CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

2. Kadernota Verbonden Partijen

Raadsvergadering 18 april 2024, gemeente AssenBij agendapunt: Kadernota en uitvoeringsnota Verbonden Partijen10.520 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

gaan over: - Juridische bevoegdheden van het bestuur en de beslissingen die zij moeten voorleggen aan de gemeente - Benoemen bijdrage aan de beleidsdoelstellingen - Investeringsafspraken - Afspraken over de vermogensstructuur (EV/VV) en dividendbeleid - Afspraken over beloningsbeleid (Wet normering topinkomens) - Voorwaarden voor middelenverstrekking - Calamiteitenscenario’s - Mogelijkheden voor beëindiging Deze vastgelegde afspraken dienen als basis voor het evalueren en risicomanagement van de verbonden partij. Verantwoorden 24

•

Het verstrekken van inlichtingen door de gemeentelijk vertegenwoordiger aan de raad kan gevraagd (dus op verzoek), maar kan ook ongevraagd plaatsvinden. Vooraf dienen afspraken te worden gemaakt in welke gevallen, op welke tijdstippen en over welke onderwerpen dit gebeurt.

Toezicht bij N.V./B.V • Het gemeentelijk toezicht in kapitaalvennootschappen ligt bij de AvA. Kapitaalvennootschappen dienen statutair te zijn voorzien van een Raad van Commissarissen, die toezicht houdt op de Raad van Bestuur en over dit toezicht de algemene vergadering van aandeelhouders informeert. • De Raad van Commissarissen legt bij het jaarverslag verantwoording af aan de AvA. • De AvA heeft de bevoegdheid om belangrijke bestuursbesluiten goed te keuren. Ook kan de AvA beslissen om tot schorsing van de directeur(en) over te gaan. Verder is de AvA bevoegd tot de ondertekening van jaarstukken en de vaststelling van het jaarlijks verslag van de Raad van Commissarissen. Toezicht bij stichting en vereniging • De wijze van toezicht bij stichtingen en verenigingen is afhankelijk van de grootte van het financieel belang, het politiek belang en het risicoprofiel. • In de statuten van het samenwerkingsverband worden toezichtbepalingen opgenomen, waarin uiteen wordt gezet op welke wijze het toezicht is geregeld. De voorkeur is om dit te regelen door het instellen van een Raad van Toezicht. • In de statuten moet worden vastgelegd wat de specifieke taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de toezichthouders zijn.

Ook dient te worden vastgelegd op welke wijze en waarover de raden van de deelnemende gemeente worden geïnformeerd door de toezichthouders over de prestaties van het samenwerkingsverband.

3.6. Tot slot Aan de hand van het governance model is in de kadernota beschreven hoe de gemeente Assen wil samenwerken en voldoende grip wil houden op haar verbonden partijen. Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen publiekrechtelijke en privaatrechtelijke partijen. Ook zijn de kaders geformuleerd voor een heldere rolverdeling tussen college en gemeenteraad. In de uitvoeringsnota wordt de uitvoering van het governance model nader uitgewerkt en besproken. Hier komen onder andere de P&C cyclus, het risicomanagement en het evalueren van verbonden partijen aan bod.

25

Bijlagen Bijlage 1: Wetgeving Gemeentewet

Het college is bevoegd tot deelname aan een verbonden partijen. De juridische basis hiervoor zijn de artikelen 160 en 169 uit de Gemeentewet. Uit de gemeentewet volgt dat het college een uitvoerende rol heeft ten aanzien van de verbonden partijen. De gemeenteraad heeft een kaderstellende en toezichthoudende rol ten opzichte van verbonden partijen. Wet gemeenschappelijke regelingen Een belangrijk juridisch kader voor samenwerking tussen gemeenten is de Wgr. De Wgr richt zich op de samenwerking tussen decentrale overheden (gemeenten, provincies en waterschappen) onderling. Gemeenten kunnen op basis van de Wgr met elkaar samenwerken in de vorm van een gemeenschappelijke regeling. Intergemeentelijke samenwerking op basis van de Wgr is een vorm van verlengd lokaal bestuur, waarbij de vrijwilligheid van de samenwerking voorop staat. Volgens artikel 27 moet het college van B&W een register bijhouden van de regelingen waaraan hun gemeente deelneemt. In artikel 27 staat wat er in dit register moet worden opgenomen. Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen De gewijzigde Wgr is per 1 juli 2022 in werking getreden. Met deze wetswijziging worden de mogelijkheden van volksvertegenwoordigers om de eigen toezichthoudende en kaderstellende rol bij gemeenschappelijke regelingen te versterken aangepast en uitgebreid.

