2. Beelden analyses acties
Tekst van het document
als ze daar qua inkomen en de WOZ-waarde van hun huis voor in aanmerking komen. Bij de huurders van Actium kunnen we de witgoedwissel onder de aandacht brengen. Beoogd effect Oude Molenbuurt De meeste subsidie is beschikbaar als inwoners kiezen voor twee isolatiemaatregelen. In de Oude Molenbuurt hebben inwoners van woningen met lagere energielabels waarschijnlijk het meeste baat bij het aanbrengen van glas-, vloer- en spouwmuurisolatie. Als er enkel glas vervangen wordt voor HR++ glas, kan dat €350 per jaar besparen. Vloerisolatie kan €170 per jaar besparen. Spouwmuurisolatie kan €250 per jaar besparen.27 Deze aantallen zijn gebaseerd op een tussenwoning. In deze buurt zijn er ook veel 2-onder-1-kapwoningen en vrijstaande woningen. Voor hen zou de besparing groter zijn. Daar staat wel tegenover dat de investering van het verduurzamen voor deze woningen vaak ook hoger is. Voor huurders kan een witgoedwissel zo’n €40 per jaar aan besparing opleveren door het lagere stroomgebruik van het nieuwe apparaat.
Acties Oude Molenbuurt De koopwoningen hebben veelal lagere energielabels, vooral aan de Einthovenstraat, Venestraat, Molenstraat en Groningerstraat. Bij deze woningen kunnen we navraag doen of ze al stappen hebben genomen met de waardevermeerderingssubsidie van de SNN en de landelijke ISDE-subsidie of dat ze nog verdere ondersteuning daarbij kunnen gebruiken. We kunnen huishoudens daarbij ook wijzen op de NIP LAI-subsidie,
27 Zie ook hoofdstuk 3.
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
30
2. Aanpak per focusbuurt Assen Oost
Beeld Schildersbuurt Energielabels De Schildersbuurt is verdeeld met veel label A woningen aan de westkant en label D en lager aan de oostkant. De woningen in de zuidoosthoek van de buurt bestaan voornamelijk uit Actiumwoningen. Deze staan op de planning om gesloopt te worden,28 en daar is al mee begonnen.29 Woningbezit 50% koopwoningen (309), 45% corporatiehuur (278), 2% particuliere verhuur (13), 3% overige huur (21). WOZ onder NIP LAI-grens? De meeste woningen in de zuidoostelijke hoek van de Schildersbuurt hebben een WOZ-waarde onder de grens voor de NIP LAI-subsidie. Deze woningen zijn echter bezit van Actium. Ook een deel van de woningen in de (noord)oostelijke hoek van de Schildersbuurt hebben een WOZ-waarde onder de grens voor de NIP LAI-subsidie. De koopwoningen in deze buurt zouden in aanmerking kunnen komen voor de subsidie.
Energiegebruik Het gemiddelde gasgebruik is 882 m3 (gemiddeld gemeente: 1.025 m3) en het elektriciteitsgebruik 2.141 kWh (gemiddeld gemeente: 2.365 kWh) en de elektriciteitsteruglevering 1.555 kWh (gemiddeld gemeente: 1.774 kWh).
Figuur 24. Het corporatiebezit van Actium in blauw (boven) en de gemiddelde energielabels per postcode-6-gebied (beneden) met omlijnd de Schildersbuurt.
28 https://www.assenstad.nl/assen/10462-actium-wil-100-woningen-in-schildersbuurt-assen-oost-slopen-en-vervangen-door-nieuwbouw. Geraadpleegd op 10-06-2025. 29 https://www.assenstad.nl/assen/13281-sloop-woningen-schildersbuurt-gestart. Geraadpleegd op 10-06-2025.
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
31
2. Aanpak per focusbuurt Inkomen en energiearmoede 17,2% van de huishoudens heeft een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Voor Assen gemiddeld is dat 12,7%. Het gemiddelde inkomen per inkomensontvanger is €32.000. Voor Assen gemiddeld is dat €32.800.30 In de Schildersbuurt is er een kans van 18% op energiearmoede, dat komt overeen met 113 huishoudens. Aantal energietoeslagen 97 huishoudens hebben de energietoeslag in 2022 ontvangen, waarvan 88 huishoudens in de sociale huursector.
