2. Notitie Evaluatie en voorstel voortzetting Asser energieloket
Tekst van het document
2.3.13 SlimWonen App (woningeigenaren en huurders) Looptijd: 1 oktober 2023 - 1 april 2025 Doel: Inwoners van Assen meer inzicht geven in energiegebruik en kosten en hen via een communicatietraject met tips en spelvormen activeren om in actie te komen. Wat doen we: In september 2023 heeft gemeente Assen aan Het Slimme Collectief B.V. de opdracht verleend om de actie SlimWonen App in Assen uit te voeren. Belangrijk bij de keuze voor deze specifieke app was dat in tegenstelling tot al bestaande apps van energieleveranciers de SlimWonen App onafhankelijk is en dat de makers hiervan veel ervaring hebben met het toegankelijk, leesbaar en bruikbaar maken van de app voor doelgroepen als laaggeletterden, ouderen en minderdraagkrachtigen. We hebben in twee mailingronden de app aangeboden aan circa 31.000 Asser huishoudens. Huishoudens kregen een code waarmee zij de app gratis konden downloaden en gebruiken. In 2023 en 2024 hebben gekoppeld aan de actie SlimWonen App twee ronden van de actie Energieheld plaatsgevonden. De kinderen die zich hebben aangemeld als Energieheld hebben in twee spelperiodes van zes weken per week drie opdrachten ontvangen, waarbij de kinderen via WhatsApp aanvullende begeleiding kregen. Dit is een mooie actie geweest om kinderen en ouders bewust te maken van energiegebruik. Resultaat: Per 1 april 2025 hebben 4.762 Asser huishoudens deze app in gebruik.
Hiervan zijn 982 gebruikers huurders van Actium. SlimWonen geeft aan dat het gemeten besparingseffect van de app in de huidige versie tot € 250,- per jaar is. Dit besparingseffect is echter niet specifiek voor Assen maar voor gebruikers van de app in het gehele land. De vraag is of dit besparingseffect volledig is toe te schrijven aan gebruik van de app. De hoge energieprijzen kunnen bijvoorbeeld ook een rol spelen. 22
Aan de actie Energieheld hebben 175 kinderen deelgenomen. Gemiddeld aantal Energiehelden dat een bespaarresultaat heeft geboekt is 64%. Het bespaarresultaat wat de Energiehelden hebben behaald is gemiddeld € 58,- op jaarbasis.
2.3.14 Particuliere (ver)huur (huurders) Looptijd: nog niet gestart Doel: Ondersteunen van particuliere (ver)huurders bij verduurzaming van de woning. Wat doen we: We hebben een analyse gemaakt van de hoeveelheid particuliere huurwoningen in Assen, relevante wet- en regelgeving en mogelijkheden om deze doelgroep te ondersteunen bij verduurzaming van de woning. Om voor deze complexe doelgroep een goede ondersteuningsaanpak te ontwikkelen en uit te voeren, is veel capaciteit nodig. Op dit moment heeft de doorontwikkeling van het Asser Energieloket prioriteit. We hebben er daarom voor gekozen om voorlopig nog geen aanpak voor particuliere (ver)huur te ontwikkelen. De verwachting is dat we in 2026 de capaciteit beschikbaar zullen hebben om voor deze doelgroep een aanpak te ontwikkelen. Resultaat: Een eerste analyse van de hoeveelheid particuliere huurwoningen in Assen, relevante wet- en regelgeving en mogelijkheden om deze doelgroep te ondersteunen bij verduurzaming van de woning.
2.3.15 Aanpak energiearmoede (woningeigenaren en huurders) Looptijd: september 2022 - doorlopend Doel: Doelstelling van deze aanpak is om minderdraagkrachtige woningeigenaren en huurders verregaand te ondersteunen bij energiebesparing en het treffen van maatregelen om te verduurzamen. Wat doen we: Voor inwoners die leven in energiearmoede is verduurzamen van de eigen woning niet vanzelfsprekend. Als daar al de ruimte in het hoofd voor is. Vaak spelen hier veel meer barrières in verschillende levensdomeinen. Die moeten eerst worden weggenomen om te kunnen verduurzamen en om vervolgens één of zelfs meerdere stappen te kunnen zetten. In onze aanpak is daarom een belangrijke rol weggelegd voor Vaart Welzijn in het bereiken, motiveren en ondersteunen van inwoners. Met behulp van het buurtwerk zijn we in staat om laagdrempelig in de wijk inwoners te bereiken en telkens een nieuw aanbod te doen. Binnen de aanpak is een klantreis ontwikkeld en een gereedschapskoffer met verschillende maatregelen om aan te bieden aan huishoudens, zoals bezoek energiecoaches, een energieadviseur, het aanbieden en/of aanbrengen van bespaarproducten via het Drents Fixteam of het klussenteam van Vaart Welzijn, diverse provinciale- en gemeentelijke isolatiesubsidies, de energiebespaarlening van het Warmtefonds, de VoorzieningenWijzer en de witgoedwissel.
In de oorspronkelijke opzet van deze aanpak was de buurtwerker de regisseur die het betreffende huishouden volgde in de verschillende stappen van verduurzaming. De buurtwerker zorgde voor opvolging op de verschillende stappen en monitoring van de voortgang. Deze persoon speelde een centrale rol bij het opbouwen van vertrouwen, het stimuleren tot nemen van de volgende stap en het registreren van wat in deze aanpak wel of niet werkt. De buurtwerker signaleerde hierbij niet alleen de energiearmoede en verduurzamingsvraagstukken, maar agendeerde deze ook direct en 23
verwees door naar passende hulp, bijvoorbeeld op het gebied van financiële maatregelen, gezondheid, eenzaamheid en het uitbreiden van het sociaal netwerk. Nu er een goed werkend Asser Energieloket is, is de regierol overgenomen door de medewerkers van het Asser Energieloket. Tegenwoordig weten inwoners met energiearmoede ook zelf het Asser Energieloket te vinden.De inwoners worden vervolgens ontzorgd met het in kaart brengen van verduurzamingsmogelijkheden in hun woning en in het aanvragen van facturen, (gestapelde) subsidies en/of leningen. De loketmedewerker legt verbinding met Vaart Welzijn als die een aanvullende hulpvraag of behoefte aan extra ondersteuning signaleert. Er is een korte lijn tussen de loketmedewerker en de buurtwerker en ze trekken samen op bij het bezoek aan de inwoner. Waar de buurtwerker de inwoners goed kent, al een vertrouwensband heeft opgebouwd en weet van sociale regelingen, kan de loketmedewerker oplossingen aandragen voor het verduurzamen van de woning en daarin ontzorgen. Bovenstaande aanpak richt zich specifiek op minderdraagkrachtige woningbezitters. Het grootste deel van de inwoners die te maken heeft met energiearmoede is echter huurder. Ook huurders bieden we via het Asser Energieloket en in nauwe samenwerking met o.a. Actium ondersteuning aan.
Zo bieden we huurders energiecoaches, de witgoedwissel, energieverbruiksmanagers en het Drents Fixteam aan. Resultaat: Vanaf de start van de aanpak in september 2022 tot april 2025 hebben we 96 woningbezitters ondersteuning geboden binnen de aanpak energiearmoede.
