CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

2. jaarstukken_assen_2025_definitief

Raadsvergadering 2 juli 2026, gemeente AssenBij agendapunt: Vaststellen jaarstukken 2025 en aanbieden aan de gemeenteraad37.943 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Heffing Eenpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden Rioolheffing 177 177 Afvalstoffenheffing 209 282 Woonlasten eigenaren woningen (Bedragen x € 1, afgerond op hele €)

Belastingsoort Onroerendezaakbelasting Totale woonlasten eenpersoonshuishouden Totale woonlasten meerpersoonshuishouden

Woningwaarde € 200.000 281 667 740

Woningwaarde Woningwaarde Woningwaarde € 294.000 € 500.000 € 1.000.000 413 702 1.405 799 1.088 1.791 872 1.161 1.864

Gemiddelde WOZ-waarde In de gemeente Assen is de waarde van een woning gemiddeld € 294.000. In heel Nederland is een woning gemiddeld € 398.000 waard. Eigenaren in Assen hebben gemiddeld lagere woonlasten dan in vergelijkbare gemeenten. Huurders in Assen betalen gemiddeld hogere woonlasten dan in vergelijkbare gemeenten. Referentiegemeenten (Bedragen x € 1, afgerond op hele €)

Gemeente

Eigenaar Eenpersoonshuishouden

Eigenaar Meerpersoonshuishouden

Huurder Eenpersoonshuishouden

Huurder Meerpersoonshuishouden

885 1.033 1.101 732 837 918

959 1.061 1.216 898 920 1.011

387 581 272 287 248 355

460 609 386 453 331 448

Assen Enschede Groningen Leeuwarden Zwolle Gemiddeld Gemeenten in Drenthe (Bedragen x € 1, afgerond op hele €) Gemeente

Aa en Hunze Assen Borger-Odoorn Coevorden De Wolden Emmen Hoogeveen Meppel Midden-Drenthe Noordenveld Tynaarlo

Eigenaar Eigenaar Eenpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

786 885 1.016 985 786 935 802 851 860 996 807

Jaarstukken gemeente Assen 2025

852 959 1.051 1.004 884 968 885 851 905 1.043 835

Huurder Huurder Eenpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

199 387 205 339 395 326 319 416 440 248 413

265 460 241 358 494 359 402 416 485 295 441

Pagina 74 van 208

Gemeente

Eigenaar Eigenaar Eenpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

Westerveld Gemiddeld

888 886

Huurder Huurder Eenpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

919 935

220 339

250 382

Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Assen kan kwijtschelding geven voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing en onroerendezaakbelasting. De gemeente kijkt daarbij naar de bijstandsnorm. Ook mag het vermogen niet te hoog zijn. We gebruiken de volgende grenzen:

Kwijtschelding 2025 (Bedragen in € x 1.000)

Belastingsoort Onroerendezaakbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing

Kwijtschelding 1 430 316

o € 1.500 voor alleenstaanden o € 1.800 voor alleenstaanden met een kind o € 2.000 voor echtparen en samenwonenden In sommige situaties krijgen ook ondernemers die op bijstandsniveau leven kwijtschelding.

Wettelijke kostendekkendheid In de tabel hieronder staat in hoeverre de lokale heffingen in 2025 de kosten hebben gedekt. Kostendekkendheid heffingen Soort

Marktgelden

Liggelden

Lijkbezorgingsrechten

Afvalstoffenheffing

A. Kosten (Bedragen x € 1.000) Kosten 60 2 44 3.951 taakveld Overig 109 17 650 3.365 Inkomens0 0 0 430 verdeling Inkomsten 0 0 0 -1.076 taakveld Toe te rekenen over43 2 313 928 head Toe te 3 2 18 625 rekenen btw B. Inkomsten (Bedragen x € 1.000) Opbrengst 85 17 561 8.199 heffingen C. Kostendekkendheid (in %) Dekkings39 74 55 100 percentage D. In voorziening verkregen middelen van derden (Bedragen x € 1.000) 0 0 0 0

Rioolheffing

Leges Burgerzaken

Leges Leges voor Bouwen onderen wonen nemen

4.611

725

112

0

868

562

1.065

40

316

0

0

0

-392

0

0

0

449

270

713

16

527

16

42

1

6.531

1.509

1.289

28

102

96

67

50

151

0

0

0

Alleen de rioolheffing heeft in 2025 meer geld opgebracht dan het heeft gekost. Het extra geld zetten we apart in een voorziening.

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 75 van 208

Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Scope Doel Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre we gemeentelijke risico’s kunnen afdekken door de beschikbare weerstandscapaciteit. Voldoende weerstandsvermogen voorkomt dat een financiële tegenvaller ons direct dwingt tot bezuinigen. Het weerstandsvermogen is voldoende als we financiële tegenvallers goed kunnen opvangen. Daarom zetten we weerstandscapaciteit en risico’s tegen elkaar af. Risicobeheersing Onze organisatie werkt volgens het principe van integraal management. Hierbij zijn de manager, budgethouder of projectleider verantwoordelijk voor de risicobeheersing op respectievelijk hun beleidsterrein, afdeling of project. Zij maken risicoanalyses en organiseren risicosessies als ze dat nodig vinden om de risico’s te beheersen. Bij nieuwe of gewijzigde risico’s met forse gevolgen informeren zij ons college en uw raad. In het kader van de P&C-cyclus inventariseren we tweemaal per jaar gemeentebreed de risico’s per beleidsprogramma en drukken deze in geld uit. Vervolgens wordt de benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van de risico’s gerelateerd aan de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst nemen we op in de jaarlijkse begroting en jaarrekening. In de kadernota Weerstandsvermogen en risicomanagement 2020 leest u meer over uitgangspunten, methodiek en werkwijze.

Risico's Programma 1. Wonen in Assen Bestemmingsplan Binnenstad Noordoost Met dit bestemmingsplan worden de ruime bouw- en gebruiksmogelijkheden van de huidige beheersverordening aangepast. Dit kan planschade tot gevolg hebben. Of er nadeelcompensatie ontstaat, hangt af van het feit of een ontwikkeling op een perceel plaatsvindt en wat er dan gerealiseerd wordt. Op dat moment kunnen we beoordelen of de planschade vergoed moet worden en hoe hoog die vergoeding is. Met inachtneming van vele afhankelijkheden en onzekerheden is een risico-inschatting gemaakt.

Programma 2. Werken in Assen Ontwikkeling uitkeringen – baten Het rijksbudget voor de uitkeringen in het kader van de participatiewet is en blijft wisselend en is niet altijd toereikend. Het macrobudget voor deze gebundelde rijksuitkering, ‘BUIG’, wordt verdeeld over alle gemeenten volgens een verdeelmodel. Dit model wordt jaarlijks herijkt op basis van parameters die de kans op bijstand voorspellen. Dit zorgt voor onzekerheid over te ontvangen budgetten. In het verleden is Assen vaak een nadeelgemeente geweest. In 2024 is het verdeelmodel aangepast met als resultaat een groter aandeel in het rijksbudget ten gunste van Assen. Na een aantal jaren "nadeelgemeente" te zijn geweest hebben we 2024 afgesloten met een overschot op het rijksbudget. Vanaf 2025 is op basis van deze kennis, en met inachtneming van de laatste ontwikkelingen, rekening gehouden met een overschot in de meerjarenraming. Het aandeel Assen in het macrobudget is in 2025 en 2026 weer naar beneden bijgesteld. Hierdoor is in 2025 het begrote voordeel deels niet gerealiseerd en heeft het risico zich voorgedaan. De mate van (toekomstige) onzekerheid over de beschikbare budgetten blijft onveranderd, waardoor we de risico’s op het ontstaan van een tekort blijven opnemen in het weerstandsvermogen.

Ontwikkeling uitkeringen-lasten De ontwikkeling van de uitkeringen wordt voor 2026 en 2027 door het CPB op een gelijkblijvend niveau als 2025 geraamd. Na 2028 wordt een lichte daling verwacht. De kans bestaat dat tussentijdse economische, dan wel geopolitieke veranderingen zich voordoen, wat zijn weerslag heeft op de bijstandspopulatie.

