2. Vaststelling jaarverslag en -rekening 2021 - Jaarstukken 2021
Tekst van het document
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 50 van 159
Herstelplan 2020 - 2024 De bezuinigingsmaatregelen in Herstelplan 2020-2024 bedragen cumulatief (opgeteld) tot en met 2021 € 9,3 miljoen. De voortgang hebben we gedurende het jaar doorlopend in de gaten gehouden. Het betreft € 7,3 miljoen aan kostenbesparingen en € 2,0 miljoen aan inkomstenverhogende maatregelen. De voorgenomen bezuinigingsmaatregelen zijn voor een totaalbedrag van € 8,8 miljoen gerealiseerd. Een bedrag van € 0,5 miljoen moet dus nog gerealiseerd worden. Enkele maatregelen konden onder andere door de coronapandemie nog niet (volledig) worden gerealiseerd, zoals de verhoging van de toeristenbelasting. Voor de jaren 2022 en 2023 moeten we in totaal nog € 1,2 miljoen bezuinigen. Deze bezuinigingen hebben we verwerkt in de begroting 2022 en de meerjarenbegroting voor 2023 en volgende jaren.
Opvolging aanbevelingen accountant In het accountantsverslag 2020 is een aantal bevindingen opgenomen, waarvan aanbestedingsrechtmatigheid/inkopen en subsidies de belangrijkste zijn. De accountant constateerde dat het voldoen aan inkoop- en aanbestedingsregels niet in het proces werd afgedwongen. Dit had gevolgen voor de rechtmatigheid van de inkopen, omdat bepaalde inkopen hadden moeten worden aanbesteed. Ook in de subsidies zijn onrechtmatigheden geconstateerd, bijvoorbeeld omdat er subsidies zijn verstrekt zonder beschikking. Als opvolging van deze bevindingen worden onder andere de inkopen en de subsidies integraal gecontroleerd en per bevinding bepaald welke herstelmaatregel genomen moet worden. Echter, vanwege het meerjarig karakter van inkopen, aanbestedingen en subsidies hebben de onrechtmatigheden, die in boekjaar 2020 zijn geconstateerd, ook effect op 2021 en verder.
Vergroten sturingsmogelijkheden Raad In oktober 2021 is de Planning & Controlcyclus (P&C) door de Accountantscommissie en de financiële woordvoerders van alle politieke fracties geëvalueerd. De P&C-cyclus kent vier afzonderlijke momenten: de jaarstukken, de kaderbrief, de voortgangsrapportage en de begroting. Aangegeven is dat de P&C-instrumenten meer ingezet moeten worden als sturingsdocumenten door tijdige en afzonderlijke behandelmomenten, minder techniek en meer toegesneden op de gemaakte of te maken beleidskeuzes. Verder is aangegeven dat de documenten compacter, toegankelijker en leesbaarder mogen zijn. We gaan aan de slag met de aanbevelingen van de Accountantscommissie bij de P&C-documenten van 2022. Afgesproken is dat eind 2022 wederom een evaluatie plaats vindt om te bespreken hoe de voorgenomen verbeterstappen in de praktijk hebben uitgepakt.
Algemene uitkering uit Gemeentefonds De in deze jaarrekening verantwoorde algemene uitkering is gebaseerd op de maatregelen tot en met de decembercirculaire 2021. Op grond daarvan is de algemene uitkering 2021 bepaald op € 198,2 miljoen. In de uitkering van 2021 is de corona-compensatie voor in totaal € 8 miljoen opgenomen. In de compensatie is ook de afrekening opgenomen van de inkomstenderving en afval over 2020. Het gaat hier om een bedrag van € 0,8 miljoen. In de decembercirculaire 2021 is bekend gemaakt dat ook over de inkomstenderving 2021 compensatie beschikbaar komt. We ontvangen daarover in de eerste helft van volgend jaar meer informatie over het proces. Het tekort aan financiële middelen ten behoeve van de uitvoering van taken in het Sociaal Domein (jeugdzorg en Wmo) is al meerdere jaren onderwerp van gesprek en discussie. Het kabinet heeft daartoe voor de jaren 2019, 2020 en 2021 landelijk incidenteel voor de jeugdzorg € 1 miljard beschikbaar gesteld. Het onderzoek naar de kostenontwikkeling in de Jeugdzorg is gepubliceerd. Rijk en gemeenten bleven het echter oneens over de uitkomsten. Met het instellen van arbitrage zijn gemeenten wederom in het gelijk gesteld. De financiële effecten van deze uitspraak zijn van toepassing op jaren 2022 en verder.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 51 van 159
Herziening gemeentefonds De herziening van het gemeentefonds staat gepland voor 2023. Het afgelopen jaar stond in het teken van aanpassingen in het nieuwe verdeelmodel. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de uitkomsten van dit nieuwe model ter beoordeling voorgelegd aan de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) en de VNG. De ROB heeft haar adviezen en beoordeling in de tweede helft van 2021 gepubliceerd. Deze zijn zo duidelijk dat zij adviseert om de gemaakte keuzes nader te onderbouwen en aanpassingen door te voeren voordat het nieuwe verdeelmodel kan worden ingevoerd. De VNG heeft zich hierbij aangesloten. Ondanks de adviezen van het ROB en het standpunt van de VNG heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties onlangs besloten dat de invoering van het nieuwe verdeelmodel met een kleine aanpassing in 2023 plaatsvindt. Tegelijkertijd heeft de minister aangegeven dat het afgesproken ingroeipad wordt verkort van vier naar drie jaar en dat het effect maximaal € 37,50 per inwoner positief/negatief mag zijn. Het effect van de herijking voor Assen is op basis van het laatst gepubliceerde model voor peiljaar 2019 negatief. De bandbreedte van deze structurele korting schatten wij op ongeveer € 2,7 miljoen die met ingang van 2023 gefaseerd binnen het totaal van de begroting moet worden opgevangen.
Daarnaast heeft het nieuwe kabinet Rutte IV het voornemen om vanaf 2025 een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten en provincies te ontwikkelen waarin ook de mogelijkheden worden onderzocht van het vergroten van het belastinggebied. De minister heeft toegezegd dat in juni 2022 een eerste contourennota zal worden gepubliceerd. In de reguliere p&c-documenten informeren wij u over het vervolg.
.................................... Wat heeft het gekost? ................................... Tabel Lasten en Baten Programma Algemeen financieel beleid 2021
(bedragen x € 1.000)
Primaire begroting
Bijgest. Begroting
Jaarrekening
Saldo
V/N
Onvoorzien/incidenteel
482
317
0
317
V
Belastingheffing
593
593
710
-117
N
Financiering/Belegging
-506
-506
137
-643
N
Gemeentefonds
3.891
3.902
4.011
-109
N
51
51
3
48
V
1.973
-535
143
-678
N
Reserves en voorzieningen
0
0
125
-125
N
Saldi kostenplaatsen
0
0
0
0
Saldo
0
0
0
0
6.484
3.822
5.128
-1.306
0
0
0
0
Belastingheffing
20.863
20.863
21.035
172
V
Financiering/Belegging
3.303
3.303
4.559
1.256
V
184.227
195.848
198.238
2.390
V
0
0
0
0
2.215
35
47
12
V
Reserves en voorzieningen
0
0
241
241
V
Saldi kostenplaatsen
0
0
0
0
Omschrijving
Lasten
Heffing vennootschapsbelasting Overige algemene dekkingsmiddelen
Lasten
N
Baten Onvoorzien/incidenteel
Gemeentefonds Heffing vennootschapsbelasting Overige algemene dekkingsmiddelen
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 52 van 159
Primaire begroting
Bijgest. Begroting
Jaarrekening
Saldo
Saldo
0
0
0
0
Baten
210.608
220.049
224.121
4.071
V
Saldo van lasten en baten
204.124
216.227
218.993
2.766
V
945
918
4.353
-3.435
N
Beschikking reserves
7.576
12.523
12.044
-479
N
Totaal Mutaties in reserves
6.631
11.605
7.692
-3.914
N
210.755
227.832
226.684
-1.148
N
Omschrijving
V/N
Mutaties in reserves Storting reserves
Resultaat
Tabel impact coronapandemie 2021
(bedragen x € 1.000)
Meer lasten
Meer baten
Niet gerealiseerde lasten
Communicatie en marketing
0
0
9
0
0
9
Mijn Buurt Assen
0
0
50
0
0
50
Sociale kaart
0
0
40
0
0
40
Webvouchers
0
0
248
0
0
248
Niet geïndexeerde huren 2022 (BO)
0
0
27
0
0
27
Lagere inzet algemene reserve
0
0
0
0
-699
-699
Opbrengsten toeristenbelasting
0
0
0
226
0
-226
Compensatie inkomstenderving 2020 6e steunpakket corona compensatie (decembercirculaire 2021) Afvalverwerking
0
645
0
0
0
645
-1.028
1.732
0
0
0
704
-112
0
0
0
0
-112
Totaal afwijkingen
-1.140
2.377
374
226
-699
686
Omschrijving
Niet gerealiseerde baten
Dekking herstelagenda
Totaal impact corona
Corona herstelagenda:
Overige corona effecten:
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 53 van 159
Paragrafen
1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid 8. Coronapandemie
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 54 van 159
Paragraaf 1. Lokale heffingen 1.1 Inleiding In de paragraaf lokale heffingen informeren wij u over belastingen en heffingen die wij in de gemeente Assen heffen. Het gaat hierbij om zowel de vrij besteedbare algemene belastingen, zoals de onroerendezaakbelastingen en toeristenbelasting, als om de belastingen waarbij de opbrengst wordt gebruik voor een specifiek doel. Daarbij kan het zowel gaan om belastingen die worden gebruikt voor het uitvoeren van een gemeentelijke taak, zoals de afvalstoffenheffing, als om het verhalen van kosten, zoals bijvoorbeeld het geval is bij het heffen van leges voor een legitimatiebewijs.
