11. Vaststelling jaarverslag, -rekening 2020 - jaarstukken 2020 inclusief accountantsverklaring.pdf
Tekst van het document
Jaarrekening en Jaarverslag
Inhoudsopgave Jaarverslag 2020
Hoofdlijnen 1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 2. College van burgemeester en wethouders . . . . . . . . . . . . . . 6 3. Hoofdlijnen beleidsuitvoering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 4. Financieel resultaat en resultaatbestemming . . . . . . . . . . . . 9
Programmaverantwoording 1. Wonen in Assen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .18 2. Werken in Assen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 3. Meedoen in Assen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 4. Aantrekkelijk Assen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 5. Samen werken aan Assen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .78 6. Bedrijfsvoering. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 7. Vastgoed en grondbedrijf . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 8. Algemeen financieel beleid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
Paragrafen 1. Lokale heffingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .118 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing . . . . . . . . . . . 128 3. Onderhoud kapitaalgoederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .136 4. Financiering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .142 5. Bedrijfsvoering. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 6. Verbonden partijen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .157 7. Grondbeleid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .173 8. Impact coronapandemie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
pagina 2 van 259
Inhoudsopgave Jaarrekening 2020
Jaarrekening 1. Lasten en baten per programma en beleidsthema . . . . . . 184 2. Lasten en baten per taakveld . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 3. EMU-saldo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 4. Stortingen en onttrekkingen reserves. . . . . . . . . . . . . . . . .196 5. Wet normering topinkomens. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 6. Balans met toelichting. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .201 7. Overzicht investeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .231 8. SiSa-tabel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232
Ondertekening raad ........................................239 Controleverklaring accountant ..................... 240
Bijlagen 1. Indicatoren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 2. Verantwoording integraal bestuurlijk toezicht (IBT). . . . .252 3. Bezuinigingen Herstelplan 2020 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .255
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
pagina 3 van 259
Jaarstukken 2020 - Hoofdlijnen 1. Inleiding
Inleiding
Uitvoering bestuursakkoord
Deze jaarstukken over 2020 bestaan uit het beleidsmatig jaarverslag en de financiële jaarrekening, gebundeld in één document. We hebben de vormgeving gemoderniseerd om de toegankelijkheid voor u als lezer te verbeteren. Daarnaast verantwoorden we in de programma’s de uitgaven en de afwijkingen hierop in afzonderlijke financiële tabellen vanaf nu per beleidsthema. De behandeling staat geagendeerd voor de raadsvergadering van donderdag 8 juli 2021. De accountantscommissie bespreekt de jaarrekening aan de hand van het rapport van bevindingen van de accountant en brengt hierover verslag en advies uit aan uw raad.
Na het vormen van het college van ChristenUnie, VVD, GroenLinks, D66 en SP is in januari 2020 het bestuursakkoord ‘Sterke wijken in een sterke stad 2020 - 2022’ vastgesteld. In dit akkoord is een accent gelegd op de wijken als belangrijke pijlers van de stad. Wijken waarin inwoners oog hebben voor elkaar en volop de mogelijkheid hebben zich te ontwikkelen. Door maatschappelijke partners, ondernemers en inwoners actief op te zoeken op stedelijk én wijkniveau zoeken we zo veel mogelijk aansluiting bij de energie en initiatieven in de samenleving.
Coronapandemie De coronapandemie heeft grote gevolgen voor de samenleving en de economie. De effecten zijn overal voelbaar. Mensen zijn dierbaren verloren. Tal van inwoners zijn ziek geworden en hebben soms last van aanhoudende gezondheidsklachten. De werkgelegenheid staat onder druk en ondernemers en instellingen zijn in financiële moeilijkheden gekomen. Zorgprofessionals zetten alle zeilen bij om de zorg te kunnen garanderen en liepen daarbij persoonlijke risico’s. Lessen vielen uit en er zijn toenemende zorgen over de mentale gezondheid van jongeren. Door alle maatregelen komt ook het psychisch en fysiek welbevinden van grote groepen in het geding. We hebben u in 2020 met twee impactanalyses geïnformeerd over de effecten van de coronapandemie op onze gemeente. In deze jaarstukken lichten we per begrotingsprogramma de gevolgen in 2020 voor beleid, uitvoering en financiën toe. Hoewel het beschikbaar komen van vaccins aanleiding geeft tot optimisme, zullen de gevolgen van deze uitbraak ook op de langere termijn hun uitwerking houden. In welke mate is nog niet te voorspellen. We blijven ons inzetten om onze inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven daar waar mogelijk te blijven ondersteunen.
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
Door de uitbraak van corona hebben we onze werkwijze aangepast. Het afgelopen jaar hebben we volop ervaring opgedaan met digitale vormen van participatie en communicatie en zo hebben we veel inwoners en ondernemers weten te bereiken. Verder hebben we als collegeleden regelmatig contact gezocht met ondernemers en instellingen om te informeren hoe het gaat en welke behoefte er was aan ondersteuning. Met onze digitale wijkbezoeken spraken we met inwoners over de gang van zaken in hun wijk. We zien dat via de digitale participatie een andere doelgroep wordt bereikt en ook als de coronapandemie achter ons ligt blijven we inzetten op zowel fysieke als digitale participatie.
Financiële situatie Bij de start van het begrotingsjaar 2020 stonden we als gemeente onder preventief toezicht van de provincie. De structurele inkomsten en uitgaven in onze begroting 2020 en de meerjarenprognose 2021-2023 waren niet met elkaar in evenwicht, met name door ontoereikende vergoedingen van het Rijk binnen het Sociaal Domein. Om dit evenwicht te herstellen hebben we in het eerste kwartaal van 2020 het Herstelplan 2020-2024 opgesteld. Met als uitgangspunt het behoud van het sociaal gezicht én financiële ruimte om belangrijke maatschappelijke opgaven te realiseren, hebt u een omvangrijk pakket aan maatregelen vastgesteld. Hiermee realiseren we vanaf 2022 een structureel sluitende begroting.
pagina 4 van 259 252
Voor 2020 en 2021 is in het herstelplan inzet vanuit de algemene reserve voorzien om de nog aanwezige tekorten incidenteel op te vangen. De provincie heeft het herstelplan goedgekeurd en op 26 mei 2020 het preventief toezicht opgeheven. De in het herstelplan opgenomen maatregelen voor 2020 zijn nagenoeg geheel gerealiseerd. Nog tijdens het afronden van het herstelplan brak de coronapandemie uit, met als gevolg nieuwe onzekerheden ten aanzien van onze financiële positie. Gemeenten hebben in 2020 te maken gekregen met achterblijvende inkomsten en hogere uitgaven. Het Rijk heeft hier in samenwerking met medeoverheden adequaat op gereageerd en via het gemeentefonds zijn inmiddels drie compensatiepakketten verdeeld. De financiële gevolgen voor onze gemeente zijn in dit verband vooralsnog beperkt.
Leeswijzer Na dit inleidende hoofdstuk leest u in welke bestuurlijke samenstelling wij het afgelopen jaar hebben gewerkt, inclusief de portefeuilleverdeling. Hierna schetsen we op hoofdlijnen de belangrijkste beleidsmatige ontwikkelingen per programma. Een meer gedetailleerd overzicht van de diverse activiteiten, resultaten en financiële gevolgen vindt u in het jaarverslag. Tot slot lichten we het financieel resultaat en het voorstel tot resultaatbestemming toe.
Wij blijven continu aandacht vragen voor de ontoereikende vergoedingen van het Rijk binnen het Sociaal Domein en de naar onze mening onterechte opschalingskorting. Ook toekomstige nadelige financiële effecten als gevolg van het uitbreken van het coronavirus zijn onderwerp van gesprek met het Rijk.
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
pagina 5 van 259
Jaarstukken 2020 - Hoofdlijnen 2. College van burgemeester en wethouders
Burgemeester Marco Out Conform het Koninklijk Besluit benoeming Assen op 29 september 2020 is de heer Out met ingang van 16 december 2020 herbenoemd tot burgemeester van de gemeente Assen voor een nieuwe periode van 6 jaren. Bestuurlijke coördinatie; Algemeen bestuurlijke en juridische aangelegenheden; Openbare orde en veiligheid; Brandweer, Veiligheidsregio, Politie; Wettelijke taken, burgerzaken; Ambassadeursfunctie, representatie; Dagelijks bestuur SNN; Communicatie; Internationale contacten; Handhaving. Wethouder Harmke Vlieg-Kempe Jeugd en Wmo; Maatschappelijke Opvang; Verslavingszorg en Beschermd Wonen; GGZ, Gezondheid; Verkeer en vervoer; Regio Groningen - Assen; Personeel en Organisatie.