Aantal witgoedwissels en subsidies, energiecoach- en Fixteambezoeken Er is één witgoedwissel geweest bij een huurder van Actium in het noordelijke deel van de buurt. Er zijn 2 provinciale en 3 gemeentelijke subsidies uitgekeerd. Dit was bij woningen met de gemiddelde energielabels B en C. Er zijn 3 energiecoachbezoeken geweest en 50 ISDE-subsidies, waarvan 29 bij energielabels A en C. Dat geldt ook voor de 8 afgelegde Fixteambezoeken. Waar is de subsidie vooral aan besteed? Bij de huizen met energielabels C en hoger is de ISDE-subsidie vooral besteed aan het aanschaffen van warmtepompen. Bij de huizen met lagere energielabels zijn de ISDE-, gemeentelijke en provinciale subsidie besteed aan dak-, vloer- en glasisolatie.
verwachting is dat daar ook relatief veel energiearmoede speelt. De woningen van Actium worden echter al (op termijn) gesloopt en/of verduurzaamd. Het energiegebruik in de Schildersbuurt is relatief laag. Acties Schildersbuurt Voor koopwoningen in het oostelijke deel van de Schildersbuurt kunnen we deur-aandeur een aanbod doen voor een energieadvies in combinatie met gestapelde subsidies. Of huishoudens voor de subsidies in aanmerking komen, hangt af van hun inkomen en de WOZ-waarde van hun huis. De NIP LAI-subsidie zal naar verwachting bij zo’n 20 huishoudens aangeboden kunnen worden, op basis van WOZ-waarde en energielabel. Bij huurwoningen in het noordoostelijke deel van de Schildersbuurt kunnen we de witgoedwissel onder de aandacht brengen. Ook de energiecoaches kunnen ingezet worden om bewustwording te creëren over de luchtkwaliteit in de woning. Beoogd effect Schildersbuurt De meeste subsidie is beschikbaar als inwoners kiezen voor twee isolatiemaatregelen. In de Schildersbuurt hebben inwoners er in het gebied met de laagste energielabels waarschijnlijk het meeste baat bij het aanbrengen van glas- en spouwmuur-, en dakisolatie. Als er enkel glas vervangen wordt voor HR++ glas, kan dat €350 per jaar besparen. Spouwmuurisolatie kan €250 per jaar besparen.
Dakisolatie kan €800 per jaar besparen.31 Aangezien er in deze buurt niet veel energie gebruikt wordt, is het effect van de energiecoach vooral bewustwording over de luchtkwaliteit in de woning en het voorkomen van schimmel.
Analyse Schildersbuurt In de Schildersbuurt is vooral aan de oostelijke kant sprake van lage energielabels. Aan de zuidoostelijke kant is veel Actiumbezit dat in de komende jaren gesloopt en nieuw teruggebouwd wordt. In de (noord)oostelijke hoek van de Schildersbuurt zijn er koopwoningen die een laag energielabel hebben en deels onder de WOZ-waarde vallen voor de NIP LAI-subsidie. Deze huishoudens zouden we gericht kunnen benaderen om de subsidies onder de aandacht te brengen. Ook omdat er nog bijna geen gemeentelijke en provinciale subsidies zijn aangevraagd. De meeste energietoeslagen zijn toegekend aan huurders van sociale verhuur, dus de 30 https://assen.incijfers.nl/Jive?workspace_guid=e8390b77-1ec1-4cb6-af0d-98250462ec38. Geraadpleegd op 21-05-2025. Data van 2021. 31 Zie ook hoofdstuk 3.
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
32
2. Aanpak per focusbuurt Energiegebruik Het gemiddelde gasgebruik is 1.044 m3 (gemiddeld gemeente: 1.025 m3) en het elektriciteitsgebruik 1.881 kWh (gemiddeld gemeente: 2.365 kWh) en de elektriciteitsteruglevering 1.311 kWh (gemiddeld gemeente: 1.774 kWh).
Inkomen en energiearmoede 25,4% van de huishoudens heeft een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Voor Assen gemiddeld is dat 12,7%. Het gemiddelde inkomen per inkomensontvanger is €25.000. Voor Assen gemiddeld is dat €32.800.32 In de buurt De Dorpen is er een kans van 11% op energiearmoede, dat komt overeen met 71 huishoudens. Aantal energietoeslagen 182 huishoudens hebben de energietoeslag in 2022 ontvangen, waarvan 143 huishoudens in de sociale huursector. Figuur 25. Het corporatiebezit van Actium in blauw (links) en de gemiddelde energielabels per postcode-6-gebied (rechts) met omlijnd de buurt De Dorpen. Beeld De Dorpen Energielabels In de buurt De Dorpen heeft Actium veel woningen met energielabels A en B. De nietcorporatiewoningen hebben vooral energielabel C en lager. Ook zijn er veel woningen met onbekende energielabels. Woningbezit 42% koopwoningen (282), 50% corporatiehuur (336), 4% particuliere verhuur (30), 4% overige huur (27).
