CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

2. Vaststelling agenda en actieplan vrijetijdseconomie 2022-2027 - BIJLAGE 1 Agenda en actieplan vrijetijdseconomie gemeente Assen

Raadsvergadering 17 februari 2022, gemeente AssenBij agendapunt: Vaststelling agenda en actieplan vrijetijdseconomie 2022-202713.196 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Agenda en actieplan vrijetijdseconomie Assen 2022-2027 December 2021

2

Voorwoord Assen is een fantastische stad, in misschien wel de mooiste provincie! Het kloppende hart van de gelukkigste regio van Nederland. Met een brede vrijetijdsector, en sterke, creatieve en ambitieuze ondernemers hebben we heel veel te bieden aan onze inwoners en aan toeristen.

Wij kijken terug op een succesvol traject. En we hebben juist daardoor ook veel vertrouwen in de toekomst. Voor ons is deze agenda de start van een mooie en vruchtbare samenwerking, waarin we samen de gestelde doelen gaan uitwerken. Een mooie basis om de komende periode samen mee aan de slag te gaan!

Voor u ligt een agenda en actieplan voor de vrijetijdseconomie in Assen. We zijn trots dat deze agenda tot stand is gekomen in een intensieve samenwerking tussen de gemeente, ondernemers, inwoners en organisaties. Het traject is gestart in een periode waarin we werden geconfronteerd met de coronapandemie, die grote invloed heeft op de vrijetijdssector. Mede daardoor is het niet altijd een geplaveide route geweest. Maar door elkaar te blijven aanspreken op het gezamenlijk doel ligt er nu een gezamenlijk, actueel en breed gedragen stuk.

Wethouder Bob Bergsma Wethouder Mirjam Pauwels

Met deze agenda en dit actieplan zorgen we er samen met de sector voor dat we inspelen op nieuwe trends, dat we kansen benutten en dat we de komende vijf jaar ook alles eruit halen wat erin zit. Het belang en de reikwijdte van dit document zijn heel groot. Want toerisme en recreatie dragen bij aan de welvaart, het welzijn en de leefbaarheid van onze stad.

Samenvatting De sector verder ontwikkelen met een gedragen agenda en actieplan De vrijetijdseconomie in Assen is één van de krachtsectoren van onze gemeente. Het heeft een belangrijke economische betekenis en zorgt voor werkgelegenheid. Daarnaast draagt de sector bij aan een prettig woon-, werk- en studeerklimaat. In de Economische Agenda 2020-2025 staat niet alleen het belang van de vrijetijdssector benadrukt, maar wordt ook benoemd dat samen met de sector een actieplan wordt uitgewerkt. Afgelopen maanden hebben we als gemeente en sector samen uitvoering gegeven aan dit actiepunt. Voorliggende agenda en actieplan is het resultaat van een intensief en gezamenlijk traject. Betekenis van de vrijetijdseconomie Assen heeft inwoners en bezoekers veel te bieden. De combinatie van stedelijke voorzieningen in een groene omgeving maakt Assen aantrekkelijk. Daarnaast hebben we als gemeente een rijke cultuurhistorie en sterke ondernemers. Dit verdient aandacht en hier mogen we trots op zijn. De vrijetijdseconomie van gemeente Assen kenmerkt zich door verschillende deelsectoren. Het dagrecreatieve aanbod in de gemeente Assen is zeer divers. In Assen kun je uitgebreid wandelen en fietsen, maar ook aanbieders zoals het Drents Museum, DNK, de Drentsche Golf & Country Club en Podium Zuidhaege maken de sector voor inwoners en bezoekers aantrekkelijk.

Daarnaast vervult de binnenstad een belangrijke locatie voor recreatiefwinkelen en een bezoek aan de horeca. Tot slot worden er jaarlijks vele evenementen georganiseerd in Assen (o.a. Preuvenement, TT festival, en diverse evenementen op het TT circuit). In 2019 werden aan het dagrecreatieve aanbod ruim 4,4 miljoen bezoeken afgelegd, goed voor ruim €116 miljoen aan bestedingen. De gemeente Assen kent voor een stedelijke gemeente een zeer divers verblijfsaanbod, met enkele (grootschalige) hotels (o.a. De Bonte Wever, hotel Van der Valk en City Hotel de Jonge) en vakantieparken (waarvan Camping Witterzomer de grootste is). De economische betekenis van de verblijfssector was in 2019 ruim €29,9 miljoen, waardoor de totale betekenis van de vrijetijdseconomie € 146.2 mln. bedraagt. Naast deze forse economische betekenis is de sector van grote sociaal-maatschappelijke waarde. Het biedt ruimte voor ontspanning, zorgt voor leefbaarheid en levendigheid en brengt mensen samen.

3

De belangrijkste opgaven voor de vrijetijdseconomie in Assen De vrijetijdssector van Assen is in veel opzichten sterk en er liggen veel kansen. Tegelijkertijd zijn er aandachtspunten waaraan gewerkt moet worden en liggen bedreigingen op de loer. Op basis van de gesprekken die zijn gevoerd, trends en ontwikkelingen die zijn beschreven en de cijfermatige onderbouwing uit het Dashboard Impact Toerisme zijn een achttal opgaven geformuleerd: eenduidig profiel formuleren, bezoekduur vergroten, personeel aantrekken en behouden, centrum Assen levendig en aantrekkelijk houden, nieuwe en onderscheidende ondernemers een plek bieden, de juiste doelgroep trekken, landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten benutten en beleefbaar maken, en de samenwerking versterken. Een forse ambitie Komende jaren willen we de sector de prioriteit geven die het verdient. Voorop staat dat we als gemeente en sector een hoge ambitie hebben en actief de opgaven willen aanpakken: We willen de vrijetijdseconomie in Assen versterken. Dit doen we door een heldere positionering uit te werken, goed samen te werken en door ons huidige aanbod extra onder de aandacht te brengen en waar nodig nieuw aanbod toe te voegen. Als hoofdstad van de oerprovincie ervaren bezoekers en inwoners ontspannen stedelijkheid in onze gemeente. Een levendige hoofdstad met charme gelegen in het groen.

Door de goede bereikbaarheid is Assen een uitstekende basis voor een bezoek aan de regio. Assen laat je verrassen! Met deze ambitie streven we niet alleen naar economische groei, ook laten we meer mensen profiteren van toerisme en recreatie. Dat doen we door in te zetten op drie strategische lijnen. 1. Herkenbaar profiel en gezamenlijk vermarkten, 2. Actief samenwerken en 3. Aanbod op orde

Genoemde strategielijnen zijn voorzien van concrete acties, inclusief uitvoeringstermijn en trekker. Met het opstellen van voorliggende agenda en actieplan is een goede basis gelegd voor de uitvoering. We staan klaar om als gemeente en sector gezamenlijk stappen te zetten om de vrijetijdseconomie van Assen verder te versterken.

4

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding 1.1. Aanleiding 1.2. Aanpak 1.3. Kaders

5 6 6 7

Hoofdstuk 2. De sector in beeld 2.1 Inleiding 2.2. Vogelvlucht vrijetijdseconomie 2.3. De sector in beeld – Dagrecreatie 2.4. De Sector in beeld – Verblijfsrecreatie 2.5. Betekenis vrijetijdseconomie - samenvatting 2.6. Doelgroepen

10 11 11 13 16 17 18

Hoofdstuk 3. Toekomst perspectief 3.1. Inleiding 3.2. Trends en ontwikkelingen 3.3. SWOT- analyse 3.4. De belangrijkste opgaven voor Assen

20 21 22 24 25

Hoofdstuk 4. Vrijetijdseconomie 2027 4.1. Inleiding 4.2. Uitgangspunten 4.3. Ons startpunt – Assen anno 2022 4.4. Ambitie 4.5. Drie strategielijnen om tot actie te komen

26 27 27 28 29 30

Hoofdstuk 5. Actieplan 5.1. inleiding 5.2. Strategielijn 1: Herkenbaar profiel en gezamenlijk vermarkten 5.3.Strategielijn 2: Actief samenwerken 5.4. Strategielijn 3: Aanbod op orde 5.5. Algemene actiepunten 5.6. Organisatie en financiën

31 32 33

Bijlagen Bijlage 1: Achtergrond doelgroepen Bijlage 2: Samenvatting uitkomsten inwonersenquête

38 39 42

34 35 36 37

5

01 Inleiding

6

1.1

Aanleiding

De vrijetijdseconomie in Assen is één van de krachtsectoren van onze gemeente. Het heeft een belangrijke economische betekenis en zorgt voor werkgelegenheid. Daarnaast draagt de sector bij aan een prettig woon-, werken studeerklimaat. De vrijetijdseconomie draagt bij aan een leefbare en levendige gemeente, zowel in de stad als in de regio. Assen is als hoofdstad van de oerprovincie Drenthe omringd met prachtige natuur. Tegelijkertijd hebben we in het centrum van Assen vele voorzieningen dichtbij. Inwoners en bezoekers kunnen in Assen recreëren en hun vrije tijd op een prettige manier invullen wat zorgt voor bestedingen en werkgelegenheid. Investeren in de kracht In de Economische Agenda 2020-2025 staat niet alleen het belang van de vrijetijdssector benadrukt, maar wordt ook benoemd dat samen met de sector een actieplan wordt uitgewerkt. Afgelopen maanden hebben we als gemeente en sector samen uitvoering gegeven aan dit actiepunt. Voorliggende agenda en actieplan is het resultaat van een intensief en gezamenlijk traject. We hebben niet enkel een actieplan opgesteld, maar zijn begonnen bij het begin; het in kaart brengen van de huidige situatie en het gezamenlijk formuleren van een ambitie. Dit hebben we vertaald in een concreet actieplan, inclusief plannen en rol- en taakverdeling. Dit gezamenlijke traject legt een goede basis voor de uitvoering.

