoofdlijnen zou het intern controleplan als volgt kunnen worden opgesteld: - Risicoanalyse van alle significante processen; - Kwaliteits- en risicobeoordeling van de interne processen en IT-systemen; - Plan van aanpak van de uitvoering van de interne controles; - Identificeren van risico’s en de interne beheersing daarvan; - Bepalen van omvang van de werkzaamheden; - Mix van werkzaamheden (controles testen, deelwaarnemingen, statistische steekproeven en mogelijke inzet van data-analyse); - Verslag over de uitkomsten van de uitgevoerde interne controles.

23

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

D. Governance en toezicht De laatste verdedigingslijn van een organisatie is de uitoefening van het toezicht en daaraan ten grondslag liggende structuren en procedures. Vanuit accountantscontrole is governance, zeker op financiële aspecten, is dit van groot belang. Op basis van de notulen van uw toezichthoudend orgaan, interviews met medewerkers binnen uw organisatie en de confrontatie met onze beoordeling van uw ‘defensie’ hebben wij de volgende observaties ten aanzien van governance geformuleerd: Zichtbare maatregelen ter bevordering Naleving van governance code

Ja

V

Naleving governance code is opgenomen in (bestuurs-) verslag t-1 Aandacht voor risico's en (proactief) risicomanagement Managementinformatie en toezicht op financiële verslaggeving Aandacht voor frauderisico's Aandacht voor significante schattingselementen in de jaarrekening Lidmaatschap brancheorganisaties Benchmark of collegiale uitwisseling Communicatielijnen met de organisatie

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

Nee

V V V V V V V V

Toelichting De governance code voor goed openbaar bestuur is van toepassing maar wordt niet zichtbaar nageleefd. Er vindt geen verantwoording plaats in het jaarverslag ten aanzien van de naleving governance code. Dit is verder ook niet voorgeschreven binnen het BBV. Er wordt ingespeeld op de actuele ontwikkelingen. Er is geen sprake van een formeel risicomanagementproces. Er is sprake van tussentijdse rapportages die worden besproken binnen het dagelijks en algemeen bestuur. De GKB beschikt niet over een frauderisico-analyse of andersoortige evaluaties van frauderisico's. Uit de notulen van de vergadering van het algemeen bestuur blijkt geen specifieke evaluatie van de schattingselementen in de jaarrekening. De GKB is lid van de NVVK, de branchevereniging voor schuldhulpverlening, beschermingsbewind en sociaal bankieren. De GKB onderhoud nauw contact met instellingen van soortgelijke aard. De GKB kenmerkt zich als organisatie met een informele werksfeer waarbij de directie dicht op de dagelijkse bedrijfsvoering opereert.

24

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

5. Financiële positie In dit hoofdstuk hebben wij een analyse opgenomen van het resultaat over het boekjaar en de vergelijking opgenomen met voorgaand jaar. Ook hebben wij de ontwikkelingen in de belangrijkste kengetallen toegelicht. Tot slot gaan wij in dit hoofdstuk in op de kwaliteit en transparantie van uw bestuursverslag. Analyse resultaat Resultaat

2022

Begroting

2021

Renteopbrengst Schuldhulpverlening Beschermingsbewind Preventiewerkzaamheden Vergoeding bemiddelingskosten Overige opbrengsten Bijdrage bestuursadvies Totaal opbrengsten Directe kosten Apparaatskosten Afschrijvingen Algemene kosten Dotatie voorzieningen Bestuursadvies Totaal lasten Saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Resultaat

€ 412.274 € 2.985.251 € 2.487.892 € 314.814 € 120.250 € 386.574

€ 510.000 € 3.381.283 € 2.743.636 € 85.000 € 170.000 € 146.000

€ 6.707.055 € 10.590 € 6.704.545 € 391.583 € 419.759 € 89.843

€ 7.035.919 € 39.500 € 5.826.045 € 495.000 € 486.047 € 137.000 € 495.000

€ 7.616.318 (€ 909.263) €€ 26.155 (€ 883.108)