Aantal witgoedwissels en subsidies, energiecoach- en Fixteambezoeken Er zijn 16 witgoedwissels geweest, waarvan 15 bij huurders van Actium. Er is 1 provinciale subsidie uitgekeerd en geen gemeentelijke. Er zijn 8 energiecoachbezoeken geweest. De 59 Fixteambezoeken zijn vooral afgelegd bij woningen met gemiddeld energielabel C en D. Die zijn voornamelijk bereikt dankzij een Fixteamactie die door de gemeente bij de Anemoonflat is georganiseerd. De 44 ISDE-subsidies zijn voornamelijk bij woningen met de gemiddelde energielabels B, C, D en E terechtgekomen. Waar is de subsidie vooral aan besteed? De ISDE-subsidie is vooral besteed aan glas- en spouwmuurisolatie. De provinciale subsidie is besteed aan dakisolatie.
WOZ onder NIP LAI-grens? De gemiddelde WOZ-waarde van alle woningen in de buurt De Dorpen ligt onder de grens voor de NIP LAI-subsidie. Hierbij moet wel getoetst worden dat er twee slechte bouwdelen zijn als er een onbekend of energielabel C of hoger aanwezig is.
32 https://assen.incijfers.nl/Jive?workspace_guid=7f7b6388-b8f1-4ec5-a264-25c3b2eedee7. Geraadpleegd op 21-05-2025. Data van 2021.
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
33
2. Aanpak per focusbuurt Analyse De Dorpen In de buurt De Dorpen hebben vooral niet-corporatiewoningen lage energielabels. Die woningen bevinden zich vooral onder het midden en in de oostelijke punt van de buurt. Er zijn veel koopwoningen en relatief weinig particuliere en overige huur. Dat biedt de mogelijkheid voor inwoners om verduurzamingsstappen te zetten. Er zijn nog niet zoveel ISDE-subsidies terechtgekomen in deze buurt en maar 1 provinciale subsidie. Dat terwijl er relatief veel huishoudens een inkomen tot 120% van het sociaal minimum hebben. De verduurzaming die al heeft plaatsgevonden is vooral glas- en spouwmuurisolatie. Alle woningen in deze buurt vallen onder de WOZwaarde voor de NIP LAI-subsidie, ook al zijn er ook woningen die al een hoog energielabel hebben. Of huishoudens voor de subsidies in aanmerking komen, hangt af van hun inkomen en of er twee slechte bouwdelen aanwezig zijn. De energietoeslagen zijn vooral terechtgekomen bij corporatiewoningen. Het is dus goed mogelijk dat er ook energiearmoede speelt bij de huurders van Actium, ook al zijn de energielabels niet laag. Acties De Dorpen Voor de koopwoningen met lagere of onbekende energielabels kunnen we deur-aandeur een aanbod doen voor een energieadvies in combinatie met gestapelde subsidies.
Huishoudens die huren van particuliere verhuurders en in een woning met een laag energielabel wonen, en de huurders van Actium die te maken hebben met energiearmoede, kunnen we een witgoedwissel aanbieden. Beoogd effect De Dorpen De meeste subsidie is beschikbaar als inwoners kiezen voor twee isolatiemaatregelen. In de buurt De Dorpen hebben inwoners er in het gebied met de laagste energielabels waarschijnlijk het meeste baat bij het aanbrengen van glas- en spouwmuurisolatie. Als er enkel glas vervangen wordt voor HR++ glas, kan dat €350 per jaar besparen. Spouwmuurisolatie kan €250 per jaar besparen. Voor huurders kan een witgoedwissel €40 per jaar besparen.33
33 Zie ook hoofdstuk 3.
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
34
2. Aanpak per focusbuurt Energiegebruik Het gemiddelde gasgebruik is 920 m3 (gemiddeld gemeente: 1.025 m3) en het elektriciteitsgebruik 1.858 kWh (gemiddeld gemeente: 2.365 kWh) en de elektriciteitsteruglevering 1.591 kWh (gemiddeld gemeente: 1.774 kWh).
Inkomen en energiearmoede 20,5% van de huishoudens heeft een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Voor Assen gemiddeld is dat 12,7%. Het gemiddelde inkomen per inkomensontvanger is €28.000. Voor Assen gemiddeld is dat €32.800.34 In de buurt Vredeveld Zuid is er een kans van 8% op energiearmoede, dat komt overeen met 100 huishoudens.
Figuur 26. Het corporatiebezit van Actium in blauw (links) en de gemiddelde energielabels per postcode-6-gebied (rechts) met omlijnd de buurt Vredeveld Zuid. Beeld Vredeveld Zuid Energielabels In de buurt Vredeveld Zuid heeft Actium woningen met energielabels C en hoger. De niet-corporatiewoningen hebben vooral onbekende energielabels en verder variërend hoge en lage energielabels. Woningbezit 40% koopwoningen (516), 52% corporatiehuur (676), 1% particuliere verhuur (17), 7% overige huur (87). WOZ onder NIP LAI-grens? In de buurt Vredeveld Zuid zijn alle gemiddelde WOZ-waarden onder de grens voor de NIP LAI-subsidie. Wel hangt het nog af van het energielabel en of er twee slechte bouwdelen aanwezig zijn of inwoners in aanmerking zullen komen voor de subsidie.
