CConstaterende datArnhem
Koppel je AI →
Document · PDF

Vastgestelde geamendeerde Begroting 2027

Politieke Avond 11 november 2026, gemeente ArnhemBij agendapunt: Begroting 2027165.674 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 19

Geamendeerde Begroting 2027 Inhoudsopgave Leeswijzer ................................................................................................................................................................ 6 Deel 1 Hoofdlijnen van beleid en financieel kader .............................................................................................. 8 Hoofdlijnen ............................................................................................................................................................... 9 Hoofdlijnen van beleid .......................................................................................................................................... 9 Ontwikkelingen in het financieel kader ............................................................................................................... 16 Deel 2 Beleidsbegroting ...................................................................................................................................... 42 Begrotingsprogramma's ......................................................................................................................................... 43 Bestuur, dienstverlening en financiën ...............................................................................................................

45 Veiligheid .......................................................................................................................................................... 60 Bereikbaarheid .................................................................................................................................................. 72 Economie ........................................................................................................................................................... 87 Onderwijs ........................................................................................................................................................... 99 Cultuur ............................................................................................................................................................. 110 Participatie en armoedebestrijding ................................................................................................................... 125 Gezondheid, welzijn en ondersteuning ............................................................................................................ 138 Opvang, inburgering en inclusie .......................................................................................................................

173 Sport en beweging ........................................................................................................................................... 186 Klimaat en energie ........................................................................................................................................... 194 Ruimtelijke ontwikkeling ................................................................................................................................... 210 Wonen en leefomgeving .................................................................................................................................. 222 Paragrafen ........................................................................................................................................................... 244 Lokale heffingen ............................................................................................................................................... 245 Risicomanagement en weerstandsvermogen .................................................................................................. 254 Onderhoud kapitaalgoederen ...........................................................................................................................

260 Financiering ..................................................................................................................................................... 279 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................................. 283 Verbonden partijen ........................................................................................................................................... 294 Grondbeleid ..................................................................................................................................................... 314 Investeringen ................................................................................................................................................... 319 Subsidies ......................................................................................................................................................... 329 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid .................................................................................................. 337 Nationaal Programma Arnhem - Oost ..............................................................................................................

340 Overig programmaplan .................................................................................................................................... 343 Deel 3 Financiële begroting .............................................................................................................................. 344 Financiën ............................................................................................................................................................. 345 Overzicht van baten en lasten per programma ................................................................................................ 345 Overzicht structureel begrotingssaldo .............................................................................................................. 348 Geprognosticeerde balans 2026-2029 ............................................................................................................. 350 Reserves en voorzieningen .............................................................................................................................. 351 EMU-saldo 2027 .............................................................................................................................................. 363 Overzicht geraamde lasten en baten per taakveld ...........................................................................................

364 Overzicht taakvelden per programma (lasten) ................................................................................................. 373 Overzicht taakvelden per programma (baten) .................................................................................................. 376 Mutaties circulaires .......................................................................................................................................... 379 Bijlagen ................................................................................................................................................................ 382 Overzicht BBV-indicatoren ............................................................................................................................... 382 Begrippenlijst ................................................................................................................................................... 386 Leeswijzer 6 Leeswijzer Opbouw van de Begroting 2027 Hier vindt u voor uw leesgemak een korte toelichting op de opbouw van deze begroting. De begroting is een onderdeel uit de P&C-cyclus. In de begroting wordt het gemeentelijk beleid op hoofdlijnen toegelicht. Presentatie bedragen in de Begroting De presentatie van de bedragen in deze Begroting is gedeeltelijk aangepast in vergelijking met de Begroting 2026.

De presentatie van de bedragen is daarmee door de gehele Begroting consistent en beter uitlegbaar. Hoe moeten de bedragen in deze Begroting gelezen worden? • Een bedrag met een min (-) betekent dat dit geld kost en dus ten laste komt van de algemene reserve • Uitgaven (lasten) staan daarom altijd als negatieve bedragen • Inkomsten (baten) staan als positieve bedragen Veranderingen worden zo weergegeven: • Gaan de uitgaven omhoog? Dan staat er een negatief bedrag • Gaan de uitgaven omlaag? Dan staat er een positief bedrag • Gaan de inkomsten omhoog? Dan staat er een positief bedrag • Gaan de inkomsten omlaag? Dan staat er een negatief bedrag Deel 1 - Hoofdlijnen van beleid en ontwikkelingen in het financieel kader In de begrotingsprogramma's worden de prioriteiten van het beleid aangegeven. Een samenvatting van de prioriteiten krijgt een plek in de hoofdlijnen van beleid. In het hoofdstuk Ontwikkelingen in het financieel kader worden de belangrijkste financiële ontwikkelingen weergegeven. Ook wordt in dit hoofdstuk een verklaring van de mutaties gegeven. Deel 2 - Beleidsbegroting De beleidsbegroting is opgebouwd uit drie onderdelen: Begrotingsprogramma's In de begrotingsprogramma's zijn de ambities, doelen, inspanningen en de daarbij behorende budgetten op opgenomen.

Dit doen we aan de hand van drie vragen: • wat willen we bereiken? • wat gaan we doen? • wat mag het kosten? Sinds de Begroting 2020 staat doelenboom in de Begroting centraal. Per programma zijn de ambities (A), doelen (D), inspanningen (I) en indicatoren opgenomen. • In de ambities staat opgenomen waar we als stad uiteindelijk naar streven • In de doelen staat aangegeven wat we willen bereiken. Als dit mogelijk is, zo smart (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden) mogelijk. • In de inspanningen staat aangegeven wat we als gemeente concreet willen gaan doen om de doelen te bereiken. Waar mogelijk voegen we ook indicatoren aan de doelenboom toe. Elf paragrafen De paragrafen vormen een 'dwarsdoorsnede' van de begroting. Er worden kaderstellende beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten. De paragrafen geven daarmee belangrijke aanvullende informatie over de meerjarige financiële positie va n de gemeente. Een deel van de paragrafen zijn in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht voorgeschreven. De volgende verplichte paragrafen vanuit het BBV zijn opgenomen: 1. Lokale heffingen - In deze paragraaf wordt stilgestaan bij de diverse gemeentelijke belastingen en heffingen en de consequenties daarvan voor de inwoners. Leeswijzer 7 2.

Risicomanagement en weerstandsvermogen - Het weerstandsvermogen geeft aan hoe solide de financiële positie van de gemeente is. In deze paragraaf zijn ook financiële kengetallen opgenomen, zoals het weerstandsvermogen, de solvabiliteit en de schuldquote 3. Onderhoud kapitaalgoederen - In deze paragraaf wordt toegelicht op welke wijze het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen (zoals wegen, riolering, gebouwen) gewaarborgd is. 4. Financiering - Hier wordt toegelicht op welke wijze met de financieringsbehoefte van de gemeente is omgegaan. 5. Bedrijfsvoering - In de paragraaf wordt gerapporteerd over de voortgang van interne ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie. 6. Verbonden partijen - De gemeente werkt samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Als de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft bij een partij, is dit een zogenoemde verbonden partij. In deze paragraaf worden alle verbonden partijen toegelicht. 7. Grondbeleid - De gemeente speelt een rol in het kopen en verkopen van gronden. Hier wordt verder ingegaan op het gevoerde grondbeleid. 8.

Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid - In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet Open overheid (Woo) wordt voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Op verzoek van uw raad zijn drie niet verplichte paragrafen in de begroting opgenomen: 9. Investeringen - In deze paragraaf wordt over de realisatie van de investeringen gerapporteerd. 10. Subsidies - De gemeente verstrekt subsidies aan instellingen die een bijdrage leveren aan gemeentelijke doelstellingen. In deze paragraaf wordt aangegeven welke instellingen subsidie hebben ontvangen inclusief de subsidiebedragen. 11. Nationaal Programma Arnhem Oost - Vanaf de Begroting 2026 is voor Nationaal Programma Arnhem Oost een paragraaf opgenomen om inzicht te geven in de verdeling van de middelen voor NPAO over de verschillende begrotingsprogramma's. Overig programmaplan Hierin wordt duidelijk gemaakt op welke wijze de overhead in het overzicht baten en lasten tot uitdrukking komt.

Deel 3 - Financiële begroting In dit onderdeel wordt ingegaan op de ontwikkelingen in het financieel kader: overzichten van alle baten en lasten per programma en per taakveld, het structureel begrotingssaldo, de geprognosticeerde balans, het overzicht van reserves en voorzieningen, het EMU-saldo, mutaties uit circulaires van het gemeentefonds en de monitoring van bezuinigingen. Bijlagen In de bijlagen zijn de afkortingen- en begrippenlijst en een aantal overzichten opgenomen. Interactieve website De Begroting is digitaal beschikbaar op: financien.arnhem.nl . Op deze website is in de begrotingsprogramma's ook de volgende extra informatie te vinden: • Verdeling budgetten in kostengroepen • Verdeling budgetten taakvelden • Verdeling budgetten portefeuilleonderdelen • Verdeling budgetten naar subproducten • Verdeling budgetten naar ambities/doelen • Saldo Doelen meerjarig • Totaaloverzicht subsidies • Totaaloverzicht reserves 8 Deel 1 Hoofdlijnen van beleid en financieel kader Hoofdlijnen Hoofdlijnen van beleid 9 Hoofdlijnen Hoofdlijnen van beleid Arnhem is een stad om trots op te zijn. Niet voor niets groeit onze stad. De komende jaren verwelkomen we veel nieuwe Arnhemmers en verandert Arnhem verder. Die groei biedt kansen, maar vraagt ook om zorgvuldige keuzes.

We willen ruimte maken voor de stad van de toekomst én beschermen en versterken wat Arnhem nu al bijzonder maakt: sterke wijken met een eigen identiteit, ruimte voor ontmoeting, beweging en groen, een bruisende culturele sector en innovatief ondernemerschap, en bovenal een stad waarin mensen naar elkaar omkijken. Tegelijkertijd leven we in een tijd waarin zekerheden minder vanzelfsprekend zijn. Meer mensen maken zich zorgen over hun financiële situatie en over de kansen die zij en hun kinderen krijgen. Klimaatverandering wordt steeds zichtbaarder en internationale spanningen, polarisatie en extremisme hebben ook in onze stad hun weerslag. Juist daarom willen we dat Arnhem een gastvrije, zorgzame en weerbare stad is. Een stad waarin mensen zich veilig en thuis voelen, mee kunnen doen en op elkaar én op de gemeente kunnen rekenen. De afgelopen jaren hebben we veel plannen gemaakt om Arnhem in die richting te ontwikkelen. Voor de komende jaren verschuift het zwaartepunt naar stabiliteit en uitvoering. Er komen nog maar enkele plannen bij, om richting te bepalen voor hoe we ons werk d oen (bijvoorbeeld dierenwelzijnsbeleid en speeltuinenbeleid). Uiteindelijk zijn inwoners niet gebaat bij steeds nieuwe plannen op papier, maar bij zichtbare resultaten in hun straat, wijk en stad.

Daarom richten we onze energie op het uitvoeren van wat we hebben afgesproken en het waarmaken van onze ambities. We geven dan ook volop uitvoering aan plannen zoals de Omgevingsvisie, het Duurzaam Mobiliteitsplan, Welzijn in Arnhem, Vrij Zijn in Arnhem, de Woonvisie, Energie voor Arnhem, Arnhem Gastvrije Stad en het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. We doen dat vanuit een financieel gezonde basis, maar met beperkte ruimte voor nieuwe uitgaven. De begroting voor 2027 is structureel sluitend, maar de financiële ruimte wordt de komende jaren steeds krapper. Arnhem is voor een belangrijk deel afhankelijk van het Gemeentefonds. De groei daarvan houdt onvoldoende gelijke tred met de stijgende kosten waarmee gemeenten te maken hebben. En er is op dit moment geen zicht op aanvullende structurele middelen van het Rijk. Het eerdere financiële ‘ravijn’ voor gemee nten is daarmee vooral naar achteren geschoven en niet verdwenen. Dat vraagt om bedachtzaamheid, zonder onze ambities voor Arnhem uit het oog te verliezen. We blijven investeren in wat cruciaal is voor de toekomst van onze stad, maar kunnen niet iedere nieuwe wens of ieder knelpunt met extra geld oplossen. We moeten prioriteiten stellen, onze uitgaven beheersbaar houden en scherp zijn op wat nodig én uitvoerbaar is.

Zo brengen we stabiliteit in onze financiën en organisatie en richten we onze aandacht op waar inwoners uiteindelijk het meest bij gebaat zijn: het waarmaken van onze plannen en zichtbare en voelbare resultaten in de stad. Toekomstbestendig wonen en ondernemen Ontwikkelend Arnhem In de komende jaren krijgt Arnhem er veel nieuwe inwoners bij. Op dit moment is de woningnood voor veel Arnhemmers dagelijks te merken. Deze ontwikkelingen vragen om ruimte voor nieuwe woningen, werk en voorzieningen. Maar ook om zorg voor wat Arnhem nu al sterk en aantrekkelijk maakt. We zoeken daarom steeds naar een goede balans tussen het bestaande behouden en versterken én ruimte maken voor de stad van de toekomst. We bouwen duizenden woningen, werken aan een sterke en toekomstgerichte economie en werken aan sterke, groene en leefbare wijken, waarin wonen, werken en voorzieningen met elkaar in balans zijn. In 2027 geven we deze ontwikkeling op verschillende plekken en manieren verder vorm. We blijven stevig inzetten op woningbouw en houden regie op de ontwikkeling van onze stad. We voeren de in 2024 vastgestelde Woonvisie onverminderd uit, waarbij onze ambitie blijft om jaarlijks 800 tot 1.000 woningen toe te voegen. Voldoende sociale en bet aalbare woningen blijven daarbij een belangrijk uitgangspunt.

De komende jaren ligt de nadruk op het verder uitwerken van plannen die zich nog in een beginfase bevinden en op het realiseren van projecten die al verder gevorderd zijn. Om deze ambitie waar te maken en woningbouwprojecten te versnellen, investeren we in extra capaciteit op het gebied van wonen. We kijken verder dan alleen nieuwbouw en benutten de bestaande woon- en bedrijfsruimte beter, bijvoorbeeld door splitsen, optoppen, woningdelen en collectief wonen. Wonen is een grondrecht; daarom zetten we stevig in op Hoofdlijnen Hoofdlijnen van beleid 10 sociale en betaalbare woningen. Tegelijkertijd zetten we ons in voor een eerlijke en kwalitatief goede woningmarkt. We pakken misstanden zoals te hoge huren en achterstallig onderhoud aan en versterken de positie van huurders door hen laagdrempelig advies te geven over hun rechten. Ook zetten we verhuurvergunningen in om misstanden te voorkomen en waar nodig te handhaven. We realiseren een groot deel van onze woningbouwopgave in Spoorzone Arnhem-Oost, met Rijnpark als grootste ontwikkeling. Zo kunnen we tegemoetkomen aan de grote vraag naar woningen. Voor de uitvoering van fase 2 reserveren we € 1 miljoen aan kapitaallasten, waarmee tegelijkertijd tientallen miljoenen euro’s vrijmaken voor het vervolg van de ontwikkeling. In Schaapsdrift brengen we de gebiedsontwikkeling in 2027 verder tot uitvoering.

