Tekst - Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels
Tekst van het document
Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels
Inhoudsopgave
Toelichting
9
Hoofdstuk 1 Inleiding
9
1.1
Wat is een omgevingsplan?
9
1.2
Waarom een omgevingsplan?
9
1.3
Waar geldt dit omgevingsplan?
11
1.4
Welke plannen vervangt dit omgevingsplan?
12
Hoofdstuk 2 Onze visie op de Binnenstad
13
2.1
Inleiding
13
2.2
Kwaliteiten van de Arnhemse Binnenstad
16
2.3
2.2.1
Bewogen geschiedenis
16
2.2.2
Aansprekende bebouwing en een prettig verblijfsklimaat
20
2.2.3
Van place to buy naar place to meet
21
2.2.4
Centrale ligging en goede bereikbaarheid
23
Strategie voor de Arnhemse Binnenstad
23
Hoofdstuk 3 Uitleg van de Regels
29
3.1
29
Wat regelt dit omgevingsplan? 3.1.1
Algemeen
29
3.1.2
Focus van dit omgevingsplan
29
3.1.3
Versterking van het kernwinkelgebied
29
3.1.4
Meer ruimte voor kantoren
30
3.1.5
Meer mogelijkheden voor creatieve en ambachtelijke activiteiten
30
3.1.6
Onder voorwaarden mogelijk maken van nieuwe leisure functies
30
3.1.7
Afwijkingsregels voor nieuwe restaurants op de Jansplaats versoepeld
30
3.1.8
Afwegingskader voor nieuwe fastfoodzaken, snackbars en bezorghoreca
30
3.1.9
Legalisering bestaande flitsbezorgers en geen planologische ruimte voor nieuwe
31
3.1.10
Verhoging welstandsniveau voor de zuidelijke en zuidoostelijke binnenstad
31
3.1.11
Meer bescherming van bestaande groenvoorzieningen
32
3.1.12
Bescherming groene daken die een functie hebben voor de waterhuishouding
32
3.1.13
Wijzigingen als gevolg van verleende vergunningen
32
3.1.14
Wijzigingen als gevolg van de Omgevingswet
32
3.1.15
Thema milieuzonering nieuwe stijl
33
3.1.16
Thema bijbehorende bouwwerken (aankondiging)
33
3.1.17
Thema evenementen (aankondiging)
34
3.1.18
Thema gezonde en veilige leefomgeving (aankondiging)
34
3.2
Opbouw van het omgevingsplan
34
3.3
Functiegebieden en omgevingswaarden
37
2 teld)
3.3.1
Cultuurgebied
37
3.3.2
Gemengd gebied
37
3.3.3
Groengebied
38
3.3.4
Kantoorgebied
38 Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
3.3.5
Kernwinkelgebied
38
3.3.6
Stadscentrum
39
3.3.7
Parkgebied
40
3.3.8
Spoorgebied
40
3.3.9
Maatschappelijk
40
3.3.10
Openbaar gebied
40
3.3.11
Tuin
41
3.3.12
Oppervlaktewater
41
3.3.13
Woongebied
41
3.3.14
Waarde-Archeologie
42
3.3.15
Waarde - Bomenrij
43
3.3.16
Waarde - Boom
43
3.3.17
Waarde-gemeentelijk beschermd stadsgezicht
44
3.3.18
Waarde gemeentelijk monument
45
3.3.19
Waarde - Landschap en natuur
46
3.3.20
Waarde - Rijksmonument
46
3.3.21
Waarde - Rioolleiding
46
3.3.22
Waarde - Tuin
46
3.3.23
Waarde - Waterkering
46
3.3.24
Waarde - Waterloop
47
3.3.25
Waarde - Welstand zwaar in afwijking van de welstandsnota
47
3.4
Handhaving
47
3.5
Exploitatie
48
Hoofdstuk 4 Proces
49
4.1
Voorbereiding met de stad
49
4.2
Vooroverleg en inspraak
49
4.3
Terinzagelegging (ontwerp-omgevingsplan)
50
Bijlagen
51
Bijlage 1
Verslag PBA
51
Bijlage 2
Inspraakverslag
59
Bijlage 3
Handleiding viewer omgevingsplan
75
Bijlage 4
Zienswijzennota
85
Regels
107
Hoofdstuk 1 Inleidende regels
107
Artikel 1
Begrippen
107
Artikel 2
Wijze van meten
115
Hoofdstuk 2 Functies
117
Artikel 3
Cultuurgebied
117
Artikel 4
Gemengd gebied
117
Artikel 5
Groengebied
117
Artikel 6
Kantoorgebied
117
Artikel 7
Kernwinkelgebied
117
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 3
Artikel 8
Maatschappelijk
118
Artikel 9
Openbaar gebied
118
Artikel 10
Oppervlaktewater
118
Artikel 11
Parkgebied
118
Artikel 12
Spoorgebied
118
Artikel 13
Stadscentrum
118
Artikel 14
Tuin
119
Artikel 15
Woongebied
119
Hoofdstuk 3 Waarden
121
Artikel 16
Waarde - Archeologie - Verwachting
121
Artikel 17
Waarde - Archeologie - Waardevol gebied
121
Artikel 18
Waarde - Bomenrij
121
Artikel 19
Waarde - Boom
121
Artikel 20
Waarde - Gemeentelijk beschermd stadsgezicht - Binnenstad en singels
121
Artikel 21
Waarde - Gemeentelijk monument
122
Artikel 22
Waarde - Geomorfologie
122
Artikel 23
Waarde - Landschap en natuur
122
Artikel 24
Waarde - Rijksmonument
122
Artikel 25
Waarde - Rioolleiding
122
Artikel 26
Waarde - Tuin
123
Artikel 27
Waarde - Waterkering
123
Artikel 28
Waarde- Waterloop
123
Artikel 29
Waarde - Welstand zwaar in afwijking van de Welstandsnota
123
Hoofdstuk 4 Activiteiten
125
Artikel 30
Algemene regels over activiteiten
125
Artikel 31
Activiteit aannemersbedrijf
125
Artikel 32
Activiteit ambachtelijke bedrijven
125
Artikel 33
Activiteit ambachtelijke bedrijven begane grond
125
Artikel 34
Activiteit ambulante handel
125
Artikel 35
Activiteit bedrijf geschikt voor functiemenging
126
Artikel 36
Activiteit bedrijf geschikt voor functiemenging begane grond
127
Artikel 37
Activiteit bedrijven creatieve sector
129
Artikel 38
Activiteit bedrijven creatieve sector begane grond
129
Artikel 39
Activiteit bestaande flitsbezorgdiensten
129
Artikel 40
Activiteit bioscoop
129
Artikel 41
Activiteit cultuur
129
Artikel 42
Activiteit cultuur begane grond
130
Artikel 43
Activiteit detailhandel - exclusief supermarkt
130
Artikel 44
Activiteit detailhandel - inclusief supermarkt
130
Artikel 45
Activiteit detailhandel begane grond - exclusief supermarkt
130
Artikel 46
Activiteit detailhandel begane grond - inclusief supermarkt
130
Artikel 47
Activiteit dienstverlening
130
Artikel 48
Activiteit dienstverlening begane grond
131
Artikel 49
Activiteit evenement
131
4 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
Artikel 50
Activiteit filmtheater
131
Artikel 51
Activiteit garagebox
131
Artikel 52
Activiteit gebouwde parkeervoorziening
131
Artikel 53
Activiteit gemeentelijk monument
131
Artikel 54
Activiteit gezondheids- en welzijnszorg
132
Artikel 55
Activiteit gezondheids- en welzijnszorg begane grond
132
Artikel 56
Activiteit gezondheids- en welzijnszorg niet - geluidgevoelig
132
Artikel 57
Activiteit groen
133
Artikel 58
Activiteit historische kelders
133
Artikel 59
Activiteit horeca van categorie 1
133
Artikel 60
Activiteit horeca van categorie 1 begane grond
133
Artikel 61
Activiteit horeca van categorie 2
133
Artikel 62
Activiteit horeca van categorie 2 begane grond
133
Artikel 63
Activiteit horeca van categorie 3
134
Artikel 64
Activiteit horeca van categorie 3 begane grond
134
Artikel 65
Activiteit horeca van categorie 4
134
Artikel 66
Activiteit horeca van categorie 4 begane grond
134
Artikel 67
Activiteit horeca van categorie 5
134
Artikel 68
Activiteit horeca van categorie 5 begane grond
134
Artikel 69
Activiteit horeca van categorie 6
134
Artikel 70
Activiteit horecabedrijven Varkensstraat
135
Artikel 71
Activiteit kantoor
135
Artikel 72
Activiteit kantoor op verdieping
135
Artikel 73
Activiteit leisure
135
Artikel 74
Activiteit levensbeschouwing
135
Artikel 75
Activiteit levensbeschouwing begane grond
135
Artikel 76
Activiteit maatschappelijke organisaties
136
Artikel 77