Wethouder Karin Dekker Energietransitie en duurzaamheid; Wonen, volkshuisvesting; Ruimtelijke ordening; Omgevingsvisie; Milieu en RUD; Gaswinning.
Wethouder Mirjam Pauwels Economische zaken; TRZ; Binnenstad en evenementen; Promotie; Deelnemingen, aandeelhouders; Financiën; Grondbedrijf en vastgoed; aanbesteding en inkoop; Drenthe 4.0.
Wethouder Jan Broekema, vanaf 16 januari 2020 Welzijn; Wijken; Overheidsparticipatie; Participatiebeleid inclusief minimabeleid en WSW; Antidiscriminatie & minderheden, inclusief VN-verdrag en sociale inclusie; Inburgering; Schuldhulpverlening/ GKB/armoede; Preventie. Wethouder Bob Bergsma, vanaf 16 januari 2020 Onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt; Sport; Recreatie en toerisme; Cultuur; Groen, grijs en afval (water); Publieke dienstverlening; Bestuurlijke en ambtelijke vernieuwing en deregulering; Informatiemanagement, inclusief ict, digitale overheid en privacy (AVG). Gemeentesecretaris Theo Dijkstra Gemeentesecretaris, eerste strategisch adviseur college van burgemeester en wethouders en algemeen directeur gemeentelijke organisatie.
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
pagina 6 van 259
Jaarstukken 2020 - Hoofdlijnen 3.. Beleidsuitvoering
Samenvatting beleidsuitvoering Via acht programma’s, waarvan zes beleidsinhoudelijk, hebben we gewerkt aan de uitvoering van het bestuursakkoord Sterke wijken in een sterke stad 2020 - 2022. Vanwege de coronapandemie moesten we onze focus verleggen. Desondanks hebben we belangrijke stappen gezet om samen van Assen een mooiere, sterkere, gezondere en toekomstbestendige stad te maken.
Wonen in Assen Hoewel er flink is bijgebouwd blijft de vraag naar woningen groot. Een gevarieerd woningaanbod is van één van de sterke punten van onze stad en de Woonvisie vormt hiervoor de komende jaren het beleidskader. Dit kader is afgerond en uw raad heeft de visie begin 2021 vastgesteld. De energietransitie staat boven aan op de agenda en ons doel voor 2030 is het opwekken van 0,2 TW uur aan hernieuwbare elektriciteit. Met het realiseren van de zonneparken die nu in voorbereiding zijn koersen we daarop aan. Toekomstige wijken leggen we direct aardgasvrij aan. Om verduurzaming betaalbaar te maken voor eigenaren en verhuurders van bestaande woningen werken we stapsgewijs wijkgericht verder aan isolatie en duurzame warmteoplossingen.
Werken in Assen Het Rijk heeft maatregelen genomen om ondernemers te compenseren en ook lokaal hebben we ondersteuning geboden, onder andere via het Drents maatregelenpakket. Het aantal ontslagen, uitkeringen en faillissementen liep nog niet op. Wanneer de rijksmaatregelen vervallen kan echter alsnog een na-ijleffect op de werkgelegenheid zichtbaar worden. Een sterke economische infrastructuur met kansen voor nieuwe en bestaande bedrijven is hiermee nog
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
belangrijker geworden. Na het vaststellen van de economische agenda zijn we in 2020 aan de slag gegaan met de uitvoering. Er liggen mogelijkheden voor waterstof, groene productie en een transformatie binnen het onderwijs. Van innovaties in de zorg verwachten wij een positief effect. De samenwerking in de nieuwe Technologie en Zorg Academie (TZA) is een belangrijk concreet resultaat. Ook over de ontwikkeling van de vrijetijdseconomie hebben ondernemers en overheid afspraken gemaakt. Begin december hebben we in de nieuwe spoortunnel De Maten het lichtkunstwerk Een spoor van Water onthuld. Dit kunstwerk is het symbolische sluitstuk van het grote project FlorijnAs, waarmee we Assen beter bereikbaar hebben gemaakt.
Meedoen in Assen Alle Assenaren doen mee aan de samenleving door werk, onderwijs, vrijwilligerswerk of door actief te zijn in de wijk. Als gemeente ondersteunen we dit waar nodig. De continuïteit van zorg stond in coronatijd centraal. Waar mogelijk verliep dit zoals gebruikelijk en waar nodig is maatwerk geleverd. We investeren in het versterken van onze wijken. Goede samenwerking met Mijn Buurt Assen en het Sociaal Domein stelt Vaart Welzijn in staat dienstverlening doelgericht in te zetten. We zijn erin geslaagd om kosten in het Sociaal Domein terug te dringen. Met aanbieders zijn afspraken gemaakt over kwaliteit, zodat wij onze inwoners goede dienstverlening kunnen blijven bieden. Bij Toegang werken we intensiever samen met buurtteams waardoor de kosten lager zijn. Het afgelopen jaar is een groter beroep gedaan op het Preventiefonds en we verwachten dat meer aandacht voor preventie zal leiden tot minder geïndiceerde zorg.
pagina 7 van 259
Zo’n honderd organisaties hebben zich achter het Sportakkoord geschaard. Dat vormt zo een brede basis om Assenaren meer te laten bewegen en actief te laten werken aan hun gezondheid.
Aantrekkelijk Assen Met de herinrichting van het Koopmansplein ontstaat een aantrekkelijk gebied voor ontspanning en ontmoeting. In het voorjaar heeft uw raad het definitief ontwerp vastgesteld en vervolgens zijn we met de herinrichting begonnen. Gedurende het werk houden we de binnenstad zo toegankelijk en aantrekkelijk mogelijk. Door de coronapandemie konden veel culturele activiteiten niet doorgaan en onze aandacht ging uit naar het bieden van noodsteun aan de cultuursector. Na goedkeuring van de kadernota ‘Assen cultuurt’ hebben we samen met de betrokkenen gewerkt aan het uitvoeringsprogramma. Vanwege de pandemie is daarbij het accent gelegd op 2021. De pandemie had grote impact op het veiligheidsdomein. Vanaf maart 2020 is, zowel bestuurlijk als ambtelijk, intensief inzet gevraagd binnen de Veiligheidsregio Drenthe, het Regionaal Beleidsteam, Regionaal Coördinatieteam, diverse stafsecties en het Veiligheidsberaad. Door de coronamaatregelen zijn de toezichts- en handhavingstaken toegenomen.
Samen werken in Assen
Het is belangrijk dat ons Asser geluid duidelijk doorklinkt in Den Haag en Brussel. We trekken daarbij samen op met de regio of met andere Nederlandse gemeenten. Wethouder Karin Dekker is voorzitter van de G40 Themagroep Duurzaamheid. Vanuit deze rol zit zij ook in de Commissie ‘Economie, Klimaat, Energie en Milieu’ van de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG). Wethouder Mirjam Pauwels is lid van de Commissie Financiën van de Vereniging Nederlandse Gemeenten.
Vastgoed en grondbedrijf Met het opleveren van sporthal Marsdijk hebben we een eerste stap gezet in het verduurzamen van het gemeentelijk Vastgoed. We hebben omkaderd hoe we de komende jaren het gemeentelijk vastgoed verder gaan verduurzamen. We hebben maatregelen genomen om tijdens de coronapandemie veilig gebruik te blijven maken van het gemeentelijk vastgoed. Daarnaast hebben we maatwerk geboden voor het betalen van huur en worden de huurprijzen tot juli 2021 niet geïndexeerd. De uitgifte van bedrijfskavels blijft achter bij de begroting. De belangstelling voor bedrijventerreinen in Assen blijft echter onverminderd aanwezig. De uitgifte van woningbouwkavels verliep beter dan begroot. Met de vaststelling van Kloosterakker is nieuw aanbod voor ongeveer 500 woningen gecreëerd.