Budget ontwikkeling Wet sociale werkvoorziening (Wsw) baten en lasten Na een aantal jaren met tekorten op de Wsw is vanaf 2020 sprake van meer evenwicht tussen de (rijks)baten Wsw en de uitgaven. In 2024 en 2025 was nog een tekort begroot, maar in beide jaren is uiteindelijk afgesloten met een klein overschot. Ook in de meerjarenbegroting houden we vanaf 2026 rekening met jaarlijks een klein overschot. Door deze trend,

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 76 van 208

met daarin een stabielere inkomstenkant, zien we een verschuiving van de risico's van de baten- naar de lastenkant. De risico's zijn afgeschaald qua omvang en impact. Wat blijft spelen zijn de bovenmatige loon- en prijsontwikkelingen van de afgelopen jaren én de maatschappelijke tendens om de laagste inkomensgroepen gerelateerd aan de stijgende minimumlonen niet in de kou te laten staan. Deze factoren zijn van invloed op cao-onderhandelingen. Daarnaast is er een tendens waarneembaar dat er vanuit andere vormen van begeleid werk terugstroom plaatsvindt naar SW-arbeidsovereenkomsten.

Bedrijfsvoering Werkplein Drentse Aa (WPDA) We zien nog steeds bestaande risico’s en nieuwe risico's ontstaan in onderdelen van de bedrijfsvoering van WPDA. Er zijn onder andere onzekerheden over de personeelsbezetting als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt, langdurig ziekteverzuim, de toename van IT-beheer, structuur en informatiehuishouding, de hoogte van externe financiering (subsidies) en de transitie naar dienstverlening vanuit een Centrum voor Werk, Inkomen en Ontwikkeling. Daarnaast staat WPDA voor de opgave de kosten van de bedrijfsvoering in de hand te houden met het oog op de financiële positie van gemeenten de komende jaren. Dit vraagt om scherpe keuzes wat er toe leidt dat met name investeringen in mankracht om gewenst nieuw beleid in te voeren, en investeringen in de IT huishouding in 2026 op een lager pitje worden gezet. Dit betekent wel dat de risico's van eventuele overschrijding van de bedrijfsvoeringbudgetten zijn toegenomen.

Programma 3. Meedoen in Assen Huishoudelijke hulp zonder regie Door dubbele vergrijzing wordt een stijging van de kosten voor huishoudelijke hulp verwacht. Door het loslaten van de taaleis zijn de wachtlijsten met zorgaanbieders inmiddels ingelopen. Hierdoor zien wij een risico op het stijgen van de kosten voor huishoudelijke hulp. Daarnaast neemt het risico toe op stijging van de pgb-kosten. Zie hiervoor de tekstuele toelichting bij Uitvoering jeugdwet en Wmo.

Uitvoering Jeugdwet en Wmo We zien dat het aantal jongeren met mentale problemen toeneemt. De wachtlijsten in de Jeugd GGZ zijn een indicatie voor toenemende zorgkosten. Daarnaast geven zorgaanbieders aan te schrikken van de mentale gezondheid van jongeren en bijbehorende problematiek. Het is belangrijk om te blijven zorgen dat de capaciteit bij de zorgverleners past bij de zorgvraag. Daarnaast heeft de Centrale Raad van Beroep twee belangrijke uitspraken gedaan over het pgb-uurtarief voor hulp bij huishouden en individuele begeleiding. De Centrale Raad van Beroep heeft geoordeeld dat het pgb-uurtarief te laag is om voldoende ondersteuning te kunnen bieden. Dit heeft als risico dat onze pgb-kosten stijgen.

Hervormingsagenda Jeugd Het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de VNG werken samen aan de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028. Het doel van deze zogenoemde vijfhoek is hulpverlening verbeteren en meer grip op het jeugdstelsel. Als onderdeel van de uitspraak van de Commissie van Wijzen over de extra middelen jeugdhulp, is ook een Hervormingsagenda voorzien waarin maatregelen zijn opgenomen die moeten leiden tot een kwaliteitsverbetering en lagere kosten. Op 30 januari 2025 heeft de Onafhankelijke deskundigencommissie-Van Ark een advies aan het kabinet uitgebracht over de haalbaarheid en houdbaarheid van het meerjarig financieel kader 2025 tot en met 2027. Eind april heeft het kabinet via de Voorjaarsnota 2025 besloten om de hoogte van de besparingsopgave tijdelijk te dempen. Met ingang van 2028 gaat het kabinet ervan uit dat de oorspronkelijke besparingen wel financieel haalbaar moet zijn. In de al eerder genoemde afspraken omtrent de nieuwe stelpost jeugd is het volgende aangegeven: “Uit de Hervormingsagenda volgt een combinatie van een set van maatregelen en een financieel kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. De aanpassingen van de ramingen vormen geen budgettaire garantie”.

Gezien de omvang van de Hervormingsagenda en het mogelijke financiële effect voor de Asser begroting en meerjarenraming, is het noodzakelijk om direct na vaststelling van de Hervormingsagenda deze te vertalen naar de Asser situatie waarbij de haalbaarheid van deze Hervormingsagenda in kaart wordt gebracht.

Wmo: vergrijzing en wachtlijsten GGZ De wachtlijsten voor de volwassenen GGZ (Zorgverzekeringswet) worden langer en de Wmo-kosten nemen toe. Door dubbele vergrijzing (verder: vergrijzing) verwachten we dat meer ouderen aanspraak maken op zorg.

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 77 van 208

De verdeling van zorgkosten en compensatie van meerkosten zijn belangrijk voor de VNG richting de landelijke politiek. In de prognose hebben we rekening gehouden met vergrijzing en langere wachtlijsten. Voor de extramuralisering (langer thuis wonen) van de GGZ is een landelijk hoofdlijnenakkoord afgesloten tussen de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Het Rijk heeft de bezuiniging verlaagd en gemeenten krijgen meer geld. We weten niet of dat voldoende zal zijn om alle kosten te betalen wanneer meer GGZ-cliënten in de wijk gaan wonen.

Gemeentelijke Kredietbank (GKB) De Gemeentelijke Kredietbank (GKB) is per 1 januari 2026 verzelfstandigd tot Stichting de GKB. Daarmee zijn de structurele financiële risico's voor de gemeente vanaf 2026 aanzienlijk kleiner. Stichting de GKB werkt met een meerjarenbegroting met verwachte positieve resultaten en is gestart met een eigen vermogen ("bruidsschat") van ruim € 1,5 miljoen, in 2025 ingelegd door de drie voormalige GR‑gemeenten Assen, Hoogeveen en Meppel. Hierdoor kan de stichting toekomstige tegenvallers zelf opvangen. Het risico is daarnaast gespreid doordat de stichting werkt voor elf opdracht gevende gemeenten in Drenthe en Groningen, die via de Raad voor Publiek Belang zeggenschap uitoefenen. In 2025 was nog sprake van een financieel risico in verband met de afwikkeling van de gemeenschappelijke regeling GKB, die zich in liquidatie bevindt. Er werd rekening gehouden met negatieve resultaten in de liquidatiefase. We verwachten dat deze kunnen worden opgevangen met de boekwinst uit de voorgenomen verkoop van het bedrijfspand dat door de stichting wordt gehuurd. Het pand wordt in verhuurde staat verkocht. Vanwege de onzekerheden is in 2025 een risicobedrag opgenomen in de berekening van het Asser weerstandsvermogen. Dit risico heeft zich voorgedaan in 2025 en heeft in 2025 bijgedragen aan een nadeel op de begroting van € 1,05 miljoen.

Dit nadeel bestaat uit de bijdrage aan het weerstandsvermogen van de stichting, het aandeel van de gemeente in het tekort van de GKB, en hogere kosten voor de dienstverlening.

Overige financiële risico’s zorgkosten en relatie met rijksmiddelen Wij kunnen afwijkingen van de zorgkosten in absolute zin niet uitsluiten. De totale zorgkosten binnen de gemeente Assen, inclusief regionale middelen voor Beschermd Wonen, bedragen in 2024 ruim €100 miljoen. Een afwijking van 1% van de begroting is dus al €1 miljoen.