We staan klaar om gezamenlijk stappen te zetten om de vrijetijdseconomie van Assen verder te versterken.

1.2

Aanpak

De agenda en het bijbehorende actieplan zijn in co-creatie met de vrijetijdspartners tot stand gekomen. Er is een klankbordgroep gevormd waarin het Toeristisch Recreatief Platform Assen, Koninklijke Horeca Nederland (KHN) en cultuurondernemers vertegenwoordigd zijn. Daarnaast is gebruik gemaakt van relevante documenten, bestaande en lopende visietrajecten en van de expertise van bureau ZKA Leisure Consultants. Het door ZKA uitgevoerde Dashboard Impact Toerisme vormt de cijfermatige basis voor de agenda. Om te komen tot deze gedragen agenda en actieplan hebben de volgende sessies en overleggen plaatsgevonden: ➢ Gemeentelijke cross-over sessie met ambtenaren van andere beleidsterreinen; ➢ Gesprekken met wethouders Toerisme en Economie; ➢ Diverse overleggen met de klankbordgroep; ➢ Diverse interviews met ondernemers en externe partijen zoals Marketing Drenthe, Provincie Drenthe, Recreatieschap, etc.; ➢ Brede werksessie waarin betrokkenen uit het veld en raadsleden aangehaakt zijn; ➢ Aanvullend is een online inwonersenquête verspreid via social media.

7

1.3

Kaders

Deze vrijetijdsagenda staat niet op zichzelf. We sluiten aan bij regionale en landelijke perspectieven om samen de sector in Assen te versterken. De economische agenda 2020-2025 is het uitgangspunt voor het opstellen van de vrijetijdsagenda. Daarnaast is in deze agenda de verbinding gelegd met andere beleidsterreinen en wordt aangesloten bij bestaande visies en actieplannen. Voorliggende agenda is tot slot een bouwsteen voor de Omgevingsvisie. Landelijke perspectieven Het landelijke Perspectief 2030 van NBTC Holland Marketing uit 2018 markeert een wissel in het denken over toeristische ontwikkeling in Nederland. Hierbij is toerisme niet alleen een economisch domein dat bijdraagt aan meer werkgelegenheid (‘groei benadering’), maar evengoed een breder domein om steun te bieden voor bredere maatschappelijke opgaven (’duurzame benadering en toerisme als middel’). Het landelijke perspectief heeft inmiddels tientallen overheden aangezet tot het ontwikkelen van nieuwe, duurzame plannen. Een belangrijk onderdeel hierbij is dat zowel ondernemers als bewoners vroegtijdig dienen te worden gehoord, dat er goed dient te worden ingespeeld op het DNA van het gebied en dat de koppelkansen met andere, specifieke opgaven worden door vertaald naar inspanningen van het toeristisch-recreatieve werkveld.

Het uitgangspunt is om dit landelijke perspectief als richtinggevend kader aan te houden voor de specifieke opgaven van Assen.

De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) heeft begin september 2019 het advies ‘Waardevol Toerisme’ uitgebracht aan staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken en Klimaat. Hierin pleit het Rli voor meer aandacht voor de wederkerige relatie tussen toerisme en de leefomgeving. Voorkomen dient te worden dat de negatieve effecten van toerisme (zoals overlast, hoge parkeerdruk, filevorming etc.) de overhand krijgen en ten koste gaan van de kwaliteit van de bestemming. Het draagvlak voor toerisme voor bewoners is evengoed een belangrijke factor. Het Rli pleit dat het belangrijk is om de huidige situatie goed inzichtelijk te hebben. Om hier gehoor aan te geven, hebben we voorafgaand aan het opstellen van voorliggende agenda door ZKA Leisure Consultants het Dashboard Impact Toerisme laten uitvoeren. Dit onderzoek geeft inzicht in de betekenis van de vrijetijdseconomie en de samenstelling van de sector. De pijlers economie, omgeving en samenleving worden gecombineerd in één framework en gaan in op de impact van recreatie en toerisme op deze pijlers. Provinciaal perspectief Aansluitend op het landelijke Perspectief 2030 van NBTC Holland Marketing, is het perspectief op bestemming Drenthe 2030 ontwikkeld. Deze nieuwe visie is gefaciliteerd door Provincie Drenthe, het Recreatieschap Drenthe en Marketing Drenthe. De uitvoering van deze visie ligt bij ons allemaal.

Ook wij doen mee aan de bestemming Drenthe van morgen. In het perspectief presenteert de vrijetijdssector een andere kijk op toerisme en

8

recreatie. Het perspectief is opgesteld vanuit de overtuiging dat toerisme en recreatie van grote waarde zijn voor bezoekers, bedrijven en bewoners. In het perspectief wordt aangehaald dat mensen in Drenthe gelukkig zijn. De regio Noord-Drenthe met Assen als belangrijkste kern, scoort al sinds 2017 hoog op de brede welvaartsindicator. Hierin wordt welvaart niet alleen gemeten aan de hand van economische groei, maar worden ook aspecten zoals gezondheid, werk, onderwijs en milieu meegenomen. De kwaliteit van leven is goed in Drenthe.

Lokaal perspectief Naast dat er aansluiting wordt gezocht bij landelijke en regionale perspectieven, is voorliggende agenda in lijn met eerder vastgestelde visies zoals de binnenstadsvisie, cultuurnota etc (zie figuur 1 -volgende bladzijdvoor het totale overzicht). Gelijktijdig met het opstellen van voorliggende agenda wordt ook de horecavisie opgesteld en wordt stadsmarketing verder uitgewerkt. Met beide trajecten heeft afstemming plaatsgevonden. Ook in de uitvoering vindt afstemming plaats.

Perspectief bestemming Drenthe kent drie ambities met bijbehorende streefbeelden. In deze visie sluiten we aan bij en geven we een lokale vertaling van deze strategieën: 1. Trots en respect voor onze eigen cultuur en identiteit versterken en uitdragen 2. Natuurlijke waarden optimaal benutten en Drenthe profileren als de Oerprovincie 3. Aantrekkelijke bestemmingen creëren voor Drenten, young professionals en pionierende gezinnen

Economische agenda 2020-2025 Vanuit de economische agenda stellen we dat de gemeente Assen het kloppende hart is van de gelukkigste regio van Nederland. We willen investeren waar we al sterk in zijn en ontwikkelen waar we onderscheidend in kunnen worden. Dit doen we slim samen en met een passende rol. Zo werken we aan de economische ambities die eraan bijdragen dat je in Assen goed kunt wonen, werken en (be)leven. Vrijetijdseconomie levert daarin een belangrijke bijdrage.

9

Herstelagenda Assen na corona De coronacrisis heeft een enorme impact op onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke en culturele instellingen. We zitten ten tijde van het opstellen van voorliggende agenda in de fase dat we als gemeente met een duidelijk handelingskader proberen uit te lijnen wat we wanneer kunnen doen als het gaat om aanvullende steun vanuit de gemeente. Waar de herstelagenda zich richt op het herstellen van de sector na corona, gaat deze agenda (incl. actieplan) in op de lange termijn ontwikkeling van de sector.