1.2 Beleidsuitvoering lokale heffingen 2021 Grafiek belastinginkomsten 2021 totaal € 36,4 miljoen (belastinginkomsten 2020 € 35,2 miljoen) Onroerendezaakbelastingen
€ 20.437
Afvalstoffenheffing
€ 6.712
Rioolheffing
€ 4.526
Leges
€ 2.217
Parkeerbelasting (straatparkeren) Lijkbezorgingsrechten Toeristenbelasting Marktgelden
€ 1.382 € 585 € 475 € 88
Liggelden
€ 21
Precariobelasting
€3
In alle tabellen en grafieken van 1.2: bedragen x € 1.000
Hierna staat per belastingmiddel beschreven wat de begrote en gerealiseerde inkomsten in 2021 zijn.
Onroerendezaakbelastingen Categorie Eigenaren woningen en niet-woningen Gebruikers niet-woningen
Begroot 16.554 3.499
Realisatie 16.642 3.795
Verschil 88 296
De tarieven voor de onroerendezaakbelastingen zijn verhoogd met de inflatie van 1,9%.
Afvalstoffenheffing Het tarief voor de afvalstoffenheffing is in 2021 kostendekkend vastgesteld.
Rioolheffing In 2021 is het kostendekkende tarief van € 156,10 per perceel verminderd met bijna € 30 door gebruik te maken van middelen uit de voorziening met betrekking tot de rioolheffing..
Jaarstukken gemeente Assen 2021
Begroot
Realisatie
Verschil
6.896
6.712
-184
Begroot 4.392
Realisatie 4.526
Verschil 134
pagina 55 van 159
Leges Categorie
Begroot
Realisatie
Verschil
Algemene dienstverlening
717
810
93
Fysieke leefomgeving
1654
1.387
-267
30
20
-10
Dienstverlening Europese richtlijn
De leges voor dienstverlening worden versneld kostendekkend gemaakt en zijn met 11,75 % verhoogd. Daarvan uitgezonderd zijn de tarieven waarvoor een maximaal Rijkstarief van toepassing is of waarvan op basis van rechtspraak geen extra verhoging is toegestaan.
Parkeerbelasting (Straatparkeren) In 2021 is een aantal tarieven voor het parkeren verhoogd. De abonnementen in de binnenstad zijn verhoogd met 3% en de tarieven voor parkeervergunningen zijn verhoogd met € 5. Het maximale dagtarief is verhoogd van € 6 naar € 7,50. Voor de naheffingsaanslag parkeerbelastingen was het maximale rijkstarief van toepassing. De overige tarieven zijn in 2021 gelijk gebleven aan het in 2020 geldende tarief. De gevolgen van de coronapandemie zijn zichtbaar in de lagere opbrengst parkeerbelasting.
Lijkbezorgingsrechten De tarieven voor de lijkbezorgingsrechten zijn verhoogd met de inflatie.
Toeristenbelasting Het voornemen bestond om in 2021 twee tarieven te hanteren. Een regulier tarief van € 1,40 per persoon, per overnachting en een tarief van € 3,00 in de dagen voorafgaand en tijdens de TT. Vanwege de coronapandemie heeft uw raad besloten geen verhoogd tarief te heffen, waardoor de opbrengsten bij realisatie lager zijn dan begroot.
Marktgelden De marktgelden zijn verhoogd met de inflatie.
Liggelden Om de liggelden meer kostendekkend te maken zijn deze met 11,75 % verhoogd.
Precariobelasting De precariobelasting is verhoogd met de inflatie. Vanwege de coronapandemie heeft uw raad besloten om in 2021 geen precariobelasting voor terrassen te heffen. Daardoor is de opbrengst lager dan begroot.
Begroot 1.632
Realisatie 1.382
Verschil -250
Begroot 561
Realisatie 585
Verschil 24
Begroot 710
Realisatie 475
Verschil -235
Begroot 88
Realisatie 88
Verschil 0
Begroot 30
Realisatie 21
Verschil -9
Begroot 20
Realisatie 3
Verschil -17
Corona Zoals hiervoor aangegeven heeft de coronapandemie een negatieve invloed op de opbrengsten van de lokale belastingen en heffingen. We ontvangen hiervoor een compensatie van het Rijk.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 56 van 159
1.3 Inzicht wettelijke kostendekkendheid De tabel hieronder toont in welke mate de lokale heffingen in 2021 kostendekkend zijn geweest.
Tabel Kostendekkendheid heffingen 2021 Omschrijving
Rechten titel I algemeen
Rechten titel II fysiek
Rechten titel III EUR
Marktgelden
Liggelden
Lijkbezorgingsrechten
Afvalstoffenheffing
Rioolheffing
Kosten Taakveld
385
121
0
18
7
137
2.999
3.418
Overig
241
964
17
56
13
467
3.178
-420
0
0
0
0
0
0
388
252
Inkomensverdeling Inkomsten Taakveld
0
0
0
0
0
0
-1.278
-257
626
1.085
17
74
20
604
5.287
2.993
Overhead
149
597
12
26
9
289
1.097
664
Btw
10
38
1
2
1
19
625
527
Totale kosten
785
1.720
30
102
30
912
7.009
4.184
Opbrengst heffingen
810
1.387
20
88
21
585
6.712
4.526
Dekkingspercentage
103%
81%
66%
86%
72%
64%
96%
108%
0
0
0
0
0
0
0
342
Netto kosten taakveld
Toe te rekenen kosten:
In voorziening verkregen middelen van derden
Uit bovenstaande tabel blijkt dat de rechten Titel I voor algemene dienstverlening meer dan kostendekkend zijn geweest. De totale opbrengst van de leges in rechten titel I, II en III samen mag niet hoger dan kostendekkend zijn. Daar voldoen we aan en blijven dus binnen de norm. De rioolheffing is wel meer dan kostendekkend geweest. Het overschot is gestort in een voorziening.
1.4 Lokale belastingdruk 2021 In onderstaande tabellen staat wat de woonlasten voor gebruikers en eigenaren van woningen in de gemeente Assen zijn. Voor gebruikers gaat het om de afvalstoffenheffing en rioolheffing en voor eigenaren komt daar de onroerendezaakbelasting nog bij. Er is onderscheid gemaakt tussen huishoudens bestaande uit één persoon en meerdere personen.
Tabel Woonlasten gebruikers woning Belastingsoort Afvalstoffenheffing Rioolheffing Belastingdruk gebruikers woningen
Jaarstukken gemeente Assen 2021
(bedragen x € 1, afgerond op hele €)
Totale woonlasten Eenpersoonshuishouden 169 126 295
Totale woonlasten Meerpersoonshuishouden 239 126 365
pagina 57 van 159
Tabel Woonlasten eigenaren woning Belastingsoort WOZ-waarde Onroerendezaakbelasting Totale woonlasten Eenpersoonshuishouden Totale woonlasten Meerpersoonshuishouden
(bedragen x € 1, afgerond op hele €)
€ 200.000 339 634 704
€ 500.000 847 1.142 1.212
€ 1 miljoen 1.693 1.988 2.058
In 2021 was de gemiddelde waarde van een woning in de gemeente Assen € 208.000. Dit was in 2020 € 195.000.