We zijn gestart met het opstellen van een visie op inwonersparticipatie. We hebben digitale participatie met succes ingezet en ook als de pandemie achter ons ligt blijven we inzetten op zowel fysieke als digitale participatie. Ook onze dienstverlening hebben we als gevolg van de coronapandemie aangepast. We houden vooral telefonisch en online contact met inwoners. Voor Burgerzaken kunnen inwoners wel op afspraak naar het gemeentehuis komen.
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
pagina 8 van 259
Jaarstukken 2020 - Hoofdlijnen 4.. Financieel resultaat en resultaatbestemming 4.1 Financieel resultaat 2020 ................................................................... Resultaat ................................................................... De uitvoering van de begroting 2020 is afgesloten met een negatief exploitatieresultaat van € 0,1 miljoen. Dit betreft het rekeningresultaat voor resultaatbestemming. Ten opzichte van de begroting ziet dit resultaat er € 5,4 miljoen gunstiger uit. Hierbij moet in aanmerking worden genomen dat de begroting met de vaststelling van het herstelplan sluitend is gemaakt met een onttrekking aan de algemene reserve van € 7,1 miljoen. Het totaalbedrag van het voorstel tot budgetoverheveling bedraagt € 2,6 miljoen. De oorzaak van deze aanzienlijke overheveling is voornamelijk gelegen in de coronapandemie. Als gevolg hiervan is er in diverse programma’s sprake van vertraging in de beleidsuitvoering en is de planning doorgeschoven naar 2021. Indien we rekening houden met de voorgestelde resultaatbestemming van totaal € 2,6 miljoen is het jaar 2020 afgesloten met een negatief resultaat van € 2,7 miljoen. In de voortgangsrapportage was een nadelig resultaat ingeschat van € 4,4 miljoen (inclusief prognose budgetoverheveling).
Het verbeterde resultaat is op hoofdlijn als volgt te verklaren. Naast bovenstaande oorzaak van vertraging in de uitvoering door de coronapandemie (€ 2,6 miljoen V) kunnen verder nog als positieve afwijkingen o.a. genoemd worden: •
•
Extra verkregen middelen uit het gemeentefonds als gevolg van afrekeningen uit voorgaande jaren (€ 1,8 miljoen V). Lager uitvallende financieringslasten als gevolg van dalende rentelasten en een geactualiseerde investeringsplanning (€ 0,7 miljoen V).
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
•
• •
Minder inzet van het gemeentelijk budget voor het onderwijsachterstandenbeleid door een hogere rijksbijdrage (€ 0,7 miljoen V). Incidentele opbrengsten uit de verkoop van vastgoed (€ 0,7 miljoen V). Voordeel in de uitvoering van de WSW (€ 0,6 miljoen V).
Het eindresultaat is negatief beïnvloed door o.a.: •
• •
Stijging van de bijstandslasten in combinatie met een lagere rijksvergoeding voor deze bijstandsuitkeringen (€ 1,4 miljoen N). Extra noodzakelijke toevoeging aan de Appa-voorziening voor (voormalig) collegeleden (€ 0,5 miljoen N). Een negatief resultaat van de GKB door onder meer een getroffen frictievoorziening (€ 0,4 miljoen N).
Financiële impact covid-19 In de inleiding hebben we al aangegeven dat de coronapandemie grote gevolgen heeft voor de samenleving en de economie en dat deze nieuwe onzekerheden bracht ten aanzien van onze financiële positie. We hebben in 2020 te maken gekregen met achterblijvende inkomsten en hogere uitgaven. Het Rijk heeft hier in samenwerking met medeoverheden adequaat op gereageerd en via het gemeentefonds zijn compensatiemiddelen ter beschikking gesteld. De financiële gevolgen zijn hierdoor in 2020 beperkt gebleven. Het totale financiële nadeel (saldo van meer lasten en minder baten) als gevolg van de coronapandemie bedroeg in 2020 totaal € 5,9 miljoen. De hiervoor ontvangen compensatie van het Rijk was totaal € 5,4 miljoen terwijl een bedrag van € 0,3 miljoen kon worden opgevangen binnen de begroting. Dit betekent een nadelig effect door corona van afgerond € 0,2 miljoen, maar door het overhevelen de ontvangen compensatie voor verkiezingskosten voor 2021 van € 0,1 miljoen resteert een totaal nadelig financieel effect door corona van afgerond € 0,3 miljoen. Mogelijk komen we nog in aanmerking
pagina 9 van 259
binnen de Wmo, de Jeugdwet en de Participatiewet. Om toch tot een stabiel structureel begrotingsevenwicht te komen hebben we een omvangrijk maatregelpakket getroffen voor de periode 2020-2023. Het totaal aan maatregelen voor het boekjaar 2020 bedroeg € 6,6 miljoen. Enkele specifieke maatregelen konden door de coronapandemie nog niet worden gerealiseerd, maar de totale bezuinigingsopgave is wel gerealiseerd.
voor een aanvullende vergoeding voor inkomstenderving in 2020. Op basis van de door de gemeenten ingediende jaarrekeningen beoordeelt het Rijk in hoeverre gemeenten extra gecompenseerd gaan worden voor de nog resterende gederfde inkomsten. Aangezien over toekomstige financiële effecten nog geen goede indicatie kan worden gegeven houden we in ons weerstandsvermogen 1% van ons begrotingstotaal aan als coronarisico zijnde € 3,2 miljoen.
Uitvoering ambities bestuursakkoord ‘Sterke wijken in een sterke stad’
Verderop in deze jaarrekening treft u in een extra corona paragraaf een samenvatting van de gevolgen van de coronapandemie voor onze gemeente met een nadere toelichting aan. Ook is daarin een totaaloverzicht van de financiële afwijkingen te vinden inclusief de ontvangen compensatie van het Rijk. Daarnaast hebben we in de programma’s een overzicht van de financiële afwijkingen als gevolg van covid-19 opgenomen.
In 2020 bedroeg het totaal aan geraamde ambitiemiddelen € 3,9 miljoen (inclusief een overheveling van middelen uit 2019 van € 0,5 miljoen). De ambities uit het bestuursakkoord worden gefinancierd vanuit de incidentele ruimte en de algemene reserve. Totaal is een bedrag van € 2,1 miljoen van deze middelen uitgegeven in 2020. Een budget van € 1,8 miljoen is dus (nog) niet tot besteding gekomen en heeft niet tot een onttrekking van de algemene reserve geleid. Van de resterende ambitiemiddelen blijft vanuit de algemene reserve beschikbaar voor uitvoering in 2021 een bedrag van € 1,0 miljoen.
Realisatie maatregelen herstelplan De gemeente Assen ontvangt structureel te weinig middelen van het Rijk voor de uitvoering van de taken
Tabel 1. Resultaat programma’s na resultaatbestemming Resultaat
(bedragen x € 1.000)
Begroting na wijziging
Voortgangsrapportage
Jaarrekening
-5.507
-3.262
-105
- budgetoverheveling
0
-1.092
-2.576
- toevoeging aan reserves
0
0
0
-5.507*
-4.354
-2.681
Exploitatieresultaat Voorstel resultaatbestemming:
Resultaat na resultaatbestemming
*De begroting is met de vaststelling van het herstelplan sluitend gemaakt met een onttrekking aan de reserve van € 7.073
Algemene reserve Het eindresultaat van de jaarrekening wordt verrekend met de algemene reserve.
De eindcijfers hebben het volgende effect op de ontwikkeling van de algemene reserve:
Tabel 2. Stand algemene reserve
(bedragen x € 1.000) Begroting na wijziging
Jaarrekening
Stand algemene reserve 1-1-2020
20.891
20.891
- via begroting en voortgangsrapportage vastgestelde mutaties
10.135
9.702
- inzet ten behoeve van tijdgebonden ambities bestuursakkoord
-2.605
-779
- dekking incidenteel exploitatietekort 2020
-5.507
-105
Stand algemene reserve 31-12-2020
22.915
29.709
- voorstel budgetoverheveling 2020-2021
0
-2.576
- overheveling resterende ambitiemiddelen 2020 naar 2021
0
-1.013
22.915
26.120
Omschrijving
Voorstel resultaatbestemming 2020:
Stand algemene reserve na voorstel resultaatbestemming
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
pagina 10 van 259
4.2 Resultaten per programma Zoals aangegeven is de uitvoering van de begroting 2020 afgesloten met een negatief exploitatieresultaat van € 0,1 miljoen. Rekening houdend met de voorgestelde resultaatbestemming is het jaar afgesloten met een negatief resultaat van € 2,7 miljoen. In de begroting is rekening gehouden met een negatief exploitatieresultaat van € 5,5 miljoen.