Aantal energietoeslagen 285 huishoudens hebben de energietoeslag in 2022 ontvangen, waarvan 237 huishoudens in de sociale huursector.
Aantal witgoedwissels en subsidies, energiecoach- en Fixteambezoeken Er zijn 23 witgoedwissels geweest, allemaal bij huurders van Actium. Er zijn geen provinciale en gemeentelijke subsidies uitgekeerd. Er zijn 2 energiecoachbezoeken geweest en 15 Fixteambezoeken. De 40 ISDE-subsidies zijn voornamelijk bij woningen met de gemiddelde energielabels B, C en D terechtgekomen. Waar is de subsidie vooral aan besteed? De ISDE-subsidie is besteed aan vloer-, spouwmuur- en glasisolatie. Analyse Vredeveld Zuid In de buurt Vredeveld Zuid hebben vooral niet-corporatiewoningen lage en onbekende energielabels. Die woningen bevinden zich vooral in het zuidoostelijke deel van de buurt. Er zijn relatief veel koopwoningen en weinig particuliere en overige huur. Dat biedt de mogelijkheid voor inwoners om verduurzamingsstappen te zetten. Er zijn nog niet zoveel ISDE-subsidies terechtgekomen in deze buurt en geen gemeentelijke of provinciale subsidie. Dat terwijl er relatief veel huishoudens een
34 https://assen.incijfers.nl/Jive?workspace_guid=db04de2b-a009-4d9e-86e3-e4abeca5f697. Geraadpleegd op 21-05-2025. Data van 2021.
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
35
2. Aanpak per focusbuurt inkomen tot 120% van het sociaal minimum hebben. De verduurzaming die al heeft plaatsgevonden is vooral glas-, vloer- en spouwmuurisolatie. Alle woningen in deze buurt vallen onder de WOZ-waarde voor de NIP LAI-subsidie, ook al zijn er ook woningen die al een hoog energielabel hebben. Of huishoudens voor de subsidies in aanmerking komen, hangt af van hun inkomen en of er twee slechte bouwdelen aanwezig zijn. De energietoeslagen zijn vooral terechtgekomen bij corporatiewoningen. Het is dus goed mogelijk dat er ook energiearmoede speelt bij de huurders van Actium, ook al zijn de energielabels niet laag. Acties Vredeveld Zuid Voor de koopwoningen met lagere of onbekende energielabels kunnen we deur-aandeur een aanbod doen voor een energieadvies in combinatie met gestapelde subsidies. Huishoudens die huren van particuliere verhuurders en in een woning met een laag energielabel zitten, en de huurders van Actium die te maken hebben met energiearmoede, kunnen we een witgoedwissel aanbieden. Beoogd effect Vredeveld Zuid De meeste subsidie is beschikbaar als inwoners kiezen voor twee isolatiemaatregelen. In de buurt Vredeveld Zuid hebben inwoners er in het gebied met de laagste energielabels waarschijnlijk het meeste baat bij het aanbrengen van glas-, vloer- en spouwmuurisolatie. Als er enkel glas vervangen wordt voor HR++ glas, kan dat €350 per jaar besparen.
Vloerisolatie kan €170 per jaar besparen. Spouwmuurisolatie kan €250 per jaar besparen. Voor huurders kan een witgoedwissel €40 per jaar besparen.35
35 Zie ook hoofdstuk 3.
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
36
2. Aanpak per focusbuurt Pittelo
Beeld Pittelo Midden Energielabels In Pittelo Midden heeft Actium veel woningen met energielabel C en hoger, behalve de Amstelflat die gemiddeld energielabel E heeft. De koopwoningen aan de westkant van de buurt hebben vooral energielabel D of een onbekend energielabel. De koopwoningen aan de oostkant van Pittelo Midden hebben een vooral een onbekend label, label C of hoger. Woningbezit 38% koopwoningen (295), 57% corporatiehuur (440), 3% particuliere verhuur (24), 2% overige huur (19). WOZ onder NIP LAI-grens? De woningen aan de oostkant van Pittelo Midden hebben gemiddeld een te hoge WOZ-waarde om in aanmerking te komen voor de NIP LAI-subsidie. De woningen aan de westkant zouden wel een WOZ-waarde onder de grens kunnen hebben.
Figuur 27. Het corporatiebezit van Actium in blauw (links) en de gemiddelde energielabels per postcode-6-gebied (rechts) met omlijnd de buurt Pittelo Midden.