Nieuwe ontwikkeling van loonkosten binnen welzijn We zien bij veel subsidie partijen en inkooprelaties dat de kosten significant toenemen als gevolg van nieuw afgesloten cao’s. Bij het vernieuwen van deze subsidies en/of afspraken is de kans groot dat de kosten stijgen zonder dat wij hier volledig voor worden gecompenseerd. Dit heeft ook zijn uitwerking op de projecten binnen het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Dit betekent dat bij het stijgen van de kosten deze middelen wellicht ontoereikend zijn, ondanks een indexatie van de budgetten vanuit het ministerie van VWS. Daarnaast worden vanaf 2025 een groot aantal nieuwe aanbestedingen gedaan met zorgaanbieders, waarbij een groot risico bestaat dat de kosten toenemen en dat compensatie hiervan uit het gemeentefonds niet toereikend zal zijn.

Nieuwe tariefontwikkeling instellingen jeugdzorg De (landelijke) tarieven voor gecertificeerde instellingen (GI’s) in de jeugdzorg stijgen harder dan voorzien en soms wel met 20%. Een stijging van deze omvang was niet voorzien en tevens is de vraag in hoeverre wij deze tariefstijging gecompenseerd krijgen vanuit het Rijk.

GGD In de risicoparagraaf van de jaarrekening 2025 van de GGD zijn de actuele risico's van de GGD geïnventariseerd. In totaal zijn deze gewaardeerd op € 3,0 mln. De belangrijkste zijn: een calamiteit waardoor reguliere dienstverlening in gevaar komt, arbeidsmarktproblematiek, het (niet) voldoen aan de AVG t.a.v. privacy / informatiebeveiliging, loon- en prijsontwikkelingen boven compensatie en digitale verstoring / cybercrime risico's. Omdat de GGD zelf niet beschikt over een weerstandsvermogen, is het totaalbedrag van de waardering van de risico's omgeslagen in een risicobedrag per individuele gemeente. Voor Assen is dit € 416.000. Dit bedrag maakt deel uit van de berekening van het Asser weerstandsvermogen. Voor een toelichting op de risico's verwijzen we naar de jaarrekening 2025 van de GR GGD.

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 78 van 208

Programma 4. Aantrekkelijk Assen Bedrijfsvoering Veiligheidsregio Drenthe (VRD) In onderdelen van de bedrijfsvoering van de VRD zijn risico's geïnventariseerd. De VRD heeft geen eigen weerstandscapaciteit om mogelijke risico's op te vangen. Naast financieel algemene risico's (loon- en prijsontwikkeling boven compensatie) zijn er ook risico's over ICT en informatievoorziening (digitale verstoring/cybercrime) geïnventariseerd. Ook zijn er risico's met betrekking tot personeel en organisatie (o.a. arbeidsmarktproblematiek). Daarnaast worden algemene risico's onderscheiden, zoals de ontwikkeling van energietarieven en klimaateffecten die invloed hebben op de primaire processen van de brandweer.

Programma 5. Samen werken aan Assen Risicovoorziening pensioenverplichtingen(oud-) wethouders Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Wet Appa). We hebben een voorziening waaruit we de pensioenuitkeringen betalen. Jaarlijks berekent PROambt de bedragen aan de hand van rente, leeftijd en sterftekansen van de verzekerden. Verandering van de rentestand is een risico. Als de rente daalt moeten we meer geld in de voorziening storten. En als de rente hoger wordt, neemt het risico af.

Programma 6. Bedrijfsvoering Risicovoorziening verlofsparen De regeling Verlofsparen is gestart per 1-1-2022 en opgenomen in het personeelshandboek. De werknemer mag zelf bepalen in welk jaar hij verlof gaat sparen of opnemen in selfservicesysteem YouForce Gespaarde vakantie-uren kunnen niet vervallen, het totale aantal opgebouwde en gespaarde vakantie-uren per medewerker mag niet hoger zijn dan 3600 uur. Per 31 december 2024 is er een voorziening verlofsparen gevormd. Vanaf 2025 zal deze voorziening door structurele stortingen op peil gehouden moeten worden. Dit op basis van de per 31 december van elk jaar gereserveerde verlofuren. Deze jaarlijkse stortingen zijn op voorhand niet exact te bepalen en vormen dus een financieel risico.

Programma 7. Vastgoed en grondbedrijf Emmaschool Door bezwaren in 2024 van enkele omwonenden op de verleende omgevingsvergunning is het bouwproces van de Emmaschool vertraagd. Om de financiële impact van deze vertraging te beperken heeft op 18 maart 2025 het College ingestemd met het advies om de bouwprocessen van de Emmaschool en de MFA Zeemanstraat om te draaien. De projecten van de Emmaschool en MFA Zeemanstraat (ten behoeve van KC Theo Thijssen en het bestuurskantoor van Plateau) zijn afhankelijk van elkaar. Door het omdraaien van de bouwprocessen kan er wel doorgang vinden in de bouwplanning en worden de meerkosten beperkt. De financiële meerkosten (minimumvariant) die we op dit moment kunnen overzien, worden verwerkt in de Kaderbrief 2026. De kosten boven de minimumvariant vormen een financieel risico.

Grondexploitaties Risico's op grondexploitaties vangen we op binnen de reserves grondbedrijf. Jaarlijks analyseren we bij de begroting per exploitatiegebied kosten, opbrengsten en risico's. Risico's die vallen onder onvoorzien dekken we in de weerstandsreserve van het grondbedrijf. Het bedrag bepalen we op basis van de IFLO-norm (Inspectie Financiën Lagere Overheden) en onderbouwen we met risicoanalyses.

Programma 8. Algemeen Financieel Beleid Gemeentefonds - Afnemende ruimte onder Btw-compensatiefonds-plafond De omvang van het BTW-compensatiefonds is sinds een aantal jaren gemaximeerd. Onder en overschrijdingen van dat maximum worden verrekend met het gemeentefonds. Op basis van de meicirculaire 2025 is de verwachting dat een

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 79 van 208

onderschrijding zal ontstaan van € 331 miljoen. Of dit beeld ook werkelijk uitkomt wordt duidelijk bij de meicirculaire 2026. De kans en hoogte van het effect kunnen we niet voorspellen.

Rentebeleid Europese Centrale Bank (ECB) De Europese Centrale Bank (ECB) bepaalt het rentebeleid in de eurozone met als doel de inflatie rond de 2% te houden. Ondanks de daling van de inflatie blijft de rente op de kapitaalmarkt relatief hoog door economische en geopolitieke onzekerheden. Dit werkt door in de kosten van nieuwe leningen en leningen die we moeten herfinancieren. Door het rentebeleid van de ECB en aanhoudende economische en geopolitieke onzekerheden blijft de rente op langlopende leningen onzeker. Eind 2025 lag de rente boven de 3%. Dit risico raakt vooral nieuwe leningen en bestaande leningen die we moeten herfinancieren. Effect Een hogere rente leidt tot hogere rentelasten bij het aantrekken of herfinancieren van leningen. De omvang van dit effect hangt af van het moment van aantrekken, de omvang van de lening, de gekozen looptijd en de marktomstandigheden. Beheersmaatregelen We beheersen het renterisico door te handelen binnen het treasurystatuut. Daarbij sturen we op spreiding in looptijden, maken we bewuste keuzes tussen kort en lang financieren en volgen we de renteontwikkelingen actief. Voor lopende langlopende leningen ligt de rente vast. Bij nieuwe financieringen wegen we zekerheid en flexibiliteit steeds zorgvuldig af.

'Ravijn' - niet taakgebonden kortingen door het Rijk In het overhedenoverleg van 16 april 2025 heeft het kabinet de zorgen van gemeenten serieus genomen. Via de Voorjaarsnota 2025 komt er t/m 2027 cumulatief € 3 miljard beschikbaar voor gemeenten. Dit extra geld helpt om onder andere de jeugdzorguitgaven te dekken en de terugval in het gemeentefonds vanaf 2026 deels te dempen. Met ingang van 2028 gaat het kabinet ervan uit dat de oorspronkelijke besparingen wel financieel haalbaar moeten zijn. Op basis van de huidige kennis staat Assen voor een besparingsoperatie in 2028. Afhankelijk van het beleid van een nieuw kabinet in relatie tot de discussie over taken en middelen zal de komende periode duidelijk worden of en in welke een oplossing zal worden gevonden voor het ravijn.

