1. Programmabegroting 2022.pdf
Tekst van het document
Herziening verdeelmodel Gemeentefonds De oorspronkelijke planning voor de invoering van het aangepaste verdeelmodel Gemeentefonds was voorzien in 2021. Door omissies in het nieuwe verdeelmodel besloot de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de invoering uit te stellen tot 2022. Mede op basis van het advies van de fondsbeheerders is de invoering nu uitgesteld naar 2023. Over de ontwikkelingen rond het Gemeentefonds publiceert het Rijk driemaal
pagina 73 van 200
per jaar een circulaire. Normaliter worden belangrijke mutaties in het Gemeentefonds en aanpassingen in het verdeelmodel in een Meicirculaire gepubliceerd. Dit omdat de Meicirculaire de opmaat is voor de samenstelling van de gemeentelijke begrotingen en meerjarenramingen. De effecten voor onze algemene uitkering op basis van de nu voorliggende informatie zullen voor Assen
wederom negatief zijn. Definitieve besluitvorming over de invoering van het nieuwe verdeelmodel zal door een nieuw kabinet worden genomen. Vooralsnog gaan wij voor de ramingen in deze begroting en meerjarenraming uit van het bestaande verdeelmodel. Wij houden in de paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement rekening met dit risico.
........................................... Wat kost het? .......................................... Tabel beleidsthema Gemeentefonds
(bedragen x € 1.000)
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Mjp 2023
Mjp 2024
Mjp 2025
Lasten
-4.294
-3.891
-3.776
-3.694
-3.546
-3.434
Baten
197.404
187.647
195.290
187.750
189.398
192.415
Saldo van lasten en baten
193.111
183.756
191.514
184.056
185.852
188.981
Lasten / Baten
Mutatie reserves Resultaat
-755
0
0
0
0
0
192.356
183.756
191.514
184.056
185.852
188.981
Beleidsthema 8. Reserves en voorzieningen .................................... Wat willen we bereiken? ................................... De reservepositie moet in staat zijn om toekomstige tegenvallers op te vangen en voldoende flexibiliteit bieden om te kunnen inspelen op actuele ontwikkelingen.
........................... Wat doen we daarvoor in 2022? .......................... Met het Herstelplan hebt u besloten tot het versterken van de algemene reserve. Daarbij is het uitgangspunt dat er een risicobuffer van € 6,8 miljoen beschikbaar is om incidentele tegenvallers op te vangen.
Programmabegroting gemeente Assen 2022
Daarnaast is de reserve weerstandsvermogen afgestemd op de geïnventariseerde risico’s. Hierbij houden we ook rekening met de risico’s die voortvloeien uit de coronapandemie. Op basis van de uitkomsten van de begroting 2022 versterken we de algemene reserve.
pagina 74 van 200
........................................... Wat kost het? .......................................... Tabel beleidsthema Reserves en voorzieningen
(bedragen x € 1.000)
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Mjp 2023
Mjp 2024
Mjp 2025
Lasten
-176
0
0
0
0
0
Baten
332
0
0
0
0
0
Saldo van lasten en baten
155
0
0
0
0
0
Mutatie reserves
9.020
9.207
3.955
667
632
593
Resultaat
9.175
9.207
3.955
667
632
593
Lasten / Baten
9. Saldi kostenplaatsen Tabel Saldi kostenplaatsen
(bedragen x € 1.000)
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Mjp 2023
Mjp 2024
Mjp 2025
Lasten
0
665
875
875
875
875
Baten
708
0
0
0
0
0
Saldo van lasten en baten
708
665
875
875
875
875
0
0
0
0
0
0
708
665
875
875
875
875
Lasten / Baten
Mutatie reserves Resultaat
Programmabegroting gemeente Assen 2022
pagina 75 van 200
Beleidsbegroting - Paragraaf 1.. Lokale Heffingen
1.1 Algemene beleidslijn In de paragraaf lokale heffingen zijn de beleidsvoornemens en bijzonderheden voor 2022 opgenomen. Hierbij zijn de fiscale wetgeving, BBV-regels, actuele jurisprudentie en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur in acht genomen. In april 2021 is de notitie lokale heffingen van de commissie BBV verschenen. In deze notitie wordt een aantal stellige uitspraken en aanbevelingen genoemd waar in deze paragraaf ook rekening mee is gehouden. Ten aanzien van de gemeentelijke belastingen wordt onderscheid gemaakt tussen de algemene belastingen, de bestemmingsbelastingen en het verhalen van kosten. De middelen verkregen vanuit de algemene belastingen, zoals onroerendezaakbelastingen en toeristenbelasting, zijn vrij besteedbaar.
De hoogte van de belasting kan de gemeente bepalen, maar de hoogte van de belasting mag niet onredelijk en willekeurig zijn. Bij bestemmingsbelastingen en verhaal van kosten wordt de opbrengst van de belasting gebruikt voor een specifiek doel. Bij bestemmingsbelastingen, zoals de afvalstoffenheffing en rioolheffing, wordt de opbrengst gebruikt voor het uitvoeren van een gemeentelijke taak. Bij het verhalen van kosten, zoals leges voor een omgevingsvergunning of een legitimatiebewijs, is de tegenprestatie rechtstreeks toerekenbaar aan een individu.
1.2 Beleidsuitvoering lokale heffingen .................................................. Onroerendezaakbelastingen .................................................. Definitie Belastingen op het eigendom en het gebruik van onroerende zaken. Beleidskader Verordening op de heffing en invordering van onroerendezaakbelastingen 2021
Programmabegroting gemeente Assen 2022
Geraamde opbrengst Raming 2021 € 20.076.000 Raming 2022 € 20.838.000 Mutatie € 662.000 Toelichting De tarieven voor de onroerend zaakbelastingen worden in 2022 verhoogd met de inflatie. Het Centraal Planbureau heeft deze verhoging geraamd op 2,1 % (prijs Nationale Bestedingen volgens de Meicirculaire). Een generieke waardedaling wordt gecompenseerd door een tariefsverhoging en een waardestijging door een tariefsverlaging.
pagina 76 van 200
Tabel 1. Opbrengsten onroerendezaakbelastingen 2022 Heffing
Grondslag
% Tarief 2021
% Tarief 2022
Raming 2021
Raming 2022
Mutatie
Ozb eigenaren woningen Ozb eigenaren niet-woningen
woning nietwoning
0,1693 0,4362
0,1576 0,4363
11.150 5.128
11.607
5.296
457 168
Ozb gebruikers niet-woningen
niet-woning
0,3526
0,3527
3.798
3.935
137
...........................................................Afvalstoffenheffing........................................................... Definitie Heffing over het mogen aanbieden van (huishoudelijk) afval ter inzameling aan de afvalinzamelingsdienst.
Geraamde opbrengst Raming 2021 € 6.896.000 Raming 2022 € 7.194.000 Mutatie € 298.000
Beleidskader Verordening op de heffing en invordering van reinigingsheffingen 2019
Toelichting In 2022 worden kostendekkende tarieven gehanteerd voor de afvalstoffenheffing, zodat de baten gelijk zijn aan de lasten. In 2020 waren de opbrengsten iets lager dan begroot in verband met minder aanslagen en een andere verhouding tussen éénpersoons- en meerpersoonshuishoudens.
................................................................. Rioolheffing ................................................................. Definitie Heffing over de mogelijkheid om afvalwater en/of hemelwater af te voeren via de gemeentelijke riolering en het beheer van het grondwaterpeil.
Geraamde opbrengst Raming 2021 € 4.392.000 Raming 2022 € 4.620.000 Mutatie € 228.000
Beleidskader Verordening op de heffing en invordering van rioolheffing 2021
Toelichting In 2020 blijkt het tarief meer dan kostendekkend te zijn geweest. Het overschot is gestort in een voorziening verkregen middelen van derden. Het bedrag van de voorziening is in 2022 betrokken bij de bepaling van de hoogte van de rioolheffing.