We bieden bewoners, instellingen en ondernemers duidelijkheid over het vervolg en zetten samen met bewoners stappen in de ontwikkeling van een leefbare, veilige en aantrekkelijke wijk. Ook halen we de ontwikkeling van de gebieden rond de winkelcentra Drieslag en Presikhaaf naar voren. In 2027 stellen we hiervoor startnotities op, gericht op het toevoegen van woningen, aantrekkelijke winkelcentra én het versterken van de leefbaarheid en kwaliteit van deze wijken. Naast uitbreiding van de woningvoorraad richten we ons nadrukkelijk op specifieke woonbehoeften. We investeren in passende huisvesting voor ouderen, zodat zij zo lang mogelijk in hun eigen wijk en vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. Door meer levensl oopbestendige woningen toe te voegen en de verhuiscoach voort te zetten, stimuleren we doorstroming op de woningmarkt. Ook blijven we werken aan de uitbreiding van woonwagenstandplaatsen en realiseren we de locaties die we eerder hebben toegezegd. Ook hebben we oog voor inwoners in een kwetsbare situatie. We zetten in op passende huisvesting voor ouders met kinderen die te maken hebben met huiselijk geweld of (dreigende) dakloosheid en werken toe naar ruimere mogelijkheden in de nieuwe regionale huisvestingsverordening. In de tussentijd voorkomen we schrijnende situaties door aanvragen zorgvuldig en met maatwerk te beoordelen.

Duurzame economie We bouwen verder aan een sterke, duurzame en toekomstgerichte economie. We versterken de positie van Arnhem als energiestad en bouwen verder aan onze drie innovatieve campussen. De beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet vormt daarbij een steeds groter knelpunt voor de groei en verduurzaming van de stad. Netcongestie kan de ontwikkeling van woningen en bedrijven vertragen en maakt het lastiger om nieuwe duurzame initiatieven aan te sluiten. Daarom werken we samen met netbeheerders, bedrijven en kennisinstellingen aan oplossingen om het bestaande net slimmer en efficiënter te benutten en ruimte te creëren voor nieuwe ontwikkelingen. Tegelijk stimuleren we nieuwe energie-innovaties en versterken we de verbinding tussen de energie - en creatieve sector. Zo zetten we Arnhem nationaal en internationaal steviger op de kaart als Hotspot Energy. Binnen het Innovatief Maakdistrict werken we aan toekomstbestendige werklocaties en benutten we de beschikbare ruimte slimmer en intensiever, met ruimte voor industrie, innovatie en creatief ondernemerschap. In 2027 zetten we hierin concrete stappen. We ronden het stedenbouwkundig plan voor Het Broek af, werken verder aan de Nieuwe Haven en onderzoeken welk economisch programma het beste past bij Rijnpark en IMA.

In de Nieuwe Haven zetten we bovendien in op uitbreiding van de duurzame maritieme maakindustri e en werken we aan de ontwikkeling van een Maritiem Service Centrum. Samen met ondernemers zetten we de Green Deals op bedrijventerreinen voort en werken we aan vergroening en verduurzaming. Verder benutten we de schaarse ruimte voor werk beter, zodat er ruimte is voor meer banen voor Arnhemmers. We ondersteunen winkelgebie den bij vernieuwing en vergroening en breiden de aanpak van leegstand uit naar winkels en andere niet-woonfuncties. Zo houden we ook in een groeiende stad voldoende ruimte voor bedrijven, industrie, betaalbare werkplekken en nieuwe bedrijvigheid. Een sterke economie vraagt ook om voldoende mensen met de juiste kennis en vaardigheden. Daarom werken we in 2027 samen met onderwijs en werkgevers aan een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, met bijzondere aandacht voor sectoren waar de tekorten groot zijn. We stimuleren om- en bijscholing, zetten in op het aantrekken en behouden van studenten en talent en versterken de verbinding tussen studeren, wonen en werken in Arnhem. Ondernemers moeten daarbij kunnen rekenen op een gemeente die goed bereikbaar is en met hen meedenkt. In 2027 ontwikkelen we het Ondernemerspunt verder tot één fysieke en digitale plek waar ondernemers met hun vragen terechtkunnen.

Via een ondernemerspanel betrekken we ondernemers bovendien structureler bij de ontwikkeling van beleid. Hoofdlijnen Hoofdlijnen van beleid 11 We blijven zo stappen zetten waarbij de groei van de stad de kracht van Arnhem verder versterkt. Met meer woningen, ruimte voor ondernemerschap en innovatie, toekomstbestendige werklocaties en wijken waarin mensen prettig kunnen wonen, werken en elkaar ontmoeten. Ruimte voor initiatieven Aan de verdere ontwikkeling en uitvoering van het Integraal Accommodatiebeleid geven we de komende jaren prioriteit. Daarmee sturen we op passende, betaalbare en toekomstbestendige huisvesting voor de vele initiatieven en activiteiten in de wijken. Door ge meentelijke accommodaties en voorzieningen van maatschappelijke partners optimaal te benutten, bieden we ruimte aan sociaal -maatschappelijke activiteiten die bijdragen aan de gemeentelijke beleidsdoelen, waaronder het versterken van de sociale basis. Daarmee kijken we scherp welke voorzieningen in een wijk nodig zijn. Groen, klimaat en gezonde leefomgeving Klimaat De klimaatcrisis is urgent: de gevolgen van klimaatverandering zijn steeds zichtbaarder. Elke keuze die we maken, heeft invloed op de toekomst van onze stad. Met New Energy Made in Arnhem en daarbinnen Energie voor Arnhem, de Arnhemse Aanpak Woningisolatie en de aanpak energiearmoede hebben we een goede basis staan.

Maar, er is meer nodig om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Daarom zetten we onze aanpak voort en intensiveren waar nodig. Met een flinke investering in het klimaatfonds kiezen we voor het versne llen van de energietransitie, met focus op schone energie en lokale autonomie. We werken bijvoorbeeld aan het oprichten van een gemeentelijk energiebedrijf, om meer regie te hebben op onze energievoorziening. Om de energietransitie voor iedereen betaalbaar en haalbaar te laten zijn, zetten we de aanpak energiearmoede voort en zetten we een stap extra waar nodig. Verder helpen we Arnhemmers bij het verduurzamen van hun woningen en de overstap naar alternatieve warmtebronnen. Gezondheid We hebben aandacht voor gezondheid van Arnhemmers in de brede zin van het woord: fysiek en mentaal. Samen met onze lokale partners maken we een nieuw preventieakkoord waarin bewegen, sport en gezonde voeding centraal staan. Daarbij stimuleren we gezonde vo eding door een structurele bijdrage aan schoolmoestuinen, aangevuld met voorlichting op scholen. Ook zetten ons in om de vaccinatiebereidheid te verhogen. We hebben oog voor een gezonde leefomgeving voor mens én dier. Dat betekent een schone lucht, bodem en water. Hiervoor actualiseren en concretiseren we het Plan Gezonde Leefomgeving.).