Kengetallen Doel en Toelichting Scope: De tabellen met kengetallen geven inzicht in de ontwikkeling van de financiële vermogenspositie. Weerstandscapaciteit: Voor het bepalen van de weerstandscapaciteit is een aantal componenten als pro memorie meegenomen. De feitelijke weerstandscapaciteit is nog iets hoger. Uitleg over weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit: nvrr.nl/wiki/9198/weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen: 4,1 (A/B) De gemeente Assen streeft naar een structurele ratio van minimaal 1,0 (ondergrens voldoende). De ratio voor het weerstandsvermogen bedraagt 4,1. De ratio is uitstekend. Uitleg over kengetallen leest u hier: https://www.kennisopenbaarbestuur.nl/themas/financien-decentrale-overheden

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 80 van 208

Weerstandsvermogen (Bedragen in € x 1.000)

Omschrijving A. Weerstandscapaciteit Algemene reserve Reserve weerstandsvermogen Weerstandsreserve grondbedrijf Bestemmingsreserves exclusief verplichtingen Stille reserves Onbenutte belastingcapaciteit Nieuwe beleidsruimte Totaal weerstandscapaciteit B. Risico's per begrotingsprogramma Wonen in Assen Werken in Assen Meedoen in Assen Aantrekkelijk Assen Samen Werken aan Assen Bedrijfsvoering Vastgoed en grondbedrijf Algemeen financieel beleid Weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit (A) Risico's (B) Weerstandsvermogen absoluut (A-B) Weerstandsvermogen ratio (A/B)

Bedrag 71.181 15.400 7.565 0 0 0 0 94.146 250 4.450 9.041 277 0 0 7.565 1.360 94.146 22.943 71.203 4,1

Financiële positie Omschrijving Netto schuldquote Netto schuldquote na correctie verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatieratio Belastingcapaciteitratio Omschrijving Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatieratio Belastingcapaciteitratio

Minst risicovol < 90% > 50% >0 < 20% < 95%

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Rekening 2024 48% 46% 44% 3,36% 4% 91%

Prognose 2025 57% 55% 45% 1,06% 4% 86%

Rekening 2025 53% 51% 43% 1,92% 3% 83%

Meest risicovol > 130% < 20% <0 > 35% > 105%

Pagina 81 van 208

Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen Kaders en Risico’s Scope De belangrijkste kapitaalgoederen van de gemeente zijn wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Exploitatie van deze goederen vergt onderhoud. In deze paragraaf zijn de beleidskaders voor instandhouding weergegeven. Algemene beleidskaders Het beheer van de kapitaalgoederen is gericht op een minimaal acceptabele verzorging van gemeentelijke eigendommen en risico gestuurd beheer. Hierbij gaat het om: wettelijke verplichting, dreiging bestuurlijke nalatigheid, niet meer kunnen instaan voor de veiligheid, dreiging van exploitatietekorten of kapitaalverlies of samenwerking met ander partijen of projecten. De beheernotities PWR , agenda BOR en zijn actueel. Financiële kaders en risico’s De kosten van instandhouding bestaan uit kosten voor onderhoud, kapitaallasten en beheer- en exploitatielasten. Om kapitaalverlies te voorkomen is de flexibiliteit in de onderhoudsbudgetten beperkt. Daarnaast leidt achterstallig onderhoud tot hogere onderhoudskosten dan tijdig onderhoud. Daarom voeren we beheer en onderhoud voor water en riolering risico gestuurd uit. Verder is de hoogte van de budgetten mede afhankelijk van de gekozen beeldkwaliteit. Hiervoor zijn diverse beheervisies opgesteld met beleidsdoelstellingen voor diverse kapitaalgoederen.

De financiering van herinrichtingsprojecten bij einde levensduur nemen we op in de investeringsstaat zoals aangegeven in de Notitie Materiële Vaste Activa (Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten). Ook autonome ontwikkelingen zijn van invloed op de hoogte van de budgetten. Te denken valt aan de sterk stijgende energielasten en de boven trendmatige stijging van de beheer- en onderhoudslasten. In de begroting hebben wij rekening gehouden met deze ontwikkeling. Overzicht beleidskaders Categorie

Kader

Riolering

Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan Assen GWRP 2019-2024

Riolering

Vaarwater in Assen 2016

Begraven

Beheersverordening begraafplaatsen 2014

Begraven

Beleidsnota gemeentelijke begraafplaatsen

Begraven

Beleidsnota Historie en toekomst Noorder- en Zuiderbegraafplaats + lijst cultuurhistorische waardevolle monumenten 2010

Gebouwen

Masterplan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed 2020

Gebouwen

Vastgoednota 2020

Groen

Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR)

Groen

Groenvisie Assen - de groene stad van het noorden

Groen

Visienota Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) 2022

Overige infra

Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR)

Overige infra

Beeldende kunst in de openbare ruimte Notitie Beeldende Kunst en Vormgeving in de openbare ruimte 2022-2030

Overige infra

Nieuwe norm voor aanleg openbare verlichting Raadsbesluit 2017 Openbare verlichting - Kwaliteitscriteria NPR 13201

Overige infra

Versnelde verduurzaming openbare verlichting, raadsbesluit 2017

Wegen

Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR)

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 82 van 208

Onderhoud per beheercategorie Riool en waterzuivering Beleid In 2025 is het Programma Water en Riolering Assen 2026-2030 (PWR) geactualiseerd en vastgesteld. Hierin is de gezamenlijke visie en ambitie van gemeente en waterschappen over water in relatie tot ruimtelijke ordening vastgelegd. In het nieuwe PWR houden we ook rekening met de duurzaamheidsvoorwaarden uit de Groenvisie en Klimaatadaptievisie. Om goed inzicht en prioritering te krijgen is een voortschrijdende planning (5 jaar) nodig, waarbij ook de werkvoorraad bepaald wordt (tot 10 jaar). De totale kostendekkingsberekening beslaat een periode van 70 jaar. Voor de eerste 10 jaar is de planning gedetailleerd met de bijbehorende kostendekkingsberekening. Voor de periode daarna maken we een berekening op basis van het jaar van aanleg en kosten kentallen. Prioritering van projecten is een integrale afweging op basis van einde levensduur, inspecties, slijtage, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen. De planning stemmen we af met programma's Gebiedsgericht Werken (GGW) en Mijn Buurt Assen. Financiën en risico’s De lasten aan riolering zijn gelijk aan de baten uit rioolheffing. We schrijven investeringen in rioleringen af over de economische levensduur. In de totale lasten zijn alle benodigde budgetten opgenomen.

Dus directe kosten voor personeel, beheer en onderhoud, maar ook de afschrijving voor vervangingsinvesteringen. Voor tariefegalisatie wordt een voorziening gebruikt. Deze voorziening bedraagt eind 2025 €5.612.086 In het rioolbeheer zijn geen afwijkingen in kwaliteitsniveaus, financiën en/ of risico's door achterstallig onderhoud geconstateerd. Dit geldt ook voor de gemeentelijke vaarwegen.

Begraven Beleid Met begraven beogen we kwalitatief goed begraven op korte en lange termijn, het waarborgen van de begraaf capaciteit, het bieden van kwalitatief goede begraafplaatsen en het op peil houden van de bijdrage aan de groene kwaliteit van Assen. Het begraven moet voldoen aan de Wet op de Lijkbezorging. Het groenbeheer en padenonderhoud op de begraafplaatsen voldoen aan de afgesproken IBOR-kwaliteitsniveaus. Financiën en risico’s De beschikbare middelen zijn voldoende om het onderhoud uit te voeren. Het systeem van kostendekkende tarieven is losgelaten om begraven in Assen betaalbaar te houden.

Groenbeheer Beleid In december 2023 is de Groenvisie Assen vastgesteld. Het is de uitwerking van één van de hoofdambities van de omgevingsvisie 'Assen nog mooier'. De omgevingsvisie is samen met inwoners, ondernemers en andere partijen opgesteld en vastgesteld, De omgevingsvisie schetst hoe Assen er in 2040 uit moet komen te zien en beschrijft de eigenschappen die Assen zo aantrekkelijk maken, in 2023 is ook de Visie klimaatadaptie vastgesteld. Vanwege de vele raakvlakken tussen de Groenvisie en de Visie Klimaatadaptie is een gezamenlijke uitvoeringsagenda opgesteld, De visie Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten heeft als doel om een kader te bieden aan de openbare ruimte en om keuzes te maken rondom beheer, onderhoud en vervanging van speel- en ontmoetingsplekken. Deze visie vervangt het Stedelijk speelbeleidskader, De visie BOSS vergt meer aandacht voor beheer en onderhoud. Omdat steeds meer mensen gebruik maken van informele speelruimte (combinatie speel- en ontmoetingsplek) is extra aandacht rondom groenbeheer noodzakelijk. Op deze manier kunnen we bewegen, ontmoeten, spelen en sporten stimuleren. Medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt houden het onderhoudsniveau van het groen op peil. Burgers en instellingen zelf zorgen voor een 'plus' op het onderhoudsniveau van het groen in hun omgeving.