Energiegebruik Het gemiddelde gasgebruik is 1.033 m3 (gemiddeld gemeente: 1.025 m3) en het elektriciteitsgebruik 2.341 kWh (gemiddeld gemeente: 2.365 kWh) en de elektriciteitsteruglevering 1.811 kWh (gemiddeld gemeente: 1.774 kWh).
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
37
2. Aanpak per focusbuurt Inkomen en energiearmoede 24,2% van de huishoudens heeft een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Voor Assen gemiddeld is dat 12,7%. Het gemiddelde inkomen per inkomensontvanger is €24.000. Voor Assen gemiddeld is dat €32.800.36 In Pittelo Midden is er een kans van 22% op energiearmoede, dat komt overeen met 173 huishoudens. Aantal energietoeslagen 203 huishoudens hebben de energietoeslag in 2022 ontvangen, waarvan 180 huishoudens in de sociale huursector.
Aantal witgoedwissels en subsidies, energiecoach- en Fixteambezoeken Er is 24 witgoedwissels geweest, waarvan 22 bij huurders van Actium. Er zijn 9 provinciale en 3 gemeentelijke subsidies uitgekeerd. De provinciale subsidies en gemeentelijke subsidies zijn terechtgekomen bij woningen met energielabels B en C. Er zijn 5 energiecoachbezoeken geweest. De 67 ISDE-subsidies en 162 waardevermeerderingssubsidies zijn voornamelijk bij woningen met de energielabels B, C en D terechtgekomen. De 54 Fixteambezoeken hebben vooral plaatsgevonden bij woningen met de gemiddelde energielabels A, B en C. Waar is de subsidie vooral aan besteed? De ISDE-subsidie is besteed aan glasisolatie, bodemisolatie (lagere energielabels) en warmtepompen (hogere energielabels). De provinciale subsidie is vooral besteed aan glas- en dakisolatie en de gemeentelijke subsidie vooral aan dakisolatie.
36
Analyse Pittelo Midden De Actiumwoningen in Pittelo Midden hebben al vrij hoge energielabels, met als uitzondering de Amstelflat. Qua koopwoningen hebben vooral de woningen in het westelijke deel van de buurt lage energielabels en lagere woningwaardes. Acties Pittelo Midden Voor koopwoningen in het westelijke deel van Pittelo Midden kunnen we deur-aandeur een aanbod doen voor een energieadvies in combinatie met gestapelde subsidies. Of huishoudens voor de subsidies in aanmerking komen, hangt af van hun inkomen en de WOZ-waarde van hun huis. De NIP LAI-subsidie zal naar verwachting bij zo’n 80 huishoudens aangeboden kunnen worden, op basis van WOZ-waarde en energielabel. Bij huurwoningen in de Amstelflat kunnen we de witgoedwissel onder de aandacht brengen. Beoogd effect Pittelo Midden De meeste subsidie is beschikbaar als inwoners kiezen voor twee isolatiemaatregelen. In Pittelo Midden hebben inwoners er in het gebied met de laagste energielabels waarschijnlijk het meeste baat bij het aanbrengen van glas- en bodem-, en dakisolatie. Als er enkel glas vervangen wordt voor HR++ glas, kan dat €350 per jaar besparen. Bodemisolatie kan €170 per jaar besparen. Dakisolatie kan €800 per jaar besparen. Voor huurders kan een witgoedwissel €40 per jaar besparen.37
https://assen.incijfers.nl/Jive?workspace_guid=c6b983af-a345-4ff4-88e8-30de3a9a3df1. Geraadpleegd op 21-05-2025. Data van 2021.
37 Zie ook hoofdstuk 3.
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
38
3. Welke impact verwachten we te bereiken? Verwacht effect op de energierekening In Assen is de meerderheid van de woningen een tussenwoning of geschakelde woning. 38 MilieuCentraal heeft schattingen over hoeveel een bepaalde isolatiemaatregel oplevert als het gaat om het verbruik in kWh elektriciteit en m3 gas per jaar en ook in bespaarde kosten. Hierbij is een aanname gedaan over de ontwikkeling van de energieprijs tussen 2025 en 2040.39 Zij komen voor een rijtjeswoning (hoek- of tussenwoning) uit op de volgende kosten en besparingen per maatregel: Maatregel Bodemisolatie met PE-folie Dakisolatie schuin dak Dakisolatie plat dak incl verhogen dakrand Van dubbel glas naar HR++-glas bestaande kozijnen41 Van enkelglas naar HR++-glas bestaande kozijnen Van HR-ketel naar Hybride luchtwater warmtepomp 8 zonnepanelen42 Spouwmuurisolatie Witgoedapparaat Fixteam en energiecoach45
Kosten (eenmalig) €1.700 €1.750 €4.550
Besparing per jaar €170 €800 €500
Gasbesparing per jaar 120 m3 550 m3 370 m3
Stroombesparing per jaar n.v.t. n.v.t. n.v.t.