Tabel 2. Opbrengsten Afvalstoffenheffing en Rioolheffing 2022 Tarief 2021
Tarief 2022
Raming 2021
Raming 2022
Mutatie
Grondslag
Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouden huishouden Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden huishouden
169,15 238,99
180,53 254,47
6.896
7.194
298
aansluiting
126,11
134,36
4.392
4.620
228
Heffing
Rioolheffing
Programmabegroting gemeente Assen 2022
pagina 77 van 200
.......................................................................Leges ....................................................................... Definitie Heffing ter compensatie van de kosten over individueel afgenomen diensten van de gemeente. Het gaat hierbij om onder andere omgevingsvergunningen en burgerdiensten. Beleidskader Algemene rechtenverordening 2019
Geraamde opbrengst Raming 2021 € 2.401.000 Raming 2022 € 3.130.000 Mutatie € 729.000 Toelichting In 2018 is besloten om de tarieven voor dienstverlening kostendekkend te maken in de komende jaren. In de jaren 2019,2020 en 2021 is hiermee al aangevangen. In 2022 zullen de tarieven met 6,9% stijgen t.o.v. 2021. Dit zorgt voor een verwachte meeropbrengst van € 0,15 miljoen ten opzichte van 2021. Een uitzondering op de verhoging van het tarief zijn de leges waarvoor rijkstarieven worden vastgesteld. Deze tarieven worden vastgesteld op het maximumtarief. De opbrengst van omgevingsvergunningen is in 2022 541.000 hoger begroot dan in 2021. Op basis van de gerealiseerde opbrengsten van de afgelopen jaren is er voor gekozen om deze hoger te begroten.
.............................................Parkeerbelasting (straatparkeren)............................................. Definitie Belasting over het parkeren (op straat) van een voertuig op aangewezen plaatsen en tijdstippen. Beleidskader Verordening op de heffing en invordering van parkeerbelastingen 2021
Geraamde opbrengst Raming 2021 € 1.617.000 Raming 2022 € 1.632.000 Mutatie € 15.000 Toelichting De geraamde opbrengsten blijven ongeveer op hetzelfde niveau als die van 2021.
........................................................Lijkbezorgingsrechten ........................................................ Definitie Heffing over het gebruik van een gemeentelijke begraafplaats en voor door de gemeente geleverde diensten verband houdend met de begraafplaats.
Geraamde opbrengst Raming 2021 € 579.000 Raming 2022 € 579.000. Mutatie €0
Beleidskader Verordening op de heffing en invordering van lijkbezorgingsrechten 2018
Toelichting De tarieven voorlijkbezorgingsrechten worden in 2022 verhoogd met de inflatie.
Programmabegroting gemeente Assen 2022
pagina 78 van 200
...........................................................Toeristenbelasting ........................................................... Definitie Belasting op het overnachten in de gemeente door personen die daar niet wonen. Beleidskader Verordening op de heffing en invordering van toeristenbelasting 2020
Geraamde opbrengst Raming 2021 € 710.000 € 720.000 Raming 2022 Mutatie € 10.000 Toelichting Het tarief voor de toeristenbelasting 2022 zal gelijk blijven aan het tarief toeristenbelasting van 2021 en blijft daarmee op € 1,40. Dit is een maatregel voortvloeiend uit de herstelagenda Assen na corona. Op 7 oktober 2021 wordt dit voorstel in uw raad behandeld. De coronapandemie heeft een enorme impact op de inwoners, ondernemers en de maatschappij. Vanuit het Rijk zijn mogelijkheden om ondersteuning te bieden aan ondernemers en instellingen, om de gevolgen van de coronapandemie zo veel mogelijk te beperken. Daarnaast is er behoefte aan lokale ondersteuning. Door het tarief toeristenbelasting te bevriezen, komen we tegemoet aan de wens van de ondernemer en de toerist. Het verhoogde tarief van drie euro tijdens de TT-week wordt wel geheven in 2022. Ervan uitgaande dat het TT-festival en bijbehorende TT-activiteiten doorgaan.
................................................................ Marktgelden................................................................. Definitie Heffing ter zake van het in gebruik mogen nemen van een staanplaats op een gemeentelijke markt. Beleidskader Verordening op de heffing en invordering van marktgelden 2013
Geraamde opbrengst € 89.000 Raming 2021 Raming 2022 € 88.000 Mutatie - € 1.000 Toelichting De tarieven voor de marktgelden worden in 2022 verhoogd met de inflatie.
................................................................... Liggelden.................................................................... Definitie Heffing over het innemen van een gemeentelijke ligplaats. Beleidskader Liggeldverordening 2020
Programmabegroting gemeente Assen 2022
Geraamde opbrengst Raming 2021 € 30.000 Raming 2022 € 32.000 Mutatie € 2.000 Toelichting De tarieven worden in 2022 worden verhoogd met de inflatie en de extra verhoging van 6,9 %. Zie hiervoor ook de toelichting bij de leges.
pagina 79 van 200
............................................................ Precariobelasting ............................................................ Definitie Belasting voor het plaatsen van voorwerpen op, onder of boven openbare gemeentegrond.
Geraamde opbrengst Raming 2021 € 80.000 € 80.000 Raming 2022 Mutatie €0
Beleidskader Verordening op de heffing en invordering van precariobelasting 2018
Toelichting De tarieven voor de precariobelasting worden in 2022 verhoogd met de inflatie.
1.3 Belastinginkomsten - opbrengst lokale heffingen Opbrengst De totale geraamde opbrengst vanuit de lokale belastingen en heffingen bedraagt in 2022 € 38,9 miljoen.
1.4 Inzicht wettelijke kostendekkendheid Tabel 3. Heffing en kosten 2022
(bedragen x € 1.000)
Omschrijving
Rechten titel I algemeen
Rechten titel II fysiek
Rechten titel III EUR
Marktgelden
Liggelden
Lijkbezorgingsrechten
Afvalstoffenheffing
Rioolheffing
Kosten Taakveld
389
125
0
43
15
92
3471
3350
Overig
294
977
26
70
15
403
2444
1052
Inkomensregeling
0
0
0
0
0
0
403
407
Inkomsten Taakveld
0
0
0
0
0
0
-886
-1418
Netto kosten taakveld
683
1102
26
113
30
495
5433
3391
Overhead
270
890
18
39
11
431
1136
802
Btw
17
56
1
2
1
27
625
527
Totale kosten
970
2048
46
155
41
953
7194
4720
Opbrengst heffingen
914
2195
21
88
19
579
7194
4620
Dekkingspercentage
94%
107%
46%
57%
47%
61%
100%
98%
De legesopbrengsten voor diensten die de gemeente op verzoek levert mogen , op basis van artikel 229 van de Gemeentewet, maximaal 100% kostendekkend zijn.
Programmabegroting gemeente Assen 2022
Fiscaal wordt daaraan voldaan wanneer de totale kosten de totale opbrengsten op verordening (macro) niveau niet overschrijden. De totale kosten bedragen € 16,13 miljoen. De totale opbrengsten zijn € 15,63 miljoen. Dit leidt tot een dekkingspercentage van 97 %.
pagina 80 van 200
1.5 Lokale belastingdruk Belastingdruk De belastingdruk voor huishoudens geeft aan hoe hoog de belastingen zijn die betrekking hebben op wonen. Het gaat daarbij om onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Er wordt onderscheid gemaakt tussen eigenaren en gebruikers van woningen en of het een één- of meerpersoonshuishouden betreft.
Er is een vergelijking van de belastingdruk in de gemeente Assen gemaakt met de gemiddelde belastingdruk in Drenthe en in Nederland van zowel een- als meerpersoonshuishoudens. In onderstaande tabel staat de belastingdruk van gebruikers van woningen, specifiek de afvalstoffenheffing en de rioolheffing, aangegeven. Het gaat hierbij om de belastingdruk van een meerpersoonshuishouden. Daarnaast staat aangeven wat de belastingdruk is van eigenaren van woningen op basis van de waarde van de woning.
Onderzoeksinstituut Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden (hierna te noemen: COELO) heeft onderzoek gedaan naar de belastingdruk.
Tabel 4. Belastingdruk gebruikers van woningen
(bedragen x € 1)
Heffing/jaar
2019
2020
2021
2022
Afvalstoffenheffing
200,74
222,73
238,99
254,47
Rioolheffing
173,58
146,93
156,10
134,36
Totaal gebruikers
374,32
369,66
395,09
388,83
Tabel 5. Belastingdruk eigenaren van woningen naar waarde
(bedragen x € 1)
Waarde woning
2019
2020
2021
2022
100.000
541,02
547,06
564,39
546,43
200.000
707,72
724,46
733,69
704,03
250.000
791,07
813,16
818,34
782,83
500.000
1.207,82
1.256,66
1.241,59
1.176,83
1.000.000
2.041,32
2.143,66
2.088,09
1.964,83
Hierna staan de totale woonlasten van eigenaren en gebruikers van woningen opgenomen. Hierin is een vergelijking gemaakt van de jaren 2018 tot en met 2021.