Activiteit maatschappelijke organisaties begane grond
136
Artikel 78
Activiteit nutsvoorziening
136
Artikel 79
Activiteit onderwijs en educatie
136
Artikel 80
Activiteit onderwijs en educatie begane grond
136
Artikel 81
Activiteit ontspanning
137
Artikel 82
Activiteit ontspanning begane grond
137
Artikel 83
Activiteit openbaar vervoersstation
137
Artikel 84
Activiteit openbare dienstverlening
137
Artikel 85
Activiteit openbare dienstverlening begane grond
137
Artikel 86
Activiteit park
138
Artikel 87
Activiteit railverkeer
138
Artikel 88
Activiteit rioolleiding
138
Artikel 89
Activiteit sauna
138
Artikel 90
Activiteit sportschool
139
Artikel 91
Activiteit stadswinkel
139
Artikel 92
Activiteit tuin
139
Artikel 93
Activiteit vegetatiedak
139
Artikel 94
Activiteit verblijfsgebied
139
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 5
Artikel 95
Activiteit water
140
Artikel 96
Activiteit wegverkeer
140
Artikel 97
Activiteit wonen
140
Artikel 98
Activiteit wonen op verdieping
141
Hoofdstuk 5 Bouwen
143
Artikel 99
Algemene bouwregels
143
Artikel 100
Bouwregel archeologie - hoge verwachting
144
Artikel 101
Bouwregel archeologie - middelhoge verwachting
144
Artikel 102
Bouwregel archeologie - waardevol gebied
144
Artikel 103
Bouwregel bijbehorende bouwwerken
145
Artikel 104
Bouwregel bouwverbod boom
145
Artikel 105
Bouwregel bouwverbod park
146
Artikel 106
Bouwregel bouwverbod tuin
146
Artikel 107
Bouwregel gebouwde terrassen
146
Artikel 108
Bouwregel geomorfologie
146
Artikel 109
Bouwregel groen
146
Artikel 110
Bouwregel historische rooilijn Binnenstad
146
Artikel 111
Bouwregel historische rooilijn wederopbouwperiode
147
Artikel 112
Bouwregel kapvormen, hoogte en gevelindeling
147
Artikel 113
Bouwregel kiosk
147
Artikel 114
Bouwregel luchtbrug
147
Artikel 115
Bouwregel luchtbrug Huis der Provincie
147
Artikel 116
Bouwregel onderdoorgang
147
Artikel 117
Bouwregel ondergrondse waterloop
148
Artikel 118
Bouwregel railverkeer
148
Artikel 119
Bouwregel rioolleiding
148
Artikel 120
Bouwregel verblijfsgebied
148
Artikel 121
Bouwregel water
148
Artikel 122
Bouwregel waterkering
149
Artikel 123
Bouwregel wegverkeer
149
Artikel 124
Bouwregel welstand-zwaar in afwijking van de Welstandsnota
149
Hoofdstuk 6 Maatwerkvoorschriften
151
Artikel 125
Maatwerkvoorschrift bomenrij
151
Artikel 126
Maatwerkvoorschrift gemeentelijk monument
151
Artikel 127
Maatwerkvoorschrift gemeentelijk beschermd stadsgezicht
151
Hoofdstuk 7 Omgevingsnormen
153
Artikel 128
153
Omgevingsnorm maximum bedrijfsvloeroppervlak stadswinkel 350m2
Hoofdstuk 8 Omgevingsplanactiviteiten
155
Artikel 129
Algemene omgevingsplanactiviteit
155
Artikel 130
Omgevingsplanactiviteit ambachtelijke bedrijven op verdieping
156
Artikel 131
Omgevingsplanactiviteit archeologie - hoge verwachting
156
Artikel 132
Omgevingsplanactiviteit archeologie - middelhoge verwachting
157
6 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
Artikel 133
Omgevingsplanactiviteit archeologie - waardevol gebied
158
Artikel 134
Omgevingsplanactiviteit bijbehorende bouwwerken
159
Artikel 135
Omgevingsplanactiviteit bedrijven creatieve sector op verdieping
159
Artikel 136
Omgevingsplanactiviteit bomenrij
159
Artikel 137
Omgevingsplanactiviteit boom
160
Artikel 138
Omgevingsplanactiviteit detailhandel op verdieping-exclusief supermarkt
160
Artikel 139
Omgevingsplanactiviteit detailhandel solitair
161
Artikel 140
Omgevingsplanactiviteit detailhandel verdieping-inclusief supermarkt
161
Artikel 141
Omgevingsplanactiviteit detailhandel op verdieping(en)-inclusief supermarkt 2
161
Artikel 142
Omgevingsplanactiviteit gemeentelijk monument
162
Artikel 143
Omgevingsplanactiviteit geomorfologie
163
Artikel 144
Omgevingsplanactiviteit horeca van categorie 1 op verdieping
163
Artikel 145
Omgevingsplanactiviteit horeca van categorie 2
164
Artikel 146
Omgevingsplanactiviteit horeca van categorie 3 op verdieping
164
Artikel 147
Omgevingsplanactiviteit horeca van categorie 4 op verdieping
164
Artikel 148
Omgevingsplanactiviteit horeca van categorie 5 op verdieping
165
Artikel 149
Omgevingsplanactiviteit kantoor begane grond
165
Artikel 150
Omgevingsplanactiviteit landschap en natuur
165
Artikel 151
Omgevingsplanactiviteit leisure
166
Artikel 152
Omgevingsplanactiviteit ondergrondse waterloop
166
Artikel 153
Omgevingsplanactiviteit park
167
Artikel 154
Omgevingsplanactiviteit parkeren en laden/lossen
167
Artikel 155
Omgevingsplanactiviteit rioolleiding
167
Artikel 156
Omgevingsplanactiviteit supermarkt Oude Stationsstraat Noord
168
Artikel 157
Omgevingsplanactiviteit supermarkt Oude Stationsstraat Zuid
168
Artikel 158
Omgevingsplanactiviteit tuin
168
Artikel 159
Omgevingsplanactiviteit verkamering
169
Artikel 160
Omgevingsplanactiviteit waterkering
169
Artikel 161
Omgevingsplanactiviteit wonen begane grond
169
Artikel 162
Omgevingsplanactiviteit woningsplitsing 1
170
Artikel 163
Omgevingsplanactiviteit woningsplitsing 2
170
Hoofdstuk 9 Algemene regels
171
Artikel 164
Anti-dubbeltelregel
171
Artikel 165
Duurzaamheid
171
Artikel 166
Overige regels
171
Artikel 167
Strijdige activiteiten
172
Hoofdstuk 10
Overgangs- en slotregels
173
Artikel 168
Overgangsrecht
173
Artikel 169
Slotregel
173
Bijlagen Bijlage 1
175 Kaart historische rooilijnen
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 7
175
8 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
Toelichting bij het omgevingsplan 'Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels' (plannummer: NL.IMRO.0202.886-0301)
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Wat is een omgevingsplan?
Een omgevingsplan is juridisch bindend en zegt iets over welke functies (wonen, winkels, kantoor et cetera) zijn toegestaan en wat de bouwmogelijkheden zijn zoals bouwgrenzen en bouwhoogtes. Een omgevingsplan bestaat uit een verbeelding (plankaart) en regels en gaat vergezeld van deze toelichting. Op de verbeelding is te zien welke functies waar zijn toegestaan en welke waarden in het gebied beschermd moeten worden. In de regels staat aangegeven wat er binnen een bepaalde functie mogelijk is en wat de (bouw)regels zijn. In deze toelichting geven we aan wat onze visie is op de binnenstad en hoe de verschillende regels in dit omgevingsplan bijdragen aan het realiseren van die visie. Dit omgevingsplan is beheersmatig van aard en richt zich op het goed functioneren, beheren en beschermen van onze bestaande binnenstad. In dit omgevingsplan nemen we ook een aantal regels op die normaal gesproken in andere verordeningen of beleidsregels zijn opgenomen. Door de verschillende regels samen te voegen en beter op elkaar af te stemmen geeft dit omgevingsplan meer duidelijkheid over de ontwikkelmogelijkheden van een perceel. Met deze verbetering van onze dienstverlening sluiten we nu al aan op de doelstellingen van de Omgevingswet.