€ € 6.983.592 495.000 (€ 52.327) € 495.000 €€(€ 52.327)

€ 456.610 € 3.147.330 € 2.612.351 € 281.861 € 160.423 € 305.909 € 214.116 € 7.178.600 € 46.725 € 6.383.921 € 396.520 € 445.017 € 287.697 € 214.116 € 7.773.995 (€ 595.395) €€ 34.584 (€ 560.811)

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

25

De renteopbrengsten zijn gedaald als gevolg van het krimpend werkgebied en daling van de maximaal toegestane rente. Ook de opbrengsten uit budgetbeheer en bewindvoering zijn afgenomen als gevolg van een daling van het aantal dossiers. De lasten dalen niet evenredig mee met de opbrengsten waardoor sprake is van een sterk negatief resultaat. Met name de personeelskosten blijven hoog als gevolg van externe inhuur en afvloeiingskosten van personeel.

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

6. Uitkomsten jaarrekeningcontrole (Uitkomsten van controles volgens toepasselijke jaarrekeningrecht) 7.1 Significante -, fraude- en continuïteitsrisico's In onderstaande tabel zijn de door ons onderkende significante - en fraude - en continuïteitsrisico's opgenomen met betrekking tot de controle van de jaarrekening. Tevens hebben wij de uitkomsten van onze controlewerkzaamheden ten aanzien van deze risico's beschreven. Ten aanzien van de fraude- en continuïteitsrisico's hebben wij de door ons uitgevoerde werkzaamheden en uitkomsten hiervan tevens toegelicht in onze controleverklaring bij de jaarstukken. Omschrijving Het doorbreken van de interne beheersing door de directie Het risico bestaat dat de directie hun invloed gebruikt om de administratieve organisatie en het stelsel van interne beheersing te doorbreken.

Uitkomsten controle • •

Niet naleven EU aanbestedingswetgeving

•

Het risico bestaat dat bestedingen worden gedaan waarvoor ten onrechte geen Europese aanbestedingsprocedure heeft plaatsgevonden.

•

Continuïteit gemeenschappelijke regeling

•

Het algemeen bestuur van de GKB heeft besloten de GR op te heffen per 1 januari 2025 en de activiteiten op een andere manier op te brengen en uit te voeren. Het risico bestaat dat waardering van en toelichting op de posten in de jaarrekening niet overeenstemmen met de grondslagen inzake discontinuïteit.

•

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

Uit de controle op journaalposten, het beoordelen van de redelijkheid van de schattingen blijken geen aanwijzingen voor het doorbreken van de interne beheersing door de directie. Er is geen sprake van transacties buiten de reguliere bedrijfsvoering om.

Uit onze spendanalyse is gebleken dat in 2022 voor € 1.090.300 aan bestedingen heeft plaatsgevonden die niet in overeenstemming zijn met de Europees aanbestedingswetgeving. Wij hebben hiervoor een afkeurend oordeel afgegeven ten aanzien van de rechtmatigheid van de jaarrekening. Door het aanbrengen van toereikende preventieve beheersmaatregelen binnen het inkoopproces bent u in staat dit risico beter te mitigeren. Hiervoor verwijzen wij naar de detailbevindingen ten aanzien van het proces inkopen en betalingen opgenomen onder B1. Aangezien er formeel nog sprake is van een voorgenomen besluit omtrent de opheffing van de GR is de jaarrekening opgesteld op basis van continuitiet. De continuitiet kwestie is toereikend toegelicht in de jaarstukken.

26

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Omschrijving Onjuiste betalingen

Uitkomsten controle •

Vanuit onze controle op de door de GKB verrichte inkopen en betalingen zijn geen afwijkingen gebleken. Door het aanbrengen van toereikende functiescheiding in het financieel pakket en het bankpakket bent u in staat dit risico beter te mitigeren. Hiervoor verwijzen wij naar de detailbevindingen ten aanzien van het proces inkopen en betalingen opgenomen onder B1.