CO2-vermindering per jaar40 213 kg 978 kg 658 kg
€4.400
€90
65 m3
n.v.t.
116 kg
€4.400
€350
250 m3
n.v.t.
445 kg
€6.000
€600
625 m3
-1381 kWh
808 kg
€3.300 €800 €600 n.v.t.
€510 of €17043 €250 €40 €196
n.v.t. 180 m3 n.v.t 102 m3
3.000 kWh n.v.t. 100 kWh 242 kWh
198 kg44 320 kg 22 kg 235 kg
38 31% tussen- of geschakelde woningen (10.665), 31% appartementen (10.636), 14,5% hoekwoningen (4.988), 13% 2-onder-1-kap (4.470) en 10,5% vrijstaande woningen (3.597). Datum: 1 januari
2025. Bron: https://allecijfers.nl/gemeente/assen/#soorten_woningen. Geraadpleegd op 08-04-2025. 39 Inclusief btw en energiebelastingen verwacht het Planbureau voor de Leefomgeving (PLB) dat een kuub (m 3) gas €1,42 kost en een kilowattuur (kWh) stroom €0,21. Deze inschatting zit aan de lage kant. Mochten de kosten hoger uitvallen, dan worden verduurzamingsmaatregelen sneller terugverdiend. 40 Berekend met een CO emissiefactor (TTW) van 0,220 kg CO per kWh en 1,779 kg CO per m3 aardgas. Bron: CO emissiefactoren 2025, https://co2emissiefactoren.nl/downloads/. Geraadpleegd 2 2 2 2 op 08-04-2025. 41 Bron: https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/isoleren-en-besparen/dubbelglas-hr-glas-tripleglas/. Geraadpleegd op 07-04-2025. 42 Bron: https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/zonnepanelen/kosten-en-opbrengst-zonnepanelen/. Geraadpleegd op 07-04-2025. 43 Op basis van 30% zelf verbruiken van je eigen opgewekte stroom. In 2025 en 2026 is de besparing €510 per jaar door de salderingsregeling, vanaf 2027 is de besparing zonder saldering €170 per jaar, tenzij meer eigen stroom wordt gebruikt. 44 O.b.v. 30% van de opgewekte groene stroom gebruikt in plaats van stroom met een emissiefactor van 0,220 kg CO per kWh.
2 45 Aangenomen is dat de maatregelen van het Fixteam in combinatie met gedragsverandering door het energiecoachbezoek leidt tot een besparing van 10% op de energierekening. Hiervoor is zijn gemiddelde energiegebruiken van 1020 m3 en 2420 kWh per jaar gebruikt. Bron: https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/inzicht-in-je-energierekening/gemiddeld-energieverbruik/. Dit is een lage inschatting; volgens TNO kan het bezoek van een fixer/energiecoach gemiddeld leiden tot een besparing van €276 per jaar. Bron: https://www.tno.nl/nl/newsroom/2023/07/steunmaatregelen-energiearmoede/. Geraadpleegd op 01-07-2025.
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
39
4. Data en geraadpleegde bronnen 9 lessen uit onderzoek naar armoedebeleid46 1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Ontwikkel een speciale aanpak voor inwoners met weinig vertrouwen in de overheid; Werk bijvoorbeeld met ervaringsdeskundigen Het bereiken van doelgroepen die weinig Nederlands spreken, gaat niet vanzelf. Het richten op doelgroepen maakt de aanpak effectiever; Zet sleutelfiguren in en/of ken automatisch iets anders toe als inwoners ook recht hebben op bijvoorbeeld bijstand. Wees zichtbaar in de wijk; Gebruik een vliegende brigade die kennis heeft van de regelingen en die uit kunnen leggen aan inwoners. Om integraliteit te borgen is een centrale toegang niet genoeg. Daarnaast is niet elke inwoner in staat om zelf de regie te voeren over diens casus; Eén contactpunt bij de gemeente is niet genoeg als de afdelingen niet goed samenwerken. Maak goede afspraken incl. verantwoordelijkheden over wie wat doet. Een grotere rol voor samenwerkingspartners ontslaat je als gemeente niet van de verantwoordelijkheid voor het stelsel en de uitvoering; Investeer in het contact met de samenwerkingspartners en overleg regelmatig met hen over wat zij in de praktijk tegenkomen. Benut alle mogelijkheden die de wetten hebben om maatwerk te bieden; Niet alle vormen van ondersteuning zijn in regelingen te vatten. Ook al kunnen bestaande regelingen vaak ook uitgebreid worden.