Alle acties zijn erop gericht om de advieswaarden voor luchtkwaliteit en geluid van de World Health Organization te halen. Groen en diervriendelijk Arnhem We blijven investeren in een radicaal groenere stad. Zodat we beter bestand zijn tegen het veranderende klimaat met meer hitte en droogte of juist meer (extreme) regenval. We houden vast aan de 3-30-300-regel: zicht op bomen vanuit huis, voldoende groen in de buurt en een groene recreatieplek op loopafstand. Dat brengen we in de praktijk door jaarlijks fors te investeren in de aanplant van bomen. En door de wijkgroenagenda’s structureel te financieren. Hiermee planten we samen met bewoners meer bomen, vergr oenen en verkoelen we versteende wijken en versterken we de biodiversiteit. We voeren de plannen voor Park Beekdal uit: een park met ruimte voor natuur, sport, ontmoeten, recreatie en waterberging. Verder trekken we geld uit voor het verbeteren van de kwal iteit en toegankelijkheid van het Zeegbos. We willen een stad zijn waarin mens en dier goed samenleven. Er komt een vernieuwde visie op dierenwelzijn, met aandacht voor gehouden en wilde dieren. Daarbij nemen we onderwerpen als verantwoorde verkoop van huisdieren, dierenwelzijn op kinderboerderijen en diervriendelijke oplossingen voor overlast mee.

Met meer structureel budget voor dierenwelzijn blijven we onder andere het Dierentehuis en de dierenambulance ondersteunen en houden we regelingen voor huisdieren in stand. Ook realiseren we voldoende hondenlosloopgebieden. Onze openbare ruimte moet schoon, heel, veilig en toegankelijk zijn voor iedereen. Daarom investeren we in goed onderhoud, slimme verlichting en het tegengaan van rattenoverlast. We willen meer ruimte voor speel - en beweegplekken voor kinderen en jongeren. Daarom stellen we in 2027 nieuw speeltuinbeleiden op Circulaire stad Hoofdlijnen Hoofdlijnen van beleid 12 We gaan voor een circulaire stad waarin we op een andere manier met onze grondstoffen omgaan. Zo belasten we het milieu minder en maken we minder hoge kosten voor onze afvalverwerking. Dat betekent dat we inzetten op het fors verminderen van het restafval per inwoner. Verder zetten we sterker in op afvalscheiding, hergebruik en recycling. Hierbij kiezen we voor een systeem waarbij goede afvalscheiding wordt beloond en de vervuiler betaalt (diftar). In 2026/2027 schrijven we een visie waarin we de keuze make n voor een specifiek inzamelsysteem. Om vervolgens stappen te kunnen zetten om dit in te voeren. Daarnaast wordt de aanpak van zwerfafval geïntensiveerd, onder andere via ondersteuning van vrijwilligersinitiatieven en een offensief tegen sigarettenpeuken.

Ook bedrijven en organisaties worden ondersteund bij het verminderen van afvalstromen. Kansrijk, ongedeeld en zorgzaam Transformatie sociaal domein Wij willen een Arnhem zijn waarin iedereen mee kan doen, kansen krijgt en kan rekenen op ondersteuning wanneer dat nodig is. Arnhem is een sociale stad waarin mensen naar elkaar omkijken. Onze voorzieningen zijn dichtbij, toegankelijk en passend voor wat l eeft bij onze inwoners. Een van de grote uitdagingen is dat de vraag naar zorg en ondersteuning groeit, terwijl personeel schaarser wordt en kosten toenemen. Tegelijkertijd zien we dat het aanbod van zorg en ondersteuning versnipperd is. Het is tijd om de regie te nemen. Daarom zetten wij de komende periode de transformatie van het sociaal domein centraal. De beweging van zware naar passende ondersteuning, op de juiste plek. Met meer nadruk op preventie, vroegsignalering en de kracht van het collectief. Waarbij formele zorg, welzijn en informele zorg beter samenwerken, zodat het voor inwoners helder is waar zij terecht kunnen en wij ze beter en eerder kunnen helpen. Om deze omslag mogelijk te maken doen wij de komende jaren substantiële investeringen in de transformatie van het sociaal domein. Om een overzichtelijk en stabiel stelsel te krijgen, gaan we werken met minder zorgaanbieders en welzijnsorganisaties. Zo bepe rken we versnippering en de ruimte voor fraude.

Met de wijkteams, welzijns - en zorgorganisaties bouwen we netwerken om inwoners heen, liefst op wijk en waar nodig op stads - of regionaal niveau. Hier passen we ons inkoop- en aanbestedingsbeleid op aan. Met deze netwerken kunnen we echt dichtbij, sneller en waar mogelijk korter ondersteuning bieden. Daarbij problematiseren we gedrag niet te snel: niet elk afwijkend gedrag vraagt om hulp. Voorop staat dat inwoners weten waar ze aan toe zijn, dat zij deze veran dering kunnen blijven rekenen op de ondersteuning die zij nodig hebben en dat zorg toegankelijk blijft voor mensen die die het hardst nodig hebben. We werken in het sociaal domein vanuit vertrouwen en stimuleren veerkracht en diversiteit in gezinnen, gemeenschappen en netwerken. We geloven dat een sterke sociale basis ervoor zorgt dat inwoners elkaar ondersteunen en dat professionele hulp beschikbaar blijft voor inwoners die deze echt nodig hebben. Daarom blijven we investeren in buurthuizen, vrijwilligerswerk, mantelzorg en inwonersinitiatieven die bijdragen aan ontmoeting, verbinding en ondersteuning in de wijk. Arnhem vergrijst. Daarom zetten we erop in dat ouderen vitaal en zelfstandig ouder kunnen worden en mee kunnen blijven doen. We versterken ontmoeting in de wijk, zetten in op preventie en bouwen aan zorgzame buurten.

Zo kunnen ouderen langer zelfstandig thuis wonen en vertragen we de behoefte aan zwaardere zorg en ondersteuning Hulp aan inwoners in een kwetsbare positie Een stabiele woning is de basis van waaruit mensen kunnen herstellen en meedoen. Daarom zetten wij structureel in op de werkwijze Wonen Eerst om dak - en thuisloze mensen, met de focus op jongvolwassenen, perspectief te geven. Ons doel is dat iedereen zo snel mogelijk een passende woonplek krijgt. Vanuit die stabiele basis kunnen mensen vervolgens werken aan andere uitdagingen, zoals gezondheid, inkomen of begeleiding. Voor vrouwen en kinderen die te maken hebben met ernstig geweld in afhankelijkheidsrelaties (waaronder intiem terreur) organiseren we de hulp beter en dichtbij. Daarom werken we aan een integraal expertisecentrum waar vrouwen laagdrempelig binnen kunnen lo pen voor advies, ondersteuning en passende hulp. Het doel is dat slachtoffers van ernstig geweld in afhankelijkheidsrelaties niet langer van loket naar loket hoeven, maar op één plek passende hulp krijgen en sneller kunnen werken aan een veilige toekomst zonder geweld. Voor beschermd wonen lopen de huidige regionale financiële afspraken tot 31 december 2027 of tot invoering van de doordecentralisatie beschermd wonen.

Voor Arnhem is belangrijk dat we de volledige integratie -uitkering Beschermd Wonen behouden, omdat we als centrumgemeente een grote verantwoordelijkheid hebben, inclusief de bijbehorende voorzieningen en druk op onze wijken. Hoofdlijnen Hoofdlijnen van beleid 13 Uiterlijk in 2028 stoppen we met de zorgzone. We bereiden dit zorgvuldig voor, en samen met de mensen en de organisatie die hiermee te maken hebben. Daarbij staat voorop dat er voor de mensen die nu gebruikmaken van de zorgzone perspectief en passende ondersteuning is. In 2027 zetten we hiervoor de noodzakelijke stappen. Kansrijk opgroeien Wij willen dat alle Arnhemse kinderen en jongeren de kans krijgen om hun talenten te ontwikkelen, ongeacht waar zij opgroeien of de financiële situatie van hun ouders. Daarom blijven we flink investeren in maatregelen die de ontwikkeling van kinderen ondersteunen. We gaan verder met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs voor een sterke en duurzame leeromgeving voor kinderen. Aanvullend op het plan onderzoeken we welke huisvesting nodig is om inclusief onderwijs op scholen vorm te geven. Verder z etten we de schoolmaaltijden voort in Arnhem-Oost, zodat kinderen niet met honger in de klas zitten en zich goed kunnen concentreren op school.