Projectleider wijken van Actium over de toegevoegde waarde van acties die het Asser energieloket richt op minderdraagkrachtige huurders: "Vanuit het Asser energieloket zijn in de afgelopen jaren verschillende acties gericht op huurders. Zo zijn bijvoorbeeld in samenwerking met Actium de witgoedwissel, het Drents fix-team en de SlimWonen app uitgerold in Assen en heeft het Asser Energieloket gestaan op informatiemarkten die ook gericht waren op huurders. Deze acties voldoen aan een behoefte bij huurders van Actium. Vooral het samen optrekken bij informatiemarkten en fixteam acties zien wij als toegevoegde waarde. Ook de witgoedwissel waarbij de huurder ook een verkennend gesprek moet hebben met een energiecoach of enerbesparingsadviseur van Actium om hiervoor in aanmerking te komen, is voor ons een mooie tool om het gesprek aan te gaan met de huurder."
2.4 Relatie met partners Met bovenstaande activiteiten proberen we als gemeente Assen inwoners die aan de slag willen gaan met verduurzaming van hun woning zo goed mogelijk te stimuleren en ondersteunen. Voor uitvoering van deze activiteiten is het echter nodig om gezamenlijk op te trekken met andere partijen die veel contact met inwoners hebben. We werken samen met de volgende partners: Het Drents Energieloket (DEL) Sinds 2016 zet het Drents Energieloket zich via onafhankelijke voorlichting en advisering van particuliere woningeigenaren in voor verduurzaming van Drentse woningen. Assen draagt jaarlijks € 40.561,- bij aan het DEL. Het DEL biedt goede mogelijkheden om snel telefonisch advies te krijgen 24
en geeft uitgebreide informatie over verduurzamingsmaatregelen en subsidies via de website. Het DEL heeft geen fysieke locaties en energieadviseurs van het DEL bezoeken mensen niet thuis. Zij kunnen bovendien beperkt verdergaande ondersteuning (zoals hulp bij aanvragen van subsidies en offertes) bieden. Het Asser Energieloket biedt deze mogelijkheden wel. Het DEL en Asser Energieloket versterken elkaar daarom. Met het DEL hebben we afgesproken dat zij inwoners die verdergaande ondersteuning of een huisbezoek nodig hebben doorverwijzen naar het Asser Energieloket. Wij maken bovendien gebruik van de digitale informatievoorziening op de DEL website en zetten energieadviseurs van het DEL in bij informatiebijeenkomsten en evenementen in Assen. Duurzaamheidscentrum Assen (DCA) Het DCA biedt een fysieke locatie van waaruit met een praktische en laagdrempelige aanpak duurzame bewustwording en duurzamer gedrag wordt gestimuleerd. Dit gebeurt via educatie, informatie, activiteiten, duurzame recreatie en participatieprojecten. DCA hanteert een doelgroepenbenadering waar we van kunnen leren. Een van de fysieke locaties van het Asser Energieloket hebben we daarom bewust in het DCA gevestigd.
Actium Woningcorporatie Actium onderneemt zelf al veel actie om haar woningvoorraad te verduurzamen. Daarnaast heeft de gemeente in de afgelopen periode samen met Actium gekeken naar hoe we huurders kunnen ondersteunen om de energiekosten te verlagen. Actium heeft sinds 2023 energiebesparingsadviseurs aangesteld. Deze adviseurs doen vergelijkbaar werk als energiecoaches. Wij hebben gebruik gemaakt van hen in de witgoedwissel en bij de uitrol van de SlimWonen App. De SlimWonen App actie is samen met Actium ontwikkeld en is deels gefinancierd door Actium. We hebben ook gekeken of we een collectieve actie isolatie samen met Actium konden richten op gespikkeld bezit (straten waar huur- en koopwoningen door elkaar staan). Dit bleek niet haalbaar in 2025, maar we verkennen of dit wel mogelijk is in de periode 2026-
Projectleider wijken van Actium over wat Actium doet om haar woningvoorraad te verduurzamen:
"Actium verduurzaamt van 2024 tot 2029 circa 2.400 woningen. Door slimme en moderne technieken toe te passen, verminderen we de energiebehoefte van onze woningen. Denk aan nieuwe installaties zoals hybride warmtepompen. Allereerst zorgt dit ervoor dat de energiekosten voor onze huurders dalen, wat wonen betaalbaarder maakt. Tegelijkertijd zorgt het voor comfortabeler wonen en vermindert het de CO2-uitstoot, wat leidt tot fijner en gezonder wonen. Onze aanpak sluit aan bij landelijke doelstellingen voor een CO2-neutraal 2050, waarbij de eerste flinke stap al in 2030 gezet moet zijn. In 2029 hebben onze woningen dan ook geen E-F-G- labels meer. Met deze stappen maken we het verschil, niet alleen voor onze huidige huurders, maar ook voor toekomstige generaties".
2028.
25
Vaart Welzijn Vaart Welzijn zet zich lokaal en dichtbij in voor het welzijn van inwoners van de gemeente Assen en werkt met inwoners van Assen aan plannen om de leefbaarheid in de buurt en de wijk te vergroten. Via Mijn Buurt Assen en in het kader van de wijkaanpakken Pittelo en Lariks hebben we in de afgelopen periode afgestemd waar en hoe Vaart Welzijn een rol kan spelen in de pilot collectieve isolatie acties. Bovendien is tweemaal een opdracht verstrekt aan Vaart Welzijn voor inzet van buurtwerkers bij de aanpak van energiearmoede. Lokale energie-initiatieven Lokale energie-initiatieven spelen een belangrijke rol bij verduurzaming van de Asser woningvoorraad vanwege hun goede en innovatieve ideeën over hoe verduurzaming van de woningvoorraad het beste kan plaatsvinden en hun contacten met inwoners in de wijken. Wij hebben daarom verschillende activiteiten ondernomen om deze initiatieven te stimuleren en faciliteren (zie sectie 2.3.1). Energiecoöperatie Asser Energie De vrijwillige energiecoaches in Assen vallen formeel onder de energie coöperatie. De energiescans die door de energiecoaches worden gemaakt, zijn belangrijk in de afhandeling van de vele hulpvragen. De gemeente heeft in de afgelopen periode deze vrijwillige energiecoaches gericht ondersteund om meer inwoners te bereiken en de adviezen effectiever laten zijn. De samenwerking
Coördinator van de vrijwillige energiecoaches over de samenwerking tussen de vrijwillige energiecoaches van Energiecoöperatie Asser Energie en het Asser energieloket:
"De samenwerking tussen het loket en de energiecoaches heeft in 2024 vorm gekregen. Een proces van zoeken en ontwikkelen. De samenwerking bevalt prima. Het is duidelijk dat beide elkaar versterken. Daarom zijn ook de werkprocessen op elkaar afgestemd en vervullen de energiecoaches een belangrijke rol in de klantreis." “Er zijn verschillende (niet commerciële) partners werkzaam op het gebied van energiebesparing en verduurzaming. Ze hebben allemaal hetzelfde doel en hebben, min of meer, dezelfde doelgroep. Het is goed om de krachten te bundelen en op die manier de inwoners van Assen nog beter te kunnen ondersteunen. Daar ligt een belangrijke rol voor het loket. Dat is de reden waarom de energiecoaches en het loket de samenwerking hebben gezocht. Juist die samenwerking maakt de ondersteuning van de inwoners krachtig." tussen het Asser Energieloket en de vrijwillige energiecoaches is in 2024 versterkt. Het loket speelt een belangrijke rol bij het maken van afspraken met de vrijwillige energiecoaches en vrijwillige energiecoaches worden op vrijwillige basis steeds vaker ingezet in acties van de gemeente (zie sectie 2.3.9).