De verzorgingsuitgangspunten en - niveaus van de openbare ruimte zijn vastgelegd in de Agenda BOR . We evalueren de normen en de systematiek voor het beheer van de openbare ruimte. We herijken dit vanuit onder andere de Groenvisie en de Visie Klimaatadaptatie en stellen waar nodig aanpassingen voor inclusief de financiële doorrekening om zo - vanuit ketensamenwerking - onze bezittingen in de openbare ruimte te beheren.

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 83 van 208

Financiën en risico’s Het huidige budget is toereikend voor regulier beheer op basis van de afgesproken kwaliteitsniveaus. Hiermee renoveren of vervangen we verouderde groenvakken. Bij areaaluitbreiding stellen we, zoals afgesproken in de Agenda BOR , vooraf de beheerbudgetten bij.

Wegbeheer Beleid Het dagelijks beheer van straten en wegen vindt plaats op basis van de vastgestelde beeldkwaliteit. Het beheer en onderhoud van de verhardingen is gericht op het behoud van de verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien. Het plannen van groot onderhoud en wegreconstructies bepalen we aan de hand van visuele weginspecties, restlevensduur onderzoeken, maatregeltoetsen en technische metingen. Onderhoud aan asfaltwegen is mede gericht op het voorkomen van kapitaalvernietiging. Bij het opstellen van de integrale planning houden we rekening met (geplande) rioleringsprojecten, ontwikkelingsplannen, verkeerskundige projecten en projecten vanuit gebiedsgericht werken. Integraal prioriteren we instandhoudingsprojecten die voortkomen uit einde levensduur van de wegen, maatschappelijke opgaven en functiewijzigingen van de openbare ruimte. Het meerjarenprogramma bekijken we over een periode van vijf jaar (beleidslijn Agenda BOR). Daaruit volgt ook een doorkijk naar het beschikbare budget op de middellange termijn. Financiën en risico’s De kader van de Agenda BOR geven inzicht in de werkwijze van het beheer en onderhoud van verhardingen. De daaruit volgende lasten van groot onderhoud komen jaarlijks ten laste van de exploitatie. Risico gestuurd beheer (zie: Algemene Beleidskaders) kan plaatselijk tot kwaliteitsvermindering leiden.

Hierdoor kan een verhoogd veiligheidsrisico voor verkeersdeelnemers ontstaan. In de oudere wijken neemt de noodzaak tot groot onderhoud en reconstructies toe. Deze hoge onderhoudskosten leggen in de toekomst een groter beslag op de algemene middelen.

Overige infrastructuur Beleid Het onderhoud is gericht op verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien. Groot onderhoud en vervanging vinden plaats op basis van conditiemetingen en technische inspecties en zijn gericht op het voorkomen van kapitaalvernietiging. Voor goed inzicht en prioritering maken we een voortschrijdende planning (10 jaar), Prioritering van projecten is een integrale afweging op basis van einde levensduur, slijtage, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen. De planning wordt afgestemd met de programma's Gebiedsgericht Werken (GGW) en Mijn Buurt Assen. Kunst in de openbare ruimte (niet infrastructurele kunstwerken) maakt onze leefomgeving mooier, kan het historisch bewustzijn versterken en draagt bij aan de identiteit van onze stad. In 2025 is de Kunst- en Cultuurnota 2021-2024 verlengd tot en met 2026. Hierin is ook de beeldende kunst in de openbare ruimte op basis van de percentageregeling en het onderhoud daaraan opgenomen. Financiën en risico’s De beheerplannen geven inzicht in de werkwijze en lasten van het dagelijks onderhoud. In de productbegroting zijn de vervangingsinvesteringen vanwege einde levensduur opgenomen. Als beheerder hebben we de verantwoordelijkheid de openbare ruimte veilig te houden. De maatregelen die daarmee samenhangen leggen een groter beslag op de beschikbare financiële middelen.

Om de maatregelen te kunnen uitvoeren binnen de financiële kaders voeren we sommige werkzaamheden vervangingsprojecten in een later stadium uit. Dit is in lijn met de Agenda BOR.

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 84 van 208

Maatschappelijk Vastgoed Beleid Bij de inzet van gemeentelijke gebouwen kijken we kritisch naar effectiviteit en efficiency. In 2020 zijn zowel het Masterplan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed als de Vastgoednota vastgesteld. Het Masterplan maakt op hoofdlijnen inzichtelijk wat er nodig is voor de verduurzaming van de totale gemeentelijk vastgoedportefeuille. Daarmee is het een instrument om grip te krijgen op deze complexe en omvangrijke opgave. Hierbij kijken we naar de huidige staat van de gebouwen, energieverbruik en maatregelen om de gebouwen klimaatneutraal en ook aardgasvrij te maken. De Vastgoednota brengt alles rondom Vastgoedbeleid samen. Het maakt inzichtelijk welke gebouwen de Gemeente Assen in bezit heeft en wat kenmerkend is voor de vastgoedportefeuille. Verder bevat de Vastgoednota een bundeling van elementen die van belang zijn voor het managen van de vastgoedportefeuille. Voor een deel van deel van portefeuille betekent dit continuering van de huidige afspraken, voor een ander deel betekent dit dat er voorstellen moeten komen voor nieuw vastgoedbeleid als oplossing voor geconstateerde knelpunten. Financiën en risico’s Het vastgoed van de gemeente (niet zijnde de gebouwen in het grondbedrijf) heeft een redelijke conditie; niveau 3 van NEN 2767.

Veiligheidsredenen liggen hieraan ten grondslag evenals het voorkomen van meerkosten van te groot verval van gebouwen (bijvoorbeeld vervolgschades van lekkages). Eénmaal per drie jaar inspecteren we de gebouwen waarna we een meerjaren onderhoudsplanning (MJOP) opstellen. Deze MJOP is weer de opmaat voor een meerjaren investeringsplanning die we herijken als er aanleiding voor is. De investeringsplanning is de basis voor de onderhoudsvoorziening en de berekening van de benodigde stortingen in de onderhoudsvoorziening. In 2023 heeft een inspectie van alle gebouwen plaatsgevonden met als resultaat een nieuwe onderhoudsplanning. Deze onderhoudsplanning is actueel voor de periode 2023 - 2026.

Besteding en verantwoording Besteding budgetten en verantwoording (bedragen x € 1.000)

Product Realisatie 2024 Begroting 2025 Realisatie 2025 Begraven 277 222 198 Begraven 277 222 198 Groenbeheer 4.630 4.352 5.256 Bossen en natuurterreinen 551 481 534 Kinderboerderijen 70 66 78 Plantsoenen 3.826 3.382 4.411 Speelterreinen 183 423 233 Maatschappelijk vastgoed 33.681 33.203 32.610 Maatschappelijk vastgoed 33.681 33.203 32.610 Overige infrastructuur 4.838 3.340 3.955 Bermen 303 20 69 Klein Straatmeubilair 15 24 38 Kunstwerken 2.116 1.403 1.569 Openbare verlichting 1.313 993 1.234 Schoonhouden openbare ruimte 633 448 581 Verkeersregelingen 458 452 464 Rioolbeheer 5.256 4.099 5.018 Riolering beheer en onderhoud 4.368 3.309 3.939 Watergangen 624 561 825 Waterwegen 264 229 254 Wegen 4.431 3.181 3.026 Wegen 4.431 3.181 3.026 Totaal 53.113 48.397 50.063