De uitvoering van de programmabegroting heeft zich dus, rekening houdend met de resultaatbestemming, binnen de door de raad vastgestelde financiële kaders voltrokken. De resultaten van de programma’s in 2020 zien er, afgezet tegen de begroting enerzijds en de prognoses in de voortgangsrapportage anderzijds, als volgt uit:
Tabel 3. Resultaat Programma’s
(bedragen x € 1.000)
Programma's
Primaire begroting
Begroting na wijziging
Prognose voortgangs rap.
Rekening 2020
Wonen in Assen
-1.436
-1.723
-1.049
Werken in Assen
-26.779
-28.446
Meedoen in Assen
-109.759
Aantrekkelijk Assen Samen werken aan Assen
Afwijking regulier V/N
corona V/N
-580
1.527
V
-384
N
-28.106
-26.775
343
V
1.328
V
-115.387
-115.043
-114.153
2.281
V
-1.047
N
-13.912
-15.506
-14.309
-13.574
263
V
1.670
V
-3.254
-3.719
-3.728
-4.291
-532
N
-40
N
Bedrijfsvoering
-48.529
-49.373
-49.315
-50.232
-343
N
-517
N
Vastgoed en Grondbedrijf
-11.580
-11.992
-11.243
-10.533
2.124
V
-665
N
-215.249 -226.146
-222.793
-220.139
5.663
V
345
V
Resultaat Programma's Algemeen financieel beleid Onvoorzien/incidenteel Belastingheffing Financiering/Belegging
-485
-49
-158
0
49
V
0
17.931
19.651
19.363
19.441
21
V
-231
N
4.202
4.202
3.655
3.810
-392
N
0
181.741
191.182
190.270
192.356
1.724
V
-550
Heffing vennootschapsbelasting
-30
-50
-55
32
82
V
0
Overige alg. dekkingsmiddelen
1.205
1.528
1.422
1.583
-234
N
290
Reserves en voorzieningen
1.306
3.256
4.148
2.103
-1.154
N
0
Resultaat renteverdeling
920
920
885
708
-212
N
0
206.790
220.639
219.530
220.034
-114
N
-491
N
8.459
5.507*
3.262
105
5.548
V
-146
N
Gemeentefonds
Resultaat alg. financieel beleid Saldo begroting / rekening: onttrekking alg. reserve
N V
*De begroting is met de vaststelling van het herstelplan sluitend gemaakt met een onttrekking aan de reserve van € 7.073
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
pagina 11 van 259
4.3 Resultaatbepalende factoren Onderstaande ontwikkelingen hebben het rekeningresultaat 2020 in belangrijke mate beïnvloed. In de afzonderlijke programma’s zijn de afwijkingen ten opzichte van de begroting meer in detail opgenomen.
............................. Positieve afwijkingen ten opzichte van de begroting ............................. Restantbudgetten met uitvoering in 2021, € 2,6 miljoen V Betreft restantbudgetten uit de programmabegroting 2020 die voor verdere beleidsuitvoering en beleidsrealisatie naar de begroting 2021 dienen te worden overgeheveld. Wij hebben uw raad over de aard en omvang van deze (restant)budgetten per brief op 11 februari 2021 geïnformeerd. De oorzaak is voornamelijk gelegen in de corona pandemie. Als gevolg hiervan is er in diverse programma’s sprake van vertraging in de beleidsuitvoering en is de planning doorgeschoven naar 2021. Afrekeningen voorgaande jaren, € 2,0 miljoen V Voor de jaren 2018 en 2019 hebben zich nog mutaties voorgedaan in het gemeentefonds die geleidt hebben tot een totale na-uitkering van € 1,3 miljoen. Verder zijn in 2020 van de belastingdienst definitieve aanslagen ontvangen over de jaren 2014 tot en met 2018. Deze hebben onder andere betrekking op het toepassen van het sportbesluit voor de gemeentelijke binnensportaccommodaties en MFA’s. Daarnaast is van de belastingdienst ook een teruggave vennootschapsbelasting 2018 ontvangen. Totaal werd € 0,7 miljoen terugontvangen van de belastingdienst. Minder zorguitgaven jeugdhulp, € 1,6 miljoen V Zowel de kosten voor ambulante jeugdhulp als jeugdhulp met verblijf zijn lager uitgevallen.
Dit zijn de effecten van de nieuwe inkoop en het programma dat is ingezet voor transformatie en kostenbeheersing binnen het sociaal domein. Door een omzetting van jeugdzorgcliënten naar de Wlz, regie op verwijzing door gecertificeerde Instellingen en herinrichting van de dagbesteding kon een besparing worden gerealiseerd. Uitvoering lokaal onderwijs, € 0,7 miljoen V Er is sprake van een onderbesteding in de beschikbare budgetten voor de uitvoering van het lokaal onderwijs. Dit betreft deels het gemeentelijk budget voor het onderwijsachterstandenbeleid (OAB).
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
Zoals bekend is de rijksbijdrage OAB in 2019 aanzienlijk gestegen, waardoor de inzet van het gemeentelijke budget achterwege kon blijven. Sommige activiteiten hebben door corona niet of in mindere mate plaatsgevonden. Ook is de beleidsnotitie onderwijsachterstanden pas halverwege 2020 vastgesteld, waardoor de implementatie vertraging heeft opgelopen. WSW, € 0,7 miljoen V Ten opzichte van de begroting is de reguliere WSW-uitkering van het Rijk € 0,5 miljoen hoger uitgekomen. Daarnaast zijn de loonkosten van de medewerkers met een SW-indicatie is € 0,2 miljoen lager uitgekomen. Dit is vooral gelegen in het feit dat de SW-populatie (gemeten in arbeidsjaren) sterker daalt dan begroot. Financieringslasten, € 0,5 miljoen V De financieringslasten vallen lager uit als gevolg van het aantrekken van laagrentende leningen en een geactualiseerde investeringsplanning. Daarnaast laat de ontwikkeling van de gemeentelijke reservepositie ten opzichte van de in de begroting opgenomen basis een iets gunstiger beeld zien. Dit heeft geleid tot een lager beroep op externe financieringsbronnen. Vertraging in projecten groot onderhoud, € 0,5 miljoen V Door met name een langere voorbereiding als gevolg van Pfas is er sprake van vertraging in groot onderhoud van wegen. De betreffende projecten lopen door in 2021.
Lagere organisatiekosten WPDA, € 0,5 miljoen V De totale bedrijfsvoeringskosten van het WPDA zijn lager uitgevallen dan begroot. Dit voordeel is mede te danken aan de uitvoering van de TOZO-regeling. Het Rijk vergoedt een vast bedrag per TOZO aanvraag en het WPDA heeft door een efficiënte uitvoering hier op kunnen besparen.
pagina 12 van 259
Meeropbrengst bouwleges, € 0,4 miljoen V In 2020 zijn vergunningen verleend voor een aantal grote projecten: het Wilhelmina Ziekenhuis Assen (WZA), Diepstroeten, Binnenstad en nieuwbouw projecten van Actium. Deze projecten hebben voor extra inkomsten van bouwleges gezorgd. Uitvoeringsprogramma Mobiliteit, € 0,3 miljoen V De realisatie van het uitvoeringsprogramma Mobiliteit loopt over meerdere jaren. Het grootste deel zal in 2021 en 2022 worden uitgevoerd, waardoor een deel van het beschikbare budget voor 2020 is vrijgevallen.
Opbrengsten verkoop Vastgoed, € 0,3 miljoen V Een aantal verkopen van gemeentelijk vastgoed (waaronder Beilerstraat 32) hebben een incidenteel voordeel opgeleverd. Ook was sprake van een positief resultaat op de afwikkeling van de verkoop en nieuwbouw de Dissel. Gemeentefonds, € 0,3 miljoen V In het kader van de coronapandemie en de financiële positie van gemeenten is besloten om de ontwikkelingen in het accres voor 2020 en 2021 te bevriezen waardoor sprake is van een hogere uitkering uit het Gemeentefonds.