26
2.5 Bijdrage aan overkoepelende doelstellingen Actualisatie energietransitie Het Asser Energieloket draagt bij aan de verduurzaming van de Asser woningvoorraad (pijler 1 van de Actualisatie Visie energietransitie Assen 2022-2030). We hebben ons in Assen ten doel gesteld om uiterlijk in 2030 minimaal 4.000 bestaande woningen aardgasvrij te laten verwarmen; om door isolatie en andere energiebesparende maatregelen het aardgasverbruik in 2030 ten minste met 15% reduceren ten opzichte van 2019; en om in 2030 het beschikbare potentieel zonnepanelen op woningen van ca. 45 MW optimaal te benutten. Dit laatste betekent een groei van het geïnstalleerd vermogen met 30 MW. Daarnaast streven we ernaar om zoveel mogelijk woningen aardgasvrijready te maken. De bijdrage van onze activiteiten vanuit het Asser Energieloket aan bovenstaande doelstellingen is niet één op één vast te stellen. Er zijn meerdere factoren die van invloed zijn op deze doelstellingen, zoals stijging van energieprijzen, rijksbeleid en –financiering, beleid van woningcorporaties en weersomstandigheden. We kunnen vanuit onze energietransitie monitor wel een beeld geven van de voortgang op de verschillende doelstellingen. Onderstaand lichten we dit per doelstelling toe.
Zoveel mogelijk woningen in Assen aardgasvrij-ready maken Aardgasvrij-ready maken van woningen betekent dat woningen klaar zijn gemaakt om de overstap naar aardgasvrij verwarmen van de eigen woning te maken. Het gaat hier dus om het nemen van maatregelen, zoals isoleren van de eigen woning, aanbrengen van zonnepanelen, overstap naar elektrisch koken en aanleggen van vloerverwarming. Welke maatregelen nodig zijn om een woning aardgasvrij-ready te maken, verschilt per woning en is ook afhankelijk van hoe een woning in de toekomst het beste aardgasvrij kan worden verwarmd. Een relatief nieuwe, goed geïsoleerde woning die het beste met een elektrische warmtepomp kan worden verwarmd, kan bijvoorbeeld in veel gevallen aardgasvrij-ready gemaakt worden door het aanbrengen van zonnepanelen en vloerverwarming. Een oudere slecht geïsoleerde woning die misschien aangesloten wordt op een warmtenet kan in veel gevallen juist beter extra geïsoleerd worden. Hoeveel extra isolatie nodig is, hangt ook af van de hoogte van de temperatuur van het warmtenet. Bij een lage temperatuur warmtenet is meer isolatie nodig dan bij een midden- of hoge temperatuur warmtenet. Dat het aardgasvrij-ready maken per woning verschilt, maakt het lastig om te bepalen in hoeverre we in Assen op weg zijn deze doelstelling te behalen. Wat we wel weten is dat veel woningen in Assen slecht zijn geïsoleerd.
De energielabels van woningen in Assen laten dit zien. Het verbeteren van de woningisolatie draagt in bijna alle gevallen bij aan het aardgasvrij-ready maken van woningen. Oftewel we moeten proberen om het aantal woningen met een slecht label (label D-G of onbekend) te verlagen. RVO data1 laat zien dat in Assen in 2019 3.845 woningen van de in totaal 31.570 woningen een label D-G (is ca. 12%) hebben en 14.110 woningen (is ca. 45%) een label onbekend hebben. In 2024 hadden 3.180 woningen van de 33.210 woningen een label D-G (is ca. 10 %) en hadden 11.810 woningen een label onbekend (36 %). Dit laat zien dat er in Assen nog veel woningen zijn waarbij de energieprestatie verbeterd kan worden door bijvoorbeeld het aanbrengen van extra isolatie en/of
1 RVO data: https://assen.incijfers.nl/Jive?workspace_guid=92166c5f-f79c-4272-8f83-847f2243c9cf
27
zonnepanelen. Voor de meeste van deze woningen zijn deze maatregelen nodig om de eigen woning aardgasvrij-ready te maken. Aardgasverbruik 15% verminderen ten opzichte van 2019 In 2019 verbruikten woningen in gemeente Assen in totaal 45,1 miljoen m3 aan gas voor het verwarmen van de eigen woning. In 2023 was dit 33,3 miljoen m3. Het doel was 15% vermindering ten opzichte van 2019. We zitten in Assen nu al op 26% reductie. Maar mogelijk heeft deze sterke vermindering van aardgasverbruik te maken met de hoge energieprijzen en zal het gasverbruik weer stijgen zodra de energieprijzen weer dalen. Overigens is ook de levering van elektriciteit aan woningen door elektriciteitsbedrijven in deze periode gedaald van 82 miljoen kWh in 2019 naar 78 miljoen kWh in 2023 (daling van 5,2 %). En is de teruglevering van elektriciteit gestegen van 36 miljoen kWh in 2020 (meest recent beschikbare data) naar 60 miljoen kWh in 2023 (stijging van 65,5%). Groei van geïnstalleerd vermogen aan zonnepanelen met 30 MW Hoewel weinig van de activiteiten van het Asser Energieloket zich specifiek hebben gericht op het installeren van zonnepanelen op woningen zien we dat er in de periode 2019 tot 2023 veel zonnepanelen op woningen zijn geïnstalleerd. In 2019 was het geïnstalleerde vermogen 19.947 kWp. In 2023 was dit 52.004 kWp. Het doel was 50.000 kWp in 2030.
2.6 Financiën Bijlage 1 bevat de begroting en realisatie van het Asser Energieloket 2024-2025 op jaarbasis. Basis van dit overzicht is de begroting zoals deze is opgenomen in de Startnotitie Asser Energieloket. Hier hebben we de kosten van verschillende instrumenten van de Aanpak altijd-goed maatregelen die in 2024 nog liepen aan toegevoegd om ook inzicht te geven in de kosten van de instrumenten die niet in de begroting van het Asser Energieloket waren opgenomen. Dit levert het onderstaande overzicht van begrote en gerealiseerde kosten in 2024-2025 op jaarbasis op: Asser Energieloket Instrumenten altijd-goed maatregelen Totaal
Begroot (€) 762.000,728.000,-
Gerealiseerd (€) 633.450,673.351,-
1.490.000,-
1.306.801,-
Deze kosten zijn gedekt vanuit de rijkssubsidies SPUK energiearmoede, CDOKE en vanuit het programmabudget energietransitie.
28
3. Voorstel voortzetting Asser Energieloket 3.1 Waarom van belang Het Asser Energieloket is in februari 2024 gestart. De ondersteuning via het loket aan inwoners is inmiddels goed op gang gekomen. De bovenstaande evaluatie laat zien dat er een duidelijke behoefte bestaat onder inwoners van Assen aan de ondersteuning die we via het Asser Energieloket bieden. Uit het aantal van 730 aanmeldingen in de periode tot april 2025 blijkt dat inwoners het Asser Energieloket goed weten te vinden. We zien ook dat inwoners het persoonlijke contact en de ondersteuning op maat erg waarderen. In het verleden was alleen telefonisch contact mogelijk met medewerkers van het Drents Energieloket. Nu bieden we met het Asser Energieloket inwoners de mogelijkheid om op locatie met een energieadviseur te spreken en om met onze eigen adviseurs bij mensen thuis te komen. Dit voelt voor inwoners meer vertrouwd en geeft kansen om een persoonlijke band met de inwoner op te bouwen. Dit is zeker van belang bij huishoudens die minderdraagkrachtig zijn, ouder zijn en/of te maken hebben met sociale- of gezondheidsproblemen. Bovendien geeft een huisbezoek de adviseurs van het Asser Energieloket veel informatie over de woon- en sociale situatie van de inwoner. Dit is ook belangrijk voor het geven van goed energieadvies.