Ook wordt de democratische legitimatie van de besluitvorming binnen zo’n samenwerkingsverband vergroot. Op basis van het gewijzigde artikel 1 lid 2 jo. lid 3 heeft het de gemeenteraad het recht een zienswijze in te dienen bij de totstandkoming, wijziging of beëindiging van een gemeenschappelijke regeling. De bij een gemeenschappelijke regeling betrokken gemeenteraden krijgen ook een nieuw instrument in de zin van een regionale onderzoekscommissie. Eerder kon de gemeenteraad alleen onderzoek doen naar de eigen bestuurder binnen een gemeenschappelijke regeling, nu is deze bevoegdheid uitgebreid naar het door samenwerkingsverband gevoerde bestuur. Een ander nieuw instrument voor de gemeenteraad is de regionale adviescommissie, die het algemeen bestuur van het advies kan voorzien. Ook krijgen volksvertegenwoordigers meer invloed op het functioneren van een regeling, bijvoorbeeld door verplichte afspraken over evaluatie van de regeling en de verplichting om afspraken te maken over (financiële) gevolgen van uittreding voor de uittredende deelnemers. Op deze manier bestaat vooraf al duidelijkheid bij alle deelnemers over de (financiële) gevolgen die een eventuele uittreding met zich mee brengt. Daarnaast komen er extra controlebevoegdheden, zoals de mogelijkheid om een gezamenlijke enquête uit te voeren naar het functioneren van de gemeenschappelijke regeling als geheel.

Wel moeten alle betrokken raden in meerderheid met deze enquête instemmen.

26

Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) In het BBV is in artikel 9, lid 2 sub f bepaald dat in de begroting in een afzonderlijke paragraaf de beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot verbonden partijen. In artikel 15 van het BBV staat welke informatie in de paragraaf verbonden partijen moet worden opgenomen: 1. De paragraaf betreffende de verbonden partijen bevat ten minste: a. de visie op en de beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen; b. de lijst van verbonden partijen, die wordt onderverdeeld in: 1°. gemeenschappelijke regelingen; 2°. vennootschappen en coöperaties; 3°. stichtingen en verenigingen, en, 4°. overige verbonden partijen.

1.

In de lijst van verbonden partijen wordt ten minste de volgende informatie opgenomen: a. de wijze waarop de provincie onderscheidenlijk de gemeente een belang heeft in de verbonden partij en het openbaar belang dat ermee gediend wordt; b. het belang dat de provincie onderscheidenlijk de gemeente in de verbonden partij heeft aan het begin en de verwachte omvang aan het einde van het begrotingsjaar; c. de verwachte omvang van het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden partij aan het begin en aan het einde van het begrotingsjaar; d. de verwachte omvang van het financiële resultaat van de verbonden partij in het begrotingsjaar; e. de eventuele risico’s, als bedoeld in artikel 11, eerste lid, onderdeel b, van de verbonden partij voor de financiële positie van de provincie onderscheidenlijk gemeente.