............................ Negatieve afwijkingen ten opzichte van de begroting ............................ Beschermd wonen, € 1,4 miljoen N De lasten van beschermd wonen zijn met 9% gestegen door hogere tarieven en de autonome groei van de vraag die we de laatste jaren zien. De totale lasten zijn echter lager dan de ontvangen rijksbijdrage voor beschermd wonen, maar hier was in de begroting reeds rekening mee gehouden. BUIG, € 1,1 miljoen N Het nadeel op de BUIG is een combinatie van een lagere rijksvergoeding en een stijging van de bijstandslasten. De reguliere BUIG uitkering van het Rijk is € 0,8 miljoen lager uitgekomen dan begroot. Eerder in 2020 leek de uitkering nog veel lager uit te komen, maar uiteindelijk is bij de definitieve afrekening in september de uitkering fors opwaarts bijgesteld. Daarbovenop kwam nog een coronacompensatie van € 0,8 miljoen. De bijstandslasten zijn daarentegen gestegen met € 0,3 miljoen. Omdat het aantal bijstandsuitkeringen ultimo 2020 lager lag dan aan het begin van het jaar is de stijging van de bijstandslasten niet aangemerkt als corona-gerelateerd. Zonder corona zou het aantal uitkeringen nog eens circa 62 lager hebben gelegen, maar het negatieve effect hiervan is gecompenseerd door de ontvangen coronacompensatie. De verklaring voor de hogere bijstandslasten ligt voornamelijk in de gestegen prijs per uitkering.
Appa-voorziening (voormalig) collegeleden, € 0,5 miljoen N De APPA-pensioenvoorziening voor (voormalig) collegeleden moest verhoogd worden als gevolg van de lage rentestand en door een toename van het aantal rechthebbenden als gevolg van de personele wisselingen en uitbreiding van het college.
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
Frictiekosten en negatief resultaat GKB, € 0,5 miljoen N De GKB heeft voorgesteld een eenmalige voorziening te vormen voor verwachte frictiekosten de komende twee jaar. Dit vloeit voort uit de opdracht aan de GKB om de personeelskosten in lijn te brengen met de meerjarenbegroting rekening houdend met alle ontwikkelingen die rondom de GKB spelen. Het Asser aandeel in deze frictievoorziening bedraagt € 0,3 miljoen. Verder is sprake van een negatief resultaat van de GKB over 2020. Een deel van dit verlies wordt verklaard door de corona impact, maar € 0,2 miljoen betreft een nadelig resultaat op de reguliere uitvoering. Zorgvernieuwingsprojecten, € 0,4 miljoen N Deze overschrijding wordt veroorzaakt door de uitgaven voor de Cityline. De Cityline wordt voor het grootste gedeelte gefinancierd vanuit de rijksmiddelen Wmo. Doordat de rijksmiddelen Wmo niet (meer) toereikend zijn voor de uitvoering van de Wmo zorgen de lasten van de Cityline nu voor een nadeel in de jaarrekening. Projectmatige onderdekking bedrijfsvoeringskosten, € 0,4 miljoen N Doordat in de begroting 2020 nog geen budget beschikbaar is voor het opstarten van opgaven/dossiers veroorzaakt de voorbereidingsfase van projecten een onderdekking in de bedrijfsvoeringskosten. Vanaf de begroting 2021 is een budget van € 375.000 gereserveerd voor deze voorbereidingsfase van projecten.
Een andere oorzaak is dat door de coronapandemie de projectuitvoering vertraging heeft opgelopen en dat daardoor de projectdekking ook achterblijft. Dit negatieve effect is ook meegenomen bij de afwijkingen als gevolg van corona.
pagina 13 van 259
Grafiek grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2020 (bedragen in € x miljoen) Extra middelen gemeentefonds 0,31 Opbrengsten uit verkoop van gemeentelijk vastgoed 0,34 Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 0,34 Opbrengst bouwleges 0,39 Lagere organisatiekosten WPDA 0,47 Vertraging in projecten groot onderhoud 0,50 Financieringslasten 0,53 Uitvoering WSW 0,66 Uitvoering lokaal onderwijs (VVE / OAB) 0,66 Zorguitgaven jeugdhulp 1,61 Afrekeningen voorgaande jaren 1,99 Restantbudgetten met uitvoering in 2021 2,58 -1,42 Beschermd wonen -1,12 BUIG-uitkering en bijstandslasten -0,46 Frictiekosten en negatief resultaat GKB -0,46 APPA-voorziening collegeleden -0,44 Zorgvernieuwingsprojecten -0,35 Projectmatige onderdekking bedrijfsvoering -1,50
-0,50
0,50
1,50
2,50
............................................................ Grondexploitatie ............................................................ De opbrengsten uit grondverkoop bedragen € 5,2 miljoen. In de jaarrekening heeft dit echter geen direct effect op het resultaat aangezien de productiekosten (bouw- en woonrijp maken en planontwikkeling) en verkoopopbrengsten per saldo worden gemuteerd op de boekwaarde. Op de complexen Hoekbree, Noorderpark en Kloosterveen 2012 heeft tussentijdse winstneming plaatsgevonden van in totaal € 1,2 miljoen. Deze tussentijdse winstneming is bepaald volgens de methode percentage of completion (POC) die sinds een aantal jaren door de BBV-regelgeving verplicht is gesteld. Hierbij wordt bij een voordelig resultaat naar rato van gerealiseerde kosten en opbrengsten, onder aftrek van een risicobedrag, tussentijds winst genomen, ongeacht de boekwaarde. De voorziening correctie voorraadwaarde is verhoogd met € 0,7 miljoen. Dit als gevolg van het jaarlijks verhogen naar uiteindelijk de eindwaarde van nadelige exploitaties en als gevolg van gerealiseerde kosten op strategische gronden.
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
In het kader van het Herstelplan 2020 is € 1,0 miljoen onttrokken als bijdrage in het Investeringsfonds. Het jaarresultaat voor bestemming bedraagt € 0,02 miljoen voordelig. Met de vaststelling van de jaarrekening wordt het resultaat overeenkomstig de financiële grondslagen verrekend met de betreffende bestemmingsreserves binnen het grondbedrijf. Aangezien de weerstandsreserve met € 0,9 miljoen toeneemt als gevolg van de vaststelling van de grondexploitatie Kloosterakker (toename exploitatiegebied), bedraagt de onttrekking aan de algemene reserve grondexploitaties € 0,9 miljoen. Bovenstaande wordt geconsolideerd op het beleidsproduct bouwgrondexploitatie, conform de voorschriften in het BBV. Als gevolg van de verrekening met de grondbedrijfreserves is geen sprake van effect op het rekeningresultaat van de algemene dienst. Voor een toelichting op het verloop van de grondexploitatie verwijzen wij naar de paragraaf Grondbeleid
pagina 14 van 259
.......................... Afwijkingen ten opzichte van de voortgangsrapportage .......................... In de Voortgangsrapportage werd een eindresultaat geprognosticeerd dat er € 2,2 miljoen gunstiger uitzag dan het negatieve resultaat van € 5,5 miljoen uit de met het herstelplan vastgestelde begroting. Daarmee resteerde een negatief resultaat van € 3,3 miljoen. Het eindresultaat van de jaarrekening komt uit op negatief saldo van € 0,1 miljoen. Een verbetering derhalve met € 3,2 miljoen. Hierbij dient wel rekening te worden gehouden met het feit dat de voorgestelde budgetoverheveling van € 2,6 miljoen aanzienlijk hoger is dan de inschatting bij de Voortgangsrapportage (€ 1,1 miljoen). Deze
toename is voornamelijk veroorzaakt door de coronapandemie. Als gevolg hiervan is er in diverse programma’s sprake van vertraging in de beleidsuitvoering en is de planning doorgeschoven naar 2021. Rekening houdend met de voorgestelde resultaatbestemming is sprake van een € 1,7 miljoen hoger resultaat als voorzien was bij de afgegeven eindejaarsprognose in de voortgangsrapportage met grotendeels incidentele oorzaken. In de afzonderlijke programma’s worden de belangrijkste afwijkingen verder toegelicht.