1.5 Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Assen verleent kwijtschelding voor afvalstoffenheffing, rioolheffing en onroerendezaakbelastingen. De bijstandsnorm is honderd procent. Aanvragers op bijstandsniveau kunnen kwijtschelding krijgen, tenzij hun vermogen daarvoor te hoog is. Ook ondernemers die op bijstandsniveau leven, komen voor kwijtschelding in aanmerking.
Tabel Kwijtschelding 2021 In 2021 is er in totaal minder kwijtschelding verleend dan begroot. Dit is voornamelijk zichtbaar in de kwijtschelding van rioolheffing. In 2021 was het voor ondernemers mogelijk om op verzoek uitstel van betaling voor gemeentelijke belastingen te krijgen.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
(bedragen x € 1.000)
Heffing Onroerendezaakbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal
Begroting 0 403 407 810
Realisatie 1 400 259 660
pagina 58 van 159
Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................... Uitgangspunten .......................................... Doel en definitie Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre we gemeentelijke risico’s kunnen afdekken door de beschikbare weerstandscapaciteit. Voldoende weerstandsvermogen voorkomt dat een financiële tegenvaller ons direct dwingt tot bezuinigen. Het weerstandsvermogen is voldoende als we financiële tegenvallers goed kunnen opgevangen. Daarvoor zetten we weerstandscapaciteit en risico’s tegen elkaar af.
Risicobeheersing Onze organisatie werkt volgens het principe van integraal management. Hierbij zijn de manager, budgethouder of projectleider verantwoordelijk voor de risicobeheersing op respectievelijk hun beleidsterrein, afdeling, of project. Zij maken risicoanalyses en organiseren risicosessies als ze dat nodig vinden om de risico’s te beheersen. Bij nieuwe of gewijzigde risico’s met forse gevolgen informeren zij ons college en uw raad. In het kader van de P&C-cyclus inventariseren we twee maal per jaar gemeentebreed de risico’s per beleidsprogramma en drukken deze in geld uit. Vervolgens wordt de benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van de risico’s gerelateerd aan de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst nemen we op in de jaarlijkse begroting en jaarrekening. In de kadernota Weerstandsvermogen en risicomanagement 2020 leest u meer over uitgangspunten, methodiek en werkwijze.
Programma 1. Wonen in Assen Bestemmingsplan Binnenstad Noordoost Met het bestemmingsplan worden de ruime bouw- en gebruiksmogelijkheden van de huidige beheersverordening aangepast. Dit kan planschade tot gevolg hebben. Of er planschade ontstaat, hangt ervan af of een ontwikkeling op een perceel plaatsvindt en wat er dan gerealiseerd wordt. Op dat moment kunnen we pas beoordelen of de planschade vergoed moet worden en hoe hoog die vergoeding is. Met in achtneming van vele afhankelijkheden en onzekerheden is een risico inschatting gemaakt.
Programma 2. Werken in Assen Budget ontwikkeling Participatiewet (BUIG-uitkering) -baten Het rijksbudget voor de uitkeringen is en blijft wisselend en is niet altijd toereikend. Het macrobudget wordt verdeeld over gemeenten volgens een verdeelmodel. Dit model wordt jaarlijks herijkt op basis van parameters die de kans op bijstand voorspellen. Dit zorgt voor onzekerheid over in de toekomst te ontvangen budgetten. Assen had een aantal jaren een tekort op de BUIG-uitkering. In 2021 was er geen tekort en liepen de uitgaven gelijk met de rijksuitkering. Omdat 2021 in veel opzichten een bijzonder jaar was, schatten wij in dat er geen sprake is van een trend. Daarom houden we in 2022 rekening met een tekort op de BUIG-uitkering van € 1,5 miljoen.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 59 van 159
Ontwikkeling uitkeringen – lasten De gunstige economische omstandigheden en lage werkloosheid hebben de afgelopen jaren kansen geboden voor onze arbeidsmarkt. Het aantal bijstandsuitkeringen is gedaald. Voor 2022 wordt een lichte stijging van de werkloosheid verwacht. De afsluiting van de Wsw en Wajong, de verhoging van de AOW-leeftijd en de verkorting van de WW, zijn van invloed op het aantal bijstandsgerechtigden. Het aandeel personen met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt is de laatste jaren flink toegenomen.
Budget ontwikkeling Wsw baten en lasten In 2020 en 2021 was er met name door de coronacompensaties van het Rijk geen sprake van een tekort op de Wsw. Hoe de ontwikkeling in 2022 en verder gaat verlopen is onzeker. In de meerjarenbegroting houden we vanaf 2022 rekening met teruglopende tekorten. Daarnaast kosten beschut werkplekken en baanafspraakbanen meer dan Wswwerkplekken. Dit leidt komende jaren tot hogere kosten bij het vervangen van de uitstromende Wsw-werkplekken.
Re-integratie en bijzondere bijstand In overige rijksgelden zien we beperktere risico’s voor re-integratie en bijzondere bijstand. De coronapandemie heeft ook in 2022 invloed op de begroting en de bijdrage van het Rijk aan de gemeente daalt licht. Voor deze regelingen hebben we een risicobedrag opgenomen in de berekening van het weerstandsvermogen. Een toelichting leest u in de risicoparagraaf in de begroting 2022 van het WPDA.
Programma 3. Meedoen in Assen Huishoudelijke hulp zonder regie Het aantal aanvragen en de duur van huishoudelijke hulp zijn gestegen door de invoering van het abonnementstarief. Vooral oudere inwoners die voorheen zelf hulp regelden, maken vaker gebruik van de Wmo-voorziening.
Uitvoering Jeugdwet en Wmo De vraag naar Jeugdhulp blijft groot, ook na de coronalockdowns. De scholen zijn weer open na de coronasluiting en we verwachten dat het aantal jongeren met dyslexie en gedragsstoornissen zal toenemen. De wachtlijsten in de Jeugd GGZ zijn een indicatie voor toenemende zorgkosten. Het is belangrijk om te blijven zorgen dat de capaciteit bij de zorgverleners past bij de zorgvraag.
Hervormingsagenda Jeugd Het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de VNG werken samen aan de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028. Het doel van deze zogenoemde vijfhoek is hulpverlening verbeteren en meer grip op het jeugdstelsel. Om zwaardere zorg te voorkomen zetten we in op goede, tijdige en passende jeugdzorg. Gespecialiseerde jeugdzorg (waaronder jeugd-GGZ) wordt meer centraal ingekocht en de jeugdbeschermingsketen wordt verbeterd. Er is extra geld voor jeugdzorg en vanaf 2024 worden nieuwe beleidsmaatregelen genomen, zoals normen voor de duur van behandelingen en een eigen bijdrage. Voor de gemeente Assen is door onzekerheden, zoals het regeerakkoord, nog niet duidelijk welke gevolgen dit zal hebben voor de kosten en de benodigde ureninzet.
Wmo: vergrijzing en wachtlijsten GGZ De wachtlijsten voor de volwassenen GGZ (Zorgverzekeringswet) worden langer en de Wmo-kosten nemen toe. Door vergrijzing verwachten we dat meer ouderen aanspraak zullen maken op zorg.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 60 van 159
De verdeling van zorgkosten en compensatie van meerkosten zijn belangrijk voor de VNG richting de landelijke politiek. In de prognose hebben we rekening gehouden met vergrijzing en langere wachtlijsten. Voor de extramuralisering (vaker thuis wonen) van de GGZ is een landelijk hoofdlijnenakkoord afgesloten tussen de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Het Rijk heeft de bezuiniging verlaagd en gemeenten krijgen meer geld. We weten niet of dat voldoende zal zijn om alle kosten te betalen wanneer meer GGZ-cliënten in de wijk gaan wonen.
Gemeentelijke Kredietbank (GKB) financieel en organisatorisch Het effect van de coronapandemie voor 2022 en volgende jaren is moeilijk in te schatten. De instroom van cliënten verloopt grillig. Het CPB voorspelde eerder dat de vraag naar schuldhulpverlening door de pandemie zou toenemen. Dat is nog niet gebeurd en de voorspelling is inmiddels weer naar beneden bijgesteld. Steeds meer inwoners kunnen de hogere energierekening niet meer betalen. Het gevolg kan zijn dat meer inwoners schuldhulpverlening nodig hebben. Als de instroom toeneemt zal het een uitdaging zijn om de dienstverlening op peil te houden. De Gemeenschappelijke Regeling GKB wordt mogelijk per 2024 beëindigd. Zie verder Paragraaf 6. Verbonden Partijen.