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 85 van 208

Paragraaf 4. Financiering Treasury en Leningen Treasury in beeld We zorgen ervoor dat we altijd voldoende geld hebben om aan onze verplichtingen te voldoen. Hiervoor sluiten we als dat nodig is leningen af. We beheersen de geldstromen en risico's die hieraan verbonden zijn en houden de kosten van rente zo laag mogelijk. Uitvoering treasurybeleid We hebben in 2025 het gemeentelijk treasurybeleid binnen de kaders van wet- en regelgeving en de eigen beleids- en werkafspraken in samenwerking met het treasuryteam uitgevoerd (Wet Fido en het gemeentelijke treasurystatuut). We waren in 2025 steeds voldoende liquide en solvabel zodat we steeds aan onze financiële verplichtingen konden voldoen. We hebben met de geplande aflossingen de gemeentelijke schuldpositie en de rente- en aflossingsverplichtingen verlicht. Financieringsbehoefte De financieringsbehoefte voor de begroting 2025 hadden wij ingeschat op € 24,3 miljoen. De behoefte is lager uitgevallen. De verklaring hiervoor is als volgt: o o o

De beschikbaarheid van meer eigen financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) Een lager investeringsniveau dan begroot Een verbeterde liquiditeitspositie

Tabel Financieringsbehoefte (Bedragen x € miljoen)

Omschrijving Financieringsmiddelen Vaste geldleningen Kortlopende geldleningen Reserves en voorzieningen Transitoria Financieringsbehoefte Langlopende financiering Kortlopende financiering Te financieren activa Algemene dienst Grondbedrijf

Begroting Jaarrekening 195 0 213 30

178 15 246 40

26 0

0 -2

436 28

467 11

Ontwikkeling schuldpositie De omvang van de vaste schuld van de gemeente bedraagt eind 2025 € 178,5 miljoen en is ten opzichte van de in de begroting 2025 opgenomen ramingen lager. Bij de begroting 2025 hadden we rekening gehouden met een oplopende langlopende schuld om te voorzien in de financieringsbehoefte. Mede als gevolg van de verbeterde positie van onze eigen financieringsmiddelen, uitstel van investeringen en de uitkomst van de jaarrekening was de financieringsbehoefte lager dan begroot. Wel is voor het versterken van de liquiditeitspositie in 2025 een kortlopende lening afgesloten van € 15 miljoen. De ontwikkeling schuldpositie eind 2025 laat ten opzichte van jaarrekening 2024 een iets gunstiger beeld zien (€ 193,5 miljoen eind 2025 ten opzichte van € 195 miljoen eind 2024) , dit mede als gevolg van de redenen die hierboven zijn beschreven. De gemeentelijke leningenportefeuille omvat eind 2025 in totaal 19 langlopende leningen en 1 kortlopende lening.

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 86 van 208

Tabel Ontwikkeling schuldpositie (bedragen x € 1 miljoen)

Omvang schuld Vaste schuld Vlottende schuld

Rekening 2022 235 0

Rekening 2023 211 0

Rekening 2024 195 0

Begroting 2025 204 0

Rekening 2025 178,5 15

Rente en kosten Visie en Beleid Ons rentebeleid, gestoeld op duurzaamheid, financiële stabiliteit en op het voorkomen van budgettaire schommelingen in de gemeentelijke financiële huishouding, is volgens de gemaakte afspraken uitgevoerd. Het interne rentebeleid en het daaraan gekoppelde renteomslagstelsel voldoet aan de voorschriften en bepalingen uit het BBV. Voor de begroting 2025 is uitgegaan van een ongewijzigd omslagslagpercentage van 1,8% ten opzichte van de begroting 2024. Op basis van de uitkomst van de renteparagraaf 2024 en de prognoses voor 2025 kwam naar voren dat we niet meer voldeden aan de voorschriften en bepalingen uit het BBV. Met dit gegeven in de hand schrijft het BBV voor dat het omslagpercentage moet worden aangepast. We hebben daarom het omslagpercentage aangepast naar 1,6%. Rentebeeld Het beleid van de ECB heeft als doel om de inflatie op een aanvaardbaar niveau te houden. De ECB-rente (depositorente) daalde in de eerste helft van 2025 in vier stappen naar 2,00%. Vanwege inflatie rond de doelstelling van 2% en voldoende economische activiteit bleef de rente in de tweede helft van 2025 ongewijzigd. In 2025 is de renteontwikkeling voor Nederlandse en Europese overheidsleningen gekenmerkt door relatieve stabiliteit, na een periode van daling in 2024.

De kapitaalmarktrente voor 10-jarige Nederlandse staatsobligaties beweegt zich in 2025 in een bandbreedte van 2,55% tot 3,10%. In onze verwachtingen voor 2025 hebben we rekening gehouden met een daling naar 3,5%. Bij de Kaderbrief 2027 kijken we opnieuw naar de monetaire ontwikkelingen of en in welke mate aanpassingen nodig zijn. Rentekosten Over de vaste leningen van in totaal € 178,5 miljoen eind 2025 hebben we per saldo € 2,45 miljoen rente betaald. Het gemiddelde externe rentepercentage is 1,37 %. Mede als gevolg van de positie van onze eigen financieringsmiddelen zijn wij in 2025 niet geconfronteerd met de gevolgen van het hoger renteniveau. Tabel Rentekosten (Bedragen in €)

Rente Baten Rente schatkistbankieren Rente grondexploitaties Rente investeringen Lasten Rente vaste geldleningen Rente korte geldleningen Rente reserves en voorzieningen Rente grondbedrijf Overige rente Vergoedingsrente Voordeel renteomslag Renteresultaat

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Rekening 2024 -9.159 -1.336 -684 -7.139 9.159 2.681 0 3.899 418 250 0 1.911 0

Begroting 2025 -8.300 -270 -1.258 -6.772 8.300 3.360 0 3.837 751 0 0 352 0

Rekening 2025 -8.221 -482 -750 -6.989 8.221 2.453 16 3.883 476 0 0 1.393 0

Pagina 87 van 208

Renterisico’s Renterisiconorm De renterisiconorm is een wettelijke maatregel uit de Wet Fido die het renterisico op de lange schuld (langer dan 1 jaar) van decentrale overheden (gemeenten, provincies, waterschappen) beperkt. De norm bepaalt dat maximaal 20% van de leningenportefeuille in één jaar mag herfinancieren of de rente herzien. Dit voorkomt te hoge rentelasten bij rentestijgingen. Doel: Het spreiden van de looptijden van leningen om renterisico's te minimaliseren. Tabel renterisiconorm (Bedragen x € 1 miljoen)

Norm Renteherziening Aflossingen Totaal renterisico Renterisiconorm Ruimte onder de norm Overschrijding norm

Rekening 2022 0 37,5 37,5 65 27,5 0

Rekening 2023 0 24,1 24,1 69,1 0 0

Begroting 2024 0 16,3 16,3 71,1 54,8 0

Rekening 2024 0 16,3 16,3 71,1 54,8 0

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet voor gemeenten is een wettelijke financieringsnorm (Wet fido) die de maximale netto vlottende schuld (kortlopende schulden < 1 jaar) beperkt tot 8,5% van het begrotingstotaal. Dit moet renterisico’s beheersen door de gemiddelde korte financiering per kwartaal te toetsen aan dit percentage. Doel: Voorkomen van grote fluctuaties in rentelasten en bevorderen van een solide financiële positie. Tabel Kasgeldlimiet per kwartaal (Bedragen x € 1 miljoen)

Norm Vlottende schuld Vlottende middelen Totaal kasgeld Netto gemiddeld Kasgeldlimiet Ruimte onder de norm Overschrijding norm

1e kwartaal 9,8 20,8 0 -10,9 30,2 41,1 0

2e kwartaal 3,3 26,3 0 -23 30,2 53,2 0

3e kwartaal 7 49,2 0 -42,2 30,2 72,4 0

4e kwartaal 9,4 47,1 0 -37,7 30,2 67,9 0

Schatkistbankieren Schatkistbankieren beperkt de eigen beleggingsmogelijkheden van de gemeente. Als we op onze bankrekening meer geld hebben dan het drempelbedrag roomt het Rijk dit af en stroomt dit in de ‘schatkist’ van het Ministerie van Financiën. De limiet is 2 % van het begrotingstotaal. Het drempelbedrag is maximaal € 8,2 miljoen. Wij hebben uit renteoverwegingen de ruimere norm nog niet doorgevoerd. Het saldo van de schatkist bedraagt eind 2025 iets meer dan € 14 miljoen. Het saldo van de schatkist moet in samenhang worden gezien met het negatieve saldo van onze bankrekening. Ook hier speelt het renteargument. We ontvangen een hogere rentevergoeding voor de middelen in de schatkist dan de te betalen rentevergoeding over het negatieve saldo op onze bankrekening.