Overigens speelt hierbij ook de samenwerking met buurtwerkers van Vaart Welzijn een belangrijke rol. Kortom, het instellen van het Asser Energieloket heeft ervoor gezorgd dat we meer persoonlijke en toegankelijke ondersteuning bieden aan inwoners.
Adviseur van het Asser Energieloket over de waarde van het Asser energieloket:
"De hulp die wij aanbieden wordt erg gewaardeerd en de onafhankelijke, niet commerciële benadering is een absoluut unieke positie die volgens mij alleen de overheid kan bieden." "Het Asser energieloket biedt een methode die geen andere partij tot nu toe heeft geboden: de warme methode... Geen hele moeilijke formulieren en rapporten of een stortvloed van kennis over verduurzamen. Maar samen met de bewoner en een warme kop thee, de T(hee) voor het huis plaatsen, zodat de bewoner een mooi (T)huis krijgt. Met een verhoogd welzijn en het gevoel dat het verouderde huis op niveau van 2025 is. En met de intentie om het huis klaar te maken voor 2050 en het streven naar een aardgasvrij huis met warme voeten in koude tijden en een koel hoofd in (te) warme zomers." We zien ook dat de inwoners die bij het Asser Energieloket terechtkomen in veel gevallen stappen zetten richting het nemen van concrete verduurzamingsmaatregelen. Waar nodig begeleiden onze energieadviseurs inwoners bij het aanvragen van offertes en subsidies. Deze begeleiding gaat verder dan de ondersteuning die het Drents Energieloket biedt. Het gaat ook verder dan het aanbieden van alleen een gratis energieadvies van een externe energieadviseur, zoals we in het verleden via de kortingsbon voor energieadvies deden. Juist het persoonlijke contact, hulp bij het
29
aanvragen van subsidies en offertes en het leveren van nazorg zorgt ervoor dat mensen ook tot actie overgaan. Het aantal mensen dat de fysieke locaties bezoekt is nog niet zo groot. 20% van de aanmeldingen komen binnen via een bezoek van een inwoner aan een van de fysieke locaties van het Asser Energieloket. Toch denken we dat het nut heeft om vast te houden aan fysieke locaties. Er is wel degelijk een groep inwoners die liever op een fysieke locatie langskomt in plaats van te mailen of te bellen. Deze inwoners zouden we anders mogelijk niet bereiken. Belangrijk is dat de kosten van de fysieke locaties bovendien niet erg hoog zijn en dat de medewerkers van het loket goed kunnen werken op de fysieke locaties ook wanneer er geen mensen langskomen.
3.2 Potentie bereik Hoewel we tevreden zijn over het aantal mensen dat het Asser Energieloket tot nu toe heeft weten te vinden, is er nog steeds een flinke potentie om meer Asser inwoners via het Asser Energieloket te bereiken en ondersteunen bij verduurzaming van de eigen woning. In sectie 2.5 hebben we laten zien dat er in Assen nog veel woningen zijn waarbij de energieprestatie verbeterd kan worden door bijvoorbeeld het aanbrengen van extra isolatie en/of zonnepanelen. In 2024 waren er 3.180 woningen in Assen met energielabel D-G en 11.810 woningen met een onbekend label. Voor de meeste van deze woningen zijn verduurzamingsmaatregelen nodig om de eigen woning aardgasvrijready te maken. Dit geeft al een algemeen beeld van de hoeveelheid huishoudens die nog ondersteuning van het Asser Energieloket kan gebruiken. Om meer inzicht te geven in deze potentie, hebben we een indeling gemaakt in verschillende doelgroepen: Particuliere woningeigenaren in energiearmoede Het plan voor de aanpak van energiearmoede laat zien dat volgens de monitor Energietransitie in 2022 naar verwachting 2.387 huishoudens in energiearmoede leefden. Dit staat gelijk aan ongeveer 7,2% van alle Asser huishoudens. Onderzoek van TNO laat zien dat 14% (334 huishoudens) hiervan woningeigenaar is. Dit is een belangrijke doelgroep van het Asser Energieloket die intensievere begeleiding nodig heeft.
Huurders in energiearmoede Van de 2.387 Asser huishoudens die in 2022 naar verwachting in energiearmoede leefden was 86% huurder. Dit staat gelijk aan 2.053 huishoudens. Dit is niet de meest belangrijke doelgroep van het Asser Energieloket, omdat vooral de woningcorporaties en particuliere verhuurders invloed hebben op het energieverbruik en verduurzaming van deze huurwoningen. Toch richten we een aantal instrumenten op deze doelgroep om het energieverbruik en daarmee de energierekening van huurders te verlagen. Voorbeelden hiervan zijn het Drents fix-team, energiecoaches en de witgoedwissel. Andere minder zelfredzame woningbezitters Uiteraard willen we ook andere woningbezitters ondersteunen bij verduurzaming van de eigen woning. We hebben de afgelopen tijd gezien dat ook ouderen, niet-Nederlandstaligen en inwoners die moeite hebben met lezen en schrijven intensieve begeleiding nodig hebben. Zij hebben in sommige gevallen weliswaar financiële mogelijkheden om hun woning te verduurzamen, maar lopen vast op de complexiteit van processen, techniek en aanvragen van subsidies en offertes. 30
We kunnen de potentie van deze doelgroep het beste in cijfers laten zien voor de doelgroep oudere woningbezitter. In Assen bestaan 30,9% van de huishoudens uit inwoners met een leeftijd van 65 jaar of ouder (10.057 huishoudens). We hebben geen exacte cijfers over hoeveel van deze ouderen een woning bezit. We gaan er echter vanuit dat het percentage huishoudens met een leeftijd van 65 of ouder dat een woning bezit ongeveer gelijk is aan het percentage Asser inwoners dat een woning bezit. Met ongeveer 60% van de 10.057 huishoudens van 65 jaar of ouder komen we dan op ongeveer 6.000 huishoudens van 65 jaar of ouder die een woning bezitten. Wat betreft de doelgroep niet-Nederlandstalige woningbezitters en woningbezitters die moeite hebben met lezen en schrijven, kunnen we weinig zeggen over aantallen. We weten uit de zeldzame contacten die medewerkers van het Asser Energieloket met mensen uit deze doelgroep hebben gehad dat zij moeite hebben met het verwerken van de informatie die nodig is om een woning te verduurzamen. Tot nu toe hebben echter weinig niet-Nederlandstaligen en laaggeletterden zich gemeld bij de Asser Energieloketten. We hopen de komende periode via onze buurtgerichte aanpak en via onze netwerk partners zoals Vaart Welzijn beter zicht te krijgen op deze doelgroep.
Zelfredzame woningbezitters Ten slotte zien we dat ook inwoners die zichzelf goed kunnen redden ondersteuning nodig hebben. Weliswaar hebben zij minder intensieve ondersteuning nodig, maar in veel gevallen hebben zij een energieadvies nodig waaruit blijkt welke verduurzamingsmaatregelen het meest geschikt zijn voor de betreffende woning. De ondersteuning die deze doelgroep krijgt, zal beperkter zijn. In sommige gevallen volstaat een telefonisch adviesgesprek met het Drents Energieloket. In andere gevallen zal een energieadvies op maat of een digitaal advies deze inwoner voldoende op pad helpen om vervolgstappen te zetten. Het is niet mogelijk om de potentie van deze doelgroep in aantallen te laten zien. We kunnen op basis van de indicator sociaaleconomische status (indicator die is opgebouwd uit cijfers over het arbeidsverleden, opleidingsniveau en financiële welvaart van inwoners) wel iets zeggen over wijken waar we denken dat deze doelgroep vooral te vinden is. We weten namelijk dat de wijken Marsdijk en Kloosterveen relatief hoog scoren op deze indicator. In deze twee wijken is ook het aandeel particulier woningbezit het hoogst: 80% in Marsdijk en 79% in Kloosterveen.