Financiële risico’s Beschermd Wonen en Maatschappelijke Ondersteuning Gemeente Assen verzorgt als centrumgemeente de uitvoering voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen. De negen gemeenten gaan regio Assen informeel splitsen in twee regio’s: Noordmidden Drenthe en Zuidwest Drenthe. We verdelen de centrummiddelen voor BW en MO over deze twee regio’s volgens een eigen verdeelsleutel. We hebben afgesproken om de maatschappelijke opvang aan de Havenkade in Assen gezamenlijk in stand te houden tot 2025. Het nieuwe verdeelmodel voor Beschermd Wonen is bekend. We gaan over een periode van 10 jaar van historische naar objectieve verdeling. We verwachten dat we in die 10 jaar toegaan naar een licht nadeel. In hoeverre dit nadeel werkelijkheid wordt hangt af van de zorgvraag. Er gaan meer klanten over van BW naar Wlz dan verwacht. Hoe het Rijk dit gaat afrekenen uit de integratie-uitkering weten we nog niet. Zodra dit duidelijk is, informeren wij u hierover. Dat is op zijn vroegst bij de meicirculaire 2022.
Overige financiële risico’s zorgkosten en relatie met rijksmiddelen Wij houden u op de hoogte van de ontwikkeling van de zorgkosten. Toch kunnen we afwijkingen in absolute zin bij de jaarstukken niet uitsluiten. De totale zorgkosten binnen de gemeente Assen, inclusief regionale middelen voor Beschermd Wonen, bedragen in 2022 ruim € 90 miljoen. Een afwijking van 1 % van de begroting is dus al € 0,9 miljoen.
Programma 5. Samen werken aan Assen Risicovoorziening pensioenverplichtingen(oud-) wethouders Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Wet Appa). We hebben een voorziening waaruit we de pensioenuitkeringen betalen. Jaarlijks berekent de Algemene Pensioen Groep (APG) de bedragen aan de hand van rente, leeftijd en sterftekansen van de verzekerden. Veranderingen van de rentestand zijn een risico. Als de rente daalt moeten we meer geld in de voorziening storten. En als de rente hoger wordt, neemt het risico af.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 61 van 159
Programma 7. Vastgoed en grondbedrijf Grondexploitaties Risico's op grondexploitaties vangen we op binnen de reserves grondbedrijf. Jaarlijks analyseren we bij de begroting per exploitatiegebied kosten, opbrengsten en risico's. Risico's die vallen onder onvoorzien dekken we in de weerstandsreserve van het grondbedrijf. Het bedrag bepalen we op basis van de IFLO-norm (Inspectie Financiën Lagere Overheden) en onderbouwen we met risicoanalyses.
Programma 8. Algemeen financieel beleid Risico financiële impact coronapandemie voor de komende jaren Wij houden in het weerstandsvermogen rekening met een risico van € 1 miljoen voor mogelijke tegenslag in de toekomst door corona. Voor verdere informatie verwijzen wij u naar paragraaf 8 Impact Coronapandemie.
Gemeentefonds - Afnemende ruimte onder Btw-compensatiefonds-plafond Over 2020 en 2021 was het plafond van het BCF bevroren. Vanaf 2022 is de normale werkwijze weer van toepassing. De omvang van het Btw-compensatiefonds is sinds een aantal jaren gemaximeerd. Onder- en overschrijding van dat maximum worden verrekend met het Gemeentefonds. In 2021 werd het plafond niet bereikt. Indien de economie in 2022 groeit dan zal het beroep op het fonds weer toenemen. De ruimte onder het plafond zal dan dalen en kan in 2022 omslaan in een overschrijding. De uitkering en de dekkingsmiddelen worden dan lager. De kans en de hoogte van het effect kunnen we niet voorspellen.
Rentebeleid Europese Centrale Bank (ECB) De ECB heeft het opkoopbeleid van staatsleningen in 2021 naar beneden bijgesteld. We verwachten dat dit opkoopprogramma in 2022 zal worden stopgezet, gezien de macro economische ontwikkelingen. De rente op de geld- en kapitaalmarkt was in 2021 nog steeds uitzonderlijk laag. In het laatste kwartaal loopt de rente wel op. Naar aanleiding van de macro economische voorspellingen verwachten we dat de rente in 2022 hoger wordt. Het is nog niet zeker wat het effect is van het renteniveau in 2022 en volgende jaren. En daarmee de gevolgen voor de financiering van gemeentelijke lasten en de omvang van de daaraan verbonden rentelasten.
Gemeentefonds - Onderuitputting Rijksuitgaven Indien de rijksuitgaven lager zijn dan begroot, heeft dat gevolgen voor de hoogte voor de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Deze zogenoemde onderuitputting is gekoppeld aan de uitkering. De gemeente Assen krijgt dan minder geld uit het Gemeentefonds over 2023. Op basis van economische ontwikkelingen, krapte op de arbeidsmarkt en ervaring uit het verleden verwachten we dat gedurende deze kabinetsperiode sprake zal zijn van jaarlijkse onderuitputting (minder uitgeven dan gepland) en doorschuiven van rijksuitgaven. We houden rekening met een jaarlijkse onderuitputting van 25 % (circa € 0,8 miljoen). Of en in welke mate er sprake zal zijn van onderuitputting in de rijksuitgaven 2022 zal voor het eerst zichtbaar worden bij de septembercirculaire 2022.
Gemeentefonds - Herziening financiële verhouding Het Rijk heeft de methoden (maatstaven en clusters) onderzocht die de hoogte en de verdeling van de algemene uitkering voor gemeenten bepalen. Onlangs heeft het Rijk het aangepaste verdeelmodel gepubliceerd en advies gevraagd aan de Raad voor het Openbaar bestuur (ROB). Deze raad heeft aangedrongen op het verduidelijken en aanpassen van het nieuwe model. De VNG heeft dit advies onderschreven. Ondanks de adviezen van het ROB en het standpunt van de VNG heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties onlangs besloten dat de invoering van het nieuwe verdeelmodel met een kleine aanpassing in 2023 plaatsvindt. Op basis van de informatie die nu bekend is zal
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 62 van 159
Assen nadeelgemeente zijn. We verwachten dat het nadeel oploopt van € 0,5 miljoen in 2023 naar € 2,7 miljoen in 2025 en volgende jaren.
.......................... Kengetallen weerstandsvermogen ......................... De geïnventariseerde gemeentelijke risico’s bedragen in totaliteit € 22,9 miljoen. Deze risico’s worden afgedekt door de reserve weerstandsvermogen en de weerstandsreserve van het grondbedrijf. De totale omvang van deze weerstandsreserves bedraagt ultimo 2021 € 21,1 miljoen, bestaande uit de reserve weerstandsvermogen (€ 8,5 miljoen) en de weerstandsreserve grondbedrijf (€ 12,6 miljoen). Om de geïnventariseerde risico’s volledig af te dekken is een toevoe-ging van € 1,8 miljoen nodig. Deze storting maakt onderdeel uit van het voorstel resultaatbestemming 2021. De algemene reserve maakt eveneens onderdeel uit van de totale weerstandscapaciteit. Aangezien de risico’s afgedekt worden door de weerstandsreserves hoeft de algemene reserve niet ingezet te worden voor het afdekken van risico’s. Dit zorgt voor een ratio van 2,0 voor het totale weerstandsvermogen. De tabellen met kengetallen geven inzicht in de ontwikkeling van de financiële vermogenspositie.
Tabel 1. Weerstandsvermogen per 31 december 2021 Omschrijving
(bedragen x € 1.000)
Weerstandscapaciteit (A)
Bedrag 45.089
Risico's (B)
22.915
Weerstandsvermogen absoluut (A-B)
22.174
Weerstandsvermogen ratio (A/B)
2,0
De ratio voor het weerstandsvermogen bedraagt 2,0. Een ratio tussen de 1,0 en 1,4 is voldoende en groter dan 1,4 goed. We voldoen hieraan. Voor het bepalen van de weerstandscapaciteit is een aantal componenten als pro memorie meegenomen. De feitelijke weerstandscapaciteit is nog iets hoger.