We bouwen voort op de succesvolle aanpak van de Rijke Schooldag en kijken we hoe deze beschikbaar kan worden voo r kinderen in heel Arnhem. Hiermee krijgen kinderen extra mogelijkheden op het gebied van sport, cultuur, muziek, techniek, natuureducatie, burgerschap en zwemvaardigheid. Om problemen bij kinderen en jongeren eerder te signaleren en laagdrempelig ondersteuning te bieden, willen wij dat er in iedere wijk een praktijkondersteuner huisarts jeugd (POH Jeugd) is. De praktijkondersteuner helpt bij psychosociale vragen van kinderen, jongeren en gezinnen. Zo is hulp dichtbij en sneller beschikbaar en voorkomen we inzet van zwaardere zorg. Daarnaast versterken we de samenwerking tussen scholen, jeugdhulp en welzijnsorganisaties. Scholen moeten niet alleen een plek zijn waar problemen worden gesignaleerd, maar vooral een plek waar ondersteuning dicht bij het kind georganiseerd kan worden. Daarbij zetten we ondersteuning op school nadrukkelijk ook in om te voorkomen dat kinderen uitvallen uit het onderwijs en om kinderen die al thuiszitten te begeleiden bij hun terugkeer naar passend onderwijs. Werk en inkomen Iedereen moet mee kunnen doen in Arnhem. Daarom ondersteunen wij inwoners richting werk, opleiding of andere vormen van participatie. Tegelijkertijd blijven we inwoners ondersteunen die moeite hebben om rond te komen.

De Gelrepas blijft daarbij een belangr ijk instrument. We verruimen de doelgroep van de Gelrepas (dit is alleen voor gezinnen met kinderen tot 18 jaar) van 130% naar 140% van de bijstandsnorm, zodat meer werkende huishoudens en gezinnen gebruik kunnen maken van deze regeling. Daarnaast verhogen wij het budget van de Gelrepas en zorgen we voor jaarlijkse indexering. Ook behouden we het busvoordeelabonnement voor Gelrepashouders, zodat inwoners beter toegang hebben tot werk, onderwijs, zorg, familie en sociale activiteiten. Mobiliteit mag geen belemmering zijn om mee te doen in de samenleving. Daarnaast breiden we onze ondersteuning uit met een regeling voor dierenartskosten voor Gelrepashouders. Voor veel inwoners zijn huisdieren belangrijk gezelschap en onderdeel van het gezin. Met deze regeling voorkomen we dat noodzakelijke zorg voor huisdieren vanwege financiële omstandigheden achterwege moet blijven. Arnhem-Oost In Arnhem-Oost zetten we het Nationaal Programma Arnhem-Oost voort. We blijven langdurig ongelijk investeren voor gelijke kansen, met blijvende verbetering van de levens van mensen en de kwaliteit van de wijken. Door langdurig samen te werken met inwoners, scholen, zorgorganisaties, ondernemers en het Rijk investeren we in gelijke kansen voor kinderen, jongeren en gezinnen.

Zo werken we aan een Arnhem waarin iedereen kan meedoen en perspectief heeft op een gezonde, veilige en kansrijke toekomst. Veilig, leefbaar en verbonden Veiligheid Ook in 2027 werken we aan een veiliger en weerbaarder Arnhem, waarin mensen zich thuis, op straat en online veilig kunnen voelen. We voorkomen en bestrijden overlast en criminaliteit en investeren tegelijkertijd in preventie. Daarbij werken we zoveel mogel ijk wijkgericht en grijpen we snel en zichtbaar in op plekken waar problemen samenkomen. Samen met bewoners en ondernemers brengen we onveilige plekken in beeld. We hebben extra aandacht voor het veiligheidsgevoel van meisjes, vrouwen en lhbtiqa +-personen en we pakken straatintimidatie aan. In 2027 zorgen we voor meer zichtbare handhaving op straat. We breiden het aantal handhavers uit en voeren veelvuldiger en geconcentreerder stevigere acties op de plekken waar dit het meest nodig is. Ook pakken we overlastgevende en gevaarlijke panden aan en treden we hard op tegen drugscriminaliteit, mensenhandel en witwassen. Bijzondere aandacht gaat uit naar jongeren die dreigen af te glijden naar de criminaliteit. We bieden ze Hoofdlijnen Hoofdlijnen van beleid 14 passende begeleiding en zetten straatcoaches in.

Verder bieden we jongeren perspectief door inzet van het Preventief Interventie Team en Prospect4Cash (jongeren in een kwetsbare positie begeleiden naar betaald en legaal werk). Veiligheid speelt zich steeds meer ook online af. Daarom breiden we onze aanpak van cybercriminaliteit verder uit en geven we voorlichting aan kinderen, jongeren, ouderen en ondernemers. Ook blijven we investeren in het signaleren en tegengaan van radicalisering en extremisme. Wereldwijde spanningen, hybride dreigingen en klimaatverandering zijn ook in Arnhem voelbaar. Daarom werken we verder aan een weerbare stad en een gemeente die voorbereid is op crises en verstoringen. We blijven investeren in brandveiligheid, crisisbeheersing en publieke gezondheidszorg en werken samen met onze partners aan de zelfredzaamheid van inwoners en de continuïteit van vitale voorzieningen. Samenleven in een inclusieve en verbonden stad Iedereen in Arnhem moet zich vrij en veilig kunnen bewegen en zichzelf kunnen zijn. We blijven racisme en discriminatie bestrijden en zetten daar in 2027 concrete stappen in. We starten met de uitvoering van het actieplan anti-moslimracisme en presenteren samen met het Arnhemse Regenboogoverleg een nieuwe Regenboogagenda voor 2027-2030. Met het Roze Jaar en Roze Zaterdag zetten we bovendien stevig in op zichtbaarheid, vrijheid en acceptatie.

Ook werken we verder aan een toegankelijke stad en het versterken van de positie van Arnhemmers met een beperking. Arnhem is en blijft een gastvrije stad. We nemen onze verantwoordelijkheid voor mensen die vluchten voor oorlog, geweld en onderdrukking en zorgen voor een ruimhartige, menswaardige en toekomstbestendige opvang. In 2027 geven we verder uitvoering aan het v astgestelde kader Arnhem, gastvrije stad, waarbij meedoen vanaf dag één centraal staat. We zorgen voor toegang tot taal en onderwijs en leggen waar mogelijk de verbinding met werk, sport, cultuur en andere activiteiten in de stad. Ook werken we verder aan structurele opvangplekken en het huisvesten van statushouders, met blijvende aandacht voor spreiding, draagvlak en leefbaarheid. Sport en cultuur dragen bij aan ontmoeting, gezondheid en verbondenheid in onze stad. Arnhem is een sportstad in het groen. Met topsportcentrum Papendal, Vitesse en een omgeving die uitnodigt tot bewegen, heeft Arnhem sport en bewegen in haar DNA. We wille n dat alle Arnhemmers kunnen sporten en bewegen, met extra aandacht voor inwoners voor wie dat minder vanzelfsprekend is. We investeren daarom in laagdrempelige sport - en beweegvoorzieningen, ondersteunen vitale en toegankelijke verenigingen en stimuleren sporten en bewegen in de openbare ruimte.