Tabel 3. Analyse rekeningresultaat 2020 Afwijking ten opzichte van de programmabegroting en prognose voortgangsrapportage Bijgestelde Programmabegroting 2020
Afwijking van Programmabegroting in Voortgangsrapportage
Afwijking van Programmabegroting in resultaat Jaarrekening
Verschil tussen resultaat Jaarrekening en prognose Voortgangsrapportage
-5.507
2.245
5.402
3.157
- budgetoverheveling
0
-1.092
-2.576
-1.484
- toevoeging aan reserves
0
0
0
0
Rekeningresultaat na resultaatbestemming
-5.507*
1.153
2.826
1.673
Resultaat
Exploitatieresultaat Voorstel resultaatbestemming:
*De begroting is met de vaststelling van het herstelplan sluitend gemaakt met een onttrekking aan de reserve van € 7.073
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
pagina 15 van 259
4.4 Inkomsten en uitgaven 2020
inkomsten € 366,8 miljoen
uitgaven € 359,9 miljoen
Gemeentefonds € 197,4
Meedoen in Assen € 124,6
Doeluitkering € 53,9
Werken in Assen € 78,2
Reserves en voorzieningen € 34,8
Bedrijfsvoering € 58,5
Belastingen € 35,9
Vastgoed en Grondbedrijf € 31,9
Huren en pachten € 14,3
Wonen in Assen € 21,6
Grondexploitatie en projecten € 16,2
Algemeen financieel beleid € 21,3
Overige inkomsten € 6,7
Aantrekkelijk Assen € 18,7
Dividend, aandelen en rente € 4,6
Samen werken aan Assen € 5,0
Eigen bijdragen burgers € 3,0
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
pagina 16 van 259
4.5 Resultaatbestemming 2020 Het resultaat van de jaarrekening 2020, rekening houdend met de op grond van aanvaard beleid en besluitvorming vastliggende stortingen en onttrekkingen aan reserves, bedraagt in totaal € 0,1 miljoen nadelig.
Tabel 4. Resultaatbestemming 2020 Omschrijving
bedrag
Saldo van baten en lasten 2020
-4.734
Stortingen en onttrekkingen aan reserves conform besluitvorming en aanvaard beleid
4.629
Gerealiseerde resultaat 2020
-105
Storting in de reserve jaarovergang 2020-2021 (budgetoverheveling)
-2.576
Storting middelen reserves Resultaat 2020 na voorstel resultaatbestemming
0 -2.681
...................................... Vorming reserve jaarovergang 2020-2021 ...................................... Met uw raad is afgesproken om de niet bestede budgetten eerst te laten vrijvallen ten gunste van het resultaat. Vervolgens hebben wij geïnventariseerd welke van die budgetten in 2021 beschikbaar moeten blijven. Wij zijn daarbij uitgekomen op een bedrag van afgerond € 2,6 miljoen.
Over de uitkomsten van de inventarisatie en de aard en omvang van de daarin opgenomen (restant)budgetten hebben wij uw raad per brief op 11 februari 2021 geïnformeerd. Ten laste van het rekeningresultaat 2020 zal voor een bedrag van € 2,6 miljoen de ‘reserve jaarovergang 2020-2021’ worden gevormd. Dit is conform de afspraken in de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
..................................................Gerealiseerde resultaat 2020 .................................................. Het resterende tekort ad € 2,7 miljoen wordt conform de afspraken ten laste van de algemene reserve gebracht.
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
pagina 17 van 259
Jaarverslag 2020 Programmaverantwoording 1. Wonen in Assen
Verdeling van inkomsten en uitgaven
inkomsten € 21,0 miljoen
uitgaven € 21,6 miljoen
Belastingen 13.806
Openbare ruimte 12.461
Overige inkomsten 3.885
Duurzaamheid 6.362
Reserves en voorzieningen 2.327
Woningbouw/woonplan 2.050
Grondexploitatie en projecten 697
Bereikbaarheid, verkeer en vervoer 748
Doeluitkering 327
(Bedragen legenda in € x 1.000) Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
pagina 18 van 259
Jaarverslag 2020 Programmaverantwoording 1. Wonen in Assen
Tabel resultaat programma Wonen in Assen
(bedragen x € 1.000)
Primaire begroting 2020
Bijgestelde begroting 2020
Jaarrekening 2020
Saldo
V/N
Lasten
24.833
21.746
21.211
535
V
Baten
18.933
19.115
19.661
546
V
Saldo van lasten en baten
-5.900
-2.631
-1.550
1.081
V
Mutatie reserves
4.464
908
970
63
V
-1.436
-1.723
-580
1.143
V
Lasten / Baten
Resultaat
............................................ Samenvatting ........................................... Het verslagjaar 2020 stond in het teken van de voorbereiding van twee belangrijke documenten, zodat we deze in 2021 ter besluitvorming aan uw raad kunnen voorleggen: de Omgevingsvisie en de Woonvisie. Zij geven richting aan hoe wij aan de belangrijke fysieke en sociale opgaven werken, die ontstaan door de grote maatschappelijke veranderingen, zoals vergrijzing, veranderingen in de zorg, verduurzaming, energietransitie en klimaatadaptatie. In de Woonvisie hebben we aandacht voor wonen met zorg. Daarnaast hebben wij verder gewerkt aan de binnenstadvisie, de Regionale Energietransitie (RES), de transitievisie warmte en de wijkvisie voor De Lariks, in samenhang met het aardgasvrij maken. Deze beleidsplannen vormen, net als de Woonvisie, een uitwerking van de Omgevingsvisie. Regionaal hebben wij samengewerkt aan de verstedelijkingsstrategie voor de Regio Groningen Assen (RGA) en de Omgevingsagenda Noord. Al deze beleidsstukken worden in de tijd gezien parallel opgesteld en in de eerste helft van 2021 ter besluitvorming aan uw raad aangeboden.
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
pagina 19 van 259
Beleidsthema 1. Woningbouw en woonplan
.................................... Wat willen we bereiken? ................................... Assen moet een plek zijn waar het fijn is om te wonen. Met voldoende betaalbare woningen voor alle leeftijden en beurzen. In aantrekkelijke, goed onderhouden wijken en in een levendige, groene binnenstad. Het behoud van de kwaliteit van de bestaande stad is de basisopgave vanuit de Woonvisie 2016. Borgen - en waar mogelijk verbeteren - van die kwaliteit voor de toekomst is onze ambitie.
Wij zijn trots op onze stad. Assen is als Drentse hoofdstad een belangrijk regionaal centrum. We vervullen een belangrijke functie in de regio. Daarin hebben we, met name op het gebied van wonen en economie, aanvullende kwaliteiten op de stad Groningen. Gevarieerde wijken en een compleet woningaanbod maken Assen tot een aantrekkelijke woonstad voor uiteenlopende groepen.
We stemmen de woonvraag en het woningaanbod op elkaar af, onderzoeken de wensen naar nieuwe woonvormen en bevorderen dat Assenaren een passende woning kunnen vinden.
Het groeiend aantal inwoners vindt een prettig woonklimaat in bestaande én in nieuwe buurten. Die laatste worden met name in Kloosterveen en het Centrum ontwikkeld.
We willen meer verschillende soorten woningen toestaan en hier flexibel mee omgaan.
Wijken in Assen zijn veilig, compact en overzichtelijk.
Wijken vormen de pijlers van de stad.
Voor nieuwe woongebieden streven we naar 30 % sociale woningbouw.
In de nieuwbouw is duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt. De nieuwe buurt Het Havenkwartier biedt ruimte aan experimenten met onder andere circulair bouwen. Het Havenkwartier is één van de entreepoorten van onze mooie stad, met horeca en kleinschalige, in het gebied passende, recreatieve en toeristische bedrijvigheid. We continueren de samenwerking met Mijn Buurt Assen. Actium investeert fors in renovatie en duurzaamheid van haar woningbezit. Als gemeente dragen we bij aan een fysieke verbetering van de openbare ruimte in Assen Oost, Lariks en Oude Molenbuurt. Er ligt een stevige investeringsopgave voor de huidige en toekomstige plannen. Bij het uitwerken van deze plannen betrekken we actief onze inwoners, waarbij we vanuit de gemeente sturen op een gezonde balans tussen ambitie, wensen en kaders.