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 88 van 208

Tabel Berekening drempelbedrag schatkistbankieren Berekening

Nummer

Uitkomst

(0) Gegeven / Uitkomst

-1

Drempelbedrag

(0) Gegeven / Uitkomst

-2

(0) Gegeven / Uitkomst

(3a) = (1) > (2)

Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijksschatkist aangehouden middelen Ruimte onder het drempelbedrag

(0) Gegeven / Uitkomst

(3b) = (2) > (1)

Overschrijding van het drempelbedrag

(1) Berekening drempelbedrag (1) Berekening drempelbedrag (1) Berekening drempelbedrag (1) Berekening drempelbedrag

(4a)

Begrotingstotaal verslagjaar

(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijksschatkist aangehouden middelen (2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijksschatkist aangehouden middelen (2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijksschatkist aangehouden middelen

(4b)

Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen (4c) Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat (1) = (4b)*0,0075 + Drempelbedrag (4c)*0,002 min. € 250.000 (5a) Som van de per dag buiten 's Rijksschatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) (5b)

(2) - (5a) / (5b)

kw 1 8.178

kw 2 8.178

kw 3 8.178

kw 4 8.178

128

126

91

33

8 0

8 0

8 0

8 0

409

409

409

409

409

409

409

409

0

0

0

0

8.178

8.178

8.178

8.178

12

11

8

3

90

91

92

92

128

126

91

33

Dagen in het kwartaal

Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen

Kredietrisico Assen is terughoudend met lenen aan en garant staan voor derden. We doen dit alleen als het een publiek belang dient en uw raad dit erkent. De verplichtingen moeten voldoende zekerheden hebben. U vindt een overzicht van de leningen die aan derden zijn verstrekt in de toelichting op de balans. EMU-Saldo Het EMU-tekort is € 9,9 miljoen. Voor de gemeente Assen is het toegestane EMU-tekort 2025 vastgesteld op € 19,7 miljoen. Het EMU-saldo is de som van inkomsten en uitgaven van de Rijksoverheid en de decentrale overheden. De Europese Unie heeft bepaald dat het EMU-tekort van een land niet hoger mag zijn dan 3 % van het bruto binnenlands product. Tabel EMU-saldo (Bedragen x € 1.000)

Omschrijving Exploitatiesaldo voor mutatie reserves Afschrijving tlv exploitatie Toevoeging voorzieningen tlv exploitatie Investeringen geactiveerd Bijdragen niet via exploitatie Desinvesteringen niet tlv exploitatie Onttrekking voorzieningen tgv exploitatie EMU-saldo

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Begroting 2024 5.777 13.446 532 -29.660 0 0 -370 -10.275

Realisatie 2024 34.633 13.476 8.128 -26.846 5.996 0 -16.799 18.588

Begroting 2025 3.980 13.387 5.835 -34.353 0 0 -4.428 -15.579

Realisatie 2025 107 13.966 3.346 -28.371 2.010 0 -987 -9.929

Pagina 89 van 208

Paragraaf 5. Bedrijfsvoering Scope De paragraaf geeft inzicht in de interne processen binnen de gemeente en de verantwoording daarvoor. Hier rapporteren we ook over openbare informatievoorziening en rechtmatigheid. In het programma Bedrijfsvoering verantwoorden we alle kosten voor de ondersteuning van raad, college en het ambtelijk apparaat. De bedrijfsvoeringparagraaf geeft aanvullende informatie op het programma Bedrijfsvoering. De tabellen in deze paragraaf geven een beeld van de kosten van de bedrijfsvoering gesplitst in directe taken en ondersteuningstaken (overhead). Formatie en loonsom De loonsomraming 2025 is gebaseerd op de primair vastgestelde formatie en op verdere afzonderlijke besluitvorming op de formatie in de loop van 2025. Vertrekpunt voor de loonsom is geweest het salarispeil van februari 2024 en de CAO gemeenten . De nieuwe CAO gemeenten loopt van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027 en leidt in 2025 tot een loonstijging van 3,85% . De financiële effecten van de nieuwe cao zijn in deze jaarrekening verwerkt. Verder is rekening gehouden met de gevolgen van jaarlijkse periodieke verhogingen (salaristreden tot maximum van de schaal is bereikt) en het persoonsgebonden budget van € 550 per fte. Voor vergoedingen en toelagen aan het personeel is een (gemiddeld) bedrag van € 146 per fte beschikbaar.

Naast de loonsom is voor beheerskosten binnen de bedrijfsvoering een aantal normbedragen van toepassing. Voor de overige personeelskosten per team, zoals teamdagen, is een budget beschikbaar. Inzicht in bedrijfsvoeringkosten De tabellen die zijn opgenomen onder de indicatoren in deze paragraaf geven inzicht in de omvang van de bedrijfsvoeringkosten van het primair proces en de kosten van overhead. Personeelskosten van medewerkers en overige kosten die direct verband houden met de uitvoering van het beleid, rekenen we tot de directe kosten. Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces rekenen we tot de overhead. Deze kosten bestaan uit alle loonkosten van de zogenaamde PIOFACH-functies (Personeelszaken, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatisering, Communicatie en Huisvesting), ICT-kosten, huisvestingskosten, uitbestedingskosten bedrijfsvoering en rentekosten die niet zijn toe te rekenen aan het primaire proces Toerekening projectmatige dekking Gemeente Assen werkt voor het toerekenen van uren aan projecten met één integraal gemeentelijk uurtarief. Om onze interne tarieven beter af te kunnen wegen tegen externe inzet is het overheadpercentage verlaagd naar 41%. Hiermee komt het tarief voor 2025 uit op €113 per uur.

Rechtmatigheid Algemene beheersing rechtmatigheid Het algemene beeld van de beheersing van de rechtmatigheid, de belangrijkste risico’s en de uitkomst van de verbijzonderde interne controlemaatregelen op deze risico’s is hieronder nader toegelicht (artikel 10.3 financiële verordening). Wij erkennen onze verantwoordelijkheid voor deze systemen en het opzetten van processen die niet alleen de betrouwbaarheid van de financiële rapportages waarborgen, maar ook de naleving van toepasselijke wetten en regels verzekeren. De gemeente zet zich continu in voor het verbeteren van de interne controle. In de komende periode zal er extra aandacht besteed worden aan het borgen van risicomanagement als een doorlopend proces. Tevens zal er samen met een control team gewerkt worden aan de verbetering van zowel hard- als soft controls, ondersteund door passende systemen. Tot slot is er een project gestart voor het vastleggen en borgen van (kritieke) processen in de werkwijze van onze teams.

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 90 van 208

Overzicht onrechtmatigheden en maatregelen ter voorkoming Hierna staat per proces informatie over afwijkingen groter dan € 300.000, inclusief oorzaken en maatregelen die we nemen om herhaling te voorkomen. De kaders hiervoor staan in artikel 10.2 en 10.3 van de financiële verordening .

Afwijkingen groter dan € 300.000

Begrotingsrechtmatigheid In 2025 is sprake van een bruto begrotingsonrechtmatigheid (overschrijding) op de lasten van € 31.032.000. Hiervan past € 25.368.000 binnen het beleid zoals door de gemeenteraad is vastgesteld en leidt daarom netto tot een begrotingsonrechtmatigheid van € 5.664.000 (zie verder onderdeel 4.5 Toelichtingen afwijkingen t.o.v. de begroting) In de financiële verordening is opgenomen dat over- en onderschrijdingen die in de laatste zes maanden van het begrotingsjaar zijn ontstaan en overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van baten en lasten rechtmatig zijn als deze gemeld worden in de jaarrekening en daarmee dus rechtmatig zijn. Vanuit de interne controle is niet in alle gevallen vastgesteld of de overen onderschrijdingen daadwerkelijk in de laatste zes maanden van 2025 zijn ontstaan en dus niet eerder gemeld hadden kunnen worden aan de gemeenteraad. Voor 2025 is wel gerapporteerd aan de gemeenteraad over de verwachte majeure afwijkingen ten opzichte van de begroting echter is dit niet eenduidig te relateren aan de begrotingsoverschrijdingen per programma. Voor 2026 zal hier een nadere controle op worden uitgevoerd. Er is geen sprake van een overschrijding van investeringskredieten hoger dan de rapportagegrens van € 300.000 derhalve is geen andere toelichting op dit onderdeel noodzakelijk.