1.2
Waarom een omgevingsplan?
Onze binnenstad en het stationsgebied zijn de afgelopen jaren flink veranderd. De nieuwe transferhal, verschillende nieuwe gebouwen in de zuidelijke binnenstad en meer groen en water in de openbare ruimte hebben gezorgd voor een grote impuls. Maar de binnenstad is niet alleen van uiterlijk veranderd, ook de functie van de binnenstad is de afgelopen jaren gewijzigd. We zien minder winkels en meer horeca en cultuur en de stad wordt steeds aantrekkelijker om te wonen. Deze veranderingen in de stad vragen om actuele kaders gericht op het goed functioneren, beheren en beschermen van de kwaliteiten van onze binnenstad. Dit omgevingsplan voorziet hierin.
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 9
De Arnhemse binnenstad vanaf het zuiden
De Omgevingswet komt eraan! De Omgevingswet verplicht ons straks om regelgeving voor de fysieke leefomgeving te bundelen in één omgevingsplan voor het gehele gemeentelijke grondgebied. Dit betekent dat we regels over bijvoorbeeld, bouwen, welstand, erfgoed, milieu, mobiliteit, duurzaamheid en grote delen van de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV) moeten integreren in onze plannen. Naast onze eigen bepalingen moeten we regels die het Rijk overhevelt naar gemeenten, zoals bijvoorbeeld vergunningvrij bouwen en delen van het Activiteitenbesluit, lokaal vertalen in het omgevingsplan. Met het omgevingsplan zorgen we er o.a. voor dat onze inwoners en ondernemers straks op eenvoudige en eenduidige wijze kunnen zien welke ontwikkelmogelijkheden er gelden op een perceel en voor welke activiteiten een vergunning nodig is. Omdat de transitie naar het omgevingsplan een omvangrijke operatie is, willen we niet wachten tot de Omgevingswet in werking treedt maar starten we er nu al mee. Dit omgevingsplan is dan ook het eerste plan waarin een deel van de regels over de fysieke leefomgeving samengevoegd zijn. Dit kunnen we doen omdat het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties onze gemeente heeft aangewezen als experiment 'bestemmingsplan met verbrede reikwijdte' onder artikel 7g van het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet.
In de komende jaren voegen we stap voor stap steeds meer regels over de fysieke leefomgeving toe aan dit plan. In paragraaf 3.1.2 gaan we hier nader op in.
10 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
De transitie van bestemmingsplannen, lokale verordeningen en Rijksregels naar een Omgevingsplan
1.3
Waar geldt dit omgevingsplan?
Dit omgevingsplan richt zich op de hele binnenstad inclusief het stationsgebied en de singels met uitzondering van een aantal ontwikkellocaties waarvoor een apart ontwikkelgericht plan wordt opgesteld. In de volgende afbeelding is de ligging en globale begrenzing van het plangebied te zien. De exacte begrenzing van het plangebied is te zien op de plankaart.
Afbeelding 1.1 Ligging van het plangebied in Arnhem Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 11
1.4
Welke plannen vervangt dit omgevingsplan?
Dit omgevingsplan komt geheel of gedeeltelijk in de plaats van de bestemmingsplannen in de tabel hieronder. Dat betekent dat de regels uit deze plannen, voor zover die gelden voor het plangebied van het omgevingsplan vervangen worden door de regels in dit omgevingsplan. Deze regels gaan definitief in op het moment dat het omgevingsplan onherroepelijk is. Bestemmingsplannen Eusebiusplein en omgeving Nieuwe Weerdjes Transvaalbuurt Arnhem Centraal Arnhem Centraal I Arnhem Centraal II Rijnkade - Paradijs Arnhem Centraal III Binnenstad en Singels Centrumring Rond deel Oost Rijnboog Kenniscluster Bestuurskwartier Weerdjes Arnhem Centraal Oost Rijnboog - Paradijs Het Gelders Huis Parapluplan Leemlagen Bartok Bebouwing Kerkplein Bouwblok Trans - Broerenstraat Varkensstraat Arnhem Centraal 4 Facetplan Groen en Bomen Facetplan parkeren Facetplan woningsplitsing en verkamering
12 teld)
Vastgesteld op: 31-03-1976 20-04-1976 08-10-1984 04-12-1995 15-04-1997 06-10-1998 05-06-2000 11-11-2003 15-03-2005 13-12-2010 07-04-2011 22-04-2013 22-04-2013 30-09-2013 25-11-2013 30-03-2015 29-06-2015 13-07-2015 21-03-2016 18-07-2016 27-11-2017 25-09-2017 05-03-2018 30-05-2018 28-10-2020
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
Hoofdstuk 2 2.1
Onze visie op de Binnenstad
Inleiding
De binnenstad is het meest dynamische deel van onze stad: vanaf de vroege middeleeuwen tot nu is dit deel van onze stad aan verandering onderhevig geweest en deze veranderingen blijven komen. Functies wijken uit naar de rest van de stad en de regio, andere functies komen daarvoor terug. Verminderde eerst de woonfunctie van de binnenstad ten gunste van omliggende wijken, later verminderden in hoog tempo de werkfuncties ten gunste van bedrijventerreinen. De centrumfunctie voor detailhandel, kantoren, overheid, horeca en cultuur kwam hiervoor in de plaats. Maar ook deze functies veranderen voortdurend, bijvoorbeeld door veranderend consumentengedrag, en een veranderende manier van wonen, werken en recreëren. De afgelopen jaren hebben we kunnen zien dat het aantal winkels in de binnenstad afneemt. Het tempo waarin dit gebeurt is versneld door de Corona pandemie. Dit betekent echter niet dat de rol van de binnenstad als centrum van de stad en de regio vermindert. Arnhem heeft door haar ligging en aantrekkelijkheid prima uitgangspunten, maar moet die zelf wel zien te verzilveren. Dat vraagt van de stad en de overheid inzet en innovatie in denken en doen, beseffende dat onze samenleving steeds sneller verandert.
We moeten dan ook flexibel zijn in ons doen en laten, maar tegelijk een robuuste koers uitzetten die ervoor zorgt dat de Arnhemse binnenstad een topplek blijft om te wonen, werken en te verblijven. In de Arnhemse Omgevingsvisie (ontwerp november 2022) is het centrum vanwege de goede bereikbaarheid en voorzieningen aangewezen als één van de verstedelijkingsgebieden. Dat betekent dat een deel van de benodigde woningbouw, werkplekken en culturele functies en de bijbehorende voorzieningen in en rondom het centrum gerealiseerd kunnen worden. Er wordt een nieuw ontwikkelingsperspectief opgesteld voor de Binnenstad en de schil er omheen. Minder winkels en meer wonen, werken en culturele en creatieve functies. Dit betekent een programmatische verschuiving in de Binnenstad. De verschuiving in het programma vraagt iets van de huidige bebouwing (moet mogelijk afgestemd worden op een nieuwe functie) en de openbare ruimte. De openbare ruimte rondom een winkel wordt bijvoorbeeld anders gebruikt dan de openbare ruimte rondom een woning. In bijgevoegde afbeelding is te zien wat er gebeurt. Links van de stippellijn is de huidige Binnenstad te zien met de functies kantoren (groen) winkelen (blauw), culturele en creatieve sector (roze) en wonen (geel). Rechts is een beeld van de toekomstige binnenstad. Het is geen exacte weergave maar bedoeld om te laten zien welke beweging er plaats vindt.
Duidelijk is te zien dat er minder winkels komen, meer kantoren, werken en culturele en creatieve sector.
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 13
Het echte winkelhart wordt compacter (in dit omgevingsplan uitgedrukt met de functie kernwinkelgebied) met daaromheen een flexibele schil die mee kan ademen met de ontwikkelingen (in dit bestemmingsplan uitgedrukt met de functie stadscentrum). Daar weer omheen een schil met een programmatische mix die ruimte en groei laat voor gemengde ontwikkelingen die zich goed verhouden met woningbouw (functie gemengd). In de Visie Arnhemse Binnenstad (2015) is een integrale strategie neergezet die uitgaat van een levendig stadshart met reuring maar ook met luwtegebieden waarin minder wordt gewinkeld en meer ruimte is voor cultuur, creativiteit, wonen en werken. Een belangrijk onderdeel van de strategie is het verbeteren van de verbindingen tussen het kernwinkelgebied en andere attractieve delen in de stad zoals bijvoorbeeld de Rijnkade, het Modekwartier en het Sonsbeekpark.