.................. Wat hebben we hiervoor gedaan in 2020? .................. Nieuwe Woonvisie voorbereid Het afgelopen jaar heeft KAW Architecten en Adviseurs gewerkt aan de nieuwe Woonvisie op basis van het woningmarktonderzoek 2019, een korte internetenquête onder Assenaren en interviews met interne en externe professionals. De nieuwe Woonvisie heeft een nauwe relatie met de nieuwe Omgevingsvisie en daarom lopen beide visietrajecten parallel aan elkaar. De planning voor de Woonvisie is gericht op een inspraakronde in maart en besluitvorming door uw raad in april 2021. In de Woonvisie hebben we aandacht voor wonen met zorg. Het gaat om de opgaven voor passend wonen voor
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
ouderen en het ontwikkelen van tussenvormen van wonen voor kwetsbare inwoners, met begeleiding.
Assense woningvoorraad + 384 woningen Afgelopen jaar werden door nieuwbouw 369 woningen opgeleverd, waarvan 195 huur- en 174 koopwoningen. Daarnaast werden 93 woningen aan de Assense woningvoorraad toegevoegd door transformatie (verbouw) van bestaande panden. Anderzijds werden 63 woningen gesloopt, waaronder 60 sociale huurwoningen van Actium in verband met
pagina 20 van 259
herstructureringsactiviteiten. Daarnaast verloren 15 woningen hun woonfunctie. Per saldo groeide de Assense woningvoorraad met 384 woningen.
•
We hebben voor 258 woningen bouwvergunning verleend (nieuwbouw en transformatie), waarvan 176 huuren 72 koopwoningen. Eind 2020 zaten nog 287 vergunde woningen in de ‘pijplijn’, waarvan er 235 in aanbouw zijn.
•
Bevolkingsontwikkeling + 234 inwoners
•
Het aantal inwoners in Assen groeide per saldo met 234 personen. Er was voor het vijfde achtereenvolgende jaar sprake van een positief migratiesaldo. Er kwamen per saldo 265 nieuwe inwoners bij als resultaat van vestiging en vertrek. De totale bevolkingsgroei werd enigszins getemperd door een zogenoemde negatieve natuurlijke aanwas. Er zijn in Assen in 2020 31 inwoners meer overleden dan dat er door geboorte zijn bijgekomen.
Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en invoering BENG (Bijna Energie Neutrale Gebouwen) De invoering van de Wkb is uitgesteld naar 1 januari 2022 en de BENG naar 1 januari 2021. We hebben een deel van de interne implementatie van deze nieuwe wetgeving voorbereid. Dit vraagt om aanpassingen van werkprocessen en ict, die we in 2021 zullen uitvoeren. We hebben voor opleidingen en trainingen voor een deel gebruik gemaakt van het opleidingsbudget. In 2021 gaan we verder met opleiden, trainen en voeren we pilots uit met externe kwaliteitsborging. De legesverordening passen we in 2021 aan zodat deze voldoet aan de nieuwe wetgeving en dan stellen we ook het communicatieplan op.
Prestatieafspraken woningcorporaties We hebben prestatieafspraken gemaakt met de woningcorporaties Actium, Omnia, Woonconcept, Woonservice en Woonzorg Nederland en met hun huurdersorganisaties. De belangrijkste afspraken zijn: •
Op basis van de nieuwe Woonvisie maken we nieuwe meerjarige raamwerkafspraken voor de periode 2021 tot en met 2025. Onze insteek hierbij is het maken van gezamenlijke meerjarige raamwerkafspraken met de vier woningcorporaties Omnia, Woonconcept, Woonservice en Woonzorg Nederland en hun huurdersorganisaties.
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
Gemeente Assen en Actium zoeken naar aanleiding van de gestegen bouwkosten gezamenlijk naar mogelijkheden om sociale woningbouw (financieel) mogelijk te maken. Gemeente Assen en Actium vormen samen met woningcorporatie Woonservice een ‘taskforce sociale woningbouw’. De taskforce dient te zorgen dat voldoende locaties voor sociale woningbouw beschikbaar komen. We zetten in op realisatie van sociale huurwoningen bij nieuwe woningbouwinitiatieven, waarbij een aandeel van tenminste dertig procent sociale huurwoningen ons uitgangspunt is.
Sociale huur: tekort aan betaalbare huurwoningen deels ingelopen Door woningcorporatie Actium zijn enerzijds 150 sociale huurwoningen opgeleverd door nieuwbouw, anderzijds zijn ook 60 woningen gesloopt en 22 woningen verkocht. Actium voegde per saldo 68 sociale huurwoningen toe. Door particuliere verhuurders zijn 49 woningen met een sociale huurprijs toegevoegd, met name door transformatie van bestaande (kantoor)panden. In totaal zijn dus 117 woningen met een sociale huurprijs aan de woningvoorraad toegevoegd. Daarmee hebben we een stap gezet om het tekort aan betaalbare huurwoningen voor een deel in te lopen.
Achterstand in huisvesting statushouders Assen had vorig jaar een netto taakstelling van 44 te huisvesten statushouders. Uiteindelijk hebben we 29 statushouders gehuisvest, 15 minder dan de taakstelling. De achterstand bij de huisvesting van statushouders is veroorzaakt door een combinatie van te late koppeling van statushouders aan de gemeente door het COA en de covid-19-lockdown in maart en december. Tijdens de lockdown kon Vluchtelingenwerk niet de noodzakelijke begeleiding geven bij de huisvesting. Vlak voor de tweede lockdown in december werd bovendien een aantal medewerkers besmet met corona, waardoor alle medewerkers in quarantaine moesten. Tien van de twaalf Drentse gemeenten sloten het jaar af met een achterstand in de huisvesting van statushouders.
pagina 21 van 259
Belangstelling voor tiny houses
Voortgang ontwikkeling Havenkwartier
Aan het begin van het jaar hebben wij voor alle belangstellenden een informatieavond georganiseerd over het bouwen van een tiny house in Assen. Daarna hebben wij tijdens twee vervolgsessies ingezoomd op de pilot-locaties aan de Groene Dijk en Witterhoofdweg. Er is genoeg belangstelling om samen met een kleine groep geïnteresseerden de realisatie van tiny houses op deze locaties verder te onderzoeken en we vervolgen het proces.
Conform uw raadsbesluit en voorbereidingskrediet uit september 2019, hebben we een vervolg gegeven aan de actualisering van het Masterplan Havenkade. Eind 2019 en de eerste helft van 2020 hebben wij de basisvoorwaarden voor een succesvolle gebiedsontwikkeling onderzocht en hebben wij nader onderzoek verricht naar technische, financiële en procedurele randvoorwaarden en mogelijkheden. Na de zomer van 2020 hebben wij de actualisatiewerkzaamheden afgestemd op de procedure van de subsidieaanvraag Woningbouwimpuls. In dat kader is het opstellen van het stedenbouwkundig masterplan en een voorlopige gebiedsbegroting opgepakt, om zo begin 2021 tot definitieve voorstellen te komen voor de vervolg-aanpak van de Havenkwartierontwikkeling. Wij hebben daarbij op visie- en uitvoeringsniveau samenhang aangebracht met de verdere uitwerking van de Binnenstadsvisie.
Gewenste locatie Knarrenhof niet beschikbaar In de eerste helft van 2020 hebben we samen met de organisatie Knarrenhof gezocht naar bouwmogelijkheden binnen onze gemeente. Helaas voldeed geen van de locaties aan de behoeften van de Knarrenhof, of was de gewenste locatie niet beschikbaar.
Starters- en Verzilverleningen toegekend Er werden 17 startersleningen aangevraagd en toegekend voor een bedrag van in totaal € 0,46 miljoen. Daarmee is driekwart van het budget van € 0,62 miljoen benut. Voor 2021 vullen we het beschikbare budget weer met € 0,5 miljoen aan. Er werd aan het eind van het jaar 1 verzilverlening aangevraagd. Deze nemen we in 2021 in behandeling.