Wat betreft energielabels onderscheiden deze wijken zich ook van de andere wijken door het relatief hoge aandeel goede energielabels: in Marsdijk hebben 52% van de woningen energielabel A-C; in Kloosterveen hebben 62% van de woningen energielabel A-C. De verwachting is dan ook dat in deze wijken meer zelfredzame inwoners wonen die mede door de relatief goede staat van de woningen minder intensieve begeleiding nodig hebben. Toch zullen naar verwachting ook vanuit deze wijken inwoners zich aanmelden bij het Asser Energieloket. Voor hen is het nodig om hen het juiste zetje in de rug te geven, zodat zij zelf de verduurzaming van de eigen woning goed kunnen oppakken. Vereniging van Eigenaren (VVE) Een inwoner die woont in een woning in een VVE zit in een speciale situatie. Deze inwoner kan in veel gevallen niet de eigen woning zelfstandig verduurzamen, maar is afhankelijk van of de andere VVE-leden meedoen. Verduurzaming van de woningen in de VVE vindt in de meeste gevallen gezamenlijk plaats.
31
In Assen is een behoorlijk deel van de woningen onderdeel van een VVE. In de gemeente Assen is er sprake van 221 VVE’s met minimaal 1 woning binnen de VVE. Binnen deze VVE’s zijn er 3.690 woningen. Een diepere analyse van de eigenschappen van de woningen in deze deze VVE’s vindt plaats bij het uitwerken van een plan van aanpak VVE’s (zie sectie 3.4.3.2).
3.3 Doelstellingen Voor de overkoepelende doelstellingen grijpen we terug naar de doelstellingen zoals gesteld in de Actualisatie Visie energietransitie Assen 2022-2030. We hebben ons in Assen ten doel gesteld om uiterlijk in 2030 minimaal 4.000 bestaande woningen aardgasvrij te laten verwarmen; om door isolatie en andere energiebesparende maatregelen het aardgasverbruik in 2030 ten minste met 15% reduceren ten opzichte van 2019; en om in 2030 het beschikbare potentieel zonnepanelen op woningen van ca. 45 MW optimaal te benutten. Dit laatste betekent een groei van het geïnstalleerd vermogen met 30 MW. Daarnaast streven we ernaar om zoveel mogelijk woningen aardgasvrijready te maken. Uit onze monitor energietransitie blijkt dat we onze doelstelling met betrekking tot reductie van het aardgasverbruik nu al hebben bereikt: in 2023 is in Assen al 26% minder aardgas verbruikt ten opzichte van 2019. Hierbij merken we echter op dat de hoge energieprijzen een belangrijke rol hebben gespeeld bij verlaging van het aardgasverbruik en dat bij daling van de energieprijzen het aardgasverbruik mogelijk weer gaat stijgen. Er is daarom geen reden om onze inzet hierop te verlagen. Duidelijk is ook dat veel woningen in gemeente Assen nog niet aardgasvrij-ready zijn.
In Assen zien we nog veel woningen met slechte energielabels: sectie 2.5 laat zien dat in 2024 10% van de Asser woningen een label D-G hadden en 36% een label onbekend hadden. Door isolatie moeten deze woningen minimaal energielabel C kunnen krijgen. Afhankelijk van de situatie is het voor sommige woningen ook nodig om zonnepanelen op daken te installeren om aardgasvrij-ready te worden. We willen de overkoepelende doelstellingen uit de actualisatie energietransitie bereiken door: 1. Laagdrempelige ondersteuning aan te bieden via het Asser Energieloket. Dit vertalen we in de volgende subdoelstelling: - 1.000 inwoners melden zich per jaar bij het Asser Energieloket met een hulpvraag. 2. Zowel huurders als woningeigenaren kleine veranderingen in huis te laten aanbrengen waardoor energie wordt bespaard en de energierekening wordt verlaagd. Bijvoorbeeld door het aanbrengen van tochtstrips, kieren dichten, radiatorfolie aanbrengen, energieslurpende apparaten vervangen door energiezuinige apparaten. Dit vertalen we in de volgende subdoelstellingen: - 500 bezoeken energiecoaches per jaar; - tot en met 2026 minimaal 650 woningen per jaar te voorzien van kleine energiebesparende maatregelen via het Drents Fixteam; - tot en met 2027 ruim 300 huishoudens per jaar te helpen met een witgoedwissel (zie plan Bestrijden energiearmoede).
32
3. Het aantal koopwoningen met energielabel D-G te verlagen door grotere aanpassingen in de woningen aan te brengen die het (fossiele) energieverbruik sterk verlagen. Bijvoorbeeld door het verbeteren van de isolatie van de woning, installeren van zonnepanelen of het overgaan naar verwarming van de woning op gasloze wijze (bijv. met een warmtepomp). Dit vertalen we in de volgende subdoelstellingen: - Van de mensen die zich melden bij het Asser Energieloket krijgen 600 een energieadvies van een medewerker van het Asser Energieloket of van een externe energieadviseur of een digitaal energieadvies; - 70 % van de inwoners die zich bij het Asser Energieloket meldt, vraagt een offerte aan; - 70 % hiervan neemt een of meerdere maatregelen om de eigen woning te verduurzamen. De focus van het Asser Energieloket ligt in eerste instantie op de kleine veranderingen in huis en het aardgasvrij-ready maken van woningen. Op termijn willen we het Asser Energieloket ook meer gaan inzetten om inwoners te stimuleren om de eigen woning aardgasvrij te gaan verwarmen. Als gemeente Assen besluit om een warmtenet aan te leggen, zullen we het Asser Energieloket inzetten om woningeigenaren te informeren over de mogelijkheden om aan te sluiten op dit warmtenet. Gemeente Assen neemt deel aan het Europese project RODEO.
In dit project verkennen we de mogelijkheden om het Asser Energieloket in te zetten om inwoners te informeren en ondersteunen bij aansluiting op een warmtenet. Daarom zullen we op een later moment - ook in relatie met het nog op te stellen warmteprogramma - onze doelstellingen op dit gebied formuleren.
3.4 Hoe bereiken we onze doelstellingen Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, denken wij dat het nodig is om de basiscapaciteit van het Asser Energieloket uit te bouwen en om specifieke acties en instrumenten in te zetten die inwoners stimuleren om hun woning te verduurzamen. Onderstaand lichten we dit toe.
3.4.1 Doorontwikkelen Asser Energieloket We verwachten dat in de komende jaren het aantal mensen dat ondersteuning nodig heeft bij verduurzaming van de eigen woning zal toenemen. Daarom stellen we voor om het Asser Energieloket op de volgende wijze door te ontwikkelen en uit te bouwen: -
We versterken de communicatie om inwoners te informeren over het bestaan van het Asser Energieloket. We willen onze doelgroepen benadering verder uitbouwen, zodat we inwoners met verschillende uitgangspunten en achtergronden beter weten te bereiken. Om de zichtbaarheid van het Asser Energieloket te vergroten zullen we daarnaast meer in buurten aanwezig zijn met specifieke buurtgerelateerde evenementen. Het loket sluit ook meer aan bij andere initiatieven in de wijken die zich niet specifiek richten op energietransitie.