Figuur 1. Agenda en actieplan VTE in relatie tot andere visies en beleidsdocumenten

Leeswijzer: Deze agenda is als volgt opgebouwd: ➢ In het eerste hoofdstuk is een inleiding gegeven en zijn de kaders waarbinnen de agenda valt benoemd. ➢ Na het inleidende hoofdstuk, wordt in het tweede hoofdstuk de sector in beeld gebracht. Hierin wordt stil gestaan bij de diverse deelsectoren van Assen, de economische betekenis van de vrijetijdssector en welke doelgroepen hierbij horen. ➢ In het derde hoofdstuk wordt het toekomstperspectief geschetst. Wat zijn de relevante trends en ontwikkelingen en welke kansen en ontwikkelingen doen zich voor. Dit wordt samengevat in een SWOT-analyse waarin sterkten, zwakten, kansen en bedreigingen staan benoemd. Het hoofdstuk eindigt met de belangrijkste opgaven voor de vrijetijdseconomie. ➢ In het vierde hoofdstuk worden bovengenoemde thema’s vertaald naar een concrete ambitie voor de vrijetijdseconomie. Hierin worden de kaders geschetst waarbinnen de vrijetijdssector zich kansrijk kan gaan ontwikkelen. ➢ In het vijfde en tevens laatste hoofdstuk gaan we in op wat er nodig is om de vrijetijdssector te laten floreren en om de ambities te realiseren. In dit laatste hoofdstuk wordt tevens ingegaan op de organisatiestructuur en financiën. ➢ ​Een samenvatting van de uitkomsten van de inwonersenquête en aanvullende informatie over de leefstijlvinder zijn additioneel opgenomen als bijlage.

10

02 De sector in beeld

11

2.1

Inleiding

Vrije tijd geeft mensen de ruimte voor reflectie, ontspanning, samenzijn, verbeelding en mogelijkheden om nieuwe energie op te doen. Dat maakt dat de invulling van onze vrije tijd steeds belangrijker wordt. In dit hoofdstuk wordt de vrijetijdssector van Assen in beeld gebracht. Dit wordt gedaan door verschillende aspecten te belichten. Allereerst wordt stil gestaan bij de hoogtepunten van Assen, waaronder het ontstaan van de stad. Daarna wordt er specifiek ingezoomd op de dag- en verblijfsrecreatie. Het recent opgestelde Dashboard Impact Toerisme vormt de cijfermatige basis van dit hoofdstuk. Verder wordt stilgestaan bij het aanbod en de samenstelling van de sector en de economische betekenis. Als laatste wordt ingegaan op de huidige doelgroepen van Assen.

2.2

Vogelvlucht vrijetijdseconomie

Assen heeft inwoners en bezoekers veel te bieden. De combinatie van stedelijke voorzieningen in een groene omgeving maakt Assen aantrekkelijk. Daarnaast hebben we als gemeente een rijke cultuurhistorie en sterke ondernemers. Een basis waar we trots op zijn en waar we veel mee kunnen. Cultuurhistorie van Assen Er stonden slechts enkele boerderijen in de plaats Assen toen zich hier in 1259 de nonnen van het klooster Maria in Campis vestigden. Op de plaats van het klooster staat nu het Drents Museum, in 1882 gebouwd als provinciehuis maar vandaag de dag een museum met (inter-)nationale trekkracht. In de zuidmuur van de Abdijkerk en de westelijke muur van het Drents Archief zijn nog originele muren te vinden uit de kloostertijd.

Na de opheffing is in 1602 het hoofdgebouw in gebruik genomen als vergaderplaats voor onder meer het College van Gedeputeerden. In 1809 werd Assen officieel een stad toen Koning Lodewijk Napoleon stadsrechten verleende in het Ontvangershuis aan de Bink. De plaats kende nog maar 150 huizen en minder dan 700 inwoners. Er was een plan opgezet om Assen tot een echte stad te maken. Nog geen jaar later moest Koning Lodewijk Napoleon aftreden en werden de plannen in de wacht gezet. In 1814 werd Assen de provinciehoofdstad en werd het een bestuurlijk centrum. Assen trok daarmee welgestelde inwoners en initiatieven die bijdroegen tot een groei aan voorzieningen. Zoals een krantendrukkerij, een treinstation en een rechtbank. In de loop der eeuwen is binnen de oude singels een stratenpatroon ontwikkeld met de Brink als middelpunt. Je loopt hier langs historische panden en monumentale bomen, hier zie je dat Assen vooral een stad uit de 19e eeuw is.

12

Unieke ligging Assen wordt gekenmerkt door haar unieke ligging. De gemeente bestaat uit en wordt omringd door diverse hoogwaardige landschappen. Denk daarbij aan het Balloërveld (vol cultuurhistorie), het Witterveld en Fochteloërveen (geschikt voor natuurliefhebbers). Met het Nationaal Park Drentsche Aa beschikt Assen over een uniek stukje Nederland. Zelfs dichtbij de binnenstad van Assen zijn tal van natuurgebieden te vinden. Zo ligt landgoed Overcingel aan de rand van de binnenstad en is het rondom de Baggelhuizerplas goed vertoeven. Asserbos Het Asserbos verdient het om apart benoemd te worden in het rijtje van hoogtepunten. Het is het groene hart van de stad dat er eerder was dan de stad zelf. Want het Asserbos is oorspronkelijk een van de wouden waarmee grote delen van Drenthe bedekt waren. Bij de komst van het klooster, werd het hout uit het bos gebruikt als bron van inkomsten. Vandaag de dag wordt het Asserbos gebruikt voor ontspanning en recreatie, maar ook voor educatie. Zo vind je hier ook het Duurzaamheidscentrum, waar aandacht wordt gevraagd voor een duurzame samenleving. Bereikbaarheid Ook al is Assen omringd door groen, het is een zeer goed bereikbare stad door de directe ligging aan de A28 en de verbinding met de N33. Een groeiende stad gaat gepaard met meer woon- en werkverkeer.

Daarom groeien het spoor, het aantal treinen en het station in Assen mee en is er voor reizigers de laatste jaren veel verbeterd. Ook is Assen via het water goed bereikbaar (Noord-Willemskanaal en blauwe As). Tot slot is Assen aangesloten op het fietsknooppuntennetwerk en is er een doorfietsroute die Assen rechtstreeks met Groningen verbindt.

Snelheid en vermaak op TT circuit Assen Het TT Circuit Assen is een belangrijke en onderscheidende trekker binnen de gemeente. Op het TT Circuit Assen worden verschillende (meerdaagse) evenementen georganiseerd waaronder MotoGP, WK Superbike, British Superbike en Jack’s Racing Day. Met alle verschillende evenementen samen is het TT circuit goed voor ruim 600.000 bezoekers per jaar en zet het Assen inter-nationaal op de kaart. Groots in overnachten Met De Bonte Wever heeft Assen het grootste hotel van Nederland binnen de gemeentegrens. Camping Witterzomer is daarnaast de grootste camping van Drenthe. Vele gasten worden jaarlijks verwelkomd door deze en andere aanbieders. Compacte maar complete stad Assen is een compacte stad met een divers en compleet voorzieningen aanbod. Het is hier goed wonen, werken, studeren en recreëren. Anders dan in de rest van Drenthe groeide de werkgelegenheid in de afgelopen vijf jaar. In de gemeente is een verbonden netwerk van dagelijkse voorzieningen aanwezig. Denk hierbij aan wijkwinkelcentra, onderwijsinstellingen en sport- en spelvoorzieningen. Vanwege de middelgrote schaal van Assen liggen alle voorzieningen binnen handbereik. Het centrum van Assen biedt een breed assortiment niet-dagelijkse detailhandel en biedt inwoners en bezoekers een plek om recreatief te winkelen.

Dit voorzieningenaanbod is belangrijk voor de leefbaarheid van eigen inwoners. Op de volgende pagina's wordt nadrukkelijk ingegaan op het toeristisch-recreatieve aanbod in de gemeente Assen.

2.3

De sector in beeld - Dagrecreatie

Het dagrecreatieve aanbod in de gemeente Assen is divers en bestaat uit diverse deelsectoren. Onderstaande tabel geeft het aantal aanbieders per categorie weer: Sportief & Outdoor (o.a. Drentsche Golf & Country Club), Cultuur en entertainment (bijv. DNK, Podium Zuidhaege), Evenementen (TT-evenementen, Art of Wonder, etc.), Musea en bezienswaardigheden (o.a. Drents Museum en Duurzaamheidscentrum), Niet-dagelijkse detailhandel (centrum Assen) en horeca. Wandelen, fietsen en waterrecreatie horen bij de categorie routegebonden en buitenrecreatie. Het dagrecreatieve aanbod richt zich voornamelijk op het bedienen van eigen (regio)inwoners. Daarnaast zijn er een aantal grotere aanbieders in Assen die de schaal en aantrekkelijkheid hebben om bezoekers van verder weg aan te trekken. Uit het recent uitgevoerde Dashboard Impact Toerisme blijkt dat in 2019 ruim 4,4 miljoen bezoeken werden afgelegd aan het dagrecreatieve aanbod. Daarmee heeft de dagrecreatie vesector een economische betekenis van ruim €116 miljoen. Daarnaast wordt het aanbod ook nog eens zeer hoog gewaardeerd: de musea, attracties, groepsuitjes en culturele instellingen ontvangen vrijwel over de gehele linie een hoge waardering van de gast.