Tabel 2. Weerstandscapaciteit 2021 per 31 december 2021 Omschrijving Algemene reserve Reserve weerstandsvermogen Weerstandsreserve grondbedrijf Bestemmingsreserves exclusief verplichtingen Stille reserves Onbenutte belastingcapaciteit Nieuwe beleidsruimte Totaal Weerstandscapaciteit
(bedragen x € 1.000)
Bedrag 23.956 8.500 12.633 pm pm pm pm 45.089
Uitleg over weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit leest u hier: https://www.nvrr.nl/wiki/9198/weerstandscapaciteit
Tabel 3. Risico's Omschrijving Programma Wonen in Assen Programma Werken in Assen Programma Meedoen in Assen Programma Vastgoed en grondbedrijf Programma Algemeen financieel beleid Totaal Risico's
Jaarstukken gemeente Assen 2021
(bedragen x € 1.000)
Bedrag 250 2.000 4.532 12.633 3.500 22.915
pagina 63 van 159
Tabel 4. Kengetallen financiële positie Omschrijving Netto schuldquote Netto schuldquote na correctie verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatieratio Belastingcapaciteitratio
(in %)
Rekening 2020 81 %
Prognose 2021 102 %
Rekening 2021 84 %
79 %
100 %
82 %
31 % -1,5 % 6% 92 %
26 % -3,2 % 11 % 92 %
31 % 2,2 % 9% 88 %
Risicoduiding tabel 4. Kengetallen financiële positie Omschrijving Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatieratio Belastingcapaciteitratio
Minst risicovol < 90 % > 50% >0 < 20 % < 95 %
Meest risicovol > 130 % < 20 % <0 > 35 % > 105 %
Uitleg over kengetallen weerstandsvermogen leest u hier: https://kennisopenbaarbestuur.nl/thema/financi%C3%ABle-kengetallen-gemeenten-en-provincies
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 64 van 159
Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen
............................... Algemeen .............................. Inleiding De belangrijkste kapitaalgoederen van de gemeente bestaan uit wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Al deze kapitaalgoederen vergen onderhoud. Deze paragraaf geeft inzicht in de beleidskaders voor de instandhouding van de kapitaalgoederen.
Tabel 1 Onderhoudsniveaus Groen
Meubilair
Reiniging
Verharding
Civiele Kunstwerken
Centrum, Kloppend hart, oude centrum, centra
A
B
A
B
B
Wijken
B
B
B
B
B
Bedrijventerreinen
C
C
B
C
C
Buitengebied
C
C
B
C
C
Recreatief groot groen
C
C
B
C
C
Representatieve ontmoeting plekken, entree
B
B
B
B
B
Verbindingen en hoofdroutes
B
B
B
B
B
Beeldkwaliteit
In de tabel is A het hoogste en D het laagste onderhoudsniveau
Algemene beleidskaders Het beheer van de openbare ruimte is gericht op een minimaal acceptabele verzorging van gemeentelijke eigendommen en risicogestuurd beheer. Groot onderhoud gebeurt conform de Agenda BOR: als er sprake is van een wettelijke verplichting, er bestuurlijke nalatigheid dreigt, de veiligheid naar algemene maatschappelijke maatstaven niet meer gewaarborgd is, als er exploitatietekorten of kapitaalverlies dreigt, of wanneer bij de uitvoering samengewerkt kan worden met andere partijen of projecten. Wij hebben in de Agenda BOR (2017) de beeldkwaliteitsniveaus opnieuw vastgesteld voor de verzorging van de Openbare Ruimte (IBOR).
Financiële Kaders De kosten van de instandhouding bestaan onder andere uit kosten voor onderhoud, kapitaallasten, beheer- en exploitatielasten. De flexibiliteit in de onderhoudsbudgetten is beperkt, omdat onderhoud vroeg of laat altijd moet worden uitgevoerd om kapitaalverlies te voorkomen. Bovendien leidt achterstallig onderhoud over het algemeen tot meer kosten dan wanneer het onderhoud tijdig wordt gepleegd. De hoogte van de budgetten is mede afhankelijk van de gekozen beeldkwaliteit. Hiervoor hebben wij diverse beheervisies opgesteld waarin beleidsdoelstellingen voor de diverse kapitaalgoederen zijn vastgesteld. In het vervolg van dit hoofdstuk is per soort kapitaalgoed op hoofdlijnen een relatie met de relevante beleidskaders gelegd.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 65 van 159
.................. Onderhoud per beheercategorie ................. Rioolbeheer en waterzuivering Gerelateerd aan Programma Wonen in Assen Beleid In het in 2019 geactualiseerde en vastgestelde Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan Assen 2019-2024 hebben wij de gezamenlijke visie en ambities van de gemeente en de waterschappen op het gebied van water in relatie tot ruimtelijke ordening vastgelegd. Om een goed inzicht, afstemming met andere belangen en prioritering te krijgen is een voortschrijdende planning nodig. Daarbij kijken wij steeds vier jaar vooruit met een doorkijk naar de werkvoorraad daarna (vijf tot zes jaar). Wij maken een integrale afweging voor de prioritering van de projecten die voortkomen uit einde van de levensduur en slijtage van de inrichting, maatschappelijke vragen en bijvoorbeeld functiewijzigingen. De planningen worden afgestemd op de programma’s van Gebiedsgericht Werken/Mijn Buurt Assen (GGW).
Financiën De uitgaven met betrekking tot de riolering worden gedekt door inkomsten uit de rioolheffing. De kosten van vervanging van rioleringen zijn geactiveerd. Daarnaast is een onderhoudsvoorziening beschikbaar. De stand van de voorziening is eind 2021 € 4,5 miljoen en is op een voldoende niveau.
Afwijkingen en risico’s In het rioolbeheer zijn geen afwijkingen in kwaliteitsniveau, financiën en/of risico’s door achterstallig onderhoud en dergelijke geconstateerd. Dit geldt ook voor de gemeentelijke waterwegen. Riolen zijn op middellange termijn aan vervanging toe.
Groenbeheer Gerelateerd aan Programma Wonen in Assen Beleid De Groenstructuurvisie en Het Groene Frame zijn toetsingskaders voor de ontwikkeling van ruimtelijke plannen en de basis voor het ontwikkelen van groenplannen. Ook is de Groenstructuurvisie onze kapstok voor het opstellen van de Groenbeheervisie. Deze geeft algemene kaders voor het beheer van het openbaar groen en richtlijnen voor het dagelijks onderhoud. Verder staan hierin de uitgangspunten voor het opstellen van gebiedsgerichte beheerplannen. De kwaliteitsniveaus voor het beheer zijn vastgesteld. Ons Stedelijk speelbeleidskader geeft de kaders en ambities voor het buitenspelen in Assen voor de lange termijn. Bij einde levensduur wordt het speeltoestel weggehaald en niet vervangen. Met inzet van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt houden we het onderhoudsniveau van ons groen op peil. Burgers en instellingen kunnen zelf zorgen voor een ‘plus’ op het onderhoudsniveau van het groen in hun omgeving. Deze uitgangspunten voor de verzorging en de verzorgingsniveaus van de openbare ruimte zijn in de Agenda BOR vastgelegd.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 66 van 159
Financiën Het huidige budget is toereikend voor regulier beheer op basis van de afgesproken kwaliteitsniveaus. Er is budget beschikbaar voor het renoveren of vervangen van verouderde groenvakken. Er is geen geld voor vervanging van grote boomstructuren. Wanneer er uitbreidingen van areaal plaatsvinden, worden zoals afgesproken in de Agenda BOR de beheerbudgetten vooraf geregeld.
Afwijkingen en risico’s Het is nog niet duidelijk of het budget voor groenrenovaties voldoende is om alle veranderingen die nodig zijn uit te voeren.
Begraven Gerelateerd aan Programma Wonen in Assen Beleid Doel is het zorgen voor kwalitatief goed begraven op korte en lange termijn, het waarborgen van de begraafcapaciteit, het bieden van kwalitatief goede begraafplaatsen en het op peil houden van de bijdrage die de begraafplaatsen leveren aan de groene kwaliteit van Assen. Het begraven moet voldoen aan de Wet op de Lijkbezorging. Het groenbeheer en het padenonderhoud op de begraafplaatsen voldoen aan de afgesproken IBOR-kwaliteitsniveaus.
Financiën De beschikbare middelen zijn op voldoende niveau om het onderhoud uit te voeren. Om het begraven binnen Assen betaalbaar te houden, is afgezien van het doorvoeren van kostendekkende tarieven.
Afwijkingen en risico’s Er is geen sprake van bijzondere risico’s.
Wegbeheer Gerelateerd aan Programma Wonen in Assen Beleid Het dagelijks beheer vindt plaats op basis de vastgestelde beeldkwaliteit voor de verzorging en functioneel in stand houden van straten en wegen. Het onderhoud is gebaseerd op de Agenda BOR en de principes van risico gestuurd beheer. Het onderhoud is gericht op het behoud van de verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien. Het plannen van groot onderhoud en wegreconstructies vindt plaats op basis van resultaten van globale visuele weginspecties, restlevensduur onderzoeken, maatregeltoetsen en technische metingen. Bij de planning wordt voortdurend afgestemd met (geplande) rioleringsprojecten, ontwikkelingsplannen, verkeerskundige projecten en projecten vanuit gebiedsgericht werken. Wij maken een integrale afweging van de prioritering van de voorkomende projecten die voortkomen uit einde levensduur van de wegen, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen van de openbare ruimte.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 67 van 159
In het meerjarenprogramma kijken wij volgens de beleidslijn van de Agenda BOR vijf jaar vooruit met een doorkijk naar het beschikbaar budget op de middellange termijn.