-
We verbeteren de contactmogelijkheden met het Asser Energieloket. We hebben nu twee energieadviseurs (2 FTE) in dienst die het loket bemannen en een energiecoach (1 FTE). Om de toenemende vraag naar adviezen aan te kunnen, stellen we voor om de bezetting van het loket uit te breiden met 4 FTE: o een extra energieadviseur (1 FTE); o een projectsecretaris (0,56 FTE); o een procesondersteuner (1 FTE); 33
o o
een medewerker die zich gaat richten op het helpen van inwoners bij het aanvragen van subsidies en offertes (0,44 FTE); een projectleider voor de aanpak van VVE's (1 FTE).
-
We houden voorlopig vast aan de huidige vijf fysieke locaties en de openingstijden hiervan. In de komende periode verkennen we de mogelijkheden om de fysieke locaties - nog meer dan nu al gebeurt - te koppelen aan fysieke loketten voor andere doeleinden die in de gemeente al bestaan of nog worden ontwikkeld (bijv. gericht op zorg) en aan (nieuwe) ontmoetingsplekken. Ook testen we in Assen-Oost de inzet van een pop-up loket op centrale plekken in de wijk om te zien of we hiermee mensen kunnen bereiken die we anders niet bereiken, bijvoorbeeld vanwege beperkte openingstijden.
-
We optimaliseren de processen van het Asser Energieloket door sterkere administratieve ondersteuning en het invoeren van een klantregistratiesysteem.
-
We zetten vol in op een buurtgerichte benadering om ervoor te zorgen dat we de inwoners bereiken die ondersteuning het meeste nodig hebben. En omdat dit mogelijkheden biedt om soortgelijke woningen in grotere aantallen tegelijk aan te pakken. Het instrument collectieve isolatie acties is in 2024 gestart met pilots in twee buurten en zal vanaf 2025 worden uitgebreid naar andere buurten.
-
We zetten in op verdere professionalisering van vrijwillige energiecoaches en uitbreiding van het aantal vrijwillige energiecoaches. Als het niet lukt om de capaciteit van de vrijwillige energiecoaches te vergroten, werft de gemeente een of meer extra eigen energiecoach(es).
3.4.2 Specifieke acties en instrumenten om inwoners te stimuleren Bovenstaande maatregelen om het Asser Energieloket verder uit te bouwen zijn nodig om de verwachte toename van aanmeldingen bij het loket aan te kunnen. Om inwoners te stimuleren daadwerkelijk aan de slag te gaan willen we hen natuurlijk ook echt iets te bieden hebben. Dit doen we: 1. Door inwoners te helpen energiebesparende maatregelen te nemen. Denk aan het fixteam voor kleine maatregelen en aan de energiecoaches die een energiescan doen. Dit zorgt snel voor verlaging van het energieverbruik en van de energierekening. En werkt motiverend om de eigen woning verder te verduurzamen door het nemen van vervolgstappen. 2. Via persoonlijke en ondersteuning op maat bij het doen van grote aanpassingen in de eigen woning. In geval van minderdraagkrachtige en minder zelfredzame inwoners bieden we vergaande ondersteuning aan bij het bepalen welke grote aanpassingen aan de woning het best kunnen worden gedaan en bij het aanvragen van subsidies en offertes. 3. Via financiële ondersteuning die het voor de minderdraagkrachtige inwoners mogelijk maakt om hun woning te verduurzamen. We stellen voor om in de komende jaren de onderstaande instrumenten in te zetten. In de meeste gevallen gaat het om projecten die we uitvoeren onder de paraplu van het Asser Energieloket met een eigen begin- en einddatum en budget. 34
3.4.2.1 Aanpak energiearmoede We brengen de aanpak energiearmoede onder bij het Asser Energieloket. Veel van de onderstaande instrumenten worden ingezet om minderdraagkrachtige inwoners van Assen te ondersteunen. Onderstaande instrumenten vormen dan ook de basis van de aanpak energiearmoede. Om de aanpak energiearmoede verder te optimaliseren, leggen we een separaat plan voor als uitwerking van de door de Raad aangenomen motie “Bestrijden energiearmoede”. 3.4.2.2 Aanpak gericht op kleine veranderingen in woning aanbrengen We zetten de volgende instrumenten in om inwoners te ondersteunen bij het aanbrengen van kleine veranderingen in de eigen woning die zorgen voor energiebesparing en het verlagen van de energierekening. Energiecoaches: We blijven samenwerken met de vrijwillige energiecoaches. Jaarlijks stellen we vast welke ondersteuning de vrijwillige energiecoaches nodig hebben en welke bijdrage gemeente Assen hiervoor levert. We vinden het belangrijk dat er nieuwe vrijwillige energiecoaches worden opgeleid, zodat er voldoende energiecoaches zijn die inwoners helpen om energie te besparen en te verduurzamen. Gemeente Assen betaalt maximaal 10 opleidingen per jaar. Als de vraag in relatie tot de beschikbaarheid van energiecoaches daar aanleiding toe geeft, kan het aantal worden opgeschaald.
Looptijd: 2026 - 2029 Voortzetten Drents Fixteam: Het Drents Fixteam zetten we in de komende jaren gericht in op plekken waarvan we weten dat de kans op energiearmoede groot is. We gebruiken inzet van het Fixteam ook om inwoners te stimuleren om aan de slag te gaan met verduurzaming van de eigen woning. Daarom koppelen we de inzet van het Fixteam aan collectieve isolatie acties, aan lokale energie-initiatieven en aan ondersteuning van VVE's. Ook individuele huishoudens kunnen een Fixteambezoek aanvragen. Looptijd: De provincie Drenthe en alle Drentse gemeenten hebben besloten dat het Drents Fixteam in ieder geval wordt voortgezet tot en met december 2026. We verwachten dat ook na 2026 inzet van een Fixteam nodig zal zijn. We leggen in de tweede helft van 2026 een voorstel aan het college voor over voortzetting van het Fixteam. Witgoedwissel vervolg (zie Plan bestrijden energiearmoede): We zien de witgoedwissel als een goede manier om ook het energieverbruik en daarmee ook de energierekening van huurders te verlagen. Het voorstel over de aanpak energiearmoede dat tegelijk met het voorstel over voortzetting van het Asser Energieloket aan de Raad wordt voorgelegd, bevat daarom een voorstel om opnieuw een witgoedwisselactie te houden. Looptijd: zie voorstel Bestrijding energiearmoede.
Samenwerking met Actium: energiebespaaradviseurs In 2023 is Actium gestart met het inzetten van energiebespaaradviseurs. Deze adviseurs zijn er speciaal voor huurders die in financiële problemen dreigen te komen door de stijgende energiekosten. Actium is van plan om ook in de komende jaren energiebespaaradviseurs in te zetten. Het Asser Energieloket werkt met deze energiebespaaradviseurs samen bijvoorbeeld door 35
hen een rol te geven in acties van het Drents Fixteam en bij het verstrekken van witgoedwissels. Deze samenwerking zetten we in de komende jaren voort. Looptijd: 2026 – n.t.b.
Projectleider wijken van Actium over het voortzetten van de inzet van hun energiebesparingsadviseurs:
"Het voortzetten van de inzet van energiebespaaradviseurs is zeer van belang omdat wij hiermee met onze huurders in contact komen. Het geeft ons de mogelijkheid om achter de voordeur van huurders te komen en om hen te adviseren over energiezuinig leven.” “We hebben de afgelopen 2 jaar tijdens vele huisbezoeken gemerkt dat face to face contact beter werkt dan wanneer je de huurders de mogelijkheid geeft om te bellen of te mailen. In de doorontwikkeling van de functie zullen energiebespaaradviseurs van Actium naast energiezuinig leven ook over andere thema’s rondom duurzaamheid adviseren, zoals over het vergroenen van tuinen. Wij merken dat er een bepaalde groep huurders zelfredzaam is maar ook dat er huurders zijn die hulpbehoevend zijn en daarin is hulp en advies van ons meer dan welkom." Samenwerking met Drents Energieloket: We zetten onze samenwerking met en financiële bijdrage aan het Drents Energieloket voort. We optimaliseren de wederzijdse doorverwijzing tussen het Drents Energieloket en het Asser Energieloket en verkennen de mogelijkheden van een gezamenlijk CRM systeem. Indien dit niet haalbaar is proberen we de data over klantcontacten van beide loketten te delen.