Sinds de coronacrisis zijn er ontwikkelingen die maken dat het noodzakelijk is met verscherpte aandacht naar de binnenstad te kijken. In het manifest Grip op Beweging (2021) van het Platform Binnenstad Arnhem wordt ingezet op een sterke, toekomstgerichte binnenstad . Dit plan heeft als doel zowel het herstel op de korte termijn als de ontwikkeling op midden-lange en lange termijn te stimuleren. De Detailhandelsvisie Arnhem 2016-2021 (2016) zet in op een compact winkelhart met een evenredige mix tussen ketens en lokale winkeliers waarbij de straten om de hoofdwinkel-as vooral de 14 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
Arnhemse identiteit uit kunnen dragen.
De Horecavisie Mise en Place (2017) kan worden beschouwd als een uitvloeisel van 'de Arnhemse binnenstad 2015' en houdt nauw verband met de detailhandelsvisie. In deze visies wordt ingezet op een gastvrije binnenstad met een aantrekkelijk verblijfsklimaat. De visie bevat een ruimtelijk-economische koers met verschillende focusgebieden, ieder met een eigen kwaliteitsbeeld van de gewenste horeca.
De visie Binnenstad binnen bereik (2017) heeft als belangrijke doelstelling het stimuleren van duurzame mobiliteit en het beter benutten van de bestaande verkeersruimte en parkeervoorzieningen. In de visie worden de mobiliteitsopgaven verknoopt met de stedelijke ontwikkelingsopgave in de binnenstad en de verbetering van de leefbaarheid.
De Groenvisie 2017-2035 (2018) bevat een samenhangende koers voor de ontwikkeling, inrichting en beheer van al het groen in en om de stad. Deze samenhang is nodig omdat we steeds meer waarden en kwaliteiten toedelen aan het Arnhemse groen. Denk aan gezondheid, klimaat (hitte en verminderen wateroverlast), stadslandbouw, dierenwelzijn, toerisme en sport en bewegen. Voor de binnenstad zetten we in op een verdere vergroening van de Singel, de pleinen en straten, maar ook in het vergroenen van gebouwen door gevel- en dakgroen.
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 15
Arnhemse kwaliteiten zijn leidend Uitgangspunt in de verschillende visies is dat we niet 'zomaar' mee moeten bewegen met iedere trend en ogenschijnlijke kans. Het vraagt om een weerbaarheid en wendbaarheid 'vanuit eigen kracht': dat wil zeggen inzetten op de eigen Arnhemse kwaliteiten. Het Koesteren en versterken van datgene waarin Arnhem onderscheidend is biedt kansen, niet het klakkeloos kopiëren van recepten van elders. Dit versterkt het onderscheidend vermogen. Het eigen unieke karakter is steeds belangrijker. De Arnhemse kernkwaliteiten Groen, Creatief en Vrij omschrijven in een notendop waar Arnhem voor staat. In dit hoofdstuk gaan we in paragraaf 2.2. in op de typische kenmerken en kwaliteiten van de Arnhemse binnenstad. Vervolgens zoomen we in paragraaf 2.3 in op de ontwikkelstrategie die we hanteren voor de binnenstad en de rol die het omgevingsplan speelt binnen deze strategie. De inhoud van dit hoofdstuk is gebaseerd op de verschillende bestaande visies en beleidsnota's die van toepassing zijn op de binnenstad.
2.2
Kwaliteiten van de Arnhemse Binnenstad
2.2.1
Bewogen geschiedenis
De binnenstad is het oudste deel van onze stad en tevens het deel waar onze gemeente een belangrijk deel van haar identiteit aan ontleent. Arnhem ontstond aan de St. Jansbeek en kreeg in 1233 stadsrechten. Vanuit een bescheiden handelsknooppunt op een kruising van landwegen en de Jansbeek groeit Arnhem vanaf de vroege middeleeuwen uit tot omwalde vestingstad waar de kerkelijke, rechterlijke en bestuurlijke macht zich vestigt. Een landmark voor Arnhem en omgeving wordt gevormd door de 15e-eeuwse Eusebiuskerk. De middeleeuwse stad is nog steeds herkenbaar in het bestaande stratenpatroon en de daarmee samenhangende stegen, brandgangen en binnentuinen.
16 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
Arnhem in 1565
19e eeuw Arnhem houdt tot ongeveer 1829 haar middeleeuwse karakter en omvang. Vanaf die tijd worden de vestingwerken gesloopt om plaats te maken voor groene singels, volgens een plan van Stadsbouwmeester Heuvelink uit 1853. Met de Rijnkade vormden de singels een fraaie wandelroute rond de stad, die vergezichten bood op de stuwwallen ten noorden van de stad en over de Rijn met uiterwaarden. Aan de singels en Rijnkade werden statige panden gebouwd. De toepassing van roomwitte kleuren en specifiek materiaalgebruik verwijzen hierbij naar de term Arnhems Blond. 19e-eeuwse bouwontwikkelingen zijn ook sterk aanwezig in de middeleeuwse stad zoals de fraai versierde gevels van winkelpanden. De singels met hun parken, fonteinen en herenhuizen rondom de middeleeuwse stad laten zien hoe Arnhem zich na het slopen van de vestingwerken heeft ontwikkeld tot woonstad voor welgestelden.
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 17
De groene wandelpromenade rond de stad in de 19e eeuw
Vooroorlogs Arnhem vanaf het zuidwesten waarbij de Bakkerstraat doorliep tot aan de Rijn
Slag om Arnhem en wederopbouw Tijdens de slag om Arnhem is met name het zuidelijk deel van de binnenstad zwaar getroffen. De wederopbouw leidde tot een sterk contrast in maat en schaal ten opzichte van de middeleeuwse binnenstad. De wederopbouwperiode is ook nog goed zichtbaar door verschillende karakteristieke bebouwing uit de jaren vijftig en zestig zoals aan de Looierstraat, het Gele Rijdersplein, een gebouw als het Rembrandttheater en de bebouwing in het Bestuurskwartier, Stadhuis en omgeving. 18 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
Kaart met daarop de door de oorlog verwoeste delen van de stad
Het wederopbouwplan met daarop een bebouwd Kerkplein
Recente ontwikkelingen In de binnenstad hebben de afgelopen jaren verschillende ruimtelijke ingrepen plaatsgevonden. Een belangrijke stedenbouwkundige verandering is het bebouwen van het naoorlogse Kerkplein met filmtheater Focus en appartementen. Ook de transformatie en revitalisatie van de zuidelijke Binnenstad, de komst van Rozet hebben grote, positieve impact gehad op de Binnenstad. Maar ook op andere locaties hebben gebouwen uit de wederopbouwperiode plaatsgemaakt voor nieuwbouw. Daarnaast is de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in de openbare ruimte en is de St. Jansbeek weer gedeeltelijk bovengronds gehaald (de planvorming voor het eventueel bovengronds halen van het overige deel van de beek moet nog worden afgerond). Door al deze ingrepen is de breuklijn op de overgang tussen de middeleeuwse stad en de zuidelijke binnenstad nagenoeg geheeld. Maar in de oostelijke Binnenstad is er echter nog steeds sprake van een breuklijn.