Financiën De kaders van de Agenda BOR geven inzicht in de werkwijze en financiering van het beheer en onderhoud van verhardingen. De financiering van groot onderhoud komt ten laste van de exploitatie. Mocht in een bepaald jaar incidenteel de lasten hoger zijn dan wordt deze overschrijding incidenteel gedekt uit de reserve straten en wegen. Het saldo van de reserve is eind 2021 € 4,4 miljoen. De financiering van herinrichtingsprojecten bij einde levensduur worden volgens de BBV in de investeringsstaat opgenomen volgens de Nota Kapitaalgoederen.
Afwijkingen en risico’s Het risicogestuurd beheer kan mogelijk leiden tot een plaatselijke kwaliteitsvermindering, waardoor een verhoogd veiligheidsrisico voor weggebruikers en verkeersdeelnemers kan optreden. De noodzaak tot het uitvoeren van groot onderhoud en reconstructies in de oudere woonwijken neemt toe, waardoor de druk op de algemene middelen in de toekomst gaat toenemen.
Overige infrastructuur Gerelateerd aan Programma Wonen in Assen Beleid Het onderhoud is met name gericht op het behoud van de verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien. Het groot onderhoud en vervanging vinden plaats aan de hand van conditiemetingen en technische inspecties en zijn gebaseerd op het behoud van de verkeersveiligheid en duurzaamheid (voorkomen kapitaalvernietiging). Om een goed inzicht, afstemming met andere belangen en prioritering te krijgen is een voortschrijdende planning nodig. Daarbij kijken wij steeds tien jaar vooruit. Wij maken een integrale afweging voor de prioritering van de projecten die voortkomen uit einde van de levensduur en slijtage van de inrichting, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen. De planningen zijn afgestemd op de planningen van Gebiedsgericht Werken (GGW), zoals beschreven is in de Agenda BOR.
Financiën De beheerplannen geven inzicht in de werkwijze en financiering van het dagelijks onderhoud van de overige infrastructuur. In de productbegroting van overige infrastructuur zijn de vervangingsinvesteringen vanwege einde levensduur opgenomen. De stand van de voorzieningen voor groot onderhoud van kunstwerken is geactualiseerd. De stand van de voorziening is eind 2021 € 3 miljoen en is hiermee toereikend.
Afwijkingen en risico’s Als beheerder worden maatregelen genomen om de openbare ruimte veilig te houden. Hierdoor neemt de druk op de middelen voor het dagelijks beheer toe. Dit kan betekenen dat sommige werkzaamheden of vervangingsprojecten pas in een later stadium kunnen worden uitgevoerd. Tegelijkertijd werken we aan het verbeteren van de efficiency zodat we meer realiseren met de beperkte middelen. Wat in lijn is met de Agenda BOR.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 68 van 159
Maatschappelijk Vastgoed Gerelateerd aan Programma Vastgoed en Grondbedrijf Beleid Bij de inzet van gemeentelijke gebouwen voor beleidsdoelen kijkt de gemeentelijke organisatie kritisch naar effectiviteit en efficiëntie. Een betere bezetting van gebouwen door bijvoorbeeld multifunctioneel gebruik kan daardoor leiden tot een kleinere vastgoedportefeuille.
Onderhoudsvoorziening Het vastgoed van de gemeente (met uitzondering van gebouwen in het grondbedrijf) heeft een redelijke conditie; niveau 3 van de NEN 2767. Hiervoor is gekozen om veiligheidsredenen en ter voorkoming van meerkosten van te grote degeneratie van gebouwen (bijvoorbeeld vervolgschades van lekkages). Op basis van dit conditieniveau wordt éénmaal per drie jaar een inspectie gedaan van de gebouwen waarna een meerjaren onderhoudsplanning kan worden gemaakt. Op basis van deze onderhoudsplanning is een meerjaren investeringsplanning gemaakt die jaarlijks wordt herijkt als daar aanleiding voor is. De meerjaren investeringsplanning is de basis voor de onderhoudsvoorziening en de berekening van de benodigde stortingen in de onderhoudsvoorziening. Uitgangspunt is dat de onderhoudskosten in de onderhoudsvoorziening worden gereserveerd tot het gebouw, of een specifiek omschreven gebouwonderdeel, is afgeschreven. Nadat een gebouw (of gebouwonderdeel) is afgeschreven worden investeringen geactiveerd en ontstaat er een activastaat conform de componentenmethode. Als de investering lager is dan € 25.000 wordt deze eenmalig afgeboekt. In 2020 heeft een nieuwe inspectie van alle gebouwen plaatsgevonden en dit heeft geresulteerd in een nieuwe meerjaren onderhoudsplanning welke ten grondslag ligt aan de onderhoudsvoorziening. De resultaten zijn opgenomen in de begroting van 2021.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 69 van 159
............. Besteding Budgetten en verantwoording ............ Tabel budgetten onderhoud kapitaalgoederen (bedragen x € 1.000) Realisatie 2020
Begroting 2021
Realisatie 2021
Riolering beheer en onderhoud
2869
2.322
2.398
Watergangen
565
425
259
Waterwegen
173
140
208
3.607
2.887
2.867
Plantsoenen
2690
2.323
2.503
Bossen en natuurterreinen
212
146
218
Kinderboerderijen
36
36
14
Categorie/product/jaar Categorie Rioolbeheer
Totaal Rioolbeheer Categorie Groenbeheer
Speelterreinen
179
220
188
Totaal Groenbeheer
3.117
2.725
2.922
Categorie Begraven
163
180
163
Categorie Maatschappelijk vastgoed
25.617
26.262
25.845
Categorie Wegen
1.634
2.369
2.459
Categorie overige infrastructuur 4
18
43
Schoonhouden openbare ruimte
Bermen
570
560
530
Verkeersregelingen
277
289
262
1.150
1.388
1.289
Klein Straatmeubilair
22
19
28
Openbare verlichting
926
836
881
Kunstwerken
Totaal overige infrastructuur Totaal onderhoud kapitaalgoederen
Jaarstukken gemeente Assen 2021
2.949
3.110
3.033
37.087
37.533
37.289
pagina 70 van 159
Tabel Beleidsdocumenten
2014
Versnelde verduurzaming openbare verlichting
2017
Beheersplan kunstwerken
2011
Beleidsplan graffiti en wildplakken
2011
Beleids- en beheersplan verkeersregelinstallaties
2013
Gemeentelijke Rioleringsplan Assen (GWRP 2019-2024)
2019
Beheer van het openbaar vaarwater in Assen 2008-2013
2008
Groenstructuurvisie
2006
Groenbeheervisie
2008
Beleidsnota Natuur- en milieueducatie
2009
Stedelijk speelbeleidskader
2009
Het Groene Frame
2009
Beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen
2014
Beleidsnota gemeentelijke begraafplaatsen
2007
Agenda BOR
2017
Inrichtings- en beheerplan De Boskamp
2011
Beleidsnota Historie en toekomst Noorder- en Zuiderbegraafplaats + lijst cultuurhistorisch waardevolle monumenten
2010
Vastgoed met rendement 2016
2016
Kaderbrief 2019 (onderdeel bezuinigingen)
2019
gebouwen
begraven
Uitvoeringsplan verhardingen
groen
wegen
riolering
vastgesteld
overige infra
Documentnaam / jaar/categorie
................................... /// ..................................
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 71 van 159
Paragraaf 4. Financiering
4.1 Financieringsbehoefte Uitvoering treasurybeleid goed op koers De bestaande leningenportefeuille vormt een stabiele basis voor de langetermijnfinanciering. De gemeentelijke financierings- en liquiditeitsposities ontwikkelen zich zoals verwacht. We maken regelmatig prognoses en als dat nodig is nemen we maatregelen. Zo blijven we op koers. We hebben twee nieuwe leningen afgesloten. De vaste schuld van de gemeente is € 10,6 miljoen hoger dan in 2020. Daarnaast hebben we 1 kortlopende kasgeldlening afgesloten. En ook weer afgelost, dus we hebben ultimo jaar geen kortlopende leningen. De totale schuld bestaat uit 25 leningen en is eind 2021 € 252,7 miljoen.