Ook zijn de op basis van het BBV te benoemen indicatoren opgenomen.
Tabel 6. Indicatoren gemiddelde woonlasten eigenaren een/meerpersoonshuishoudens Heffing / jaar
(bedragen x € 1)
2018
2019
2020
2021
Eenpersoonshuishoudens Assen
621
610
646
652
Eenpersoonshuishoudens Drenthe
658
663
693
717
Eenpersoonshuishoudens Nederland
649
673
705
737
Meerpersoonshuishoudens Assen
693
681
716
722
Meerpersoonshuishoudens Drenthe
706
714
746
769
Meerpersoonshuishoudens Nederland
721
739
776
811
Programmabegroting gemeente Assen 2022
pagina 81 van 200
Tabel 7. Indicatoren gemiddelde woonlasten gebruiker een/meerpersoonshuishoudens Heffing / jaar
(bedragen x € 1)
2018
2019
2020
2021
Eenpersoonshuishoudens Assen
320
303
300
295
Eenpersoonshuishoudens Drenthe
285
291
302
305
Eenpersoonshuishoudens Nederland
280
290
317
326
Meerpersoonshuishoudens Assen
391
374
370
365
Meerpersoonshuishoudens Drenthe
330
336
349
352
Meerpersoonshuishoudens Nederland
358
368
389
411
Tabel 8. Vergelijking tarieven woonlasten 2021 eigenaar-bewoner
(bedragen x € 1)
Drentse gemeenten
nvt
Aa en Hunze
674
737
55
Assen
652
722
46
Borger-Odoorn
866
913
297
Coevorden
856
908
295
De Wolden
671
748
73
Emmen
791
825
179
Hoogeveen
709
792
132
Meppel
678
678
26
Midden-Drenthe
657
702
38
Noordenveld
701
742
63
Tynaarlo
621
652
11
Westerveld
677
752
75
Programmabegroting gemeente Assen 2022
Referentiegemeenten
Rangorde
Meerpersoonshuishouden
Eenpersoonshuishouden
Heffing / jaar Rangorde
Meerpersoonshuishouden
Heffing / jaar
Eenpersoonshuishouden
In onderstaand overzicht is een vergelijking gemaakt van de woonlasten in 2021 van de gemeente Assen met andere gemeenten in Drenthe en daarnaast met referentiegemeenten.
nvt
Enschede
818
852
217
Groningen
798
907
288
Leeuwarden
606
753
78
Zwolle
644
702
35
pagina 82 van 200
Wet waardering onroerende zaken (WOZ) Hieronder het beeld van de ontwikkeling van de woningwaarde in de periode 2018 tot en met 2021. Ook is een tabel toegevoegd waaruit de indicator ‘gemiddelde WOZ-waarde’ blijkt.
Tabel 9. Gemiddelde WOZ-waarde (bedragen x € 1.000) Heffing / jaar
2018
2019
2020
2021
Assen
165
185
184
195
Drenthe
185
190
201
214
Nederland
216
230
248
270
In 2021 zijn de waardes van de woningen gestegen. Deze gemiddelde waardestijging in de gemeente Assen was lager dan de gemiddelde waardestijging in Drenthe en Nederland. Wat verder opvalt is dat er in Drenthe en in Nederland een toename is te zien in het percentage van de waardestijging, maar dat de waardestijging in de gemeente Assen daalt.
1.6 Kwijtscheldingsbeleid Kwijtschelding De gemeente Assen verleent alleen kwijtschelding voor afvalstoffenheffing, rioolheffing en onroerendezaakbelastingen. De bijstandsnorm is in 2022 gesteld op honderd procent. Aanvragers op bijstandsniveau kunnen in principe kwijtschelding verkrijgen, tenzij het vermogen te hoog is om daarvoor in aanmerking te komen.
Programmabegroting gemeente Assen 2022
Verder maakt gemeente Assen gebruik van de mogelijkheid om kwijtschelding te verlenen voor belastingschulden van ondernemers die op bijstandsniveau leven.
pagina 83 van 200
Beleidsbegroting - Paragraaf 2..
Weerstandsvermogen
en risicobeheersing
.......................................... Uitgangspunten .......................................... Doel en definitie Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre we gemeentelijke risico’s kunnen afdekken door de beschikbare weerstandscapaciteit. Voldoende weerstandsvermogen voorkomt dat een financiële tegenvaller ons direct dwingt tot bezuinigen. Het weerstandsvermogen is voldoende als we financiële tegenvallers goed kunnen opgevangen. Daarvoor zetten we weerstandscapaciteit en risico’s tegen elkaar af.
Risicobeheersing Onze organisatie werkt volgens het principe van integraal management. Hierbij zijn de manager, budgethouder of projectleider verantwoordelijk voor de risicobeheersing op respectievelijk hun beleidsterrein, afdeling, of project.
Zij maken risicoanalyses en organiseren risicosessies indien zij dat nodig achten voor de beheersing van risico’s. Bij nieuwe of gewijzigde risico’s met forse impact informeren zij ons college en uw raad. In het kader van de P&C-cyclus inventariseren we twee maal per jaar gemeentebreed, waarbij we risico’s inventariseren en kwantificeren. Vervolgens wordt de benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van de risico’s gerelateerd aan de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst nemen we op in de jaarlijkse begroting en jaarrekening. De gehanteerde uitgangspunten, methodiek en werkwijze staan nader beschreven in de vastgestelde kadernota Weerstandsvermogen en risicomanagement 2020.
..............................Risico-inventarisatie covid-19.............................. Risico financiële impact coronapandemie In het Jaarverslag 2020, paragraaf Impact coronapandemie hebben wij u geïnformeerd over de (financiële) gevolgen van de coronapandemie voor de gemeente Assen. De landelijke en lokale maatregelen, de financiële effecten en de compensatie hiervoor van het Rijk hebben we per beleidsthema inzichtelijk gemaakt. De coronapandemie heeft een nog steeds een grote impact op de gehele samenleving. De pandemie duurt al anderhalf jaar en de gevolgen zijn duidelijker en meer zichtbaar geworden. Vanuit het Rijk zijn tal van mogelijkheden om ondersteuning te bieden aan inwoners, ondernemers en instellingen, om de gevolgen van de coronapandemie zo veel mogelijk te beperken. Naast deze landelijke ondersteuning is er behoefte aan in- en overzicht als het gaat om de lokale
Programmabegroting gemeente Assen 2022
ondersteuning. Hiervoor heeft u voor het herstel en de doorontwikkeling van economie, werk, sport, cultuur en maatschappelijke initiatieven op 17 juni jl. € 1 miljoen beschikbaar gesteld. Veel beleidsterreinen zijn geraakt en we verwachten ook voor 2022 en verder financiële effecten ten aanzien van: •
•
•
Ondersteuning van inwoners op gebied van zorg, werk en inkomen: onder andere de bijstandsuitkeringen, meerkosten sociaal domein, bijzondere bijstand en schuldhulpverlening. Lokale infrastructuur: onder andere cultuurorganisaties, maatschappelijke organisaties, sportverenigingen en flankerend beleid lokale economie. Uitvoeringslasten: onder andere toename kosten handhaving, bevolkingszorg, milieupark en digitale werkomgeving.
pagina 84 van 200
•
•
Uitvoeringslasten verbonden partijen: onder andere GGD, VRD, GKB en WPDA waaronder ook een lagere omzet sociale werkvoorziening. Inkomstenderving: onder andere leges en heffingen, toeristenbelasting, parkeergelden, huren en dividenden
We verwachten dat de huidige situatie van invloed is op een aantal van de risico’s in deze paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, met name ten aanzien van de BUIG-uitkering en het sociaal domein. De totale financiële impact is sterk afhankelijk van de duur waarin de maatregelen ter voorkoming van verdere verspreiding van het virus in stand moeten worden gehouden en de mate waarin het Rijk gemeenten in 2021 en 2022 en verder mogelijk zal compenseren. Het Rijk heeft aangegeven dat het niet meer dan redelijk is dat medeoverheden een reële compensatie ontvangen voor hun inspanningen en de gederfde inkomsten.