Het is verstandig om een speciaal potje te hebben voor maatwerk en duurdere noodgevallen, als ambtelijke en bestuurlijke top daar tenminste ook achter staan. Investeer in het samenbrengen van beleid en uitvoering bijvoorbeeld met een brugfunctionaris of gezamenlijke overleggen (breder dan alleen de ambtelijke organisatie); Ga verder dan de wettelijke vroegsignalering; Op natuurlijke momenten zoals 18e verjaardag of scheiding kun je contact
9.
opnemen met inwoners om hen te wijzen op welke regelingen op hen van toepassing zijn. Zorg dat je regelingen aansluiten op je gemeentelijke visie; en maak het bereik van regelingen geen politiek instrument. In visiedocumenten van gemeenten staat regelmatig dat autonomie van de inwoner belangrijk is, maar vervolgens zijn de mogelijkheden voor de inwoner beperkt en zijn er bijvoorbeeld veel naturaregelingen in plaats van dat de inwoner een budget krijgt waar die zelf mee mag doen wat die wil. Zorg dat beleid en uitvoering op elkaar aansluiten.
Lessen van de NPLW (Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie) Thema 1: het borgen van de aanpak energiearmoede Gemeenten maken zich zorgen over het borgen van de aanpak van energiearmoede, omdat: • De urgentie voor het bestrijden van energiearmoede afneemt als energieprijzen tijdelijk laag zijn; • De financiering vanuit het Rijk voor het bestrijden van energiearmoede (SpUk) tijdelijk is; • Er personele schaarste is en veel verloop; • Er structureel capaciteit en geld nodig is.
46
Rekenkameronderzoek naar armoede en ongelijkheid, Necker, 2024 (https://www.necker.nl/case/onderzoek-naar-armoede-en-ongelijkheid/)
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
40
4. Data en geraadpleegde bronnen Het bestuur en de organisatie van gemeenten kunnen prioriteit geven aan de aanpak energiearmoede door middel van de volgende onderbouwing: 1. Je kunt de aanpak energiearmoede gebruiken voor het realiseren van meerdere maatschappelijke opgaven, zoals de energietransitie en het verminderen van gezondheidsrisico’s; 2. Het aanpakken van energiearmoede draagt bij aan een inclusieve en rechtvaardige energietransitie; 3. Het aanpakken van energiearmoede zorgt voor lagere maatschappelijke kosten, omdat mensen in slecht geïsoleerde huizen meer zorg nodig hebben.
• •
• •
Aandachtspunten: 1. Maak gebruik van sleutelfiguren; 2. Begin bij kleinere verduurzamingsmaatregelen en ga dan over op grotere; 3. Adresseer energiearmoede op concernniveau. Vaak investeert het ruimtelijke domein in energiearmoede wat ook tot minder uitgaven in het sociaal domein leidt; 4. Energiearmoede raakt aan duurzaamheid, bestaanszekerheid, gezondheid en participatie; 5. Breng in kaart wat je nu doet met de SPUK die je nu ontvangt en wat het betekent als deze middelen wegvallen. Andere tijdelijke gelden die mogelijk ingezet kunnen worden: 1. Volkshuisvestingsfonds 2. CDOKE 3. NIP
Thema 2: Samenwerken met partners Voorbeelden van partners: • Woningcorporaties: een grote groep inwoners die leeft in energiearmoede is huurder bij een woningcorporatie. Woningcorporaties moeten lage
energielabels uitfaseren en willen vocht- en schimmelproblemen voorkomen om bij te dragen aan het woonplezier van de bewoners; Andere overheden: Gezamenlijk inkopen van isolatie of energieklusdiensten met andere gemeenten kan goedkoper zijn; Maatschappelijke organisaties: Verschillende organisaties kunnen inwoners helpen met geldzaken en kunnen een energiearmoede signaleren en inwoners wijzen op de regelingen van de gemeente; Lokale initiatieven: Buurtgroepen hebben het vertrouwen van de inwoners. Je kunt via hen informatie verspreiden of hun acties faciliteren; Wijkbedrijven: Inwoners uit een wijk kunnen samen een bedrijf oprichten om hun wijk te verbeteren.