Tabel 1. Ontwikkeling schuldpositie Omschrijving / ultimo Omvang vaste schuld Omvang vlottende schuld
2017 183,0 0
(bedragen in € x 1 miljoen) 2018 200,2 0
2019 221,8 20,0
2020 242,1 20,0
2021 252,7 0
4.2 Rentekosten, beleid en visie Rentekosten gedaald De rente op de geld- en kapitaalmarkt bleef laag door het beleid van de Europese Centrale Bank. In het laatste kwartaal liepen de rentes op door economische ontwikkelingen en internationale politieke spanningen. Over de vaste en kortlopende leningen van in totaal € 252,7 miljoen hebben we € 3,3 miljoen rente betaald. Het gemiddelde externe rentepercentage is 1,29 %. Het rente-omslagresultaat is € 921.000. Het voordeel ten opzichte van de begroting is € 256.000. Dit is ontstaan doordat de gemiddelde rente lager is. Ten opzichte van 2020 is de rente met 0,15 % gedaald. Conform BBV hanteren we het gewogen gemiddelde rentepercentage dat we hebben betaald voor vaste leningen (looptijd > 1 jaar) en kasgeldleningen (looptijd < 1 jaar). Daarnaast hebben we rente berekend over eigen financieringsmiddelen. Dat is een beleidskeuze. De totale rentekosten rekenen we via de omslagmethode toe aan gemeentelijke producten en diensten.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 72 van 159
Tabel 2. Rente 2021 Rekening 2020
Begroting 2021
(bedragen in € x 1.000) Resultaat 2021
3.562 3.284 -71 604 109 2 703 8.192
3.606 2.748 640 508 109 0 665 8.275
3.308 3.142 -7 486 109 27 921 7.987
0 0 831 7.361 0 0 8.192
0 0 709 7.565 0 0 8.275
0 0 662 7.325 0 0 7.987
Lasten Rente vaste geldleningen Rente reserves en voorzieningen Rente kortgeld financiering Rente grondbedrijf Overige rente Vergoedingsrente gemeentelijke heffingen Voordeel renteomslag Totaal lasten Baten Rente geldleningen uitgegeven (u.g.) Rente overtollige financieringsmiddelen Rente grondexploitatie Rente investeringen Bouwrente Nadeel renteomslag Totaal baten
Rentebeeld in 2021 en rentevisie De ontwikkeling van de rente op de geld- en kapitaalmarkt bleef laag. Het rentepeil van de kortgeldleningen was negatief en varieerde van - 0,47 tot - 0,25 %. De rente van de langlopende leningen lag, afhankelijk van de looptijd, tussen - 0,25% en 0,40 %. In het laatste kwartaal liepen de rentetarieven over de hele linie op. We verwachten dat deze lijn zich in 2022 voortzet. In de begroting 2021 was het interne rentepeil geraamd op 1,8 %. We blijven binnen de bandbreedtes van BBV-richtlijn notitie Rente en aanpassingen zijn niet nodig.
4.3 Risicobeheer Renterisiconorm ruim onder de norm Het renterisico is in 2021 is goed gespreid en komende jaren blijft de ruimte onder de norm voldoende. De renterisiconorm is het bedrag dat de gemeente in een jaar maximaal mag (her)financieren. Dit risico wordt op basis van de Wet Fido berekend als de som van de renteherzieningen en de aflossingen. Het risico mag niet groter zijn dan 20 % van het begrotingstotaal. Voor het begrotingsjaar 2021 is de norm € 61,5 miljoen.
Tabel 3. Renterisiconorm 2021 Norm Renteherziening Aflossingen Totaal renterisico Renterisiconorm Ruimte onder de norm Overschrijding norm
Rekening 2019 0 13,5 13,5 62 48,5 0
Jaarstukken gemeente Assen 2021
(bedragen in € x 1 miljoen) Rekening 2020 0 29,5 29,5 63,7 34,2 0
Begroting 2021 0 28,5 28,5 61,2 32,7 0
Rekening 2021 0 29,5 29,5 61,5 32,0 0
pagina 73 van 159
Kasgeldlimiet Op basis van de cijfers in de Programmabegroting 2021 is de kasgeldlimiet € 26,1 miljoen. De kasgeldlimiet begrenst de netto kortlopende schuld van de gemeente. De gemeente mag maximaal 8,5 % van de begroting financieren met leningen die binnen 1 jaar worden afgelost. We maken bij de voorziening steeds optimaal gebruik van de gunstige rentestanden. In 2021 zijn de kasgeldlimieten per kwartaal niet overschreden.
Tabel 4. Kasgeldlimiet 2021 per kwartaal Norm / kwartaal Vlottende schuld Vlottende middelen Totaal kasgeld Netto gemiddeld Kasgeldlimiet Ruimte onder de norm Overschrijding norm
1 kwartaal 49,8 4,9 44,9 15 26,1 11,1 0 e
(bedragen x € 1 miljoen) 2 kwartaal 17,3 12,1 5,2 1,7 26,1 24,4 0 e
3 kwartaal 9 20,9 -11,9 -4 26,1 30,1 0 e
4e kwartaal 6,3 23,5 -17,2 -5,7 26,1 31,8 0
Schatkistbankieren Eind 2021 was het saldo schatkist € 19,1 miljoen. Schatkistbankieren beperkt de eigen beleggingsmogelijkheden van de gemeente. Als we meer geld hebben dan het drempelbedrag roomt het Rijk dit af en stroomt dit in de ‘schatkist’ van het Ministerie van Financiën. De limiet was 0,75 % van het gemeentelijk begrotingstotaal en is per 1 juli 2021 verhoogd naar 2 %. Het drempelbedrag volgens de oude norm was voor Assen € 2,3 miljoen. Op basis van de nieuwe norm wordt dat € 6,2 miljoen. Wij hebben de ruimere norm nog niet doorgevoerd en richten ons op het voorkomen van overschrijding. We zijn daarin afhankelijk van hoeveel geld er binnenkomt en het verloop. Hierdoor kunnen we schatkistbankieren niet op voorhand uitsluiten.
Kredietrisico Per 31 december 2021 is het saldo van aan derden verstrekte geldleningen € 6,0 miljoen. De specificatie leest u in de toelichting op de balans. Assen is terughoudend met lenen en garantstellen aan derden. Dit doen we alleen als we hiermee een publiek belang dienen en uw raad dit erkent. De verplichtingen moeten met voldoende zekerheden worden geborgd.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 74 van 159
4.4 EMU-saldo Groot EMU-overschot Het EMU-overschot is + € 6,8 miljoen. Voor de gemeente Assen is het toegestane EMU-tekort 2021 vastgesteld op - € 11,4 miljoen. Het EMU-saldo is de som van inkomsten en uitgaven van de Rijksoverheid en de decentrale overheden. De Europese Unie heeft bepaald dat het EMU-tekort van een land niet hoger mag zijn dan 3 % van het bruto binnenlands product.
Tabel 4. EMU-saldo Omschrijving Exploitatiesaldo voor mutatie reserves Afschrijving tlv exploitatie Toevoeging voorzieningen tlv exploitatie Investeringen geactiveerd Bijdragen niet via exploitatie Desinvesteringen niet tlv exploitatie Onttrekking voorzieningen tgv exploitatie Totaal EMU-saldo
(per ultimo jaar in € x 1.000) Begroting 2020 -17.050 12.006 2.553 -22.396 0 0 -2.214 -27.101
Realisatie 2020 -4.733 12.573 3.929 -22.454 8.829 0 -7.105 -8.960
Begroting 2021 -9.462 11.825 2.497 -23.389 0 0 -4.221 -22.750
Realisatie 2021 6.959 11.591 2.939 -11.328 2.369 0 -5.688 6.842
4.5 Kaders We werken binnen de kaders van de Wet financiering decentrale overheden (fido) en het gemeentelijk treasurystatuut. We passen de renterisiconorm en de kasgeldlimiet toe om risico’s van veranderingen van de rente te beperken. Regeling schatkistbankieren decentrale overheden. Het doel is het beheersen van risico’s en het begrenzen van extern beleggen van overtollige financieringsmiddelen.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 75 van 159
Paragraaf 5. Bedrijfsvoering 5.1 Uitgangspunten De loonsomraming in de Begroting 2021 is gebaseerd op: • • • •
vastgestelde formatie afzonderlijke besluitvorming op de formatie in 2021 cao-gemeenten 2019-2020 verwachte loonontwikkelingen van 4,5 %
Per 1 december 2021 is er een nieuwe cao voor gemeenten 2021-2022. Deze bestaat uit zowel structurele als eenmalige salariscomponenten. De structurele loonstijgingen voor de cao-gemeenten lopen van 1 januari 2021 tot en met 31 december 2022. De salarissen stijgen per 1 december 2021 met 1,5 % en er wordt een incidentele uitkering verstrekt van € 900. Daarnaast een incidentele een corona-onkostenvergoeding van € 300. De financiële effecten van de nieuwe cao zijn in deze jaarrekening verwerkt. Verder hebben we rekening gehouden met de gevolgen van jaarlijkse periodieke verhogingen (salaristreden tot maximum van de schaal is bereikt) en het persoonsgebonden budget van € 480 per fte. Voor vergoedingen en toelagen aan het personeel is een (gemiddeld) bedrag van € 126 per fte beschikbaar. Naast de loonsom is voor beheerskosten binnen de bedrijfsvoering een aantal normbedragen van toepassing. Zo bedraagt het budget voor vorming en opleiding 1,38 % van de loonsom. Voor de overige personeelskosten per team, zoals teamdagen, is gerekend met een bedrag van € 254 per fte. De toegepaste prijsindex op de prijsgevoelige bedrijfsvoeringbudgetten bedraagt 2,3%. De tabellen in deze paragraaf geven een beeld van de kosten van de bedrijfsvoering gesplitst in directe taken en ondersteunende taken (overhead).