Wandelen en fietsen Drenthe is de wandel- en fietsprovincie van Nederland. De mooiste plekken zijn met elkaar verbonden door het 2.100 kilometer lange fietsnetwerk. Op dit netwerk staan uitgestippelde routes, zoals de Historische fietsroute van Assen. Ook kan de omgeving ontdekt worden door gebruik te maken van het knooppuntennetwerk. Avonturiers kunnen hun energie kwijt op één van de MTB-routes of bij de PumpTrack in Assen Oost. Naast fietsen kan er ook goed gewandeld worden in en om Assen. De stad is omringd door gebieden met prachtige natuur, waarbinnen het landschap steeds verandert. Hierdoor wandel je van beekdal naar bos en van heide naar weide. Ondanks dat de gemeente Assen nog niet is aangesloten op het wandelknooppunten netwerk, zijn er tal van mooie wandelroutes te vinden.

Tabel 1 en 2 zijn afkomstig uit het Dashboard Impact Toerisme (ZKA, 2021). Meer achtergrondinformatie over de methodiek en resultaten is te vinden in het DIT-rapport.

13

14

Vaarrecreatie In en rondom Assen is het goed vertoeven op het water. In 2017 is de Blauwe As-vaarroute geopend. Deze route is verbonden met het Kanaal en loopt door het centrum van Assen. Hier kan men aanmeren en een bezoek brengen aan de binnenstad. Overnachten kan bij één van de vier havens: Vaart, Industriehaven, Marsdijk en Kloosterveen. Er is sprake van vergrijzing in de watersportsector, wat de vraag onder druk zet. Watersport verandert steeds verder in waterrecreatie. Het varen in een boot (veelal een sloep), wordt gecombineerd met een tussenstop bij horeca. Dit vraagt om juiste faciliteiten aan de oevers, bijv. in de vorm van aanlegplaatsen. Kunst en cultuur Kunst en cultuur creëert waarden op verschillende terreinen. Zo heeft kunst o.a. een artistieke-, een persoonlijke- en maatschappelijke waarde, maar ook een economische waarde. Een stad met een rijk cultureel leven is een aantrekkelijk stad. Zo is overal in Assen beeldende kunst te vinden en kunnen toonaangevende exposities bezocht worden in het Drents Museum. Culturele ontmoetingsplekken als DNK en Podium Zuidhaege laten kunst tot leven komen in theatervoorstellingen, evenementen en meer. Horeca Assen heeft een breed horeca aanbod. Of je nu voor een snelle hap gaat of lekker wilt tafelen. De horeca in Assen bedient diverse doelgroepen. Dit heeft geleid tot €57,3 miljoen aan bestedingen in 2019.

In de binnenstad zijn twee horecapleinen te vinden: de Brink en de Markt. De Brink is vooral gericht op overdag en de vroege avond. Rondom de Markt zijn meer op de avond georiënteerde horecagelegenheden gevestigd.

Evenementen Assen is als relatief kleine stad uniek in het organiseren van grote (internationale) evenementen. In en om de binnenstad worden steeds terugkerende evenementen georganiseerd. Bijna elke week wordt er wel iets georganiseerd; van lezingen in het Drents Archief tot samen zingen met (pop)koren in de Gouverneurstuin. Evenementen zoals Open Darts en WK Dansen worden bij De Bonte Wever gehouden. Met het Preuvenement luidt Assen op muzikale wijze het culturele en culinaire seizoen in. Met 30.000 bezoekers in 2019 is het een echte succesformule. Voor de wat meer sportievere recreant wordt jaarlijks o.a. de Midnightwalk georganiseerd. Tijdens dit evenement worden wandelaars tijdens een 7 km lange wandeltocht dwars door de stad, verrast door verschillende optredens, acts en andere belevenissen. In het rijtje van evenementen mogen het TT festival en het TT circuit niet ontbreken. Op het TT Circuit Assen worden verschillende (meerdaagse) evenementen georganiseerd. Met alle verschillende evenementen samen is het TT circuit goed voor ruim 600.000 bezoekers per jaar. Het TT Festival is een gratis toegankelijk meerdaags festival in de binnenstad van Assen. Dit maakt het een uniek festival. Er is geen apart festival terrein, maar de stad is het speelveld. De binnenstad wordt tijdens dit festival bezocht door ongeveer 200.000 bezoekers.

Het TT festival is een mix van muziek en ronkende motoren. Alle evenementen samen zorgden in 2019 voor zo’n 1,35 miljoen bezoeken.

15

In- en outdoor activiteiten Assen biedt een breed scala aan in- en outdoor activiteiten aan zowel de inwoners als de toerist. Er zijn tal van plekken en activiteiten die de moeite waard zijn. Zo kan er bijvoorbeeld gegolfd worden bij de Drentsche Golf & Country Club. Wanneer er meer avontuur wordt gezocht in de buitenlucht voorziet Outdoor Drenthe in verschillende unieke activiteiten in en rondom het natuurrecreatiegebied de Baggelhuizerplas. Voor spanning op hoogte biedt klimcentrum In- en Outdoor at Pinokkio de juiste uitdaging. Er worden diverse indoor activiteiten aangeboden voor jong en oud. De Bonte Wever biedt eigen gasten, bezoekers en inwoners een divers aanbod. Naast verschillende uitgaansmogelijkheden hebben zij ook het enige subtropische zwemparadijs, inclusief sauna, in de gemeente. Daarnaast zijn er in Assen diverse plekken te vinden waar gebowld kan worden. Voor jonge kinderen kan er het erg leuk zijn om een bezoek te brengen aan Jumpstyle Assen of Ballorig. Toeristisch recreatieve zone Naast dat er in Assen al veel activiteiten te beleven zijn, wordt er nog ruimte geboden voor verdere ontwikkelingen. In Assen Zuid liggen er in het gebied rond het TT-circuit ontwikkelmogelijkheden. Met de ontwikkeling van de toeristisch-recreatieve zone (TRZ) willen een aantal initiatiefnemers en de gemeente Assen andere publiekstrekkers aan het bestaande aanbod toevoegen.

Met een aanbod gericht op vrijetijd met de focus op sport, snelheid, motoren, auto’s en beleving willen de initiatiefnemers een aanbod creëren dat tegemoetkomt aan wensen en behoeften van de huidige bezoekers van Drenthe en Assen. De ontwikkeling rondom dit gebied valt buiten de scope van deze agenda. Er ligt immers een ontwikkelvisie voor het TRZ.

2.4

De sector in beeld - verblijfsrecreatie

De gemeente Assen kent voor een stedelijke gemeente een zeer divers verblijfsaanbod, met enkele (grootschalige) hotels en vakantieparken. De economische betekenis van de verblijfssector was in 2019 ruim €29,9 miljoen. Het Dashboard Impact Toerisme (DIT) toont aan dat er in 2019 circa 421.200 overnachtingen plaatsvonden (tabel 3 en 4 zijn afkomstig uit het DIT) . Bijna twee derde van deze overnachtingen vond plaats in één van de hotels. In de hotels verblijven gasten voornamelijk met een toeristisch motief, maar ook de zakelijke markt wordt bediend. De bezettingsgraad in de Assense hotels is voor het jaar 2019 geraamd op circa 74%, met circa 70% van de kamernachten voor toeristisch verblijf. Daarmee was de bezetting iets hoger dan het gemiddelde van Noord-Nederland (70%).

Aanbod De Bonte Wever is de grootste trekker binnen de hotellerie. Het hotel voorziet in een totaal aanbod aan verblijfs- en dagrecreatieve voorzieningen voor haar gasten. Daarnaast bieden hotel Van der Valk en City Hotel de Jonge de gast een kwalitatief hoog verblijf. Camping Witterzomer is het grootste vakantiepark van de provincie Drenthe en onlangs benoemd door de ANWB als Top Camping 2021. Daarnaast zijn er circa 53 (air)B&B’s en diverse vakantiewoningen. Door de grootschaligheid van de TT evenementen zijn er ook veel tijdelijke campings in de gemeente Assen. Circa 8% van de totale overnachtingen in 2019 vond plaats op een tijdelijke camping. Het verblijfsaanbod is over het algemeen van (zeer) hoge kwaliteit. Dit is ook terug te zien in de online beoordeling van aanbieder. Vrijwel alle verblijfsaanbieders worden hoog tot zeer hoog (tussen 4-5) gewaardeerd door de gasten.