De paragraaf verbonden partijen is daarmee ook kaderstellend. Voor wat betreft de visie op en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen kan worden verwezen naar deze kadernota. Burgerlijk Wetboek Bij privaatrechtelijke rechtshandelingen, zoals het sluiten van overeenkomsten (artikelen 6:217-225 BW) of het oprichten van een rechtspersoon (stichting, BV, NV, artikel 2:3 BW), is het Burgerlijk Wetboek van toepassing. Staatssteun Er wordt niet deelgenomen aan een verbonden partij als de samenwerking onrechtmatige staatssteun oplevert. Iedere verbonden partij dient daarom expliciet getoetst te worden aan de Europese regelgeving voor staatssteun. De staatssteunregels zien op ieder niet marktconform voordeel voor ondernemingen en instellingen of op een bepaalde productie uit overheidsmiddelen, waardoor de mededinging wordt vervalst en de handel wordt beïnvloedt. Ook is de Aanbestedingswet 2012 van toepassing. In artikel 2.24 lid a, b en c worden de criteria benoemd waar verticale en horizontale samenwerkingen aan moeten voldoen. De financiering van rechtspersonen en andere samenwerkingsverbanden vindt dan ook plaats tegen marktconforme voorwaarden en tarieven. Het uitgangspunt hierbij is dat staatssteun slechts wordt verleend indien deze past binnen de daarvoor geldende Europese kaders.

Indien in een nieuwe of bestaande rechtspersoon wordt deelgenomen kan op basis van andere vergelijkbare private deelnemingen worden beoordeeld of de gemeente marktconform meedoet of opricht.

27

Bijlage 2: Checklist governance verbonden partijen De afspraken over de inrichting van de governance van verbonden partijen worden vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling of de statuten. Deze afspraken worden dus gemaakt bij de oprichting van de verbonden partij. Omdat veel verbonden partijen zijn aangegaan in een periode waarin de governance minder aandacht had, is hieronder een checklist opgenomen. Deze checklist is gebaseerd op de checklisten governance-deelprocessen, opgenomen in het rapport van Deloitte ‘Twee voeten in een sok’(2006). Deze checklist geeft handvatten om te beoordelen of met alle aspecten van deugdelijke governance rekening is gehouden. Aanvullend hierop geeft de checklist de gemeente de mogelijkheid om zelf ook maatregelen te nemen en voorzieningen te treffen om de governance beter in te richten.

Sturing verbonden partijen Het doel van het aangaan van een verbonden partij Is vastgelegd welk(e) doel(en) de gemeente nastreeft met deelname aan de verbonden partij? Zijn de doelstellingen van de verbonden partij in overeenstemming met het doel of de doelen die de gemeente nastreeft? Zijn er toetsingscriteria vastgelegd aan de hand waarvan we kunnen bepalen of de verbonden partij haar doel(en) bereikt? Zijn deze criteria meetbaar geformuleerd? Zijn of worden afspraken met de verbonden partij gemaakt en vastgelegd over de prestaties die de verbonden partij moet leveren, bij voorkeur in termen van concrete producten of diensten? Zijn of worden afspraken met de verbonden partij gemaakt en vastgelegd over de financiering van te leveren prestaties? Heeft de gemeente voldoende kennis in huis om als opdrachtgever te kunnen optreden? Omschrijving van taken en bevoegdheden van de verbonden partij Zijn de taken en bevoegdheden van de verbonden partij goed omschreven en voldoende afgebakend? Is gewaarborgd dat voor belangrijke wijzigingen in de taken en bevoegdheden van de verbonden partij goedkeuring van de gemeente nodig is? Financiële risico’s Zijn er afspraken vastgelegd over niet-reguliere informatievoorziening van de verbonden partij aan de deelnemers als de doelen van de deelnemers niet gehaald dreigen te worden of financiële en andere risico’s zich dreigen voor te doen? Zijn er

afspraken vastgelegd over de wijze waarop met financiële tegenvallers wordt omgegaan? Beheersing verbonden partijen Informatiebeheer 28