De economische gevolgen van de pandemie hebben effect op de samenleving en het gemeentelijk huishoudboekje voor de jaren 2021, 2022 en volgende jaren. Hoe lang deze coronapandemie nog effect zal hebben op de economische ontwikkelingen is moeilijk te voorspellen. Bij de Begroting 2021 is rekening gehouden met een risico-inschatting van 1% van ons begrotingstotaal ad € 3,2 miljoen. Over 2020 (definitieve afrekening volgt dit najaar) en 2021 verwachten we beperkte financiële gevolgen. Daarom is het risicobedrag naar beneden bijgesteld naar € 2 miljoen. Gelet op de hoogte van het beschikbare weerstandsvermogen, gaan wij er vooralsnog vanuit dat we nadelige effecten die niet door het Rijk worden gecompenseerd kunnen opvangen binnen het beschikbare weerstandsvermogen.
Programma 1. Wonen in Assen Ontwerpbestemmingsplan Binnenstad Noordoost Met het bestemmingsplan worden de ruime bouw- en gebruiksmogelijkheden van de huidige beheersverordening aangepast. Dit kan bestemmingsplan planschade tot gevolg hebben. Of er planschade ontstaat hangt ervan af of een ontwikkeling op een perceel plaatsvindt en wat er dan gerealiseerd wordt. Op dat moment is pas te beoordelen of de planschade vergoed moet worden en hoe hoog die vergoeding is. Vanwege de vele afhankelijkheden en onzekerheden is dit risico op dit moment niet te kwantificeren.
Programma 2. Werken in Assen Budget ontwikkeling Participatiewet (BUIG-uitkering) -baten Het rijksbudget voor de uitkeringen is en blijft wispelturig en vaak niet toereikend. Het verdeelmodel, op basis waarvan het macrobudget wordt toebedeeld aan gemeenten, zorgt voor fluctuaties in het budget. Ondanks dat het verdeelmodel is uitontwikkeld, vindt jaarlijks een herijking plaats van de parameters die de kans op bijstand voorspellen, wat voor onzekerheid zorgt over de in de toekomst te ontvangen budgetten. Assen wordt nu
Programmabegroting gemeente Assen 2022
al een aantal jaren achtereen geconfronteerd met een tekort op de BUIG-uitkering. Een ingediend bezwaarschrift gericht aan het Rijk afgelopen jaar met diverse goede argumenten voor een grotere hap uit de taart voor Assen, heeft niet tot succes geleid. Wat ook een rol speelt is dat sinds de decentralisaties veel mensen met een arbeidshandicap (afspraakbanen en beschut werk) in de Participatiewet zijn ingestroomd, wat zorgt voor een minder stabiele en wisselende doelgroep, waardoor beleidsmaatregelen naar
pagina 85 van 200
verwachting minder snel een effect zullen sorteren. Tevens is nog onbekend wat de verdeling zal zijn van de extra coronamiddelen over de gemeenten.
Ontwikkeling uitkeringen - lasten De economische ontwikkeling is van groot belang voor het succes van de uitvoering van de Participatiewet. Deze bepaalt immers voor een groot deel de opnamecapaciteit van de arbeidsmarkt. De onvoorspelbaarheid van de economische ontwikkeling vormt daarom een risico voor zowel instroom als uitstroom. Door de coronapandemie waren begin 2021 de vooruitzichten van de ontwikkeling van de werkloosheid en de bijstandsaantallen somber. De destijds opgestelde CPB ramingen gingen uit van een stijging van ruim 13% in 2022. In de begroting van WPDA, voor wat betreft het Asser aandeel 1 op 1 doorgezet in onze eigen begroting, is met dit percentage gerekend. Laatste inzichten en berekeningen laten zien dat het waarschijnlijk mee gaat vallen met de stijging (circa 4,5% op basis van de meest actuele raming). De ontwikkeling in 2022 blijft echter onzeker, al zal de financiële impact naar verwachting meevallen omdat de BUIG-uitkering mee zal fluctueren met de economische ontwikkelingen.
Budget ontwikkeling WSW Het Rijk geeft jaarlijks minder subsidie voor de sociale werkvoorziening omdat sinds 2015 geen nieuwe instroom meer mogelijk is. De terugloop van het aantal medewerkers en de afbouw van de bijbehorende bedrijfskosten verloopt langzamer dan de afbouw van de
Programmabegroting gemeente Assen 2022
Wsw-bijdrage. Landelijk leidt dit tot structurele tekorten op de sociale werkvoorziening. In 2020 was er door de coronacompensaties van het Rijk geen sprake van een tekort. Ook in 2021 springt het Rijk nog bij en is de verwachting dat de tekorten meevallen. Hoe de ontwikkeling in 2022 en verder gaat verlopen is nog onzeker, in de meerjarenbegroting vanaf 2022 wordt met de kennis van nu rekening gehouden met teruglopende tekorten. Daarnaast speelt een rol dat beschut werkplekken en baanafspraakbanen een hogere kostprijs hebben dan de WSW-werkplekken en dit gegeven leidt tot een hogere druk op de lastenkant van de gemeente bij de vervanging de komende jaren van de uitstromende WSW-werkplekken.
Re-integratie, loonkostensubsidies en bijzondere bijstand Naast BUIG en WSW, de regelingen met de grootste impact, liggen er beperkte(re) risico’s in de ontwikkeling van de overige budgetten waarvan de financiering plaatsvindt door het Rijk. Deze liggen op het vlak van de reintegratiegelden, loonkostensubsidies (vanaf 2021 een gewijzigde systematiek) en de bijzondere bijstand. In verband met een hogere onzekerheid over de begroting dan andere jaren doordat de coronapandemie ook in 2022 en verder nog zal doorwerken en het feit dat in de begroting zelf de gemeentelijke bijdrage licht daalt, is voorzichtigheidshalve ook voor deze regelingen opgeteld een risico bepaald dat wordt meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de risicoparagraaf in de begroting 2022 van het WPDA.
pagina 86 van 200
Programma 3. Meedoen in Assen Stelpost Jeugd De extra rijksmiddelen waar de gemeenten vanuit toezicht mee mogen rekenen bij deze begroting zijn berekend op 75% van het bedrag dat de arbitragecommissie heeft geadviseerd. Uiteraard zal het Rijk met de volledige 100% over de brug moeten komen, maar dat zal niet eerder gebeuren dan dat er een nieuw kabinet is benoemd: iets wat op dit moment nog niet op de korte termijn zal gebeuren. We zien ons daarom genoodzaakt om een risicobandbreedte aan te geven ten aanzien van de begroting 2022, ook al omdat er meerdere bewegingen in de Algemene Uitkering nog tot een finale conclusie of afspraak moeten komen (denk daarbij aan de opschalingskorting). We zien het daarom als een risico dat twee kanten kan uitvallen en kwantificeren dat als plus en min 25% van het bedrag van de arbitragecommissie.
Uitvoering Jeugdwet en Wmo We zien de laatste maanden voor de Jeugdhulp een post corona-effect zich aftekenen. Met de scholen weer volledig open is de verwachting dat het aantal jongeren met dyslexie en gedragsstoornissen weer zal toenemen. Ook de wachtlijsten in de Jeugd GGZ (waar we in 2021 ook een duidelijke stijging van zorgkosten hebben kunnen constateren) zijn een indicatie voor toenemende zorgkosten. Belangrijk is ook voor onze gemeente om er op te blijven toezien dat de capaciteit bij de zorgverleners past bij de hoeveelheid zorgvraag vanuit onze inwoners.
WMO: vergrijzing en wachtlijsten GGZ Voor de Wmo geldt dat de wachtlijsten voor de volwassenen GGZ (gefinancierd door de Zorgverzekeringswet) toenemen. Dat leidt bij gemeenten in algemene zin en dus ook bij Assen tot meerkosten op de Wmo omdat mensen aanspraak maken op (dure) arrangementen binnen de Wmo. Dat lijkt ons een niet wenselijk effect, zowel op macro als op gemeentelijk niveau. Dit is daarom ook een punt van aandacht bestuurlijk voor de VNG richting de landelijke politiek ten aanzien van de verdeling van zorgmiddelen. Daarnaast hebben we in 2021 een sterke stijging van de huishoudelijke hulp (categorie 1) gezien als gevolg van het abonnementstarief. Gezien de vergrijzing in Nederland en ook specifiek in de gemeente Assen ligt het voor de hand dat deze nieuwe categorie ouderen eveneens meer aanspraak zal maken op onze zorgvoorzieningen. Het is daarom ook van belang de lobby vanuit de VNG richting het rijk, met de uitspraak
Programmabegroting gemeente Assen 2022
van de arbitragecommissie op het gebied van de Jeugdzorg in de hand, stevig in te zetten op compensatie van deze beide categorieën waaruit meerkosten zullen ontstaan voor onze gemeente. In de prognose zorgkosten is zoveel mogelijk rekening gehouden met de stijgende kosten voor volume en prijs. Voor de extramuralisering van de GGZ is een landelijk hoofdlijnenakkoord afgesloten tussen de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Hoewel de ambitie van het Rijk naar beneden is bijgesteld en de gemeenten ook extra middelen krijgen, is het de vraag of de extra middelen alle kosten compenseren wanneer meer GGZ-cliënten in de wijk gaan wonen.