Ten opzichte van enkele andere Drentse gemeenten is het totaal aantal overnachtingen in de gemeente Assen bescheiden, maar vergeleken met ander steden in Nederland presteert Assen juist zeer behoorlijk.

Tabel 3 en 4 zijn afkomstig uit het Dashboard Impact Toerisme (ZKA, 2021). Meer achtergrondinformatie over de methodiek en resultaten is te vinden in het DIT-rapport.

16

2.5

Betekenis vrijetijdseconomie - samenvatting Het uitgevoerde Dashboard Impact Toerisme heeft de economische betekenis van de sector cijfermatig inzichtelijk gemaakt. De resultaten hebben betrekking op de gemeente Assen, waarbij het jaar 2019 als basisjaar geldt. Vanwege de coronacrisis is ook de impact op de economie voor het jaar 2020 in kaart gebracht. De belangrijkste resultaten:

De vrijetijdseconomie in Assen werd in 2020 hard geraakt door de coronacrisis. De daling van het aantal overnachtingen was sterker dan provinciaal (-21% vs. -17%), en de grootschalige evenementen en beurzen, die economisch zo belangrijk zijn voor Assen, konden geen doorgang vinden. Hierdoor namen de totale bestedingen aan recreatie en toerisme af met ongeveer 50%.

Economische betekenis vrijetijdseconomie: € 146.2 mln. (tabel 5 geeft een verdere uitsplitsing van dit bedrag weer).

Werkgelegenheid: Gemeten volgens de landelijke R&T-standaard was de werkgelegenheid in de R&T-sector in Assen in 2019 volgens stichting LISA circa 5,5%. Dat komt neer op 2.290 banen aan directe werkgelegenheid. Dit is lager dan landelijk (circa 7,0%), maar vergelijkbaar met bijvoorbeeld een stad als Deventer. Enkele sectoren blijven buiten beschouwing in de raming volgens de landelijke R&T-standaard, zoals delen van de niet-dagelijkse detailhandel (voor recreatief winkelen). Het is afhankelijk van de structuur van de werkgelegenheid in een gemeente, maar doorgaans is de indirecte werkgelegenheid goed voor 25% tot 35% extra banen bovenop de directe werkgelegenheid. De totale werkgelegenheid in de R&T-sector was dus hoger dan 3.000 banen.

Bijna 80% van deze bestedingen zijn gerelateerd aan dagrecreatie. De subcategorieën ‘evenementen’ en ‘cultuur, entertainment, musea en bezienswaardigheden’ trekken de meeste bezoekers. Circa 20% van de bestedingen zijn gerelateerd aan verblijfstoerisme. Met name de hotels, met een relatief hoge bestedingscomponent, zijn hierbij belangrijk. Naast een aantal grootschalige aanbieders is het overige aanbod vaak kleinschalig en seizoensgebonden. 2019 VERBLIJF

2020

DAG

TOTAAL

VERBLIJF

2019-

DAG

TOTAAL

2020

LOGIES

€ 14,0 mln.

-

€ 14,0 mln.

€ 11,0 mln.

-

€ 11,0 mln.

-21%

HORECA

€ 8,9 mln.

€ 48,4 mln.

€ 57,3 mln.

€ 4,5 mln.

€ 15,3 mln.

€ 19,8 mln.

-65%

DETAILHANDEL

€ 3,3 mln.

€ 22,3 mln.

€ 25,6 mln.

€ 2,5 mln.

€ 9,2 mln.

€ 11,7 mln.

-54%

ENTREE

€ 2,4 mln.

€ 41,2 mln.

€ 43,7 mln.

€ 0,6 mln.

€ 26,6 mln.

€ 27,2 mln.

-38%

VERVOER

€ 1,1 mln.

€ 4,4 mln.

€ 5,6 mln.

€ 0,9 mln.

€ 1,9 mln.

€ 2,8 mln.

-50%

TOTAAL

€ 29,9 mln.

€ 116,1 mln.

€ 146,2 mln.

€ 19,5 mln.

€ 53,0 mln.

€ 72,5 mln.

-50%

Tabel 5. Bestedingen recreatie en toerisme in de jaren 2019 en 2020

17

18

2.6

Huidige doelgroepen

Het diverse aanbod in Assen resulteert erin dat ook de doelgroep die Assen op dit moment bezoekt divers is. Deze paragraaf schetst de doelgroepen op basis van herkomst, motief en leefstijlen.

Doelgroepen op basis van herkomst Inwoners uit de eigen gemeente en omgeving vormen de belangrijkste doelgroep voor dagrecreatieve bedrijven. Over het algemeen geldt dat 6070% van de dagrecreatieve bezoeken wordt afgelegd door bezoekers woonachtig op minder dan een half uur reistijd. De inwoners van Assen gaan naar evenementen in de buurt en maken vooral gebruik van laagdrempelige recreatie zoals wandelen, fietsen, sport- en-spelactiviteiten en horeca. Ook cultuuraanbieders zoals DNK zijn van grote waarde voor eigen inwoners. Begin 2020 is het meest recente koopstromenonderzoek voor de gemeente Assen uitgevoerd (peiljaar 2019). Daaruit blijkt dat inwoners van Assen een hoge binding hebben met recreatie (incl. winkelen) in het centrum van Assen. Gemiddeld waarderen de bezoekers van Centrum Assen met een 7,4. Regionale en (inter-)nationale bezoekers komen vooral naar Assen voor de hoogwaardige exposities in het Drents museum, de vele evenementen op het TT circuit en voor (het aanbod in) De Bonte Wever. Van alle bestedingen aan niet-dagelijkse artikelen in Centrum Assen is 39% afkomstig van overige gemeenten uit Nederland. Uit de interviews met verblijfsaanbieders blijkt dat er kansen worden gezien om meer vraag uit de Duitse en Belgische markt te genereren. In Perspectief Drenthe wordt hier ook op aangesloten.

Doelgroepen op basis van motief Het bezoekmotief van de toerist kan zowel recreatief als zakelijk zijn. De hotelmarkt in Assen is erop gericht ook de zakelijke markt te bedienen. Dit zie je ook terug in het aantal congres-, evenement- en vergaderlocaties. Veel van de gasten met een toeristisch motief zien de stad als goede uitvalsbasis voor een combinatiebezoek, waarbij niet alleen het Drents Museum en het centrum van Assen op het programma staat maar ook wandelen en fietsen in de natuurgebieden in omliggende gemeenten. Doelgroepen op basis van leefstijl Inzicht in de leefstijlen van inwoners helpt bij het inzichtelijk maken van (potentiële) doelgroepen en maakt het daardoor mogelijk om (toekomstig) aanbod te laten aansluiten bij de wensen van de gast. Om meer gevoel te krijgen bij deze doelgroep, wordt het model van de Leefstijlvinder gebruikt. De leefstijlen zijn onderscheidend qua gedrag, waarden en behoeften met betrekking tot vakantie en vrijetijd (zie bijlage 1 voor meer informatie).

Ook in het perspectief bestemming Drenthe 2030 is gebruik gemaakt van de leefstijlvinder. Zo staat geschreven dat Drenthe graag gasten naar Drenthe haalt die passen in het Drents DNA. De focus ligt daarom op gasten van binnen- en buitenland die genieten van natuur, cultuur en het samenzijn met familie en vrienden. Dit zijn de nationale leefstijlen ‘harmoniezoekers’, ‘ verbindingszoekers’ en ‘ inzichtzoekers’. Ze worden aangetrokken door de Drentse kernwaarden: ongedwongen, oorspronkelijk en robuust. Dit heeft betrekking op Drenthe als oerprovincie.