Is vastgelegd dat de verbonden partij moet rapporteren aan de gemeente over de uitvoering? Is de gewenste detaillering en frequentie van rapporten vastgelegd? Risicomanagement Beschikt de verbonden partij over een risicomanagementmethode waarbij risico’s worden geïnventariseerd en geconsolideerd, inclusief de wijze waarop monitoring plaatsvindt? Beïnvloedingsmogelijkheden Beschikt de gemeente – gelet op het bestuurlijk en financieel belang die de verbonden partij voor de gemeente heeft – over voldoende mogelijkheden om het beleid en de taakuitvoering van de verbonden partij te beïnvloeden? Evaluatie verbonden partij Zijn er afspraken vastgelegd over een (periodieke) evaluatie van het functioneren van de verbonden partij? Zijn er afspraken vastgelegd over beëindiging van deelneming aan de verbonden partij? Zijn de (financiële) gevolgen van eventuele uittreding geregeld? Verantwoorden verbonden partij Verantwoording verbonden partijen Heeft de gemeente met de verbonden partij afspraken gemaakt over de verantwoordingsinformatie die moet worden verstrekt (wat, wanneer, hoe vaak, op welke wijze en aan wie)? Is de actieve en passieve inlichtingen- en informatieplicht van (de bestuurders van) de verbonden partij goed geregeld? Beschikt de gemeente over voldoende ambtelijke capaciteit en kennis om de verantwoordingsinformatie te kunnen beoordelen? Beschikt de gemeente over

instrumenten om de prijs-kwaliteitverhouding van de verbonden partij te kunnen beoordelen (bijvoorbeeld benchmarks of audits)? Toezicht houden verbonden partij Toezichthoudende rol Is er een onafhankelijk toezichthouder aanwezig (in de vorm van een algemeen bestuur, algemene vergadering van aandeelhouders of raad van toezicht)? Beschikken de toezichthouders over voldoende bevoegdheden om corrigerende maatregelen te nemen? Rapporteren de toezichthouders en leggen ze verantwoording af Heeft de gemeente de mogelijkheid toezichthouders te vervangen

Bijlage 3: Omschrijving en vertegenwoordiging verbonden partijen Naam Verbonden Partij

Doel

Bestuurlijk belang/invloed

Financieel belang

29

1. Publiek Vervoer, GR

Het doel van de Verbonden Partij is ontwikkelen van vraaggestuurd doelgroepenvervoer (Wmo en leerlingen). Het openbaar belang betreft het uitvoeren van een wettelijke taak

Gemeente Assen participeert samen met alle gemeenten (22) uit de provincies Groningen en Drenthe en het Openbaar Vervoerbureau Groningen Drenthe. Getrapte vertegenwoordiging, vertegenwoordiging gemeente Assen indirect via wethouder gemeente Noordenveld.

Jaarlijkse exploitatiebijdrage

2. Drents Archief, Regionaal Historisch Centrum, GR

Behartigen gezamenlijke belangen Rijk en gemeente van archiefbescheiden, collecties, documenten in Rijksarchief- bewaarplaats in Provincie en archiefbewaarplaats gemeente.

Lid AB en DB, besluit bij meerderheid van stemmen

Jaarlijkse exploitatiebijdrage

3. Eems Dollard Regio (EDR), GR

Economische en culturele stimulering

Lid openbaar lichaam

Jaarlijkse bijdrage

4. Gemeenschappelijke gezondheidsdienst Drenthe (GGD), GR

Uitvoering wettelijke taken van de gemeente op het gebied van de publieke gezondheidszorg, bijdrage leveren aan de publieke gezondheidszorg met afstemming op de curatieve gezondheidszorg en de geneeskundige hulpverlening voor 12 Drentse gemeenten.

Lid AB en DB, besluit bij meerderheid van stemmen

Jaarlijkse exploitatiebijdrage

5. Gemeenschappelijke Kredietbank Drenthe (GKB), GR

Op maatschappelijke en zakelijk verantwoorde wijze voorzien in de behoefte aan o.a. geldkrediet, schuldhulpverlening, budgetbeheer, bewindvoering, wettelijke schuldsanering van natuurlijke personen.

GR van 3 Drentse gemeenten, lid AB en DB, besluit bij meerderheid van stemmen

Handhaving kostendekkende exploitatie

6. Recreatieschap Drenthe, GR

Bevordering recreatie in de breedste zin van het woord voor 12 Drentse en 1 Friese gemeente.