Gemeentelijke Kredietbank (GKB) financieel en organisatorisch De GKB is in 2021 onderwerp van een strategische herijking, waarvoor een extern adviseur in de arm is genomen. Momenteel worden twee toekomstscenario's onderzocht. Naar verwachting zal eind 2021, begin 2022 besluitvorming hierover plaatsvinden. Beide scenario’s zullen gepaard gaan met een forse extra last voor de deelnemende gemeenten. De hoogte hiervan is nog ongewis, evenals de uitwerking (frictiekosten, aanzuivering negatief resultaat, eventuele garantiestellingen) en het moment of momenten van het nemen van de extra last(en). De begroting 2022 van de GKB laat een positief resultaat zien. Gezien de huidige ontwikkelingen houden we voor 2022 echter rekening met een GR-resultaat van € 1 miljoen negatief, bestaande uit een toevoeging aan de frictiekostenvoorziening en een exploitatietekort. Het aandeel van Assen hierin bedraagt 42%. Een belangrijke rol in de (financiële) toekomst van de GKB spelen de DVO-gemeenten (die diensten afnemen van de GKB op basis van een dienstverleningsovereenkomst). De omzet vanuit de DVO-gemeenten ligt opgeteld hoger dan die van de GR-gemeenten, en van een aantal eind 2021 aflopende contracten is nog niet zeker of deze verlengd gaan worden. Zeker gezien de positie waarin de GKB nu verkeert, is de kans aanwezig dat sommige DVO-gemeenten voor een andere aanbieder gaan kiezen.
Waarbij er een risico schuilt dat het
pagina 87 van 200
afschalen van de organisatiekosten geen gelijke tred kan houden met de afnemende omzet. Daarnaast speelt de coronapandemie nog altijd een rol. Het is lastig de effecten voor 2022 in te schatten. We zien tot nu toe een zeer grillig verloop in de instroom van cliënten. De door velen voorspelde boeggolf aan aanvragen is uitgebleven. Op basis van eerdere macroramingen van het CPB voor 2022 (ruim 13% meer bijstandsuitkeringen) zou ook de druk op schuldhulpverlening gaan toenemen, maar deze ramingen zijn inmiddels alweer naar beneden bijgesteld. Al met al veel onzekerheden, die een inschatting van de effecten in 2022 bemoeilijken.
Gemeentelijke Kredietbank (GKB) btw-risico voor schuldhulpverlening Bij de GKB loopt een onderzoek of onderdelen van hun dienstverlening, met name bewindsvoering, belast moeten worden met btw. We zoeken uit of de uitvoering van deze activiteit onder de wettelijke taak voor schuldhulpverlening valt en daarmee een onbelaste activiteit is. Dit is een langlopend traject. Mocht uit het onderzoek blijken dat dit toch een btw-belaste activiteit is het onzeker of we deze extra btw-last kunnen terugvorderen via het btw-compensatiefonds voor gemeenten.
Financiële risico’s Beschermd Wonen en Maatschappelijke Ondersteuning Alle negen gemeenten in Drenthe waarvoor de gemeente Assen als centrumgemeente de uitvoering verzorgt voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen zijn overeengekomen om de regio Assen vanaf 2022 informeel te splitsen in twee regio’s, Noordmidden Drenthe en Zuidwest Drenthe. We verdelen de centrummiddelen voor BW en MO over deze twee regio’s
volgens een eigen verdeelsleutel. Er zijn afspraken gemaakt over de maatschappelijke opvang aan de Havenkade in Assen om deze gezamenlijk in stand te houden tot 2024. Voor Beschermd Wonen komt er landelijk per 2023 een nieuw objectief verdeelmodel voor de decentralisatie van BW naar alle gemeenten. De uitwerking van het nieuwe model is bekend .We gaan over een periode van 10 jaar van een historisch naar een objectieve verdeling en de verwachting is dat we in 10 jaar toegaan naar een licht nadeel. In hoeverre zich dit nadeel feitelijk voordoet is natuurlijk ook afhankelijk van de vraagontwikkeling de komende 10 jaar. In verband met de overgang van een grote hoeveelheid klanten van BW naar Wlz (meer dan vooraf verwacht) is het onduidelijk welke financiële afrekening met het Rijk nog gaat plaatsvinden door middel van een uitname uit de integratie-uitkering. Onze eigen verwachting op dit moment is dat dit een (licht) positief risico bevat, maar we kunnen dat risico helaas niet kwantificeren. Zodra er meer duidelijkheid komt – op zijn vroegst verwacht bij de decembercirculaire 2021- dan ontvangt u hierover nadere informatie.
Overige financiële risico’s zorgkosten en relatie met rijksmiddelen In algemene zin is het goed om duiding te geven van de totale zorgkosten binnen de gemeente Assen (inclusief regionale middelen voor Beschermd Wonen): een afwijking van 1% ten aanzien van de begroting van ruim € 90 miljoen in 2022 leidt tot een afwijking in de kosten van € 900.000. Wij houden u zo goed mogelijk op de hoogte van de laatste inzichten in de ontwikkeling van de zorgkosten. Afwijkingen bij de jaarstukken van significante omvang in absolute zin kunnen wij niet uitsluiten.
Programma 5. Samen werken aan Assen Risicovoorziening pensioenverplichtingen(oud-) wethouders Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). Pensioenaanspraken moeten we overdragen aan het door de voormalige wethouder gewenste pensioenfonds. Hiervoor moeten we een voorziening treffen waaruit ook de jaarlijkse pensioenuitkeringen van na 1 januari 2014 worden onttrokken. Jaarlijks maakt de Algemene
Programmabegroting gemeente Assen 2022
Pensioen Groep (APG) een berekening van de actuariële bedragen voor de pensioenvoorziening, op basis waarvan de voorziening wordt geactualiseerd. Deze actuariele berekening is gebaseerd op de factoren rente, leeftijd en sterftekansen van de verzekerden. Fluctuaties in de rentestand zijn hierbij een risico omdat bij een daling van de rente de contante waarde hoger wordt met als gevolg dat voor het op peil houden van de voorziening een hogere toevoeging noodzakelijk is.
pagina 88 van 200
Programma 7. Vastgoed en grondbedrijf Grondexploitaties Risico's op grondexploitaties vangen we op binnen de reserves grondbedrijf. Jaarlijks maken we bij het opstellen van de begroting per exploitatiegebied een analyse van kosten, opbrengsten en risico's. Risico's die we cijfermatig niet hebben meegenomen in een calculatie onder onvoorzien, dekken we af door de weerstandsreserve binnen het grondbedrijf. De weerstandsreserve bepalen we rekenkundig op basis van de IFLO-norm (Inspectie Financiën Lagere Overheden) en onderbouwen we door risicoanalyses.
de hand daarvan kan de aannemer (deels) aansprakelijk worden gesteld. Naar verwachting zullen eind 2021 de problemen opgelost worden en zal bekend worden wie aansprakelijk is.
Verhoging Vereniging van Eigenaren (VVE)-bijdragen
Duurzaamheidscentrum vochtproblematiek
Bij parkeergarage Triade, die onderdeel uitmaakt van een groot complex, is een nieuwe VVE-beheerder aangesteld en naar aanleiding daarvan zijn de onderhoudsvoorzieningen en meerjarenonderhoudsplannen nogmaals onder de loep genomen, hetgeen naar alle waarschijnlijkheid gaat resulteren in een hogere bijdrage aan de VVE.