19

Wanneer we inzoomen op leefstijlen van inwoners uit de gemeente Assen, dan valt op dat in Assen relatief gezien veel Plezierzoekers wonen (tabel 6). Daarnaast wonen er vergeleken met het landelijke gemiddelde, relatief gezien veel Harmonie- en Verbindingszoekers in Assen. Net als in veel gemeenten in Nederland is de Rustzoeker eveneens een belangrijke leefstijl in Assen. Rustzoekers houden van regelmaat en zijn het meest op hun plek in hun vertrouwde omgeving. Vrije tijd brengen ze graag in en om huis door, maar ook fietsen door de omgeving is in trek. Rust en ruimte is belangrijk voor deze doelgroep, kernwaarden die in Assen voldoende aanwezig zijn. Deze doelgroep maakt relatief weinig gebruik van andere dag- en verblijfsaanbieders. Plezierzoekers omschrijven zichzelf als avontuurlijk, impulsief en eigenwijs. Ze hebben het liefste veel mensen om zich heen en trekken er graag op uit met familie en vrienden. In hun vrije tijd houden ze ervan om geëntertaind te worden en nieuwe avonturen te beleven. Ze houden van festivals, LEEFSTIJL

GEMEENTE ASSEN

DRENTHE

NEDERLAN D

AVONTUURZOEKERS

8,3%

5,7%

11,2%

PLEZIERZOEKERS

19,4%

15,4%

17,5%

HARMONIEZOEKERS

13,3%

14,5%

12,2%

VERBINDINGSZOEKERS

13,1%

15,3%

12,3%

RUSTZOEKERS

19%

20,8%

18,5%

INZICHTZOEKERS

12,4%

14,9%

12,7%

STIJLZOEKERS

14,4%

13,5%

15,7%

Tabel 6. Leefstijlen inwoners gemeente Assen.

evenementen, de bioscoop, escaperoom, casino en een pretpark. In vergelijking met andere leefstijlen gaan plezierzoekers relatief vaak op vakantie. Ze houden ervan om te overnachten op een plek met veel vermaak, maar ook een luxe hotel kunnen ze waarderen. Plezierzoekers proberen graag nieuwe dingen uit en laten zich graag verrassen! Ook de Harmonie- en Verbindingszoekers worden aangesproken door het groeps-en familiaire aspect dat in de voorzieningen van de aanbieders aanwezig is. De Verbindingszoekers houden van gezelligheid en stellen niet bijzonder veel eisen. Ze houden van wandelen- en fietsen, maar bezoeken ook graag het theater of een museum. Vooral cultuurhistorische activiteiten zijn voor deze groep interessant. De Harmoniezoekers zijn tevreden als de hele groep het naar de zin heeft. Met een dag zwemmen of winkelen in een binnenstad maak je deze groep blij. Zoals eerder aangegeven is Assen interessant voor een brede doelgroep. Aanbieders zijn divers en weten diverse doelgroepen naar de gemeente te trekken. Zo is de gemeente interessant voor cultuurliefhebbers, mensen die graag een bezoek brengen aan de natuur, maar ook voor mensen die vertier zoeken. De diversiteit die op dit moment in Assen aanwezig is, vraagt erom om in de toekomst nog meer met elkaar verbonden te worden.

Dat kan door ondernemers die zich richten op dezelfde doelgroep met elkaar te verbinden, maar ook door de verscheidenheid aan aanbieders met elkaar te verenigen om zo verrassende arrangementen aan te bieden. In het verlengde van dit proces moet daarin gezamenlijk een weg gevonden worden. Zo blijven bezoekers ook in de toekomst Assen bezoeken.

20

03

Toekomst perspectief

21

3.1

Inleiding

In het vorige hoofdstuk is de vrijetijdssector in beeld gebracht en zijn de huidige doelgroepen van Assen geïnventariseerd. Naast de informatie die tijdens de sessie met de gemeente en de sector is opgehaald, zijn ook de trends en ontwikkelingen van belang om perspectief te schetsen. Daarom begint dit hoofdstuk met het in kaart brengen van de voor de vrijetijdseconomie belangrijkste maatschappelijke en sectorale trends en ontwikkelingen. Vervolgens zijn voorgaande hoofdstukken vertaald in een SWOT-analyse waarbij de sterkten, zwakten, kansen en bedreigingen voor de vrijetijdseconomie van Assen zijn weergegeven. Dit vormt de basis voor het bepalen van de belangrijkste opgaven voor de sector komende jaren. Deze opgaven zijn samen met de sector geformuleerd.

3.2 Trends en ontwikkelingen

Beleveniseconomie

Digitalisering en technologie

Er wordt steeds meer belang gehecht aan echte

Ontwikkelingen op technologisch gebied geven

belevenissen. Door de hoge concurrentie is het

oneindig veel mogelijkheden. De consument

onderscheidend vermogen van belang. Het

vertrouwt op digitale platformen en middelen voor

toevoegen van een verhaal aan een concept of

het vinden van informatie en inspiratie. Online

gebied, maakt de ervaring ervan uniek en interessant.

middelen geven transparantie in prijs en aanbod.

Beleving wordt steeds vaker aangeboden als een

Hierdoor boeken mensen steeds vaker zelf hun

(toeristisch) product. Hierbij speelt storytelling een

vakantie online. Door virtual reality hebben we een

belangrijke rol. Assen beschikt over de

geheel nieuwe manier van beleven. Digitalisering en

aanknopingspunten en unieke verhalen om

een goede online vindbaarheid kan de ervaring van

authentieke ervaringen aan te bieden. Denk daarbij

de toerist verbeteren en is ook voor ondernemers

aan verhalen over het erfgoed of trekkers zoals de TT.

cruciaal. De online vindbaarheid van het gehele

aanbod is een belangrijk aandachtspunt voor Assen.

Krapte op de arbeidsmarkt

Belang duurzaamheid en MVO

In de afgelopen jaren nam de werkloosheid in

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)

Nederland in rap tempo af. Hierdoor ontstond, zeker

wordt steeds belangrijker. De samenleving verwacht dat

in de vrijetijdssector, krapte op de arbeidsmarkt.

ondernemers zich niet alleen richten op het maken van

Bedrijven die op zoek waren naar personeel moesten

winst, maar ook op de impact op de maatschappij of het

hierdoor vaak hogere loonkosten maken of kampten

milieu. Ook in de toeristische sector is dit terug te zien

met structurele personeelsproblemen. De krapte op

en wordt MVO steeds belangrijker. Uit onderzoek van

de arbeidsmarkt in de vrijetijdssector is mede door

GfK & BOpen (2018) blijkt dat consumenten in

de coronacrisis nog verder toegenomen. Met name

toenemende mate bereid zijn meer te betalen voor

voor de horeca -die lang gesloten moest zijn- is het

duurzaamheid. In Assen zijn vier bedrijven en

lastig om personeel te vinden.

instellingen in het bezit van duurzaamheidskeurmerk Green Key (Gold). Daarnaast zoeken diverse bedrijven de samenwerking met het Duurzaamheidscentrum op.

22

23

Toerisme heeft positieve impact

Actieve koopkrachtige senioren

• De vrijetijdseconomie draagt bij aan de leefbaarheid

• Nederland vergrijst maar de senioren staan nog lang

en levendigheid van gemeenten en is daarmee van

midden in het leven. Naar verwachting telt Assen in

grote waarde op de brede welvaart van inwoners.

2040 60% meer 65-plussers dan nu.

• Toerisme staat niet op zichzelf, maar heeft impact op en raakvlakken met veel andere sectoren, zoals

onderwijs, cultuur, detailhandel en mobiliteit. • Toerisme heeft een hoge economische waarde. In

• De 65-plussers zijn steeds meer actief, fit, mobiel en hebben veel vrije tijd en koopkracht.

• Door het gemak van auto’s, het openbaarvervoer en elektrische fietsen wordt de actieradius van senioren,

Nederland zorgde de toeristische sector in 2019 voor

en daarmee de mogelijkheden voor recreatie,

€91 miljard aan bestedingen. Dat is 4,4% in het totaal

vergroot.

nationaal product (CBS, 2021).

• Senioren gaan graag en eenvoudig een dagje, weekendje of midweekje op pad. Een deel van het

aanbod in Assen profiteert hiervan.

Veranderde wereld

Een groei in vakanties

• De aantrekkelijkheid van het platteland (rust, ruimte,

• Mensen gaan vaker en korter op vakantie. Dit zorgt

vertraging, gemoedelijkheid) groeide al voor de

voor een groei in binnenlandse vakanties en

pandemie en is door COVID-19 nog sterker

bestedingen.

geworden. Drenthe -waaronder Assen- profiteert

• Ondanks COVID-19 is de verwachting dat het aantal

hiervan door gasten een echt oergevoel te geven.

internationale toeristen dat een bezoek brengt aan

• Winkelgebieden veranderen van place-to-buy naar

Nederland op de lange termijn blijft toenemen.

een place-to-be: centra krijgen een functie als

• Diversiteit in vakanties groeit: alleen of juist met een

stadshart met een mix van functies. Service, beleving

groep (samengestelde families, vrienden groepen etc.),

en ondernemerschap zijn daarbij van groot belang,

inspannen i.p.v. ontspannen (vrijwilligerswerk,

zo ook de rol van horeca en leisure.

zelfontwikkeling), workations. • Belangstelling in cultuur en authenticiteit biedt kansen voor het Asser vrijetijdsproduct..