5.2 Middeleninzet bedrijfsvoering Tabel Middelen bedrijfsvoering 2021 Omschrijving Personeelskosten Beheerkosten Kapitaallasten Totaal lasten Inkomsten van derden Gedekte kosten Totaal baten Totaal
Jaarrekening 2020 49.071 7.926 1.988 58.985 2.066 6.686 8.752 50.233
Begroting 2021 50.744 7.996 2.581 61.320 1.759 6.937 8.696 52.624
(bedragen x € 1.000)
Jaarrekening 2021 54.313 8.256 2.198 64.767 2.090 8.029 10.119 54.648
Verschil in € -3.569 -260 383 -3.446 330 1.092 1.422 -2.024
Verschil in % -7 -3 15 -6 19 16 16 -4
Analyse bedrijfsvoeringresultaat 2021 In het programma Bedrijfsvoering verantwoorden we alle kosten voor de ondersteuning van raad, college en het ambtelijk apparaat. Het programma Bedrijfsvoering sluit met een nadeel van € 2.024.000. De belangrijkste afwijkingen zijn toegelicht in hoofdstuk 4 Financieel resultaat en resultaatbestemming.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 76 van 159
5.3 Directe bedrijfsvoering en ondersteuning Kosten directe bedrijfsvoering en kosten ondersteuning (overhead) De tabellen geven inzicht in de omvang van de bedrijfsvoeringkosten van het primair proces en de kosten van overhead. Personeelskosten van medewerkers en overige kosten die direct verband houden met de uitvoering van het beleid rekenen we tot de directe kosten. Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces rekenen we tot de overhead. Deze kosten bestaan uit alle loonkosten van de zogenoemde PIOFACH-functies (Personeelszaken, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatisering, Communicatie en Huisvesting), ict-kosten, uitbestedingskosten bedrijfsvoering en rentekosten die niet zijn toe te rekenen aan het primaire proces.
Toerekening kosten Bedrijfsvoering Omschrijving
(bedragen x € 1.000)
Jaarrekening 2020
Begroting 2021
Jaarrekening 2021
Verschil in €
Verschil in %
37.963 21.022 58.985
39.814 21.507 61.320
42.051 22.715 64.767
-2.238 -1.209 -3.446
-6 -6 -6
Lasten Directe taken Overhead Lasten
Toelichting tabel Toerekening kosten Bedrijfsvoering Projectmatige dekking In de begroting personeelskosten hebben we rekening gehouden met dezelfde omvang van de projectenportefeuille als in 2020. De toerekening van kosten hebben we aangepast aan de loonontwikkeling. Dit vertaalt zich in een bijgestelde toerekening van bedrijfsvoeringskosten aan projecten, investeringen en grondexploitaties. Effect op programma Bedrijfsvoering Alle hiervoor genoemde ontwikkelingen hebben per saldo geleid tot een uitzetting van € 2,0 miljoen (+ 4 %) op het programma Bedrijfsvoering (directe en ondersteunende taken). Kosten ondersteuning (overhead) In de tabel overheadkosten zijn geen huisvestingskosten opgenomen. Huisvesting die wordt gerekend tot de overhead heeft betrekking op kantoorruimten. Dit zijn ruimten voor de uitvoering van de algemene taken van de gemeentelijke organisatie en vallen onder het programma Vastgoed. Dit betreft een totaalbedrag van circa € 2,2 miljoen. De totale lasten van de ondersteuning (overhead) ten behoeve van het primaire proces bedragen daarmee circa € 20, 6 miljoen.
5.4 Personeelsformatie Tabel Personeelsformatie Omschrijving Personeelsformatie
Jaarrekening 2020 629
(in fte)
Begroting 2021 646
Jaarrekening 2021 662
Verschil in fte
Verschil in %
-16
0
Toelichting tabel Personeelsformatie Het begrote aantal fte’s betreft het aantal per 31 december 2021 (primaire begroting plus/min wijzigingen gedurende het jaar). Ten opzichte van de begroting 2021 is 16 fte meer ingezet, met name voor maatregelen in het Sociaal domein.
Jaarstukken gemeente Assen 2021
pagina 77 van 159
5.5 Investeringen Tabel Investeringen in bedrijfsmiddelen Omschrijving
(bedragen x € 1.000)
Jaarrekening 2020
Begroting 2021
Jaarrekening 2021
1.947 1.040 46 3.033
1.296 717 2.540 555 5.107
773 84 1.573 179 2.610
ICT Kantoorinventaris Vervoermiddelen / materieel Overige investeringen (o.a. kantoorinventaris) Totaal investeringen bedrijfsvoering
Toelichting tabel investeringen bedrijfsmiddelen De gerealiseerde investeringen lopen achter op de begroting. ICT betreft investeringen in software en apparatuur. Deze worden later opgeleverd dan begroot. Investeringen in kantoorinventaris zijn uitgesteld in verband met een onderzoek naar het inrichten van een hybride werkomgeving. Verder worden diverse vervoermiddelen later vervangen. De belangrijkste oorzaak hiervan is dat levertijden langer zijn dan verwacht. De mobiele telefoons werden niet in 2021 vervangen maar in het eerste kwartaal van 2022. Hierdoor ontstaat een voordeel in overige investeringen.
5.6 Indicatoren Tabel Indicatoren Bedrijfsvoering Omschrijving Formatie (Fte per 1.000 inwoners) Bezetting (Fte per 1.000 inwoners) Apparaatskosten (kosten per inwoner) Externe inhuur (kosten inhuur externen als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen) Overhead (% van totale lasten)
Jaarstukken gemeente Assen 2021
Begroting 2021
Jaarrekening 2021
9,01 9,01 861
9,37 9,60 939
0,0047
0,2046
0,36
0,35
pagina 78 van 159
Paragraaf 6. Verbonden Partijen
............................... Algemeen .............................. Inleiding De gemeente Assen heeft een aantal verbonden partijen die voor de gemeente taken uitvoeren of met wie de gemeente samenwerkt om doelen voor de Asser samenleving te bereiken. Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke en publiekrechtelijke organisaties waarin wij een financieel én een bestuurlijk belang hebben. In deze paragraaf geven wij een overzicht van al onze verbonden partijen. Daarbij geven wij per verbonden partij inzicht in financiële aspecten, het bestuurlijk belang en/of het percentage aandelen. Een aantal verbonden partijen is ook in 2021 financieel en economisch getroffen door de coronapandemie. Voor de betekenis daarvan verwijzen we hier ook naar de programma's waaraan de partij is gerelateerd, de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
.................. Gemeenschappelijke Regelingen ................. Drents Archief Rechtsvorm
Gemeenschappelijke regeling
Vestigingsplaats
Assen
Doelstelling en openbaar belang
Het doel van de Verbonden Partij is: Archief Het openbaar belang betreft: Regionaal Historisch Centrum met twee hoofdtaken. Dit zijn de wettelijke taak om het archief van het Rijk en de gemeente Assen te beheren en het toegankelijk maken van de informatie in de archieven voor een breed publiek. Voor de gemeente Assen maakt het Drents Archief het mogelijk bestemmings- en bouwplannen in te zien. Daarnaast is het Drents Archief actief op het gebied van erfgoed en cultuureducatie. Jaarlijks maken zo’n 7.500 leerlingen kennis met diverse aspecten van de Drentse en Assense geschiedenis.