In het duurzaamheidscentrum zijn problemen op het gebied van vocht doordat de luchtkanalen in de vloer deels zijn gevuld met water. Op dit moment onderzoeken we of dit komt door lekkages of door het grondwater en aan
Naast de VVE-bijdrage aan parkeergarage Triade is er nog een aantal gebouwen met een VVE waarin we deelnemen. Ook voor deze gebouwen verwachten we een verhoging van de VVE-bijdrage.
Programma 8. Algemeen financieel beleid Gemeentefonds - Afnemende ruimte onder Btw-compensatiefonds-plafond
Rentebeleid Europese Centrale Bank (ECB)
De omvang van het Btw-compensatiefonds is sinds een aantal jaren gemaximeerd. Onder- en overschrijding van dat maximum worden verrekend met het Gemeentefonds. In 2020 was er nog sprake van een onderschrijding van het plafond en dit had een positief effect op de Asser algemene uitkering. De coronapandemie heeft in 2020 invloed gehad op de economische ontwikkeling en we verwachten dat het beroep op het Btw-compensatiefonds lager ligt en dat er grotere ruimte onder het plafond zal zijn. Indien er in 2022 weer sprake zal zijn van economische groei dan zal het beroep op het fonds weer toenemen en daarmee zal de ruimte onder het plafond dalen. De actuele ruimte over 2020 kan dan omslaan in een overschrijding. Als die ontwikkeling zich voordoet resulteert dat in een daling van de uitkering en een afname van dekkingsmiddelen. De kans hierop en de mogelijke omvang van dit effect laten zich niet vooraf kwantificeren. Het plafond van het BCF voor de jaren 2020 en 2021 is bevroren. Met ingang van 2022 treedt de normale werkwijze weer in werking.
Het bestuur van de ECB heeft het opkoopbeleid van staatsleningen met ingang van 2019 opnieuw opgestart en in de loop van 2020 zelfs verruimd. Dat beleid is gericht op verruiming van de geldhoeveelheid, het laag houden van het rentepeil en het stimuleren van de economische groei in de eurozone om de impact van de coronapandemie te verzachten is ook nu nog van toepassing. Naar verwachting stopt de ECB in maart 2022 met het pandemie-aankoopprogramma. De reguliere aankoopbeleid van de ECB zal naar verwachting blijven bestaan al zal het tempo lager liggen. De rente op de gelden kapitaalmarkt was mede daardoor in 2021 nog steeds uitzonderlijk laag. Het is nog ongewis wat de effecten zijn voor het renteniveau 2022 en volgende jaren, en daarmee de gevolgen voor de financiering van gemeentelijke lasten en de omvang van de daaraan verbonden rentelasten.
Programmabegroting gemeente Assen 2022
pagina 89 van 200
Gemeentefonds - Onderuitputting Rijksuitgaven
Gemeentefonds - Herziening financiële verhouding
Indien de rijksuitgaven lager zijn dan geraamde bedragen in de rijksbegroting 2021, dan heeft dat gevolgen voor de hoogte voor de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Deze zogenoemde onderuitputting werkt dan via de koppelingssystematiek negatief door naar het Gemeentefonds en naar de uitkeringen die gemeenten over 2022 uit het fonds ontvangen. Of en in welke mate er sprake zal zijn van onderuitputting in de rijksuitgaven 2021 zal voor het eerst zichtbaar worden bij de septembercirculaire 2021. De mogelijke omvang ervan is nog niet bekend en te kwantificeren.
In het kader van de algehele herziening van de financiële verhouding zijn onderzoeken gestart naar de methodieken (maatstaven en clusters) die de hoogte en de verdeling van de algemene uitkering voor gemeenten bepalen. De invoering van deze algehele herziening stond gepland voor 2020 en zou oorspronkelijk in werking treden met ingang van het begrotingsjaar 2021. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft in december 2020 in een brief aan de Tweede Kamer aangegeven dat de invoering opnieuw wordt uitgesteld. Het voorziene invoeringsjaar is nu met ingang van het begrotingsjaar 2023. Onlangs is het aangepaste verdeelmodel gepubliceerd en ter advisering voorgelegd aan de Raad voor het Openbaar Bestuur en de VNG. Afhankelijk van deze adviezen zal een nieuw kabinet besluiten over de invoering van het verdeelmodel. Op basis van de nu voorliggende informatie zal Assen opnieuw nadeelgemeente zijn Het nadeel is naar verwachting € 18 per inwoner met ingang van 2023.
Programmabegroting gemeente Assen 2022
pagina 90 van 200
..........................Kengetallen weerstandsvermogen Tabel Weerstandsvermogen per 1 januari 2022
Tabel Weerstandscapaciteit 2022
(bedragen x € 1.000)
per 1 januari 2022
(bedragen x € 1.000)
Omschrijving
Bedrag
Omschrijving
Bedrag
Weerstandscapaciteit (A)
40.281
Algemene reserve
16.820
Risico's (B)
20.830
Reserve weerstandsvermogen
11.000
Weerstandsvermogen absoluut (A-B)
19.451
Weerstandsreserve grondbedrijf
12.461
Weerstandsvermogen ratio (A/B)
1,9
De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het vrije deel in de algemene en bestemmingsreserves, onbenutte belastingcapaciteit en vrije ruimte in de begroting.
Bestemmingsreserves exclusief verplichtingen
pm
Stille reserves
pm
Onbenutte belastingcapaciteit
pm
Nieuwe beleidsruimte
pm
Totaal Weerstandscapaciteit
Weerstandsvermogen is het saldo van de beschikbare weerstandscapaciteit minus de benodigde weerstandscapaciteit voor risico’s. De ratio weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en benodigde weer-standscapaciteit voor risico’s. De ratio voor het weerstandsvermogen bedraagt 1,9. Een ratio tussen de 1,0 en 1,4 wordt aangemerkt als voldoende en groter dan 1,4 als goed. Hieraan wordt dus voldaan. Voor het bepalen van de weerstandscapaciteit is een aantal componenten als pro memorie meegenomen waardoor de feitelijke weerstandscapaciteit nog iets hoger is.
Programmabegroting gemeente Assen 2022
40.281
Tabel Risico's 2022 per 1 januari 2022 Omschrijving
(bedragen x € 1.000) Bedrag
Programma Werken in Assen
2.100
Programma Meedoen in Assen
3.000
Programma Samen werken aan Assen
-
Programma Vastgoed en grondbedrijf
12.586
Programma Algemeen financieel beleid
3.144
Totaal Risico's
20.830
pagina 91 van 200
Kengetallen financiële positie
(in %)
Rekening 2020
Prognose 2021
Begroting 2022
Mjp 2023
Mjp 2024
Mjp 2025
Netto schuldquote
81%
102%
102%
107%
105%
103%
Netto schuldquote na correctie verstrekte leningen
79%
100%
100%
105%
102%
101%
Solvabiliteitsratio
31%
26%
24%
23%
23%
22%
Structurele exploitatieruimte
-1,4%
-3,2%
-1,6%
-0,5%
-0,6%
-0,7%
12%
9%
9%
Omschrijving
Grondexploitatie
6%
11%
10%
Belastingcapaciteit
92%
92%
89%
Bovenstaande kengetallen zijn op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voorgeschreven om inzicht te geven in de ontwikkeling van de financiële vermogenspositie. De netto schuldquote geeft inzicht in de omvang van de netto schuldenlast ten opzichte van jaarlijkse baten. De ratio verslechtert als gevolg van toename van de schulden. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin aan de financiële verplichtingen kan worden voldaan en wordt bepaald als verhouding tussen eigen vermogen en totaal vermogen. De ratio verslechtert als gevolg van lagere reserves en toename van de schulden.
Programmabegroting gemeente Assen 2022
Structurele exploitatieruimte geeft de structurele ruimte aan om de lasten te dragen. Deze wordt berekend als het saldo van structurele baten minus structurele lasten gedeeld door het totaal van de baten. De ratio verbetert aangezien de lasten en baten beter in evenwicht komen. De ratio grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale jaarlijkse baten van de gemeente. De ratio verslechtert als gevolg van een toename van de bouwgrond in exploitatie. De belastingcapaciteit laat zien hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde.
pagina 92 van 200
Beleidsbegroting - Paragraaf 3.. Onderhoud kapitaalgoederen
.............................. Algemeen ............................... Inleiding De belangrijkste kapitaalgoederen van de gemeente bestaan uit wegen, riolering, water, groen en gebouwen.