Looptijd: 2026 -2028 3.4.2.3 Aanpak gericht op aanbrengen van grote aanpassingen aan de woning We ondersteunen inwoners bij het aanbrengen van grote aanpassingen aan de woning die zorgen voor verduurzaming van de eigen woning – zoals isolatie en apparatuur – op de volgende drie manieren: Verstrekken van gratis energieadviezen We zullen in de komende jaren inwoners op verschillende manieren van gratis energieadviezen voorzien. Van welke optie een inwoner gebruik kan maken, is afhankelijk van de situatie en vraag van de betreffende inwoner en van de beschikbaarheid van de energieadviseurs van het Asser Energieloket. Medewerkers van het Asser Energieloket bepalen voor welk energieadvies een inwoner in aanmerking komt. We maken onderscheid in de volgende mogelijkheden: 1. Energieadviezen van medewerkers Asser Energieloket We proberen zoveel mogelijk energieadviezen te laten geven door de energieadviseurs van het Asser Energieloket. Dit is de meest goedkope optie en geeft ons de meeste mogelijkheden om persoonlijke en intensieve begeleiding aan inwoners te geven. De energieadviseurs van het Asser Energieloket kunnen echter slechts een beperkt aantal adviezen geven. Daarom zullen onze eigen energieadviseurs vooral worden ingezet voor de minderdraagkrachtige en/of op een andere manier 36
kwetsbare Asser inwoners. De meer zelfredzame inwoners of inwoners met minder complexe vragen zullen een van de onderstaande mogelijkheden worden aangeboden. 2. Vouchers energieadviezen externe adviseurs Om voor voldoende capaciteit te zorgen zullen we een deel van de inwoners die zich bij het Asser Energieloket melden, doorverwijzen naar externe energieadviseurs. Deze inwoners krijgen van de gemeente een voucher voor energieadvies. Er zijn verschillende vouchers voor verschillende typen energieadvies, afhankelijk van de situatie en verduurzamingsplannen van de inwoner. De gemeente Assen kiest de meest geschikte voucher voor de inwoner uit en de inwoner kan die inleveren bij een aangesloten marktpartij. Die marktpartij (energieadviseur) geeft vervolgens advies aan de inwoner en declareert na afloop de voucher bij de gemeente. Via deze Open House procedure kunnen energieadviseurs, na het akkoord gaan met de minimumeisen, zich inschrijven op de typen energieadvies die zij kunnen uitvoeren. Looptijd: 2026-2029 3. Digitale energieadviezen In sommige gevallen kiezen we er ook voor om inwoners gebruik te laten maken van een digitale energieadvies tool. We zullen deze mogelijkheid vooral aanbieden aan zelfredzame inwoners. Bovendien is deze optie ook geschikt om in te zetten bij lokale energie-initiatieven. Looptijd: 2026-2029 4.
Monumenten maatwerkadvies Mede afhankelijk van de uitkomsten van de pilot met maatwerkadviezen voor 3 monumentale panden aan de Vaart zullen we bepalen hoe en hoeveel maatwerkadviezen we beschikbaar zullen stellen aan monumenteigenaren. Looptijd: nader te bepalen Lokale aanpak isolatie gemeente Assen Vanuit het Nationaal Isolatie Programma stimuleert het Rijk gemeenten om een lokale aanpak isolatie voor woningbezitters op te stellen. In Assen hebben we al subsidie aangevraagd en toegekend gekregen voor deze lokale aanpak isolatie. Doelstelling is om via de lokale aanpak isolatie voor 31 december 2028 minimaal 1.985 woningen in gemeente Assen die in particulier bezit zijn te isoleren. Bovenstaande energieadvies mogelijkheden zetten we in op deze aanpak. Onze lokale aanpak isolatie bestaat uit drie specifieke instrumenten: 1. Collectieve isolatie actie In 2024 zijn we gestart met twee pilots in Lariks en Pittelo-Noord. In de komende jaren schalen we op in buurten waar sprake is van slechte woningen en energiearmoede. We kiezen een aantal buurten uit waarvan we weten dat een groot deel van de woningbezitters een laag inkomen heeft in combinatie met woningen met een lage WOZ-waarde en slechte energielabels (D-G). In deze buurten gaan we gericht acties houden om inwoners te stimuleren hun woningen te isoleren.
We doen dit door langs de deuren te gaan en door aan te sluiten bij reeds bestaande buurtinitiatieven of evenementen. We onderzoeken hierbij met Actium of een collectieve actie op termijn
37
gezamenlijk buurt- of straatgericht kan worden ingezet op plekken waar sprake is van gespikkeld bezit, waar huur- en koopwoningen door elkaar staan. Looptijd: 2024-2028 2. Doe-het-zelf actie Op basis van onze ervaringen in de pilot doe-het-zelvers die in 2023-2024 heeft plaatsgevonden in proeftuin Beek e.o. maken we een plan voor een doe-het-zelf actie in gemeente Assen. Hiervoor is € 102.915,- van het Nationaal Isolatieprogramma toegekend aan gemeente Assen. Dit voorstel leggen we in de tweede helft van 2025 voor aan het college. Looptijd: nader te bepalen 3. VVE aanpak We zetten de huidige werkwijze om VVE's te ondersteunen voort. In het najaar van 2025 leggen we een voorstel voor een meer structurele aanpak met begroting aan het college voor. Looptijd: nader te bepalen Financiële ondersteuning voor verduurzaming van de eigen woning Vanuit het Rijk zijn verschillende subsidies en leningen te verkrijgen voor verduurzaming van de eigen woning. Denk hierbij aan de ISDE-subsidie en leningen van het Warmtefonds. Deze subsidies en leningen zijn vooral voor minderdraagkrachtige inwoners niet altijd voldoende of in sommige gevallen niet geschikt.
Ter ondersteuning van onze aanpak energiearmoede en Lokale aanpak isolatie zorgen we daarom voor goede aanvullende financiële ondersteuning van inwoners: Subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie gemeente Assen Vanuit het Nationaal Isolatieprogramma is € 3.831.086,- toegekend aan gemeente Assen. Deze Rijkssubsidie zetten we in om aan ongeveer 2.000 inwoners een bedrag van maximaal € 1.981,- per woning uit te keren. Deze subsidie is zowel beschikbaar voor particuliere woningbezitters als voor inwoners die een woning bezitten in een Vereniging van Eigenaren (VVE). We zullen vooral de collectieve isolatie acties en onze aanpak voor VVE's gebruiken om inwoners te stimuleren deze subsidie aan te vragen. Subsidie voor doe-het-zelvers € 102.915,- van de aan gemeente Assen toegekend Rijksubsidie vanuit het Nationaal Isolatieprogramma is gereserveerd voor een aanpak voor doe-het-zelvers. In het najaar van 2025 leggen we een voorstel aan het college voor waarin we bepalen hoe we deze subsidie het beste aan doe-het-zelvers kunnen verstrekken. Gemeentelijke subsidieregeling energiebesparende isolatiemaatregelen (zie Plan bestrijden energiearmoede) Eind 2025 loopt de Gemeentelijke subsidieregeling energiebesparende isolatiemaatregelen af. Het plan aanpak energiearmoede bevat een voorstel om deze subsidieregeling voort te zetten.