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 19
Luchtfoto uit 2018 met daarop de bouwwerkzaamheden op het Kerkplein en de gerealiseerde St-Jansbeek
Ook het stationsgebied heeft een metamorfose ondergaan en de oude Stationsstraat ontwikkelt zich tot een nieuwe stedelijke verbinding tussen het Centraal Station en de Binnenstad. Voor veel OV-reizigers vormt het futuristische Arnhem Centraal een fraaie entree naar de Arnhemse binnenstad. Al deze tijdlagen voegen hun eigen kwaliteit toe aan de Binnenstad en zorgen ervoor dat de Binnenstad vitaal en levendig blijft. 2.2.2
Aansprekende bebouwing en een prettig verblijfsklimaat
De bebouwingsdichtheid in de binnenstad is relatief hoog en het ruimtegebruik is, zeker ten opzichte van de rest van de stad, intensief. De bebouwing heeft daardoor een stedelijk karakter en bestaat voornamelijk uit gesloten bouwblokken. Ook binnen de bouwblokken is vaak bebouwing aanwezig. De historische binnenstad voelt grotendeels prettig en geborgen. De maat van gebouwen en straten zorgt hier voor een aangename en menselijke maat. . Het zuidoostelijk deel van de binnenstad heeft een duidelijk afwijkende structuur die dateert uit de wederopbouwperiode. De straten zijn breder en de bebouwing is doorgaans grootschaliger. Het autoverkeer heeft hier een dominante positie, de voetganger is ondergeschikt in dit gebied. De nog aanwezige monumentale gebouwen zoals de Eusebiuskerk, de Walburgiskerk, de Waalse kerk, de Waag en de Sabelspoort worden afgewisseld door naoorlogse gebouwen die belangrijke publieke functies huisvesten, zoals het stadhuis, het Paleis van Justitie en het politiebureau. De binnenstad ligt op een flauw naar de Veluwe hellend terrein op een plek waar drie verschillende landschappen samenkomen: de stuwwal, het rivierenlandschap en het polderlandschap.
Uitlopers van het omliggende landschap dringen tot aan de binnenstad toe binnen: in Sonsbeek en in Meinerswijk grazen de koeien en het hoogteverschil is op sommige plekken in de stad zoals rondom Arnhem Centraal sterk voelbaar. Vanaf de Rijnbruggen of vanuit de hogere bebouwing en dakterrassen zijn de beboste heuvels heel dichtbij.
20 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
2.2.3
Van place to buy naar place to meet
Hoewel de binnenstad van Arnhem slechts een klein gebied bestrijkt, is het gebied de economische motor van stad en de regio. De binnenstad met haar straten, pleinen, groen en blauw, maar vooral met de aanwezige voorzieningen krijgt steeds meer economische betekenis met meer dan 17.000 banen. Het is de plek met de meeste banen in Arnhem, op alle niveaus. Binnenstad is altijd al een plek geweest waar verschillende functies samen kwamen. Altijd al een centrum van handel en ontmoeting, waar ook nog gewoond en gewerkt wordt. Maar waar ook de maatschappelijke en economische ontwikkelingen zichtbaar zijn. Zo is de afgelopen tientallen jaren de winkelfunctie dominant in de Binnenstad en heeft andere functies verdrongen. De laatste jaren wordt ontmoeten en beleven steeds belangrijker. Het aanbod in de Binnenstad wordt completer en gemengder. Voor een bezoek aan de binnenstad staan daarmee ontmoeten en beleven centraal. We zien nieuwe concepten in onze binnenstad landen en het fenomeen “blurring”, het vermengen van functies, neemt een vlucht. Daarmee is de transformatie van de binnenstad van place to buy naar place to meet ingezet. Deze trend is zichtbaar in de afname van de werkgelegenheid in de detailhandel en de toename van de werkgelegenheid in de horeca. Daarnaast zien we een toename van het aantal toeristische en zakelijke overnachtingen in de stad.
Detailhandel Arnhem is in Gelderland nog steeds de meest aantrekkelijke winkelstad. Maar de coronacrisis leidt tot ingrijpende en structurele verschuivingen, zo blijkt uit onderzoek van I&O Research uit december 2020. Mensen kopen niet alleen vaker online maar blijven ook meer in hun eigen buurt. Lokale winkels in kleinere winkelcentra trokken relatief meer klanten dan de grote steden Arnhem en Nijmegen. Deskundigen voorspellen dat de leegstand in steden wel eens naar 40 procent zou kunnen stijgen, de huidige leegstand bedraagt 12%. Dit zijn de cijfers van januari 2022.
Horeca De horeca is een sector van belang voor Arnhem en met name voor de Arnhemse binnenstad. Deze zorgt voor veel werkgelegenheid. Naast het economische belang van de sector zelf, speelt de horeca een belangrijke rol in de gastvrijheid van de stad en de economische vitaliteit van de (binnen)stad. Kantoren De binnenstad kent uiteenlopende kleinere en middelgrote kantoor/werklocaties. Rondom de Markt zijn Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 21
grote overheidsgebouwen geconcentreerd, waaronder het Stadhuis, Huis der Provincie, het Openbaar Ministerie en het Paleis van Justitie, het gebied rond Arnhem Centraal biedt ruimte aan kantoorfuncties voor het bedrijfsleven. De werklocaties in de stad maken dankbaar gebruik van de stedelijke ontmoetingsfunctie die de binnenstad biedt. Na een afname van het aantal kantoorlocaties in de stad, neemt de vraag naar kantoorlocaties weer toe. Het gaat met name om kantoren die op korte loopafstand van Arnhem Centraal liggen (maximaal 12 minuten loopafstand). Wonen Wonen in de binnenstad is populair bij specifieke doelgroepen. Er wonen relatief veel jongeren tussen de 18 en 30 jaar. Ook zijn er relatief veel één- en tweepersoonshuishoudens. Maar de binnenstad biedt kansen voor meer doelgroepen. Zo zijn er sinds de ontwikkeling van de zuidelijke binnenstad meer gezinnen komen wonen. Deze hebben een plek gevonden in de zuidelijke Binnenstad. Het binnenstedelijk woonmilieu biedt nabijheid van werk, goede bereikbaarheid, een hoge dichtheid aan voorzieningen en attractiviteit. De hoge kwaliteit van de openbare ruimte en de interessante mix aan functies trekken bewoners naar de binnenstad. Ook in de Arnhemse binnenstad is het aantal inwoners de afgelopen jaren gegroeid. Cultuur Arnhem heeft een complete culturele keten waarin educatie, productie en presentatie van cultuur is geborgd.
Met ArtEZ als bron van het creatief talent, de landelijke gezelschappen (Oostpool, Introdans en HGO, De Nieuwe Oost) en diverse podia kan Arnhem zich sterk profileren. In de binnenstad is een aanzienlijk deel van onze culturele trekkers gehuisvest. Een gevarieerd cultureel aanbod van goede kwaliteit, dat zichtbaar en toegankelijk is en ook voor de regio een functie heeft. De (culturele) investeringen (o.a. Rozet, de afgeronde renovatie van Musis en de aanstaande renovatie van het Stadstheater, de repetitieruimtes van Toneelgroep Oostpool, het Focus Film Theater) leiden tot een kwaliteitsimpuls voor de binnenstad en een aantrekkelijker omgevings- en vestigingsklimaat voor bedrijven.
22 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
2.2.4
Centrale ligging en goede bereikbaarheid
Arnhem is door haar centrale ligging in een verstedelijkte regio een echte centrumstad met een stedelijk en regionaal voorzieningenniveau. Het centrum ligt ook op stadsniveau in het hart van de stad en grenst aan verschillende karakteristieke 19e -eeuwse wijken waaronder Klarendal met het Modekwartier en het Spijkerkwartier. Met het mobiliteitsknooppunt Arnhem-Centraal is de binnenstad van Arnhem goed bereikbaarheid met het OV. Naast de internationale trein – de ICE – stoppen intercitytreinen noord-zuid en oost-west in Arnhem en heeft Arnhem iedere 10 minuten een treinverbinding met Schiphol. Daarnaast doen regionale en overige stoptreinen Arnhem aan. Sinds 2017 rijdt Abellio tussen Arnhem en Düsseldorf. Arnhem grijpt deze nieuwe verbinding aan om de (binnen-)stad en haar attracties in Duitse steden aan te prijzen. In Contouren Toekomstbeeld OV 2040 (2019, een toekomstperspectief van o.a. het ministerie van I&W, de twaalf provincies en ProRail) maakt Arnhem onderdeel uit van de oostelijke corridor. Dit betekent dat Arnhem op termijn ook halteplaats kan zijn voor de snelle internationale verbinding met Berlijn. Op stadsniveau rijd je in Arnhem via de radialenstructuur gericht met de bus, fiets en auto naar en van de stad. De radialen takken aan op de centrumring die in de basis goed doorloopt.
De openbare ruimte in de binnenstad nodigt steeds meer uit om te verblijven, te verpozen, te spelen en te sporten en om op een duurzame manier van verplaatsen zoals lopen en fietsen.