Deze paragraaf biedt inzicht in de beleidskaders voor de instandhouding van de kapitaalgoederen.
Al deze kapitaalgoederen vergen onderhoud en worden geëxploiteerd.
Tabel 1 Onderhoudsniveaus Beeldkwaliteit Centrum, Kloppend hart, oude centrum, centra
Groen
Meubilair
Reiniging
Verharding
Civiele Kunstwerken
A
B
A
B
B
Wijken
B
B
B
B
B
Bedrijventerreinen
C
C
B
C
C
Buitengebied
C
C
B
C
C
Recreatief groot groen
C
C
B
C
C
Representatieve ontmoeting plekken, entree
B
B
B
B
B
Verbindingen en hoofdroutes
B
B
B
B
B
In de tabel is A het hoogste en D het laagste onderhoudsniveau
Algemene beleidskaders
Financiële Kaders
Het beheer van de openbare ruimte is gericht op een minimaal acceptabele verzorging van gemeentelijke eigendommen en risicogestuurd beheer.
De kosten van de instandhouding bestaan onder andere uit kosten voor onderhoud, kapitaallasten, beheer en exploitatielasten. De flexibiliteit in de onderhoudsbudgetten is beperkt, omdat onderhoud vroeg of laat altijd moet worden uitgevoerd om kapitaalverlies te voorkomen. Bovendien leidt achterstallig onderhoud over het algemeen tot meer kosten dan wanneer het onderhoud tijdig wordt gepleegd.
Groot onderhoud gebeurt conform de Agenda BOR: als er sprake is van een wettelijke verplichting, er bestuurlijke nalatigheid dreigt, de veiligheid naar algemene maatschappelijke maatstaven niet meer gewaarborgd is, als er exploitatietekorten of kapitaalverlies dreigt, of wanneer bij de uitvoering samengewerkt kan worden met andere partijen of projecten. Wij hebben in de Agenda BOR (2017) de beeldkwaliteitsniveaus opnieuw vastgesteld voor de verzorging van de Openbare Ruimte (IBOR).
Programmabegroting gemeente Assen 2022
De hoogte van de budgetten is mede afhankelijk van de gekozen beeldkwaliteit. Hiervoor hebben wij diverse beheervisies opgesteld waarin beleidsdoelstellingen voor de diverse kapitaalgoederen zijn vastgesteld. In het vervolg van dit hoofdstuk is per soort kapitaalgoed op hoofdlijnen een relatie met de relevante beleidskaders gelegd.
pagina 93 van 200
................. Onderhoud per beheercategorie ................. Rioolbeheer en waterzuivering Gerelateerd aan Programma Wonen in Assen Beleid
Financiën
In het in 2019 geactualiseerde en vastgestelde Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan Assen 2019-2024 hebben wij de gezamenlijke visie en ambities van de gemeente en de waterschappen op het gebied van water in relatie tot ruimtelijke ordening vastgelegd.
De uitgaven met betrekking tot de riolering worden gedekt door inkomsten uit de rioolheffing. De kosten van vervanging van rioleringen zijn geactiveerd. Daarnaast is een onderhoudsvoorziening beschikbaar. De stand van de voorziening is eind 2020 € 7,1 miljoen en is op een voldoende niveau.
Om een goed inzicht, afstemming met andere belangen en prioritering te krijgen is een voortschrijdende planning nodig. Daarbij kijken wij steeds vier jaar vooruit met een doorkijk naar de werkvoorraad daarna (vijf tot zes jaar). Wij maken een integrale afweging voor de prioritering van de projecten die voortkomen uit einde van de levensduur en slijtage van de inrichting, maatschappelijke vragen en bijvoorbeeld functiewijzigingen. De planningen worden afgestemd op de programma’s van Gebiedsgericht Werken/Mijn Buurt Assen (GGW).
Afwijkingen en risico’s In het rioolbeheer zijn geen afwijkingen in kwaliteitsniveau, financiën en/of risico’s door achterstallig onderhoud en dergelijke geconstateerd. Dit geldt ook voor de gemeentelijke waterwegen. Riolen zijn op middellange termijn aan vervanging toe.
Groenbeheer Gerelateerd aan Programma Wonen in Assen Beleid De Groenstructuurvisie en Het Groene Frame zijn toetsingskaders voor de ontwikkeling van ruimtelijke plannen en de basis voor het ontwikkelen van groenplannen. Ook is de Groenstructuurvisie onze kapstok voor het opstellen van de Groenbeheervisie. Deze geeft algemene kaders voor het beheer van het openbaar groen en richtlijnen voor het dagelijks onderhoud. Verder staan hierin de uitgangspunten voor het opstellen van gebiedsgerichte beheerplannen. De kwaliteitsniveaus voor het beheer zijn vastgesteld. Ons Stedelijk speelbeleidskader geeft de kaders en ambities voor het buitenspelen in Assen voor de lange termijn. Bij einde levensduur wordt het speeltoestel weggehaald en niet vervangen. Met inzet van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt houden we het onderhoudsniveau van ons groen op peil. Burgers en instellingen kunnen zelf zorgen
Programmabegroting gemeente Assen 2022
voor een ‘plus’ op het onderhoudsniveau van het groen in hun omgeving. Deze uitgangspunten voor de verzorging en de verzorgingsniveaus van de openbare ruimte zijn in de Agenda BOR vastgelegd.
Financiën Het huidige budget is voldoende toereikend voor regulier beheer op basis van de afgesproken kwaliteitsniveaus. Er is budget beschikbaar voor het renoveren of vervangen van verouderde groenvakken. Er is geen budget voor vervanging van grote boomstructuren. Wanneer er uitbreidingen van areaal plaatsvinden, worden zoals afgesproken in de Agenda BOR de beheerbudgetten vooraf geregeld.
Afwijkingen en risico’s Het is nog niet duidelijk of het budget voor groenrenovaties toereikend is om alle vervangingen die nodig zijn te kunnen uitvoeren.
pagina 94 van 200
Begraven Gerelateerd aan Programma Wonen in Assen Beleid
Financiën
Doel is het zorgen voor kwalitatief goed begraven op korte en lange termijn, het waarborgen van de begraafcapaciteit, het bieden van kwalitatief goede begraafplaatsen en het op peil houden van de bijdrage die de begraafplaatsen leveren aan de groene kwaliteit van Assen. Het begraven moet voldoen aan de Wet op de Lijkbezorging. Het groenbeheer en het padenonderhoud op de begraafplaatsen voldoen aan de afgesproken IBOR-kwaliteitsniveaus.
De beschikbare middelen zijn op voldoende niveau om het onderhoud uit te voeren. Om het begraven binnen Assen betaalbaar te houden is afgezien van het doorvoeren van kostendekkende tarieven.
Afwijkingen en risico’s Er is geen sprake van bijzondere risico’s.
Wegbeheer Gerelateerd aan Programma Wonen in Assen Beleid
Financiën
Het dagelijks beheer vindt plaats op basis de vastgestelde beeldkwaliteit voor de verzorging en functioneel in stand houden van straten en wegen. Het onderhoud is gebaseerd op de Agenda BOR en de principes van risico gestuurd beheer. Het onderhoud is gericht op het behoud van de verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien.
De kaders van de Agenda BOR geven inzicht in de werkwijze en financiering van het beheer en onderhoud van verhardingen. De financiering van groot onderhoud komt ten laste van de exploitatie. Mocht in een bepaald jaar incidenteel de lasten hoger zijn dan wordt deze overschrijding incidenteel gedekt uit de reserve straten en wegen. Het saldo van de reserve is eind 2020 € 4,4 miljoen.
Het plannen van groot onderhoud en wegreconstructies vindt plaats op basis van resultaten van globale visuele weginspecties, restlevensduur onderzoeken, maatregeltoetsen en technische metingen. Bij de planning wordt voortdurend afgestemd met (geplande) rioleringsprojecten, ontwikkelingsplannen, verkeerskundige projecten en projecten vanuit gebiedsgericht werken. Wij maken een integrale afweging van de prioritering van de voorkomende projecten die voortkomen uit einde levensduur van de wegen, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen van de openbare ruimte. In het meerjarenprogramma kijken wij volgens de beleidslijn van de Agenda BOR vijf jaar vooruit met een doorkijk naar het beschikbaar budget op de middellange termijn.
Programmabegroting gemeente Assen 2022
De financiering van herinrichtingsprojecten bij einde levensduur worden volgens de BBV in de investeringsstaat opgenomen volgens de Nota Kapitaalsgoederen.