Voorfinancieren ISDE-subsidie (zie Plan bestrijden energiearmoede) Voor het verduurzamen van de woning kunnen inwoners de landelijke ISDE-subsidie aanvragen. Deze subsidie wordt echter pas uitbetaald als de maatregelen uitgevoerd zijn. De maatregelen 38
moeten dus vooraf door inwoners bekostigd worden. Minderdraagkrachtige inwoners maken minder gebruik van de ISDE-subsidie omdat zij geen geld hebben om deze subsidie voor te schieten. De ISDE-subsidie is in veel gevallen wel nodig om grotere verduurzamingsmaatregelen te kunnen financieren. Daarom stellen we in het voorstel aanpak energiearmoede voor dat gemeente Assen deze kosten voor minderdraagkrachtige inwoners voorfinanciert. Fonds voor extra subsidie (zie Plan bestrijden energiearmoede) Er zijn gevallen waarin de bestaande subsidies niet toereikend zijn voor verduurzaming en inwoners niet het geld hebben om het resterende bedrag te betalen. Ook komt het voor dat bepaalde verduurzamingsmaatregelen niet subsidiabel zijn onder de bestaande subsidies, terwijl het wel gaat om effectieve, relatief goedkope en haalbare verduurzamingsmaatregelen. Een voorbeeld hiervan is compartimentering. Ten slotte, moet in sommige gevallen eerst achterstallig onderhoud plaatsvinden voordat een inwoner kan overgaan tot verduurzaming. In het voorstel aanpak energiearmoede stellen we voor om een fonds voor extra subsidie in te richten waaruit onder bepaalde voorwaarden minderdraagkrachtige inwoners een vergoeding kunnen krijgen. Lokale energie-initiatieven ondersteunen We zetten onze huidige aanpak om lokale energie-initiatieven te ondersteunen voort.
Looptijd: 2026-2029 Aanpak particulier (ver)huur We ontwikkelen in 2027 een aanpak om particuliere (ver)huurders te ondersteunen bij verduurzaming van de eigen woning.
3.5 Kosten en dekking Bijlage 2 bevat de begroting van het Asser Energieloket voor de periode 2026-2029 op jaarbasis. Deze begroting is niet een op een te vergelijken met de begroting zoals deze in de Startnotitie Asser Energieloket is vastgesteld (zie bijlage 1). De begroting die we tot nu toe gebruikten bevatte namelijk niet de kosten van allerlei activiteiten uit het Plan van aanpak altijd-goed maatregelen. Inmiddels hebben we alle activiteiten waarmee we inwoners ondersteunen bij verduurzaming van de eigen woning onder de koepel van het Asser Energieloket geplaatst. Daarom hebben we ook de kosten hiervan in de nieuwe begroting van het Asser Energieloket opgenomen. Om toch een vergelijking mogelijk te maken tussen deze nieuwe begroting en de kosten van al onze activiteiten gericht op het ondersteunen van inwoners die hun woning willen verduurzamen tot nu toe, hebben we ook de kosten van activiteiten uit het Plan van aanpak altijd-goed maatregelen in bijlage 1 opgenomen. De nieuwe begroting (zie bijlage 2) laat zien dat de jaarlijkse begrote kosten van het Asser Energieloket € 3.638.500,- bedragen. Dit betekent een stijging ten opzichte van de totale kosten van de vorige begroting van het Asser Energieloket en van de activiteiten van het Plan van aanpak altijd-goed maatregelen (zie bijlage 1). Het verschil per jaarschijf is € 2.148.500,- (€ 3.638.500,- - € 1.490.000,-).
Deze stijging van de begrote kosten is te verklaren doordat: 39
1. we het Asser Energieloket doorontwikkelen. Uitbouw van het Asser Energieloket is nodig, omdat we een flinke groei van aanmeldingen bij het Asser Energieloket verwachten in de komende jaren. We breiden daarom de bezetting van het Asser Energieloket uit met 4 FTE (zie sectie 3.4.1). 2. de kosten van de Lokale aanpak isolatie - die volledig gedekt wordt uit Rijkssubsidie van het Nationaal Isolatieprogramma - onderdeel zijn van deze begroting. Dit gaat om een bedrag van € 1.277.000,- per jaar. 3. de kosten van het plan bestrijden energiearmoede zijn opgenomen in deze begroting. Dit betreft intensivering van de eerdere aanpak energiearmoede en daarmee € 857.500,- extra begrote kosten per jaar. Hierover moet de Raad in september 2025 nog wel besluiten op basis van het Plan bestrijden energiearmoede. Zoals eerder aangegeven worden een groot deel van de jaarlijkse kosten gedekt vanuit het Nationaal Isolatieprogramma (€ 1.277.000,- per jaar). Verder wordt in de jaren 2026 en 2027 een deel gedekt uit de resterende rijksmiddelen SPUK energiearmoede (€ 470.000,- per jaar). Ten slotte, dekken we de resterende kosten uit de rijkssubsidie CDOKE (in 2026 en 2027 € 1.141.000 per jaar en in 2028 en 2029 € 1.611.000 per jaar).
We hebben de jaarlijkse kosten van de onderdelen van het Plan bestrijden energiearmoede meegenomen in de begroting, omdat deze in de uitvoering onder de koepel van het Asser Energieloket vallen. Een voorstel voor dekking hiervan wordt echter meegenomen in het Plan bestrijden energiearmoede waarover de Raad een besluit neemt in september 2025.
3.6 Vervolg Na positieve besluitvorming over dit voorstel door het College en de Raad zullen we de extra medewerkers van het Asser Energieloket werven. Ook zullen we de voorgestelde activiteiten verder ontwikkelen en uitvoeren. Wanneer er opdrachten in de markt gezet gaan worden of er subsidies verstrekt gaan worden houden we uiteraard rekening met geldende wet- en regelgeving. Wij stellen voor de middelen voor een periode van vier jaar beschikbaar te stellen. Het is niet met zekerheid in te schatten hoe het aantal aanmeldingen bij het Asser Energieloket zich zal ontwikkelen. Ook is onze dienstverlening nog steeds in ontwikkeling. We leren nog steeds over wat inwoners nodig hebben en welke ondersteuningsmaatregelen het meest effectief zijn. Mogelijk blijken bepaalde maatregelen die we in dit plan voorstellen overbodig te zijn of blijkt dat we juist nieuwe ondersteuningsmogelijkheden moeten ontwikkelen om aan de vraag van inwoners te kunnen voldoen. Ten slotte, komen er mogelijk nog extra rijksmiddelen beschikbaar die andere activiteiten mogelijk maken. Om flexibel in te kunnen spelen op toekomstige ontwikkelingen leggen we jaarlijks een voortgangsrapportage aan het College voor. Als blijkt dat de werkwijze en/of bezetting van het loket moet worden aangepast of instrumenten moeten worden toegevoegd, komen we met voorstellen hiervoor.
In de tweede helft van 2025 laten we een klantevaluatie uitvoeren door een externe partij. De resultaten hiervan leggen we aan het College voor en we passen – indien nodig - onze processen aan op basis van de uitkomsten van deze klantevaluatie. Vanzelfsprekend informeren we de raad over de voortgang en eventuele wijzigingen in onze aanpak en werkwijze en nemen hen mee in het proces.
40
Aan de hand van een evaluatie zullen we half 2029 een voorstel doen of en in welke vorm we het Asser Energieloket gaan voortzetten.
41
juli ’25, Gemeente Assen info@assen.nl 140592 www.assen.nl
42