Het risico bestaat dat betalingen worden verricht voor prestaties die niet zijn ontvangen. Dit risico wordt vergroot door de beperkte administratieve staf en daarmee beperkte functiescheidingen binnen de organisatie.

•

Juistheid en volledigheid facturatie gemeenten

• •

Vanuit onze controle op de door de GKB gefactureerde trajecten zijn geen afwijkingen gebleken. Tevens zijn geen afwijkingen gebleken in de verantwoording opbrengsten ten opzichte van de externe saldobevestigingen van de deelnemende gemeenten.

•

Wij hebben de toelichting van de WNT gecontroleerd op basis van het WNT controleprotocol 2022. Naar aanleiding van onze controle zijn enkele correcties doorgevoerd in de toelichting van de bezoldiging volgens de WNT. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting voldoet aan de WNT en dat er geen sprake is van onverschuldigde betalingen.

De opbrengstverantwoording betreft een deels handmatig proces. Het risico op onjuist en onvolledige opbrengstverantwoording ziet enerzijds toe op het onjuist in rekening brengen van dossiers/trajecten aan de betreffende gemeenten. Anderzijds ziet dit risico toe op de onjuiste en onvolledige verantwoording van de gefactureerde opbrengsten aan de betreffende gemeenten. Naleving Wet Normering Topinkomens (WNT) In 2022 is de voormalig directeur (topfunctionaris) vertrokken middels een vaststellingsovereenkomst. Tevens is in 2022 een interim-directeur aangesteld. Gezien dit complexe aspecten betreffen in het kader van de WNT bestaat het risico dat de toelichting in de jaarstukken niet voldoet aan de wetgeving.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

• •

27

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

7.2 Materialiteit Voor onze controle hebben wij onderstaande materialiteitsbedragen gehanteerd. De materialiteit ten aanzien van de getrouwheid van de jaarrekening is gebaseerd op basis van onze professionele oordeelsvorming rekening houdend met uw organisatie en de belangrijkste stakeholders. Onderwerp Planningsmaterialiteit Drempel voor afwijkingen

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

Materialiteit € 80.000 € 4.000

28

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

7.3 Bevindingen aanleiding van onze controle In onderstaande tabel hebben wij de belangrijkste uitkomsten van de controle opgenomen. Hierbij hebben we aangegeven wat de impact van onze bevinding is op de jaarrekening. Onderaan de tabel hebben wij een overzicht met gecorrigeerde – en ongecorrigeerde controleverschillen opgenomen. Tijdens onze controle inventariseren wij verschillen tussen enerzijds bedragen, classificaties, presentatie en toelichting van jaarrekeningposten die in de jaarrekening zijn opgenomen of gerapporteerd en anderzijds bedragen, classificaties, presentatie of toelichting zoals die naar onze mening in overeenstemming met het de toegepaste grondslagen dienen te worden opgenomen of gerapporteerd. Voor een overzicht met gecorrigeerde controleverschillen verwijzen we naar de uitkomsten jaarrekeningcontrole. Ongecorrigeerde controleverschillen met een mogelijk materiële impact worden gecommuniceerd met het bestuur en als bijlage bij de bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Eventuele geconstateerde fouten en onzekerheden worden geanalyseerd in samenhang met de door ons bepaalde controletolerantie. Voorts worden de volgende kwalitatieve factoren in ogenschouw genomen teneinde te bepalen of sprake is van een mogelijke materiële impact: • het effect op het resultaat. • het effect op de balansposten, inclusief het eigen vermogen.