2.3
Strategie voor de Arnhemse Binnenstad
Om ervoor te zorgen dat de Arnhemse binnenstad aantrekkelijk, vitaal en bereikbaar blijft is in de Visie Arnhemse Binnenstad (2015) een integrale strategie neergezet die uitgaat van een levendig stadshart met luwtegebieden en sterke verbindingen met de rest van de stad. Onderstaande afbeelding laat schematisch zien hoe deze strategie zich ontvouwt over de binnenstad.
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 23
In deze afbeelding is een nadere invulling gegeven aan de verschillende luwte- en reuringgebieden en de verbindingen (corridors). Deze invulling geeft de koers weer voor de verschillende deelgebieden in de stad. De ontwikkelingen hebben zich echter versneld doorgezet waardoor scherpere keuzes gemaakt moeten worden. Het centrum is een van de drie grote verstedelijkingsgebieden uit de omgevingsvisie. Er zijn grote opgaven bijgekomen zoals klimaatadaptatie, tegengaan van hittestress, vergroening, natuurinclusief bouwen, circulair bouwen, energietransitie en 10% minder verharding. Daarnaast zijn er grote thema's als gezondheid, leefbaarheid en veiligheid die uitgangspunt voor ontwikkelingen vormen. In het Herstelplan van het Platform Binnenstad Arnhem "Grip op beweging" wordt de urgentie aangegeven om de weg die ingeslagen is gerichter en scherper uit te gaan voeren, met nadrukkelijk aandacht voor de grote opgaven en thema's. Er is meer gerichte sturing nodig om een krachtig en compact kernwinkelgebied te houden en tegelijkertijd flexibiliteit en wendbaarheid om ruimte te geven voor de kansen die er zijn (toevoegen wonen, werken en culturele en creatieve sector). Dat betekent dat de richting die ingezet is in de visie in 2018 verder wordt uitgewerkt. Luwte gebieden zijn levendige en leefbare gebieden met een eigen identiteit en sfeer, met een eigen programma-mix.
Het karakter is anders dan de reuring in het kernwinkelgebied. Juist al die verschillende karakters dragen bij aan een complete binnenstad. Net als de interessante functies en plekken die net buiten de binnenstad gelegen zijn als bijvoorbeeld Modekwartier, Rijndistrict, Coberco, Stadsblokken Meinerswijk, Artez, Museum Arnhem, Station Arnhem Centraal, Sonsbeekpark et cetera. Aantrekkelijke en goed toegankelijke verbindingen en relaties van de binnenstad met deze functies en plekken is van belang. Inzetten op een krachtig en aantrekkelijk kernwinkelgebied De ambitie is om Arnhem terug te brengen in de top-10 van winkelsteden in Nederland. De winkelfunctie versterken we door het creëren van een herkenbaar, compact en overzichtelijk kernwinkelgebied. De mogelijkheden in het kernwinkelgebied worden vergroot. Naast detailhandel is nu ook mogelijkheid voor creatieve en culturele functies, ambachten. Wonen op de begane grond wordt juist uitgesloten. Doel is om een levendig, krachtig en aaneengesloten kerngebied te houden. In de schil er omheen is ruimte voor flexibiliteit en meebewegen. Hier zijn vaak de lokale, Arnhemse winkels te vinden, maar ook verrassende horeca, bedrijfjes, ambachten afgewisseld met wonen, ook in de plinten. Daaromheen bevindt zich de schil met gemengd gebied.
Accent ligt hier op andere functies als wonen, voorzieningen ondersteunend aan wonen, maatschappelijke functies, culturele en creatieve functies, werkfuncties etc. Elk gebied heeft zijn eigen mix, zijn eigen kleur. Net buiten de belangrijkste winkelstraten zetten we in op een versterking van het Arnhemse 'DNA'. Hier is een mix van functies aanwezig en zijn meer lokale ondernemers. De verschillende functies in combinatie met de bebouwing geeft ieder gebied haar eigen identiteit. Om de identiteit van deze gebieden te versterken duiden we in de binnenstad verschillende gedeelten aan (Korenkwartier, Rozetkwartier, Musiskwartier, Eusebiuskwartier, Janskwartier, Rijnkwartier, Zeven Straatjes. Dit draagt bij aan de herkenbaarheid van de binnenstad en zorgt voor onderscheidend vermogen.
24 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
Mogelijke wijze van 'Branding' van de onderscheidende kwartieren in de Binnenstad Belangrijk hierbij is dat we rekening houden met de behoefte aan flexibiliteit direct rondom het kernwinkelgebied om veranderingen in de tijd en ontwikkelingen in de markt op te vangen. Dit vraagt om solide gebouwen of stedenbouwkundige concepten die makkelijk transformeerbaar zijn en een openbare ruimte die daarop in kan spelen. Daarmee maak je de stad klaar voor toekomstige ontwikkelingen en trends. Wonen boven winkels De potentie van de verdiepingen boven de winkels als aantrekkelijk woonproduct wordt nog onvoldoende benut. Het toevoegen van meer woningen in het winkelgebied zorgt niet alleen voor een betere benutting van de schaarse ruimte in onze stad maar zorgt ook voor meer levendigheid en sociale veiligheid in het centrum buiten de winkeltijden. Horeca: focusgebieden Het horeca-aanbod speelt een steeds belangrijkere rol in de aantrekkelijkheid van de binnenstad en het juiste aanbod kan bijdragen aan het terugbrengen van Arnhem in de top 10 van winkelsteden. In de horecavisie is per focusgebied aangegeven welke horecacategorieën we graag zien ontwikkelen, consolideren of terugdringen. Naast deze uitgangspunten zijn er uitzonderingen op dit uitbreidingspotentieel.
We willen ruimte houden om innovatieve concepten, die een autonome vraag realiseren en het verzorgingsgebied vergroten, te vestigen in onze stad. Deze bijzondere concepten die een speciale toevoeging bieden op het bestaande horeca-aanbod in de stad vatten we samen onder de 'Grand cru' spelregels. Grand cru is een in de wijnbouw gebruikte term die letterlijk 'grote oogst' betekent. De term 'groot' slaat daarbij op de kwaliteit en geeft daarbij het bijzondere karakter aan van de concepten die we onder het toetsingskader kunnen vestigen. Gebieden met een optimale mix tussen wonen, werken en ontspannen. Een andere kwaliteit van de Arnhemse binnenstad is het naast elkaar bestaan van 'luwtegebieden', buiten de drukte, waar het goed wonen is, waar bijzondere winkels of ondernemingen zijn gevestigd en gebieden met 'reuring', gebieden met permanente activiteit, veel publiek en een rijke mix van functies. Het biedt een aantrekkelijke afwisseling in soorten verblijfsgebieden in de binnenstad en tegelijk bijzondere kansen: rustig wonen in de binnenstad met interessante voorzieningen om de hoek of andersom: even tot rust komen vanuit de hectiek van de activiteiten. In de luwtegebieden faciliteert de gemeente initiatieven die verdrongen worden door de klassieke binnenstadsfuncties zoals detailhandel en horeca en zorgt waar nodig weer voor een aantrekkelijke openbare ruimte.
Het is daarbij van belang Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 25
deze luwte als kwaliteit te koesteren en te laten floreren en geen activiteiten toe te laten die luwte bedreigen (zoals bijvoorbeeld met omvangrijke detailhandel). De aard van de luwte kan per gebied verschillen van 'luw en groen stedelijk woongebied' tot 'broedplaats van creatieve bedrijven'. In de binnenstad onderscheiden we de volgende gebieden: 1. In de zuidelijke binnenstad liggen verschillende woonbuurtjes zoals het Paradijs met aangrenzend de woningen aan de Turfstraat, Rodenburgstraat en het buurtje dat bestaat uit de Molenkom, Bolwerk en Vossenstraat. 2. Het Gele Rijdersplein doorgaat momenteel een transformatie van detailhandel naar meer wonen, werken en verblijven. Een belangrijke rol in deze transformatie speelt de inrichting van de openbare ruimte. In de zomer van 2018 is het Gele Rijdersplein vergroend met een grasveld. 3. De omgeving van het Stadstheater en Politiebureau heeft potentie om het eigen uniek karakter te versterken. Door in de toekomst nieuwe functies toe te voegen, betere verbindingen en een juiste aanhechting op de bestaande stad kan dit gebied van grote meerwaarde zijn voor het functioneren van de binnenstad. 4. De omgeving van de markt wordt gedomineerd door bestuursfuncties. Hier liggen kansen om dit gebied te transformeren tot een nog sterkere werklocaties die zich kan profileren als onderdeel van Legal Valley.