Afwijkingen en risico’s Het risicogestuurd beheer kan mogelijk leiden tot een plaatselijke kwaliteitsvermindering, waardoor een verhoogd veiligheidsrisico voor weggebruikers en verkeersdeelnemers kan optreden. De noodzaak tot het uitvoeren van groot onderhoud en reconstructies in de oudere woonwijken neemt toe, waardoor de druk op de algemene middelen in de toekomst gaat toenemen.
pagina 95 van 200
Overige infrastructuur Gerelateerd aan Programma Wonen in Assen Beleid
Financiën
Het onderhoud is met name gericht op het behoud van de verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien. Het groot onderhoud en vervanging vinden plaats aan de hand van conditiemetingen en technische inspecties en zijn gebaseerd op het behoud van de verkeersveiligheid en duurzaamheid (voorkomen kapitaalvernietiging).
De beheerplannen geven inzicht in de werkwijze en financiering van het dagelijks onderhoud van de overige infrastructuur. In de productbegroting van overige infrastructuur zijn de vervangingsinvesteringen vanwege einde levensduur opgenomen. De stand van de voorzieningen voor groot onderhoud van kunstwerken is geactualiseerd. De stand van de voorziening is eind 2020 € 3 miljoen en is hiermee toereikend.
Om een goed inzicht, afstemming met andere belangen en prioritering te krijgen is een voortschrijdende planning nodig. Daarbij kijken wij steeds tien jaar vooruit. Wij maken een integrale afweging voor de prioritering van de projecten die voortkomen uit einde van de levensduur en slijtage van de inrichting, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen. De planningen zijn afgestemd op de planningen van Gebiedsgericht Werken (GGW), zoals beschreven is in de Agenda BOR.
Afwijkingen en risico’s Als beheerder worden maatregelen genomen om de openbare ruimte veilig te houden. Hierdoor neemt de druk op de middelen voor het dagelijks beheer toe. Dit kan betekenen dat sommige werkzaamheden of vervangingsprojecten pas in een later stadium kunnen worden uitgevoerd. Tegelijkertijd werken we aan het verbeteren van de efficiency zodat we meer realiseren met de beperkte middelen. Hetgeen in lijn is met de Agenda BOR.
Maatschappelijk Vastgoed Gerelateerd aan Programma Vastgoed en Grondbedrijf Beleid Bij de inzet van gemeentelijke gebouwen voor beleidsdoelen kijkt de gemeentelijke organisatie kritisch naar effectiviteit en efficiëntie. Een betere bezetting van gebouwen door bijvoorbeeld multifunctioneel gebruik kan daardoor leiden tot een kleinere vastgoedportefeuille.
Onderhoudsvoorziening Het vastgoed van de gemeente (met uitzondering van gebouwen in het grondbedrijf) heeft een redelijke conditie; niveau 3 van de NEN 2767. Hiervoor is gekozen om veiligheidsredenen en ter voorkoming van meerkosten van te grote degeneratie van gebouwen (bijvoorbeeld vervolgschades van lekkages). Op basis van dit conditieniveau wordt éénmaal per drie jaar een inspectie gedaan van de gebouwen waarna een meerjaren onderhoudsplanning kan worden gemaakt. Op basis van deze onderhoudsplanning is een meerjaren
Programmabegroting gemeente Assen 2022
investeringsplanning gemaakt die jaarlijks wordt herijkt als daar aanleiding voor is. De meerjaren investeringsplanning is de basis voor de onderhoudsvoorziening en de berekening van de benodigde stortingen in de onderhoudsvoorziening. Uitgangspunt is dat de onderhoudskosten in de onderhoudsvoorziening worden gereserveerd tot het gebouw, of een specifiek omschreven gebouwonderdeel, is afgeschreven. Nadat een gebouw (of gebouwonderdeel) is afgeschreven worden investeringen geactiveerd en ontstaat er een activastaat conform de componentenmethode. Als de investering lager is dan € 25.000 wordt deze eenmalig afgeboekt. In 2020 heeft een nieuwe inspectie van alle gebouwen plaatsgevonden en dit heeft geresulteerd in een nieuwe meerjaren onderhoudsplanning welke ten grondslag ligt aan de onderhoudsvoorziening. De resultaten zijn opgenomen in de begroting van 2021.
pagina 96 van 200
............ Besteding Budgetten en verantwoording ............. Tabel budgetten onderhoud kapitaalgoederen (bedragen x € 1.000)
Categorie/product/jaar
Begroting 2021
Begroting 2022
Mjp 2023
Mjp 2024
Mjp 2025
Categorie Rioolbeheer Riolering beheer en onderhoud
2.762
2.796
2.858
2.960
3.040
Watergangen
485
506
512
504
506
Waterwegen
170 3.417
186 3.488
188 3.558
193 3.657
195 3.741
2.184
2.263
2.302
2.320
2.332
Bossen en natuurterreinen
166
370
377
381
387
Kinderboerderijen
48
58
59
59
59
Speelterreinen
220
230
276
275
268
2.618
2.921
3.014
3.035
3.046
181
181
182
181
166
Maatschappelijk vastgoed
26.225
26.832
27.564
28.101
2.843
Wegen
2.345
2.504
2.762
2.829
2.911
Bermen
18
18
18
18
18
Schoonhouden openbare ruimte
571
503
517
525
534
Verkeersregelingen
289
362
373
381
382
1.388
1.301
1.311
1.336
1.354
Klein Straatmeubilair
19
19
19
19
19
Openbare verlichting
836
874
886
895
906
Totaal overige infrastructuur
3.121
3.077
3.124
3.174
3.213
Totaal onderhoud kapitaalgoederen
37907
39.003
40.204
40.977
15.920
Totaal Rioolbeheer Categorie Groenbeheer Plantsoenen
Totaal Groenbeheer Begraven
Categorie overige infrastructuur
Kunstwerken
Programmabegroting gemeente Assen 2022
pagina 97 van 200
Tabel Beleidsdocumenten
2014
Versnelde verduurzaming openbare verlichting
2017
Beheersplan kunstwerken
2011
Beleidsplan graffiti en wildplakken
2011
Beleids- en beheersplan verkeersregelinstallaties
2013
Gemeentelijke Rioleringsplan Assen (GWRP 2019-2024)
2019
Beheer van het openbaar vaarwater in Assen 2008-2013
2008
Groenstructuurvisie
2006
Groenbeheervisie
2008
Beleidsnota Natuur- en milieueducatie
2009
Stedelijk speelbeleidskader
2009
Het Groene Frame
2009
Beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen
2014
Beleidsnota gemeentelijke begraafplaatsen
2007
Agenda BOR
2017
Inrichtings- en beheerplan De Boskamp
2011
Beleidsnota Historie en toekomst Noorder- en Zuiderbegraafplaats + lijst cultuurhistorisch waardevolle monumenten
2010
Vastgoed met rendement 2016
2016
Kaderbrief 2019 (onderdeel bezuinigingen)
2019
gebouwen
begraven
Uitvoeringsplan verhardingen
groen
wegen
riolering
vastgesteld
overige infra
Documentnaam / jaar/categorie
................................... /// ..................................
Programmabegroting gemeente Assen 2022
pagina 98 van 200
Beleidsbegroting - Paragraaf 4.. Financiering
4.1 Treasurybeleid Uitvoering treasurybeleid
Ontwikkeling van de schuldpositie
We voeren in 2022 het gemeentelijk treasurybeleid uit binnen de kaders van wet- en regelgeving en de eigen beleids- en werkafspraken. We werken met en binnen de kaders van de Wet Fido en het gemeentelijke treasurystatuut. De uitvoering van de treasurytaken zijn, om kwetsbaarheid te voorkomen, kennis te verbreden en te delen belegd bij het treasuryteam.
De omvang van de vaste schuld van de gemeente neemt in 2022 als gevolg van reguliere aflossing met € 35,5 miljoen af ten opzichte van 2021. De gemeentelijke leningenportefeuille omvat begin 2022 in totaal 24 langlopende leningen met een gezamenlijke omvang van € 232,7 miljoen. We houden er in de ramingen rekening mee dat we in 2022 voor € 55 miljoen aan financieringsmiddelen moeten aantrekken om geplande investeringen te financieren en de aflossingen op de bestaande leningen te herfinancieren.