Met ‘Arnhem buitenbeweegstad’ maken we een plan hoe bewegen, ontmoeten, recreatie, sport en spelen nog een sterkere plek kan krijgen in de openbare ruimte.  Ook benutten we de kracht van topsport en topsportevenementen om Arnhemmers in beweging te brengen. Daarbij bieden we ook ruimte aan talent om zich in Arnhem verder te ontwikkelen. In 2027 zetten we daarnaast belangrijke stappen om kunst en cultuur toegankelijk te houden en meer ruimte te bieden aan makers. We gaan door met de vrije toegang tot cultuur voor jongeren. We werken aan een nieuwe cultuurvisie en een integraal huisvestingsplan voor cultuur en investeren extra in een gezonde culturele sector en eerlijke beloning. Ook werken we verder aan toekomstbestendige huisvesting van culturele instellingen en aan meer cultuur in Arnhem-Zuid. Zo starten we met de ontwerpfase van het cultuurcentrum aan de Kronenburgsingel 20 in combinatie met 80 woningen. We versterken Arnhem als aantrekkelijke, gastvrije en bruisende stad waar ruimte is voor aansprekende evenementen, waar we de bezoekers en ondernemers laten zien wat Arnhem uniek maakt en waar inwoners zich thuis voelen. Evenementen moeten toegankelijk en duurzaam zijn en we streven naar een meer evenwichtige verdeling in Arnhem -Zuid en Noord. Herdenken is onlosmakelijk verbonden met onze stad.

We houden de geschiedenis levend met onder meer de jaarlijkse herdenking van de Slag om Arnhem. Daarbij willen we jongeren en andere doelgroepen beter gaan betrekken en met hen het bredere gesprek over vrijheid voeren. Ook blijven we het bijzondere erfgoed en de geschiedenis van Arnhem zichtbaar en beleefbaar maken. Dat gaan we doen in samenwerking met Museum Arnhem en Rozet met de vernieuwing van het Erfgoedcentrum. Betrouwbare en toegankelijke gemeente Tot slot werken we in 2027 verder aan een gemeente die betrouwbaar, toegankelijk en dichtbij is. We voeren de nieuwe visie op dienstverlening verder uit en verbeteren onze dienstverlening aan de balie, telefoon en online. We investeren structureel in onze informatievoorziening en ICT en versterken onze informatieveiligheid en privacy. Hoofdlijnen Hoofdlijnen van beleid 15 Tegelijk willen we inwoners eerder en beter betrekken bij plannen voor hun buurt en stad. In 2027 evalueren we de participatieverordening en investeren we in democratische betrokkenheid, met bijzondere aandacht voor jongeren. Hoofdlijnen Ontwikkelingen in het financieel kader 16 Ontwikkelingen in het financieel kader Hoofdlijnen financiën Gemeenten worden voornamelijk gefinancierd uit het gemeentefonds, waarvan de hoogte bepaald wordt door de Rijksoverheid.

Sinds 2024 is de zogenaamde trap -op-trap-af-systematiek losgelaten en vervangen door een systematiek waarbij de groei van het gemeentef onds is gekoppeld aan de stijging van het bruto binnenlands product. Het effect hiervan is dat het zogenaamde accres (jaarlijkse stijging) van het gemeentefonds niet toereikend is om de autonome kostenstijgingen (afgesproken en/of wettelijke indexaties) van de gemeente op te vangen. Zowel in 2027 als in 2029 wordt de huidige normeringssystematiek geëvalueerd. Mogelijk kan de eerste evaluatie al aanleiding kan zijn voor aanpassing van de normering , waarbij één van de discussiepunten bij de evaluaties de eventuele nacalculatie van het prijsaccres is. De Eerste Kamer maakt zich zorgen over de financiële situatie van gemeenten. Er wordt aandacht gevraagd voor een aantal moties die tot op heden niet zijn uitgevoerd, zoals over het borgen van de autonome taak van gemeenten en over het corrigeren van inflatieramingen. Mogelijk leidt dit in de komende periode tot een beleidsdebat over de bekostiging van de gemeenten. Waar vanaf 2026 een groot tekort dreigde (het ravijnjaar), is dit door vooral incidentele verhoging van rijksbudgetten doorgeschoven naar het jaar 2028. In Arnhem is dat in de huidige begroting al verwerkt. Van Begroting 2026 naar Begroting 2027 In november 2025 is een structureel sluitende Begroting 2026 vastgesteld.

Het financieel perspectief voor de Begroting 2027 kent echter een aantal uitdagingen. Bovenop het in voorgaande begrotingen reeds verwerkte ravijn in het gemeentefonds, waardoor de inkomsten vanuit het Rijk vanaf 2026 sterk dalen, zien we ook dat het een uitdaging is om (structurele) knelpunten te dekken dan wel ruimte te vinden voor nieuwe ambities. Tot nu toe is er daarbij geen zi cht op verhoging van de rijksmiddelen in het gemeentefonds. Wel wordt Arnhem geholpen door uitstel van besluitvorming over beschermd wonen, waardoor de invoering van het nieuwe verdeelmodel beschermd wonen opnieuw met een jaar is opgeschoven. Voor Arnhem levert dit direct financiële ruimte op. Onder aan de streep zien we echter dat het financiële beeld knelt. Daarom laten we de lokale belastingen en heffingen geleidelijk oplopen, zetten we een aantal bestemmingsreserves in en nemen we een generieke taakstelling op de organisatie op. Tegelijkerti jd doen we de investeringen die cruciaal zijn voor de toekomst van Arnhem en nemen we maatregelen om de uitgaven beheersbaar te maken. Conclusies financieel beeld Geconcludeerd kan worden dat er in deze Begroting 2027 een structureel sluitende begroting kan worden gerealiseerd. In alle jaren wordt namelijk een structureel sluitend beeld gerealiseerd.

Door de blijvende onzekerheid over financiering vanuit de Rijksoverheid in combinatie met de toenemende financiële opgaven op het gebied van onderwijshuisvesting en beschermd wonen, verwachten we dat de beschikbare financiële ruimte in de komende jaren beperkt zal zijn. Om de mogelijke verdere stijging van tarieven en vo lumes in het zorgdomein op een goede wijze op te kunnen vangen is het essentieel dat de ingezette transformatie van het sociaal domein centraal komt te staan. In deze Begroting worden middelen zodanig ingezet dat de beweging gemaakt kan worden van zware naar passende ondersteuning op de juiste plek, met betere samenwerking tussen formele zorg, welzijn en informele zorg. Over de jaren heen wordt per saldo onttrokken aan de algemene reserve. De algemene reserve is het belangrijkste onderdeel voor het weerstandsvermogen en deze blijft op voldoende niveau. Dit zien we terug in de weerstandsfactor die in 2027 uitkomt op 1,4 en vervolgens in de jaren daarna geleidelijk daalt naar 1,0 in 2030. Hiermee blijven we voldoen aan de spelregel in onze financiële verordening, welke aangeeft dat de weerstandsfactor niet lager dan 1,0 mag zijn en 1,4 het uitgangspunt is. VNG begrotingsadvies Gemeenten krijgen het advies om hun begroting voor 2027 structureel en reëel sluitend te maken.

Het financieel beeld in deze Begroting 2027 voldoet aan het begrotingsadvies van de VNG, want het jaar 2027 is structureel en met een reële taakstelling sluitend. Vanaf 2028 adviseert de VNG om voor jeugdzorg en huishoudelijke hulp in de Wmo met stelposten te werken. Zo kunnen gemeenten omgaan met financiële onzekerheid zonder nu al te hoeven bezuinigen op andere terreinen. De VNG adviseert daarbij om uit te gaan van realistische kostenramingen en te werken met stelposten. Gemeenten kunnen op die manier rekening houden met maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd, zoals een eigen bijdrage of kortere trajectduur en deze budgetneutraal verwerken. Dit heeft Arnhem al in de Begroting 2026 op deze wijze gedaan. De Provincie staat deze budgettair neutrale verwerking toe, omdat aannemelijk is dat het realiseren van deze uitwerking en wetgeving onder de verantwoordelijkheid van het Rijk valt. De Provincie kan niet instemmen met het opnemen van een algemene stelpost 'Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd' die de baten en lasten voor jeugdzorg in 2028 en 2029 in balans brengt. Mede om die reden nemen we in onze begroting een dergelijke stelpost dan ook niet op. Daarmee zijn we prudenter dan het voorstel van de VNG. Begin 2027 verschijnt het advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd.