Met name omdat de vraag naar kantoorruimte in en om het centrum van Arnhem de afgelopen jaren weer fors is toegenomen. Hierbij kan ook gedacht worden aan een mix tussen wonen en werken zodat het gebied ook buiten kantoortijden levendig blijft.
26 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
Verbinden van de binnenstad met de rest van de stad Op steenworp afstand van de binnenstad liggen verrassende stadswijken en fraaie parken zoals Sonsbeek en Stadsblokken Meinerswijk. Deze nabijheid biedt kansen om de attractiewaarde van de (binnen)stad te verhogen door combinatiebezoeken met bijvoorbeeld het Modekwartier, het Spijkerkwartier of een wandeling door ons fraaie groen. Door het gebrek aan logische en aantrekkelijke routes en de barrièrewerking van de rivier, de spoorweg, de centrumring met Willemstunnel en de opritten van de twee bruggen is het lastig bezoekers aan de binnenstad te verleiden tot een combinatiebezoek. Het beter verbinden van de binnenstad met de interessante plekken buiten het centrum is dan ook een belangrijke opgave die we willen vormgeven aan de hand van de 'rode lopers die de middeleeuwse binnenstad verbinden met de binnenstad schil en -verder weg naar de stedelijke en landschappelijke omgeving rond de binnenstad. Het zijn verbindingen waar een prettige mix van functies voorkomt. Het gaat daarbij om functies die aanvullend zijn op de meer commerciële functies in de historische kern. De gemeente zet hier in op het faciliteren en stimuleren van de gewenste functies in combinatie met het realiseren en onderhouden van een hoogwaardige, uitnodigende, groene openbare ruimte die past bij het Arnhemse DNA.
Een gezonde en leefbare binnenstad De afgelopen jaren is de woonfunctie van de binnenstad steeds verder versterkt. Wonen in de binnenstad is populair en draagt bij aan een vergroten van het draagvlak van bestaande voorzieningen. Daarnaast zorgt de woonfunctie voor meer levendigheid buiten de reguliere winkel- en werktijden. Om te zorgen dat de binnenstad een prettige plek blijft om te wonen, zorgen we voor een juiste inpassing van de woonfunctie. Dit gebeurt enerzijds door stedenbouwkundige en architectonische maatregelen, zoals de situering van bebouwing en de zorg voor verblijfsgebieden met een aangenaam stadsklimaat. Anderzijds gebeurt dit ook door het clusteren van bepaalde functies zodat deze maar op één plek overlast veroorzaken (horecaconcentratiegebied op en rondom de Korenmarkt en de Jansplaats). Daarnaast kan worden ingezet op het toevoegen van functies die nodig zijn om een aantrekkelijk woongebied te laten ontstaan of vast te houden, denk hierbij bijvoorbeeld aan voldoende maatschappelijke voorzieningen zoals huisartsen, tandartsen en fysiotherapie. Tenslotte zorgen we ervoor dat bouwplannen voor nieuwe ontwikkelingen worden getoetst aan de geldende normen voor luchtkwaliteit, geluidhinder, externe veiligheid, geurhinder en bodemkwaliteit.
Woonstraatje Het Paradijs aan de voet van de Eusebiustoren
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 27
Een duurzame binnenstad met ruimte voor klimaatadaptatie en schone energie Net als heel Nederland, moet ook Arnhem zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering, zoals hogere rivierafvoeren, wateroverlast en langere perioden van droogte. Dit vraagt maatregelen in de leefomgeving, bijvoorbeeld voldoende groen en ruimte voor wateropslag. Ook is er ruimte nodig voor een duurzame energievoorziening. De afgelopen jaren zijn we al begonnen met het vergroenen van de binnenstad, hier gaan we mee door. Daarnaast houden we bij nieuwe ontwikkelingen rekening met de maatregelen die nodig zijn om gebouwen energiezuiniger te maken en kijken we naar mogelijkheden voor energieopwekking en warmteopwekking. De dynamische binnenstad met een veelheid aan voorzieningen en verkeersbewegingen speelt een belangrijke rol als het gaat om het terugdringen van de CO2-uitstoot. Een grote uitdaging omdat veel gebouwen vooroorlogs zijn en vaak een monumentale waarde hebben. In dit omgevingsplan zorgen we ervoor dat we duurzame maatregelen gericht op de energietransitie zo veel mogelijk planologisch alvast mogelijk maken. Naast klimaatmitigatie faciliteert dit omgevingsplan ook klimaatadaptieve maatregelen zoals groene daken, waterberging en natuur inclusief bouwen. Hierbij ligt ook een belangrijke relatie met het versterken van de gezondheid en leefbaarheid in de binnenstad.
In de intensief gebruikte binnenstad is de druk op de openbare ruimte en de ondergrond hoog. Met de verdere ontwikkeling van de binnenstad als place to meet en de energietransitie wordt ook de vraag naar nutsvoorzieningen in de binnenstad groter. Dit vraagt om afstemming en een goede inpassing van deze voorzieningen waarbij het openbaar gebied zoveel mogelijk wordt ontzien.
28 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
Hoofdstuk 3
Uitleg van de Regels
3.1
Wat regelt dit omgevingsplan?
3.1.1
Algemeen
In het omgevingsplan legt de gemeente vast welke functies waar mogelijk zijn en welke activiteiten binnen die functies ontplooid kunnen worden. Het gaat niet alleen om het gebruik van de grond, maar ook over de bouwmogelijkheden. De regels in het omgevingsplan gelden voor iedereen, dus voor inwoners, bedrijven, maatschappelijke instanties en de gemeente Arnhem zelf. In hoofdstuk 2 zijn we ingegaan op de opgaven voor de binnenstad en de strategie die we voeren om onze doelen te bereiken. In dit hoofdstuk leggen we uit hoe de regels in dit omgevingsplan bijdragen aan het verwezenlijken van die doelen. De regels in dit omgevingsplan zijn gebiedsgericht. Dat betekent dat regels per locatie kunnen verschillen en uitsluitend gelezen kunnen worden in combinatie met de digitale plankaart. Het omgevingsplan is één van de middelen die bijdragen aan een aantrekkelijke, vitale en leefbare binnenstad. Naast het stellen van regels bereiken we onze doelen ook door het realiseren van een hoogwaardige openbare ruimte en het investeren in gemeentelijke vastgoed waaronder cultuurgebouwen. Het grootse deel van de binnenstad bestaat echter uit particulier eigendom of is eigendom van andere overheden of instanties. Hiervoor treedt de gemeente op als facilitator en ondersteuner voor nieuwe (gebieds)ontwikkelingen.
Samen met deze partijen werken we aan plannen die bijdragen aan onze doelen voor de binnenstad. 3.1.2
Focus van dit omgevingsplan
Dit omgevingsplan richt zich op de bestaande binnenstad en houdt zo veel mogelijk rekening met bestaande rechten van eigenaren. Dat betekent dat we bestaande planologische mogelijkheden zoveel mogelijk respecteren. Dit omgevingsplan maakt geen nieuwe (gebieds)ontwikkelingen mogelijk. Voor deze locaties zoals bijvoorbeeld de hoek Nieuwstraat/Rijnkade (Het Kadehuis) en de hoek Kortestraat/Kleine Oord (BK40) maken we aparte plannen specifiek gericht op die locatie. Bovenstaande betekent echter niet dat er in dit omgevingsplan geen wijzigingen zijn opgenomen. Maatschappelijke ontwikkelingen vragen om nieuwe kaders die bijdragen aan een vitale en leefbare binnenstad. Daarnaast kunnen wijzigingen voortkomen als gevolg van verleende vergunningen. 3.1.3
Versterking van het kernwinkelgebied
De coronacrisis heeft gezorgd voor een versnelde toename in leegstand en afname in de diversiteit aan winkels. Het is van belang dat we blijven inzetten op een sterk en compact winkelhart met voldoende bezoekers. Dit vraagt om verschillende maatregelen zoals het zorgen voor logische routes, het investeren in de openbare ruimte en het verleiden van ondernemers om zich te vestigen in het kernwinkelgebied. Daarnaast zetten we met dit omgevingsplan ook het planologische spoor in om te zorgen voor een krachtig kernwinkelgebied. Dit doen we door: het weghalen van niet gebruikte planologische ruimte voor detailhandel aan de randen van het centrum zoals aan de Jansbinnensingel, de Looierstraat en delen van de zuidelijke binnenstad. het weghalen van niet gebruikte planologische ruimte voor detailhandel op de verdiepingen in het gehele centrum. het weghalen van niet gebruikte planologische ruimte voor wonen op de begane grondlaag in het kernwinkelgebied. Door de niet gebruikte planologische ruimte weg te halen stimuleren we nieuwe ondernemers om zich te vestigen aan de goedlopende en kansrijke winkelstraten en houden we ons winkelhart vitaal. Door te voorkomen dat in het kernwinkelgebied op de begane grondlaag woningen gevestigd worden houden we deze straten ook exclusief beschikbaar voor de winkelfunctie.