24

3.3

SWOT-Analyse

Sterkten ➢ De diverse hoogwaardige natuurgebieden in en rondom de gemeente (Nationaal Park Drentsche Aa, Witterveld, Asserbos, Balloërveld, en Fochteloërveen). ➢ Centrale ligging en goed bereikbaar met de auto, het openbaar vervoer en de boot. ➢ De vrijetijdssector beschikt over zeer sterke ondernemers, waarvan een aantal (inter-) nationale gasten weten te trekken (o.a. Drents Museum, TT circuit en De Bonte Wever). De grote ondernemers weten elkaar te vinden. ➢ Hoofdstad van Drenthe: Assen heeft een sterke bovenregionale functie als hoofdstad en bestuurscentrum van Drenthe. Met unieke voorzieningen en hoogwaardige verblijfsaanbieders. ➢ Gemoedelijke stad met een dorps karakter: Assen is het kloppende hart van de gelukkigste regio van Nederland. Inwoners waarderen het landschap en zijn toch dichtbij de stad. ➢ Assen heeft veel cultuurhistorie: Assen heeft door de status als kloosternederzetting en provinciaal bestuurscentrum een bijzondere historische structuur.

Zwakten ➢ Assen mist een goede visie en uitvoering op de stadsmarketing. Er is geen scherp toeristisch profiel waarin de stedelijke allure naar voren komt. Nu is Assen van alles een beetje, waardoor er geen eenduidige boodschap richting de bezoekers is. ➢ Een divers aanbod betekent ook diverse bezoekers. Er wordt onvoldoende gebruik gemaakt van elkaars kracht d.m.v. combinatiebezoek. ➢ Aanbod voor (jonge) kinderen en jeugd is beperkt aanwezig en/of bekend. ➢ De online vindbaarheid van het aanbod ontbreekt: een duidelijke online plek voor evenementenkalenders, dagrecreatieaanbod, arrangementen etc. ➢ De dagrecreatie aanbieders en kleinere verblijfsaanbieders zijn niet verenigd. ➢ De communicatie tussen de gemeente en de sector is nog niet optimaal. Gemeente moet de sector vroegtijdig betrekken en meenemen in beslissingen. ➢ Tot voor kort beperkte ambtelijke capaciteit beschikbaar.

Kansen ➢ Toenemende behoefte aan kortdurende vakanties in eigen land. ➢ De verwachte bevolkingsgroei in Assen kan de thuismarkt vergroten voor tal van recreatieve voorzieningen. ➢ Toenemende behoefte aan het ervaren van unieke belevenissen en echte verhalen. Beleefbaar maken van het erfgoed speelt hierin een rol. ➢ Duurzaamheid en korte ketens (koop lokaal) worden steeds belangrijker; ➢ Door de vergrijzing groeit de doelgroep 65-plussers. Deze groep heeft een grotere actieradius gekregen door de elektrische fiets. ➢ TRZ biedt fysieke ruimte voor vrijetijdsontwikkelingen. ➢ Door de goede ligging en ruimte zijn er mogelijkheden om Assen meer als evenementenplek op de kaart te zetten. ➢ Aansluiten bij cultuurhistorische iconen in Drenthe en Groningen (NP Drentsche Aa, Hunebed Highway, Unesco werelderfgoed Koloniën van Weldadigheid etc.). ➢ Samenwerken met regiopartners en aansluiten met het onderwijs.

Bedreigingen ➢ De gevolgen voor de vrijetijdssector op lange termijn door de coronacrisis en economische recessie zijn onbekend. ➢ Duurzaamheid is steeds belangrijker, maar het doorvoeren van duurzaamheidsmaatregelen vraag om investeringen van ondernemers. ➢ Centrumgebieden komen vaker onder druk te staan met leegstand tot gevolg. Nieuwe functies bieden maar beperkt een alternatief. ➢ Binnen de vrijetijdssector zijn vacatures moeilijk te vullen. Vooral in de horeca.

25

3.4

De belangrijkste opgaven voor Assen

Dit hoofdstuk staat in het teken van het toekomst perspectief voor Assen. Daarbij zijn de belangrijkste trends en ontwikkelingen weergegeven en is een SWOT-analyse gemaakt. Zoals de SWOT- analyse laat zien, is de vrijetijdssector van Assen in veel opzichten al sterk en liggen er veel kansen. Maar Assen kent ook een aantal zwakten en bedreigingen liggen op de loer. Op basis van de SWOT-analyse en gesprekken met de sector zijn acht opgaven geformuleerd. Hier wordt komende jaren gezamenlijk aan gewerkt. 1.

Eenduidig (toeristisch) profiel formuleren. Dit dient vervolgens als vertrekpunt voor zowel product-/aanbodontwikkeling als promotie (online en offline).

2.

Bezoekduur vergroten: Hoofdstad Assen als uitvalsbasis voor Drenthe. Mensen meerdaags laten verblijven in Assen. Dit verhoogt tevens de bestedingen.

3.

Voldoende (en gastvrij) personeel aantrekken, opleiden en behouden. Hier valt of staat de sector mee. Voldoende personeel is nu en in de toekomst nodig om bezoekers te bedienen.

4.

Centrum Assen levendig en aantrekkelijk houden voor inwoners en bezoekers. Hierbij aansluiten bij de Binnenstadsvisie Assen, met oog voor toeristisch-recreatieve ontwikkelingen.

5.

Nieuwe en onderscheidende ondernemers een plek bieden. Dit betekent dat nieuw aanbod iets toe moet voegen aan het bestaande aanbod, maar ook dat er heldere kaders zijn voor ondernemers waaraan een initiatief moet voldoen.

6.

Als stad aantrekkelijk zijn voor jonge gezinnen en daarnaast vanuit cultuurhistorisch oogpunt inspelen op actieve senioren.

7.

De landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten van Assen en omgeving toeristischrecreatief benutten en beleefbaar maken.

8.

Samenwerking tussen en met ondernemers, gemeente en (regio) partners versterken.

26

04

Vrijetijdseconomie 2027

27

4.1

Inleiding

Nu de centrale kansen en opgaven voor Assen duidelijk zijn, kan de ambitie worden geschetst. Op de rechterkant van deze pagina staan de belangrijkste uitgangspunten weergegeven. De vijf uitgangspunten vormen de basis en zijn een integraal onderdeel van de agenda en actieplan. Paragraaf 4.3 zet Assen neer zoals het nu is. Wat maakt Assen bijzonder en wat spreekt aan. Vervolgens is samen met de sector de ambitie geformuleerd. Waar willen we als sector staan in 2027? De ambitie zegt nog niets over de daadwerkelijke route die we nemen om er te komen. Het eindpunt is bekend, de weg ernaartoe enkel op hoofdlijnen. Om hier sturing aan te geven, is aan de hand van drie strategielijnen een actieprogramma opgesteld (H5). De informatie die is opgehaald tijdens de participatiemomenten is erg van belang geweest voor dit hoofdstuk. De input komt van de inwoners, ondernemers en externe partijen. In gezamenlijkheid is nagedacht over de ambitie en gewenste ontwikkelrichting. Dat maakt het breed gedragen.

4.2

Uitgangspunten

1. Recreatie en toerisme zijn geen doel op zich, maar een middel dat bijdraagt aan de leefbaarheid en brede welvaart van inwoners en lokale doelstellingen. De vrijetijdseconomie vormt een belangrijke pijler voor de lokale economie en heeft een sterke samenhang met andere ontwikkelingen binnen de gemeente. Dit betekent dat de agenda en het actieplan niet alleen gericht zijn op bezoekers, maar ook bewoners en bedrijven moeten profiteren van ontwikkelingen. ​ 2. De gemeente staat positief tegenover de vrijetijdseconomie. Dit betekent dat gedacht wordt in kansen en gekeken wordt naar wat kan en past. Samen met ondernemers wordt gewerkt om de sector blijvend te versterken. Nieuwe initiatieven moeten passen bij de omgeving en niet concurrerend zijn met, maar complementair aan, het bestaande aanbod.

3. De toerist bezoekt een gebied en geen gemeente. Dit betekent samenwerken met omliggende gemeenten, aansluiten bij regionale ontwikkelingen en aanhaken bij regionale routes. Daarbinnen moet Assen onderscheidend zijn. 4. Duurzaamheid en inclusiviteit komen integraal terug in de agenda en het actieprogramma. Dit houdt in dat initiatieven, acties en maatregelen vanuit duurzaamheidsperspectief en met oog voor inclusiviteit afgewogen worden. 5. Kennis is macht. Deze agenda is het begin, maar zeker niet het eindpunt. We blijven monitoren en door aanvullende onderzoeken uit te voeren krijgen we nog meer grip op mogelijke ontwikkelrichtingen. Dit vraagt om enige flexibiliteit in het actieplan.