• het effect op significante toelichtingen, individuele onderwerpen, subtotaal of totaal in de jaarrekening.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

29

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Getrouwheid Bevinding BTW Vordering 1 In de jaarrekening is een BTW vordering opgenomen van € 65.000. De GKB is in de loop van 2020 gestopt met het terugvragen van BTW als gevolg van de landelijke discussie over de omzetbelasting met betrekking tot de schuldhulpverleningsdiensten. Momenteel loopt er een hoger beroep van de belastingdienst die van mening is dat alle diensten binnen schuldhulpverlening BTW plichtig zijn.

Kosten bestuursadvies 2 Ten behoeve van de opheffing van de GKB zijn diverse kosten gemaakt die rechtstreeks worden vergoed door de deelnemende gemeenten. Om deze reden zijn deze kosten niet in de staat van baten en lasten opgenomen maar via de balans afgewikkeld

Voorziening wachtgeld 3 In de jaarrekening is een wachtgeldvoorziening opgenomen voor de afkoop van de nominale wachtgeldverplichting aan de voormalig directeur. De omvang van deze voorziening bedraagt circa € 78 duizend en bedraagt 30% van de nominale verplichting.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

Impact op de jaarrekening

Conclusie

Gezien het feit dat de uitkomst van de BTW kwestie op dit moment onzeker is en afhangt van de uitkomst van het hoger beroep achten we het juist om geen eventuele verdere BTW vordering op te nemen in de jaarrekening. Het risico op een eventuele BTW naheffing is op dit moment niet betrouwbaar in te schatten derhalve is hiervoor geen reservering opgenomen in de jaarrekening. Het BTW risico is toegelicht in de paragraaf weerstandvermogen in het jaarverslag.

Akkoord

Aangezien dit kosten betreffen voor de GKB dienen deze te worden verantwoord in de staat van baten en lasten. Wij hebben hiervoor een controleverschil opgenomen. Aangezien de kosten rechtstreeks vergoed worden door de deelnemende gemeente heeft deze bevinding geen impact op het resultaat

Gecorrigeerd controleverschil

Op dit moment is de beste inschatting van het bestuur van de GKB dat de wachtgeldverplichting wordt afgewikkeld tegen het afkoopbedrag, derhalve kunnen wij instemmen met de omvang van deze voorziening. De maximale wachtgeldverplichting is toegelicht in de niet uit de balans blijkende verplichtingen in de jaarrekening.

Akkoord

30

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Bevinding Personele voorzieningen inclusief verlofsparen 4 Medewerkers van de GKB kunnen vanaf 1 januari 2022 bovenwettelijke vakantie-uren sparen. Aangezien er bij verlofsparen sprake is van arbeidskosten gerelateerde verplichtingen die een niet voorspelbare opbouw en daarmee ook onvoorspelbare afbouw kennen, dient hier een voorziening voor gevormd te worden.

Voorziening groot onderhoud 5 De voorziening groot onderhoud is gebaseerd op een meerjarig onderhoudsplan. Gezien de huidige situatie van de GKB wordt er nagenoeg geen groot onderhoud uitgevoerd en derhalve niks onttrokken uit de voorziening groot onderhoud. Het onderhoud wat volgens het MJOP niet is uitgevoerd zal in de komende jaren alsnog uitgevoerd moeten worden.

Impact op de jaarrekening

Conclusie

Binnen de GKB zijn er een aantal medewerkers die gebruik maken van het spaarverlof. Deze uren waren reeds gereserveerd onder de kortlopende schulden. Gezien het op balansdatum niet vaststaat op welk moment deze uren verzilverd worden is sprake van een voorziening in plaats van een (kortlopende) schuld. Dit saldo ten bedrage van € 53.000 is derhalve geherrubriceerd naar de voorzieningen in de jaarrekening.