Dat advies moet meer duidelijkheid geven over de verhouding tussen kosten en beschikbare middelen. Ook voor huishoudelijke hulp binnen de Wmo raadt de VNG gemeenten aan om vanaf 2029 een stelpost op te nemen. Het rijk heeft vanaf dat jaar een bezuiniging van € 1 miljard ingeboekt, terwijl nog niet duidelijk is hoe het toekomstige beleid eruitziet en welke kosten gemeenten blijven maken. In deze Begroting 2027 heeft Arnhem dat conform het advies van de VNG verwerkt (zie ook onder Gemeentefonds en overige (rijks)ontwikkelingen). De Provincie als toezichthouder heeft aangegeven deze stelpost toe te staan. Reëel en structureel sluitende begroting Net als in eerdere jaren is ook voor deze begroting de raming van het gemeentefonds gebaseerd op de meicirculaire van het gemeentefonds en zijn de verschillende inkomsten volgens de gebruikelijke methode geraamd. Daarnaast zijn geen algemene taakstellingen opgenomen om de begroting sluitend te maken, terwijl bij de uitgaven rekening is gehouden met onder andere de loon- en prijsontwikkeling. Hiermee zijn alle inkomsten en uitgaven in deze begroting realistisch opgenomen waarmee sprake is van een reëel evenwicht in deze begroting.

Het | financieel | beeld | is | opgebouwd | uit | het | gemeentefonds | en | overige | (rijks)ontwikkelingen, | de beleidsontwikkelingen die financiële gevolgen hebben (verdeeld over | de thema's 'toekomstbestendig wonen en ondernemen', 'groen, klimaat en gezonde leefomgeving', 'kansrijk, ongedeeld en zorgzaam' en 'veilig, leefbaar en verbonden') en een actualisatie van de jaarlijkse bijstellingen (indexatie, belastingen, heffingen en leges | en kapitaallasten | die voortkomen uit het Meerjareninvesteringsprogramma | ). Het financiële beeld leidt tot het volgende totale beeld van de incidentele en structurele verrekeningen met de algemene reserve dat in deze begroting verwerkt is: Financieel beeld 2027-2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bedragen x € 1.000 Uitgangspositie Begroting 2026 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging (+) of onttrekking (-) aan de algemene reserve voorafgaand aan | 3.160 | -3.511 | -3.777 | -6.417 Begroting Waarvan structureel | 237 | -412 | 1.178 | -1.245 Waarvan incidenteel | 2.923 | -3.099 | -4.955 | -5.172 Financiële ontwikkelingen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Gemeentefonds en overige Rijksontwikkelingen | 25.149 | 27.530 | 22.186 | 24.439 Waarvan structureel | 28.701 | 28.037 | 22.191 | 24.446 Waarvan incidenteel | -3.552 | -507 | -6 | -7 Beleidsontwikkelingen Toekomstbestendig wonen en ondernemen | -1.489 | -2.287 | -2.068 | -2.171 Waarvan structureel | 4 | -794

| -1.093 | -1.271 Waarvan incidenteel | -1.493 | -1.493 | -975 | -900 Groen, klimaat en gezonde leefomgeving | -1.572 | -1.611 | -456 | -435 Waarvan structureel | 4.396 | 3.976 | 2.970 | 515 Waarvan incidenteel | -5.968 | -5.587 | -3.426 | -951 Hoofdlijnen | Ontwikkelingen in het financieel kader | 17 Kansrijk, ongedeeld en zorgzaam | -9.285 | -12.465 | -6.814 | -3.722 Waarvan structureel | -5.899 | -6.637 | -4.936 | -5.502 Waarvan incidenteel | -3.386 | -5.828 | -1.878 | 1.780 Veilig, leefbaar en verbonden | -6.621 | -4.515 | -3.975 | -3.410 Waarvan structureel | -1.049 | -314 | -904 | -1.504 Waarvan incidenteel | -5.572 | -4.201 | -3.071 | -1.906 Jaarlijkse bijstellingen | -20.194 | -18.593 | -14.549 | -14.846 Waarvan structureel | -19.711 | -18.990 | -18.135 | -14.846 Waarvan incidenteel | -483 | 397 | 3.586 | 0 Toevoeging (+) of onttrekking (-) aan de algemene reserve cf Begroting 2027 | -10.851 | -15.451 | -9.454 | -6.562 Waarvan structureel | 6.680 | 4.866 | 1.271 | 593 Waarvan incidenteel | -17.531 | -20.317 | -10.725 | -7.155 Totaal Financieel beeld | 0 | 0 | 0 | 0 Uit bovenstaande tabel blijkt dat er in 202 | 7 een bedrag van € | 10,9 | miljoen aan de algemene reserve wordt onttrokken. Dit bestaat echter uit een structurele toevoeging van € 6,7 miljoen en een incidentele onttrekking van € 17,5 miljoen. Dit betekent dat de begroting voor 2027 structureel sluitend is.

In de jaren daarna daalt de structurele dotatie naar € 4,9 miljoen in 2028, € 1,3 in 2029 en € 0,6 miljoen in 2030. In alle jaren is dus sprake van een structureel sluitende begroting. De weerstandsfactor voldoet in begrotingsjaar 2027 aan het uitgangspunt van 1,4 en blijft in alle jaren daarna boven de afgesproken grens van 1,0. Het financiële beeld ligt in lijn met de ontwikkeling van de landelijke gemeentelijke financiën voor de komende jaren, waarin het oorspronkelijke ravijnjaar enigszins gedempt is, opgeschoven is van 2026 naar 2028, maar de financiële ruimte wel steeds beperkter wordt. Gemeentefonds en overige (rijks)ontwikkelingen Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron voor gemeenten. Jaarlijks worden gemeenten op een drietal momenten geïnformeerd over de actuele raming van het gemeentefonds. De meicirculaire is gebaseerd op de Voorjaarsnota van het Rijk en is een belangrijke bouwsteen van de gemeentelijke begroting. In de meicirculaire zijn de afspraken uit de Voorjaarsnota verwerkt. Hieronder wordt op deze onderdelen een verdere toelichting gegeven.

Volume accres en Loon Prijs Ontwikkeling (LPO) accres Het volume accres wordt gebaseerd op een 8-jaars (t-9 t/m t-2) historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp en is in de meicirculaire voor de jaren 2027 en 2028 beperkt naar boven bijgesteld en voor de jaren 2029 en 2030 beperkt naar beneden bijgesteld. Het LPO accres wordt gebaseerd op de prijs bruto binnenlands product (pbbp). Voor 2026, 2028 en 2030 zijn de ramingen voor de prijs bbp omhoog bijgesteld. Voor de jaren 2027 en 2029 zijn de bijstellingen beperkt. Huishoudelijke hulp uit Wmo met vangnet Dit betreft maatregel 44 uit het Coalitieakkoord van het kabinet Jetten. Mensen die dat kunnen, gaan zelf betalen voor hun huishoudelijke hulp. Huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) wordt daarom geschrapt met ingang van 1 januari 2029 (€ 1,4 miljard). Voor de mensen die niet zelf hulp kunnen regelen, blijft de gemeente daarin voorzien (€ 430 miljoen). Tot op heden is nog onduidelijk hoe dit vorm krijgt, terwijl de korting al wel verwerkt is. Daarmee is het onduidelijk of en in welke mate gemeenten deze kosten moeten blijven maken vanaf 2029. Het advies van de VNG is om de vanaf 2029 ingeboekte bezuiniging op huishoudelijke hulp via een stelpost teniet te doen onder de titel “Afschaffing huishoudelijke hulp”.