28

4.2

Ons startpunt – Assen anno 2022

Hoofdstuk twee heeft ons laten zien dat we als gemeente veel moois te bieden hebben aan eigen inwoners en bezoekers. Met onze landschappelijke kwaliteiten, cultuurhistorische waarden en sterk ondernemerschap hebben we vele parels in handen. In onze Omgevingsvisie spreken we over Ontspannen stedelijkheid en in het merkhuis Assen1, wordt de werkterm Hoofdstad met charme gehanteerd. Passende begrippen waar ook de vrijetijdseconomie bij aansluit. Als we betrokkenen vragen wat Assen op dit moment bijzonder maakt, komen de volgende zaken ter sprake: Het woord groen wordt vaker wel dan niet genoemd. Zoals een inwoner zei: ‘Een echte stad in het groen”. Ofwel de landschappelijke kwaliteiten van onze gemeente die tot in de stad Assen zichtbaar zijn. Met als topstuk het Nationale Park Drentsche Aa dat deels binnen onze gemeentegrenzen valt. Maar groen is meer dan alleen natuur. Veel ondernemers zijn bezig met duurzaamheid. En Assen scoort ook bovengemiddeld op de landelijke duurzaamheidsindex. Assen is een stad met een indrukwekkende historie die toch altijd gewoon is gebleven. ‘Assen is niet te groot, niet te klein. We kennen elkaar en hebben veel voor elkaar over’ – Vastgoed ondernemer. Zoals vaker gezegd is Assen een stad met een dorps karakter en een stad met charme. Het ‘ons kent ons’ principe gaat hier op.

Of zoals een inwoner het omschreef: ‘Een gezellig uit de kluiten gewassen dorp’.

1

Het merkhuis Assen is in samenwerking met de sector, Marketing Drenthe en de Kop van Drenthe ontwikkeld om de positionering van Assen onder het merk Drenthe vorm te geven.

Door de goede bereikbaarheid, diversiteit en het ruime aanbod is Assen een stad om niet te missen en de ideale uitvalsbasis voor de Drentse oer-beleving. ‘Naast alles is de goede bereikbaarheid van Assen echt een pluspunt’ – Raadslid. En niet alleen wordt er hard gewerkt aan de bereikbaarheid van Assen. Ook wordt er gewerkt aan het schoner, gezonder, veiliger en socialer maken van de bereikbaarheid en vervoer. Assen heeft een compleet en divers voorzieningen aanbod dat door de middelgrote schaal binnen handbereik ligt. ‘Er is van alles een beetje; goede stad, buiten en binnen recreatie. Overal is wel iets van’ – dagrecreatie ondernemer. Van het Drents museum en de monumenten aan de singels tot de gezellige binnenstad met sfeervolle horecapleinen en vele (culturele) evenementen. Van het stoere geweld van het TT-circuit tot de rust en ruimte in het Asserbos. Assen is een stad met ondernemersgeest, waar ondernemers hard werken om de markt te bedienen. Zelfs in tijden dat het lastig is door een pandemie werken horeca-, cultuur-, dag- en verblijfsaanbieders aan de toekomst en het voortbestaan van eigen onderneming. Dit zien we terug in het aantal sterke en hoog gewaardeerde spelers. Assen blijft je verrassen; is een zin die wat vaker terugkomt. ‘Bijna dagelijks hoor ik van toeristen hoe verrast ze zijn door alles wat Assen te bieden heeft’ - VVV medewerker.

De stad verrast met haar diverse aanbod en hoogwaardige (landschappelijke) kwaliteiten. Dit toont de kracht van Assen, maar laat ook zien dat veel nog onbekend is bij (lokale) bezoekers.

29

4.3

Onze ambitie – waar willen we naartoe?

Assen heeft alles in zich om zichzelf toeristisch-recreatief verder op de kaart te zetten. Prachtige landschappelijke kwaliteiten, hoogwaardig cultureel erfgoed, sterke ondernemers en topprogrammering. Zowel de sector als inwoners benoemen2 het belang van de vrijetijdseconomie en zien mogelijkheden om de sector verder te ontwikkelen. Komende jaren willen we de sector de prioriteit geven die het verdient. Voorop staat dat we als gemeente en sector een hoge ambitie hebben: We willen de vrijetijdseconomie in Assen versterken. Dit doen we door een heldere positionering uit te werken, goed samen te werken en door ons huidige aanbod extra onder de aandacht te brengen en waar nodig nieuw aanbod toe te voegen. Als hoofdstad van de oerprovincie ervaren bezoekers en inwoners ontspannen stedelijkheid in onze gemeente. Een levendige hoofdstad met charme gelegen in het groen. Door de goede bereikbaarheid is Assen een uitstekende basis voor een bezoek aan de regio. Assen laat je verrassen! Concreet stellen we de volgende kwantitatieve doelen: Groei aantal toeristische overnachtingen van 421.200 (2019) naar 475.000 (2027) (+2,5% per jaar vanaf 2023, +13% totaal) Groei bezoeken dagrecreatie van 4.435.800 (2019) naar 4.800.000 (2027)​ (+8%)

Economische betekenis vrijetijdseconomie verhogen in bestedingen van € 146,2 mln. (2019) naar € 161 mln. (2027) en werkgelegenheid (+10%) 2

Bijlage 2 geeft een samenvatting van de uitkomsten van de inwonersenquête weer.

Naast groei in bezoekers en bestedingen, horen er ook een aantal kwalitatieve doelen bij deze agenda. Gezamenlijk geven ze richting aan onze groei. ❖ Uitwerken van een heldere positionering en hier als sector invulling aan geven. ❖ Verbinden en onder de aandacht brengen van ons aanbod. We hebben als gemeente al vele grote en kleine aanbieders, toch is lang niet alles bekend bij inwoners en bezoekers. Alle losse kralen rijgen we aan elkaar om zo een ketting te vormen vol met parels. Ontbrekende parels voegen we toe. ❖ Verhogen van de waardering van ons aanbod, inclusief ons centrum. ❖ Versterken verbinding onderwijs en de vrijetijdseconomie.

❖ Versterken onderlinge samenwerking ondernemers. ❖ Aansluiten bij regionale samenwerkingsverbanden en hierin vanuit eigen positionering onderscheidend zijn. Met deze groeiambitie streven we niet alleen naar economische groei, ook profiteren meer mensen van toerisme en recreatie. Dat zijn niet alleen de toeristen van buiten de gemeente, maar ook juist de eigen inwoners profiteren mee. Als gemeente vinden we het belangrijk om grip te houden op ontwikkelingen en tegelijkertijd de markt ruimte te geven om te ondernemen. Dit doen we door samen met de sector duidelijke ontwikkelkaders op te stellen die nieuwe initiatieven richting geven en helpen eenvoudiger tot realisatie te komen. Continue blijven monitoren is hierbij een vereiste. Op de volgende pagina staan de drie strategielijnen toegelicht.

30 17

4.4

Drie strategielijnen om tot actie te komen

Om de ambitie en doelen te behalen zetten we de komende tijd vol in op toeristische groei. Dat doen we door ervoor te zorgen dat we herkenbaar zijn voor bezoekers, het aanbod op orde is en actief samen te werken. Strategielijn 1. Herkenbaar profiel en gezamenlijk vermarkten Passend bij ons DNA willen we een herkenbaar profiel uitstralen en dit gezamenlijk vermarkten. Om de positionering van Assen onder het merk Drenthe vorm te geven, is in samenwerking met de sector, Marketing Drenthe en de Kop van Drenthe een merkactivatieplan ontwikkeld. In dit merkhuis staat Assen omschreven als de hoofdstad met charme. In het kader van stadsmarketing wordt de positionering van Assen verder uitgewerkt. Een sterke positionering biedt kansen om de juiste product-markt-combinaties te maken. Daarnaast wille we Assen online en offline verder op de kaart zetten. Het hebben van een gezamenlijke website en goede informatievoorzieningen helpt om gasten voor en tijdens hun bezoek de weg te wijzen. Strategielijn 2. Actief samenwerken Investeren vraagt om actief samenwerken. Alleen ga je misschien sneller, maar samen kom je verder. We willen ondernemerschap versterken, aansluiten bij regionale acties en daarnaast voldoende banen creëren en behouden. Dit vraagt om goede afstemming en samenwerking met en tussen ondernemers, inwoners, (regio) partners en gemeente.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=2fb5b4e0-6999-4b3f-bbd3-105e4f3e6960