Akkoord

Wij hebben beoordeeld wat de impact is op de Ongecorrigeerd controleverschil voorziening groot onderhoud ten aanzien van het van onderhoud wat niet is uitgevoerd maar wat vermoedelijk in de toekomst alsnog uitgevoerd moet worden. Rekening houdend met een prijsindexatie van circa 10% hebben wij een ongecorrigeerd controleverschil opgenomen van € 35.000

Aanvullend hebben wij vastgesteld dat de voorziening groot onderhoud is gebaseerd op het prijspeil 2020. Gezien de huidige inflatie zullen de werkelijke onttrekkingen hoger uitvallen

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

31

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Rechtmatigheid Bevinding Europese Aanbesteding 1 Op basis van onze controle hebben wij vastgesteld dat de contracten met Aksi Automatisering en Randstad Uitzendbureau en aanverwant de bestedingen voor personeel afkomstig van Yacht onterecht niet Europees zijn aanbesteed.

Impact op de jaarrekening

Conclusie

Op basis van de verwachte jaarlasten die voortvloeien uit deze contracten komen deze in aanmerking voor een Europese aanbestedingsprocedure. Gezien het feit dat dit niet heeft plaatsgevonden hebben wij de jaarlast met betrekking tot deze contract als onrechtmatig gekwalificeerd.

Onrechtmatig

Dit betreffen de volgende bedragen: - € 999.700 t.a.v. Uitzendkrachten Randstad en Yacht. - € 92.600 t.a.v. dienstverlening Aksi Automatisering. Het totaal aan onrechtmatige uitgaven bedraagt daarmee € 1.090.300 en valt daarmee buiten de controletolerantie voor rechtmatigheid. Aangezien de onrechtmatigheden achteraf niet hersteld kunnen worden hebben wij een afkeurend oordeel met betrekking tot de rechtmatigheid afgegeven bij de jaarstukken. Overschrijding kasgeldlimiet 2 De GKB heeft gedurende vier kwartalen het kasgeldlimiet overschreden. Het kasgeldlimiet bedraagt voor de GKB 62% van de begroting. Voor 2022 geldt een kasgeldlimiet van € 4,3 miljoen. De gemiddelde overschrijding van de vier kwartalen in 2022 bedroeg € 474 duizend.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

De overschrijding van het kasgeldlimiet betreft een formele rechtmatigheidsfout en heeft derhalve geen impact op onze controleverklaring.

32

Onrechtmatig

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Bevinding Wet Normering Topinkomens 3 Eind 2022 is met de voormalig directeur een vaststellingsovereenkomst (VSO) overeengekomen. Deze VSO heeft belangrijke implicaties voor de toelichting Wet Normering Topinkomens (WNT)

Impact op de jaarrekening

Conclusie

In de VSO is naast een beëindigingsvergoeding een transitievergoeding overeengekomen. Deze transitievergoeding is vastgesteld in een beschikking van de kantonrechter op 1 november 2022 en kwalificeert daarmee niet als beëindigingsvergoeding in het kader van de WNT.

Akkoord.

In de jaarrekening is een wachtgeldvoorziening opgenomen van circa € 78 duizend euro voor de afkoop van wettelijke en bovenwettelijke wachtgeldverplichtingen aan de voormalig directeur. In de beschikking van de kantonrechter is vastgesteld dat deze afkoop zijnde 30% van de nominale verplichting tevens niet als bezoldiging in het kader van de WNT kwalificeert. Tot slot heeft ten behoeve van de afwikkeling van de VSO een betaling van de KG plaatsgevonden inzake de juridische ondersteuning en kosten outplacement van de voormalig directeur ad. € 12 duizend euro. Aangezien deze kosten niet zijn aangewezen binnen de WKR kwalificeert dit als bezoldiging in het kader van de WNT. De totale bezoldiging valt binnen de maximale bezoldiging in het kader van de WNT.

Gemeentelijke Kredietbank Drenthe

33

Vertrouwelijk - Afier Auditors B.V.

Overzicht controleverschillen Post in de jaarrekening / toelichting

Gecorrigeerd controleverschil debet/(credit)

Kosten bestuursadvies Kosten bestuursadvies Bijdrage bestuursadvies

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=6f89b423-a667-4f06-827f-e22f4193705c