Lid AB en DB, besluit bij meerderheid van stemmen

Jaarlijkse exploitatiebijdrage, aandeel Assen 7,5% van de apparaatskosten

30

7. Regio Groningen-Assen 2030, GR zonder meer

Samenwerking ten behoeve van regioontwikkeling.

Deelname convenant; lid stuurgroep en DB

Bijdrage in fonds/investering subsidie(s)

8. Regionaal Uitvoeringsorgaan Drenthe (RUD), GR

Uitvoeren van milieutaken ten aanzien van bedrijven. Specialistisch advies op het gebied van bodem, lucht, geluid, asbest en externe veiligheid, voor 12 Drentse gemeenten en Provincie Drenthe.

Lid AB en DB, besluit bij meerderheid van stemmen

Jaarlijkse exploitatiebijdrage

9. Veiligheidsregio Drenthe (VRD), GR

Brandweerzorg en hulpverlening bij brand en rampen en geneeskundige hulpverlening bij calamiteiten voor 12 Drentse gemeenten.

Lid AB en DB, besluit bij meerderheid van stemmen

Jaarlijkse exploitatiebijdrage

10. Werkplein Drentsche Aa (WPDA), GR

Uitvoering Participatiewet voor 3 Drentse gemeenten

Lid AB en DB, besluit bij meerderheid van stemmen

Jaarlijkse exploitatiebijdrage

11. Noordmidden-

Het samenwerken voor wat betreft de inkoop van voorzieningen op grond van de Wmo 2015 en de Jeugdwet, samenwerken op het gebied strategisch inkoopbeleid, contractmanagement, toezicht op kwaliteit en rechtmatigheid en handhaving;

Drentse Samenwerking (NMD)

Bijdrage

12. Bank Nederlandse Gemeenten nv

Bank, bijdragen aan maatschappelijke voorzieningen tegen zo laag mogelijke kosten.

Aandeelhouder samen met de Nederlandse staat, provincies en gemeenten, stemrecht in de algemene vergadering van aandeelhouders.

Dividend uit deelneming in kapitaal 85.301 aandelen (0,15%) a € 2,50.

13. C.S.V. Amsterdam bv

Bundeling belang in verband met potentiële schadevordering op de Staat met betrekking tot indirect geleden schade als gevolg van de splitsingswetgeving.

Aandeelhouder

Dividend uit deelneming in kapitaal 11.520 aandelen (0,57%).

31

14. Enexis Holding nv

Nutsbedrijf, distributie en transporteren van energie, netwerkbeheer.

Aandeelhouder, de Drentse gemeenten bezitten 2,41%. Assen bezit 862.169 aandelen a € 1,00 per aandeel.

Dividend uit deelneming in kapitaal 568.290 aandelen (0,38 % na gedeeltelijke aandelenverkoop).

15. PBE (Publiek Belang Elektriciteitsproductie) bv

Schuldsanering van natuurlijke personen

Aandeelhouder

Dividend uit deelneming in kapitaal 11.520 aandelen (0,57%).

16. Waterleiding Maatschappij Drenthe nv

Nutsvoorziening, gewaarborgde levering van water.

Aandeelhouder, samen met Provincie een 11 gemeenten, stemrecht in de algemene vergadering van aandeelhouders. Gemeente Assen bezit 147 van de 1.946 geplaatste aandelen.

Deelneming in kapitaal

Bijlage 4: Geraadpleegde bronnen • • • • • • •

Bossert, J., Good Governance- leidraad voor goed bestuur en management, 2002 Deloitte, Gemeente governance: handboek verbonden partijen : "Twee voeten in één sok". Front Cover Deloitte Lokaal Bestuur, 2006 De Greef, R., Handreiking Verbeterde democratische legitimatie bij gemeenschappelijke regelingen?, VNG, 2022. Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, Borgen van het publiek belang 2000. Provincie Flevoland, Nota Verbonden Partijen Flevoland, 2015 Gemeente Texel, Leidraad governance verbonden partijen, 2015 Gemeente Medemblik, Toezicht houden op verbonden partijen, 2016

32

33

34

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=d276d6c1-ff4b-45cd-a9c5-20568f20af5c