Voortvarende ontwikkeling Veemarkt- en Acmesa-terrein Veemarktterrein: De eerste 14 van de 27 woningen zijn opgeleverd en bewoond. De andere 13 worden in april opgeleverd. De verkoop van de tweede fase is voorspoedig verlopen. Alle 14 woningen in deze fase zijn verkocht. 15 nog te bouwen stadswoningen worden aangeboden in de commerciële verhuur. Acmesa-terrein: Eind februari 2020 hebben we het stedenbouwkundig plan gepresenteerd voor de invulling van het voormalige Acmesa-terrein en toegelicht in de Oranjebuurt. Het plan bestaat uit een mix aan appartementen en grondgebonden woningen. De rest van het jaar hebben we gewerkt aan het bestemmingsplan, beeldkwaliteitsplan en inrichtingsplan voor de openbare ruimte. We zijn gestart met het voorbereiden van het bestemmingsplan en de planning is om dit in het tweede kwartaal van 2021 in procedure te brengen, zodat de bouw in 2022 kan starten.
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
RGA-verstedelijkingsstrategie: de effecten in beeld In het kader van de verstedelijkingsstrategie RGA hebben we in het derde kwartaal een doorberekening van het Dashboard opgeleverd. Aan de hand van indicatoren hebben we de effecten van vier verstedelijkingsmodellen in beeld gebracht voor verschillende maatschappelijke doelen. De uitkomsten van het Dashboard hebben we vervolgens in fase twee omgezet naar gezamenlijke ontwikkelprincipes, die richting geven aan de voorkeursvariant (het ontwikkelperspectief). Deze principes gaan we in de eerste helft van 2021 concreet uitwerken tot een ontwikkelperspectief.
Pilot Crisis- en Herstelwet afgerond Onder het vorige college zijn we gestart met de voorbereidingen voor een bestemmingsplan onder de werking van Crisis en herstelwet (Chw) voor het plangebied Toeristisch Recreatieve Zone (inclusief het TT Circuit). Per 1 januari 2022 treedt de Omgevingswet in werking. Op dat moment vervalt de Chw. De voorbereiding op de Omgevingswet vraagt veel voorbereidingstijd. Daarom hebben we de Chw-pilot afgerond en beëindigd. De leerervaringen van de pilot nemen we mee in het omgevingsplan voor Assen waar we de komende jaren aan werken.
pagina 22 van 259
................................... Wat willen we bereiken? .................................. Omgevingswet De gemeente Assen werkt aan de implementatie van de nieuwe Omgevingswet die op 1 januari 2022 van kracht wordt. De wet speelt in op de maatschappelijke behoefte om als initiatiefnemer makkelijker aan de slag te gaan met (bouw)initiatieven in de openbare ruimte en deze ook te realiseren.
In het Programmaplan Omgevingswet (vastgesteld in de raad van 11 april 2019) heeft de gemeente Assen de vier hoofddoelen van de Omgevingswet omarmd:
De invulling en aanscherping van de bedoelingen van de wet naar Assense keuzes en invulling doen we via participatietrajecten en afspraken met samenwerkingspartners.
1. Een inzichtelijker, eenvoudiger, transparanter en meer voorspelbaar omgevingsrecht. 2. Van een sectorale naar een samenhangende benadering (vanuit de leefomgeving). 3. Meer ruimte voor maatwerk. 4. Snellere en betere besluitvorming.
We willen een efficiënter en effectiever proces voor het aanvragen en verlenen van bouwvergunningen. Met minder bureaucratie en meer duidelijkheid voor onze inwoners. Daarbij willen we de rol van het welstandstoezicht heroverwegen.
.................. Wat hebben we hiervoor gedaan in 2020? .................. Omgevingswet Omgevingswet algemeen In 2020 heeft het Rijk besloten om de invoering van de Omgevingswet met een jaar uit te stellen naar 1 januari 2022. Bij dit besluit is tevens de motie Noren aangenomen, waardoor alle overheden verplicht zijn gesteld om een participatiebeleid op te stellen. Hier geven we in 2021 invulling aan.
Omgevingsplan, vergunningverlening en Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) In 2020 zijn we begonnen met de opbouw van het omgevingsplan. Het Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH). (VTH)-systeem is aangesloten op het DSO, en we hebben een systeem toepasbare regels aangeschaft dat ook is aangesloten op het DSO. We hebben de aanbesteding voor het nieuwe plansysteem voorbereid. Deze drie zaken worden gedekt uit het door uw raad
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
beschikbaar gestelde investeringsbudget van € 1 miljoen. (Vastgesteld in de programmabegroting van 2020). Samen met onze provinciale partners hebben we de belangrijkste werkprocessen op VTH-gebied in hoofdlijnen uitgewerkt.
Opstellen Omgevingsvisie We zijn in gesprek gegaan met inwoners, ondernemers, ketenpartners, uw raad en de ambtelijke organisatie, om de ambities op te halen voor in de Omgevingsvisie. Zo hebben wij onder meer ronde tafel sessies georganiseerd, inspiratiesessies gehouden met externe sprekers voor ons college en uw raad, een digitale campagne gevoerd en een gemeentebrede bijeenkomst georganiseerd voor medewerkers. Daarbij hebben we nadrukkelijk de samenhang gezocht met andere visietrajecten, zoals de Woonvisie en de Binnenstadsvisie.
pagina 23 van 259
.................................... Wat heeft het gekost? ................................... Tabel beleidsthema 1 Woningbouw / woonplan
(bedragen x € 1.000)
Primaire begroting 2020
Bijgestelde begroting 2020
Jaarrekening 2020
Saldo
V/N
Lasten
1.816
2.213
2.050
163
V
Baten
1.566
1.566
1.984
418
V
Saldo van lasten en baten
-250
-647
-66
582
V
Mutatie reserves
100
364
269
-95
N
Resultaat
-150
-283
204
487
V
Lasten / Baten
Tabel analyse afwijkingen ten opzichte van Programmabegroting Beleidsthema 1 Woningbouw / woonplan
Prognose Voortgangsrapportage 2020
(bedragen x € 1.000) Resultaat Jaarrekening 2020
Meeropbrengst bouwleges (WZA, Diepstroeten, Binnenstad, Actium)
303
v-i
385
v-i
Later aanstellen stadsbouwmeester (supervisor)
90
v-i-bo
100
v-i-bo
0
56
v-i
0
-95
n-i
0
41
v-i
487
V
Transparante schermen uitvoering in 2023/2024, ProRail kent een lange procedure Lagere onttrekking reserve bestemmingsplannen in verband met Omgevingswet Overige afwijkingen: saldo aantal kleine posten Totaal afwijkingen
Jaarstukken 2020 Gemeente Assen
393
V
pagina 24 van 259
Beleidsthema 2. Openbare ruimte .................................... Wat willen we bereiken? ................................... We streven naar een doelmatig ingerichte en verzorgde openbare ruimte. Dat levert een grote bijdrage aan de aantrekkelijkheid van de stad. We werken aan het behoud en het versterken van ecologische waarden en het groene karakter. Ook dat vergroot de aantrekkelijkheid van de stad. Een groene omgeving nodigt bovendien uit tot ontmoeting en een gezonde leefstijl. Bij het groenonderhoud willen we meer biodiversiteit bereiken. Begraven in Assen blijft betaalbaar.
De komende vier jaar willen we onze inwoners nog beter betrekken bij veranderingen in onze stad. Daarom gaan we aan de slag met de inwoners van Assen en de maatschappelijke partijen, die willen samenwerken met Mijn Buurt Assen. We koesteren de ambitie om de deskundigheid rond en de kwaliteit (stadsecologie) van het beheer van de gemeentelijke bossen en natuurterreinen te verbeteren en brengen daarvoor alle mogelijkheden in kaart. Voor het beheer van groen en landschap zoeken we de samenwerking met bedrijven en particulieren die actief zijn op het gebied van bos- en natuurbeheer, waaronder het Drents Landschap.
In alle wijken geven we extra aandacht aan speelvoorzieningen, beweeg- en ontmoetingsplekken. De inrichting van de openbare ruimte moet uitnodigen tot bewegen. We zorgen voor een aantrekkelijke woonomgeving met minder zwerfvuil. We doen dit onder andere door bewustwording bij inwoners. We vinden bewustwording over natuur, voedsel en groen vanaf jonge leeftijd van belang. Dit bereiken we door educatie en informatie en het laten meedenken over bijvoorbeeld stadslandbouwprojecten.
.................. Wat hebben we hiervoor gedaan in 2020? .................. Omvormen heesters en hagen We hebben de omvorming van hagen en heesters voorbereid en de uitvoering vindt plaats in 2021.