Voor Arnhem betekent dit een verlaging met ruim € 14 miljoen vanaf 2029, welke op programma Zorg wordt doorvertaald. Het vangnet ligt op ruim € 4 miljoen, dat aan programma Zorg (Wmo) wordt toegevoegd. Aanvullend wordt een risico Hoofdlijnen | Ontwikkelingen in het financieel kader | 18 opgenomen waarin wordt toegelicht dat de nog onduidelijke bezuiniging in de vorm van een stelpost is vertaald. Deze verwerking is conform het begrotingsadvies van de VNG. Uitstel verdeelmodel Beschermd wonen Er is geen informatie ontvangen over de invoering van het nieuwe verdeelmodel voor Beschermd wonen en het bijbehorende woonplaatsbeginsel. Aangezien besluitvorming hierover niet heeft plaatsgevonden, blijven in 2027 de centrumgemeenten daarmee het budget voor de regio ontvangen. Voor Arnhem betekent dit een structureel voordeel zoals in onderstaande tabel is opgenomen. Actualisatie maatstaven en ontwikkeling uitkeringsbasis Zowel de ontwikkelingen van de landelijke volumina (uitkeringsbasis) als specifiek voor Arnhem op de maatstaven van de algemene uitkering (inwoners, WOZ-waarde, woningen) zijn in de berekening van de meicirculaire verwerkt. Verdeelmodel gemeentefonds Op 30 mei jl. is de Tweede Kamer geïnformeerd over de verdeling per 1 januari 2027. Er worden twee kleine wijzigingen doorgevoerd.

Ten eerste, de berekening van de maatstaf ‘Huishoudens met een laag inkomen’ met procenten in plaats van met honderdtallen. Ten tweede worden de rekentarieven van de Onroerendezaakbelasting (OZB) aangepast | aan de werkelijke gemiddelde OZB-tarieven en wordt | de verevening van de overige eigen middelen met hetzelfde bedrag verlaagd. Wat betreft het ingroeipad (het pad waarmee gemeenten sinds 1 januari 2023 naar de nieuwe verdeling ingroeien) is het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) het eens met de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) dat de beoogde richting van de totale herverdeling door de voorstellen ongewis is geworden. BZK sluit zich dan ook aan bij het ROB advies om de huidige bedragen van het ingroeipad, voor die gemeenten die nog niet volledig waren ingegroeid, voorlopig te bevriezen op het niveau van 2026. Zoals de ROB in zijn advies aangeeft is er nog vervolgonderzoek nodig. Aangezien BZK hecht aan een zorgvuldig proces, is een volgende stap in het ingroeipad voorzien per 1 januari 2029. Voor Arnhem betekent dit dat er vanaf 2027 in het kader van behoedzaamheid geen rekening wordt gehouden met het resterende voordeel van € 5 miljoen op basis van de voorlopige uitkomst van de herverdeling.

Wijzigingen in taakmutaties, decentralisatie-uitkeringen (DU's) en integratie-uitkeringen (IU's) In de afgelopen circulaires is een aantal nieuwe taakmutaties en DU's ontvangen en is een aantal wijzigingen doorgevoerd op bestaande DU's. Daar waar sprake is van (nieuwe) taken en/of een stijging van benodigde middelen om deze taken uit te voeren, vindt overheveling van de middelen uit het gemeentefonds naar de betreffende programma's plaats. Een majeure wijziging vindt plaats binnen de IU Participatie: de budgetverdeling voor de rijksbijdrage beschut werk is gewijzigd als gevolg van een nieuwe verdeelsleutel. Voor Arnhem betekent dit een nadeel van € 1 miljoen in 2027, oplopend naar een nadeel van € 3,1 miljoen vanaf 2029. In deel 3 van deze Begroting is nadere toelichting en compleet overzicht gegeven op de wijzigingen in taakmutaties en decentralisatie- uitkeringen.

In onderstaande tabel is een totaaloverzicht gegeven van de mutaties in het gemeentefonds: Gemeentefonds en overige (rijks)ontwikkelingen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | I/S Bedragen x € 1.000 Ontwikkelingen gemeentefonds sept.- en dec.circulaire | 14.748 | 13.077 | 12.905 | 23.947 | S Doorgegeven mutaties decentralisatie-uitkeringen sept.- en dec.circulaire | -803 | -761 | -1.009 | -8.157 | S Doorgegeven mutaties decentralisatie-uitkeringen sept.- en dec.circulaire | -876 | -29 | 0 | -7 | I Ontwikkelingen gemeentefonds meicirculaire | 15.900 | 6.413 | -7.604 | -8.089 | S Doorgegeven mutaties decentralisatie-uitkeringen meicirculaire | -6.053 | -461 | 9.563 | 9.599 | S Doorgegeven mutaties decentralisatie-uitkeringen meicirculaire | -2.676 | -478 | -6 | 0 | I Uitstel Beschermd Wonen | 4.908 | 9.770 | 8.335 | 7.145 | S Totaal ontwikkelingen gemeentefonds en overige ontwikkelingen | 25.149 | 27.530 | 22.186 | 24.439 Hoofdlijnen | Ontwikkelingen in het financieel kader | 19 Financiële koers van de beleidsontwikkelingen De financiële gevolgen van beleidsontwikkelingen ten opzichte van de vorige begroting zijn onderverdeeld in de volgende thema's: • | Toekomstbestendig wonen en ondernemen • | Groen, klimaat en gezonde leefomgeving • | Kansrijk, ongedeeld en zorgzaam • | Veilig, leefbaar en verbonden Deze gevolgen worden in de volgende paragrafen inzichtelijk gemaakt.

Bij elk thema is (indien van toepassing) eerst een tabel opgenomen met beleidsontwikkelingen die gedekt worden door bestaande budgetten of reserves. Daarna is een tabel opgenomen met ontwikkelingen die gedekt worden vanuit de algemene reserve. Toekomstbestendig wonen en ondernemen Ontwikkelingen Toekomstbestendig wonen en ondernemen met dekking | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | I/S Bedragen x € 1.000 Parkeerexploitatie - bijstelling baten en lasten | -672 | -676 | -683 | -683 | S Dekking vanuit BR Bereikbaarheid | 672 | 676 | 683 | 683 | S Totaal ontwikkelingen Toekomstbestendig wonen en ondernemen | 0 | 0 | 0 | 0 Parkeerexploitatie - bijstelling baten en lasten De autonome ontwikkelingen op de parkeerexploitatie worden bijgesteld aan zowel de baten als de lastenkant. De lasten worden bijgesteld op basis van de indexatie op de lopende contracten. Verder nemen de lasten aanvullend structureel toe vanwege het afsluiten van een nieuwe overeenkomst voor de leverancier van de parkeerautomaten. De baten voor de parkeervergunningen en -ontheffingen en naheffingen worden bijgesteld op basis van de realisatie van het afgelopen jaar. De financiële effecten als gevolg van zow | el de hogere lasten als de lagere baten worden verrekend met de bestemmingsreserve Bereikbaarheid.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://arnhem.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/35ef278b-a2b7-43bf-8cbc-b1c11e6c976e?agendaItemId=8078e0b6-62bd-41db-af4e-bbc28d0b545c