Voorwaardencriterium Naleving Europese aanbestedingsregels In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording is een spendanalyse uitgevoerd naar de naleving van de Europese aanbestedingsregels. Op basis hiervan is vastgesteld dat bij een aantal opdrachten niet is voldaan aan de geldende aanbestedingsverplichtingen. De totale omvang van deze afwijkingen bedraagt € 10.088.966. De geconstateerde onrechtmatigheden hebben hoofdzakelijk betrekking op bestaande en eerder gesignaleerde situaties. Deze betreffen onder meer het niet voldoen aan de voorwaarden voor quasi-inbesteden, het afwijken van bestaande Europees aanbestede raamovereenkomsten (gesloten contractsystematiek) en enkele opdrachten die ten onrechte niet zijn aanbesteed. Naar aanleiding van onze bevindingen is eerder een plan van aanpak opgesteld, gericht op herstel, aanscherping van contract- en aanbestedingsbewaking en versterking van interne sturing. De uitvoering van dit plan is gaande en wordt in het komende verslagjaar voortgezet. Totdat het herstel is afgerond, blijft dit onderwerp onderdeel van de monitoring binnen de rechtmatigheidsverantwoording. Subsidies Op grond van de Algemene Subsidieverordening (ASV) van de gemeente Assen geldt voor subsidies vanaf € 50.000 de verplichting dat subsidieontvangers bij de vaststelling een controleverklaring van een accountant overleggen.

Deze verplichting vormt een onderdeel van het voorwaardencriterium binnen de rechtmatigheidsverantwoording. In het kader van interne controle zijn alle subsidies over verslagjaar 2024, die in 2025 zijn vastgesteld, beoordeeld op naleving van deze voorwaarde. Hierbij is vastgesteld dat bij vijf subsidies de vereiste controleverklaring ontbrak, terwijl deze wel was voorgeschreven. Het betreft zowel wettelijke als niet-wettelijke subsidies. Het totaalbedrag van deze subsidies bedraagt € 1.839.370. Omdat bij deze subsidies niet is voldaan aan de gestelde voorwaarde, zijn de betreffende lasten aangemerkt als onrechtmatig. Deze onrechtmatigheid betreft het voorwaardencriterium en heeft geen betrekking op de feitelijke besteding van de middelen of de rechtmatigheid van de onderliggende activiteiten. Naar aanleiding van deze bevinding worden subsidiebeschikkingen verduidelijkt en aangescherpt en de Algemene Subsidieverordening aangepast. De uitvoering van deze maatregelen wordt in 2026 voorgezet. Totdat deze verbeteringen volledig zijn geïmplementeerd, blijft dit aandachtspunt onderdeel van de monitoring binnen de rechtmatigheidsverantwoording.

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 91 van 208

Niet financiële onrechtmatigheden Wet Markt en Overheid Binnen de verhuur van een deel van het maatschappelijk vastgoed is in 2024 vastgesteld dat de geldende huurprijzen niet voldoen aan de gedragsregel integrale kostprijsdoorberekening. Hiermee is sprake van een afwijking ten opzichte van de Wet Markt en Overheid. De omvang van deze afwijking is niet bekend, maar wordt wel als materieel geclassificeerd binnen de rechtmatigheidsverantwoording 2025. In 2024 is hiervoor een plan van aanpak opgesteld, bestaande uit tariefherijking, juridische toetsing en besluitvorming over eventuele uitzonderingsgrond “algemeen belang”. De uitvoering van dit traject is in gang en wordt in 2026 voortgezet. Totdat het verbetertraject is afgerond en geborgd, wordt deze bevinding actief gemonitord. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Op basis van uitgevoerde werkzaamheden zijn er in het verslagjaar 2025 geen signalen aangetroffen die wijzen op structureel misbruik of eigenlijk gebruik, of situaties waarin regulering actief is overtreden. De komende middellange periode worden beleid en uitvoering verder uitgewerkt in processen, verantwoordelijkheden, risicogerichte controles en structurele monitoring.

Financiën en indicatoren Middeleninzet Het programma Bedrijfsvoering sluit met een nadeel van € 4,8 miljoen. De afwijkingen zijn toegelicht in hoofdstuk 4.5 toelichting afwijkingen jaarrekening. (Bedragen in € x 1.000)

Baten en lasten Baten Inkomsten van derden Gedekte kosten Lasten Personeelskosten Beheerkosten Kapitaallasten Mutatie voorziening Resultaat

Jaarrekening 2024 -18.183 -1.684 -16.499 90.574 72.843 15.204 2.330 197 72.391

Begroting 2025 -16.042 -1.261 -14.781 92.237 74.163 15.629 2.445 0 76.195

Jaarrekening 2025 -18.163 -1.211 -16.952 99.218 78.257 18.315 2.513 133 81.055

Afwijking in € 2.121 -50 2.171 -6.981 -4.094 -2.686 -68 -133 -4.860

Afwijking in % 4% -15 % -6 % -17 % -3 % -133 %

Toerekening kosten Kosten ondersteuning (overhead) De totale lasten voor primaire ondersteuning (overhead) zijn € 38 miljoen. De kosten voor huisvesting van € 2,3 miljoen staan niet in deze tabel omdat ze onder het programma Vastgoed vallen. (Bedragen in € x 1.000)

Toerekening Directe taken Overhead Toerekening aan projecten en grondexploitaties Inkomsten derden Totaal

Jaarrekening 2024 59.177 31.397

Begroting 2025 68.828 23.409

Jaarrekening 2025 63.520 35.698

Afwijking

Procent

5.308 -12.289

8% -52 %

-16.499

-14.781

-16.952

2.171

-28 %

-1.684 72.391

-1.261 76.195

-1.211 81.055

-50 -4.860

33 %

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Pagina 92 van 208

Personeelsformatie In de tabel staat hoeveel personeelsleden er op 31 december zijn, inclusief veranderingen door het jaar heen. Het gemiddelde aantal medewerkers is hoger dan gepland vanwege inhuur van personeel voor vacatureruimte, vanwege ziektevervanging en de inzet van extra capaciteit op projecten. (Bedragen in € x 1.000)

Personeelsformatie Totale formatie bedrijfsvoering Totale bezetting bedrijfsvoering Verschil formatie versus bezetting

Jaarrekening 2024 779 807 -28

Begroting 2025 751 803 -52

Jaarrekening 2025 822 855 -33

Afwijking -71 -51 -19

Afwijking in % -9 % -6 % 37 %

Indicatoren Indicatoren Bedrijfsvoering Formatie (Fte per 1.000 inwoners) Bezetting (Fte per 1.000 inwoners) Apparaatskosten (kosten per inwoner) Externe inhuur (kosten inhuur externen als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen)

Jaarstukken gemeente Assen 2025

Begroting 2025 11 11 1299

Jaarrekening 2025 12 12 1410

14%

17%

Pagina 93 van 208

Paragraaf 6. Openbaarheidsparagraaf Scope en kaders De Openbaarheidsparagraaf biedt een helder overzicht van onze voortdurende inspanningen om te voldoen aan de plichten vanuit de Wet open overheid. Openbaarheid en transparantie is onderdeel van ambtelijk vakmanschap en niet vrijblijvend. In de openbaarheidsparagraaf leggen we verantwoording af over de activiteiten op het gebied van actieve openbaarmaking, passieve openbaarmaking en verbetering van de informatiehuishouding. De term informatiehuishouding verwijst naar het beheer en de organisatie van informatie binnen onze organisatie, met als doel het bevorderen van transparantie en efficiëntie. De informatiehuishouding op orde is een randvoorwaarde om goed te kunnen voldoen aan de Wet open overheid. Actief openbaar maken van informatie Artikel 3.3. van de Wet Open overheid (Woo), actieve openbaarmaking van categorieën informatie, is in werking getreden op 1 november 2024. Gemeente Assen maakt middels de Woo-index de volgende vier verplichte informatiecategorieën openbaar: Organisatiegegevens, Bereikbaarheidsgegevens en werkwijze, Jaarplannen en jaarverslagen, Wetten en algemeen verbindende voorschriften. We maken naast de verplichte informatiecategorieën openbaar de raadsstukken en ingekomen stukken, bestuursstukken (agenda en besluitenlijst), de Woo-verzoeken en een deel van de beschikkingen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=1aa1312d-283d-4866-a251-b8e585c4ec3a