Aandachtspunten: • Houd overzicht over wie binnen de gemeente allemaal met één partner spreekt. Het ontbreekt vaak aan één aanspreekpunt die het overzicht heeft; • Verschillende organisaties hebben verschillende overlegstructuren. Zo zullen inwonersinitiatieven vaker ’s avonds overleggen terwijl de gemeente dat overdag doet. Er zullen compromissen gevonden moeten worden daarvoor; • Verschillende organisaties hebben een andere manier van werken. Het is goed dat daarover gesproken wordt, zodat er geen frustratie, onbegrip of oordelen ontstaan; • Verschillende organisaties hebben verschillende belangen. Bespreek die met elkaar en zorg dat alle belangen even goed aan bod komen; • Gemeenten moeten zich regelmatig verantwoorden. Dit kan voor spanning zorgen als de gemeente aandringt op resultaten of afspraken met andere partijen. Aanbevelingen: • Investeer in elkaar leren kennen en begrijpen; • Maak afspraken voer de samenwerking, niet alleen over prestaties; • Wees flexibel in samenwerkingsvormen; • Waardeer de ander;
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
41
4. Data en geraadpleegde bronnen • • •
Werk vanuit vertrouwen; Zorg voor eenvoud; Zorg voor goede procesbegeleiding.
Thema 3: Samenwerken tussen fysiek en sociaal domein Redenen om samen te werken: • Het sociaal domein heeft het fysiek domein nodig om de energierekening te verlagen en armoede tegen te gaan; • Het fysiek domein heeft het sociaal domein nodig om de bedachte interventies bij de doelgroep terecht te laten komen; • Het sociaal domein heeft inzicht in welke inwoners gebruik maken van minimaregelingen of schulden hebben; • Het sociaal domein heeft vaak al een vertrouwensband met de inwoners met energiearmoede. Uitdagingen: • Schaarste in tijd en capaciteit: Goed afstemmen en samenwerken kost extra tijd die er niet altijd is; • Verschillende opdrachten en opdrachtgevers: Verschillende opdrachtgevers kunnen de prioriteit van onderdelen binnen de aanpak verschillend zien; • Verschil in focus: Er kan binnen het fysiek domein een nadruk liggen op het oplossen van het energieprobleem terwijl er bij het sociaal domein een nadruk ligt op het armoedeprobleem; • Taalbarrière: In het sociaal en fysiek domein worden andere begrippen gebruikt; • Verschil in tempo: Het fysiek domein is vaak gericht op het oplossen van langetermijnproblemen terwijl het sociaal domein de problemen van inwoners op dit moment willen oplossen.
Aanbevelingen: • Voor inwoners is het fijn om één aanspreekpunt van de gemeente te hebben die weet over de regelingen binnen het fysiek en sociaal domein; • Breng in de samenwerking de verschillende perspectieven in beeld en denk met elkaar mee over oplossingsrichtingen; • Organiseer een gezamenlijke opdracht om energiearmoede tegen te gaan; • Bespreek hoe voor beide domeinen de ideale samenwerking eruit zien; • Organiseer korte- en langetermijninterventies; • Trek samen op en creëer een gezamenlijk beeld van de opgave, ervaringen en taal; • Ga met het fysiek en sociaal domein samen naar inwoners toe om over elkaars domeinen en regelingen te leren.
Thema 4: Het bereiken van de doelgroep Tips om de doelgroep te bereiken: • Gebruik de route van bestaande voorzieningen. Zoals wie gebruik maakt van minimaregelingen. Niet alle mensen vragen dit aan maar dan heb je een deel van de doelgroep in beeld; • Richt interventies niet op de persoon, maar op een gebied. Het kost veel moeite om precies uit te zoeken wie in een buurt of wijk in aanmerking komt voor een maatregel. Een hele buurt of wijk benaderen neemt ook mensen mee die niet in energiearmoede leven, maar deze aanpak scheelt wel tijd. Bij sommige inwoners is wel persoonlijk contact nodig; • Voer de toets of iemand in aanmerking komt uit ná aanvraag. Pas na de aanvraag kunnen gemeenten inzicht krijgen in gegevens zoals inkomen. Je kan de informatie ook uitvragen als de inwoner zich aanmeldt. Overleg met je privacy officer hoe lang je deze informatie mag bewaren; • Maak gebruik van geleend vertrouwen door sleutelfiguren in de wijk of bekende organisaties; • Maak gebruik van inclusievere en meer diverse communicatie;
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
42
4. Data en geraadpleegde bronnen • • •
Beperk de hoeveelheid informatie; Werk inclusief, neem medewerkers aan van verschillende achtergronden; Identificeer de weerstand en speel hierop in. Leg afspraken vast als het nodig is, of geef mensen keuzevrijheid als ze dat belangrijk vinden.
Uitdagingen: • Gebrek aan vertrouwen in de overheid; • Analfabetisme, taalbarrières of een gebrek aan digitale vaardigheden; • Beperkte ambtelijke capaciteit; • Verlammende werking van financiële stress; • Culturele verschillen; • Verandering zorgt voor weerstand; • Rekening houden met AVG-wetgeving.
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
43
juli ’25, Gemeente Assen info@assen.nl 140592 www.assen.nl
July ’25,
Bijlage 1: Beelden, analyses, acties
44