Het beperken van de winkelfunctie doen we op plekken waar deze onder druk staat en daardoor ook Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastgesteld) 29
minder kansrijk is. Omdat het wegnemen van de detailhandelsfunctie ingrijpt op bestaande rechten van eigenaren en ondernemers kiezen we voor een overgangsperiode van twee jaar. Dit betekent dat eigenaren of ondernemers tot twee jaar na inwerkingtreding van dit omgevingsplan nog een vergunning kunnen aanvragen om alsnog een winkel te beginnen. Hierbij moet wel aangetoond worden dat deze invulling van het pand levensvatbaar is en past in de ruimtelijke en functionele opbouw van het gebied. In paragraaf 3.3.2 geven we aan hoe dit getoetst wordt. We willen dat de vitaliteit van de gebieden waar de detailhandel wordt beperkt zo groot mogelijk blijft. Om die reden hebben we in dit omgevingsplan gezorgd voor alternatieve invullingen waaronder culturele, creatieve en ambachtelijke activiteiten en de mogelijkheid voor kantoren. Daarnaast blijven functies zoals wonen, dienstverlening en maatschappelijke voorzieningen ook toegestaan op deze locaties. 3.1.4
Meer ruimte voor kantoren
De vraag naar kantoorruimten op goed bereikbare plekken in de stad is de afgelopen jaren gestegen. Om aan deze vraag te voldoen biedt dit omgevingsplan nu meer ruimte voor kantoorfuncties. Dit geeft uitvoering aan de door het college vastgestelde Kantorennota 2022-2030. Door de aanwezigheid van Arnhem Centraal is een groot deel van de binnenstad immers heel goed bereikbaar. Daarom is er in de binnenstad in het gebied dat binnen 12 minuten lopen van het station bereikbaar is meer ruimte voor (kleinschalige) kantoorruimte. In het kernwinkelgebied en het omliggende centrumgebied zijn we terughoudend als het gaat om kantoren op de begane grond. Deze zijn in het kernwinkelgebied niet toegestaan en in het omliggende gebied uitsluitend met een vergunning. In het kader van de aanvraag beoordeelt het college of het toevoegen van kantoren passend is voor het gebied. 3.1.5
Meer mogelijkheden voor creatieve en ambachtelijke activiteiten
Door deze planologische verruiming dragen we bij aan een positiever vestigingsklimaat voor ondernemers in de creatieve en ambachtelijke sector in de schil rondom het kernwinkelgebied en de routes (corridors) naar andere interessante delen van de stad. Dit moet bijdragen aan een aantrekkelijkere binnenstad en attractieve verbindingen die passen bij de identiteit van de stad. 3.1.6
Onder voorwaarden mogelijk maken van nieuwe leisure functies
Omdat leisure een wezenlijke bijdrage kan leveren aan de aantrekkingskracht van het centrum maken we deze functies onder voorwaarden mogelijk. Bij de afweging kijken we of de voorziening ruimtelijk inpasbaar is en van toegevoegde waarde is op het totale aanbod van de binnenstad. Belangrijk is dat de functie past binnen de Arnhemse identiteit en aangetoond moet zijn dat het concept kans van slagen heeft. 3.1.7
Afwijkingsregels voor nieuwe restaurants op de Jansplaats versoepeld
Het geldende bestemmingsplan voor de binnenstad bevat een regeling die het mogelijk maakt om een nieuw restaurant op de Jansplaats te vestigen met een binnenplanse afwijking. Een voorwaarde voor deze afwijking is dat er geen restaurants naast elkaar gevestigd mogen worden. Deze voorwaarde laten we los omdat we de concentratie van restaurants in dit gebied niet langer als een bezwaar zien. 3.1.8
Afwegingskader voor nieuwe fastfoodzaken, snackbars en bezorghoreca
In de huidige bestemmingsplannen voor de binnenstad zijn deze vormen van horeca nagenoeg overal toegestaan. Uiteraard past deze functie in de binnenstad maar we merken ook dat een clustering van deze functies de uitstraling van gebieden in negatieve zin kan beïnvloeden. Daarnaast kan een clustering van deze vorm van horeca op gespannen voet staan met de woonfunctie die de afgelopen jaren in de binnenstad is toegenomen. Om die reden zijn nieuwe vestigingen van fastfood, snackbars en bezorghoreca in dit omgevingsplan alleen mogelijk met een vergunning. Op die manier kan het college een afweging maken of de functie ruimtelijk inpasbaar is en bijdraagt aan de kwaliteit van de binnenstad.
30 teld)
Bestemmingsplan "Chw Omgevingsplan Binnenstad en Singels" (vastges
3.1.9
Legalisering bestaande flitsbezorgers en geen planologische ruimte voor nieuwe
Flitsbezorging, het bezorgen van boodschappen binnen een korte tijd, is sinds een jaar met een sterke opmars bezig. De bezorging gebeurt per (elektrische) fiets of scooter door koeriers vanaf zogenaamde darkstores. De darkstores fungeren als magazijn en danken hun naam aan het oorspronkelijke concept van afgeplakte etalages. Deze bedrijven voorzien in een behoefte maar de meerwaarde voor een leefbare en uitnodigende binnenstad is beperkt of is er überhaupt niet. Dat komt omdat deze vestigingen in feiten alleen bestaan uit opslagdepots (darkstores) en zorgen voor extra verkeersbewegingen en mogelijke overlast voor omwonenden. Om die reden biedt dit omgevingsplan geen mogelijkheid voor nieuwe vestigingen voor flitsbezorging. Mocht een ondernemer zich willen vestigen in de binnenstad dan zal daarvoor afgeweken moeten worden van het omgevingsplan. In het kader van deze procedure kan het college afwegen of deze functie ruimtelijk inpasbaar is en bijdraagt aan de leefbaarheid en kwaliteit van de omgeving.
Hierbij gelden in ieder geval de volgende uitgangspunten: de activiteit zorgt niet voor onevenredige overlast voor omwonenden en leidt niet tot onveilige verkeersituaties; de activiteit wordt gevestigd op een locatie waar al bedrijfsmatige activiteiten zijn toegestaan; de activiteit heef geen onevenredig negatieve gevolgen op de ruimtelijke kwaliteit; de activiteit heeft geen onevenredig negatieve gevolgen op de aantrekkingskracht en het functioneren van een (centrum)gebied. Tegelijkertijd beseft het college dat flitsbezorging onderdeel uitmaakt van een veranderend consumentengedrag en voorziet in een behoefte. Om die reden heeft het college naar aanleiding van een zienswijze van een flitsbezorgdienst de afweging gemaakt of de bestaande twee flitsbezorgdiensten aan de Nieuwstad 41 en Beekstraat 71 gelegaliseerd kunnen worden. Bij deze afweging zijn de verschillende belangen betrokken. Ten aanzien van flitsbezorgdiensten zijn meldingen gedaan van overlast. Deze meldingen gingen onder andere over de verkeersbewegingen (bevoorrading en koeriers) en de strijdigheid van de functie met het bestemmingsplan. Een aandachtspunt is dat flitsbezorgers (nog) niet voldoen aan de definities uit de Winkeltijdenwet. Ze kunnen daarom niet gehouden worden aan de winkeltijden. Een deel van de overlast wordt juist na 22:00 uur ervaren.
Er zijn in het eerste kwartaal van 2022 (kennismakings) gesprekken gevoerd met de flitsbezorgdiensten. Deze gesprekken hebben geleid tot aanpassingen in en rondom de darkstores, zodat overlast wordt voorkomen en beperkt en de opslagdepots er aantrekkelijker uit zien. Daarnaast is in de afweging de behoefte uit de stad en de continuering van de bedrijfsvoering van de ondernemingen betrokken. Uiteindelijk heeft de afweging ertoe geleid om de twee bestaande flitsbezorgdiensten te legaliseren. Deze legalisatie vindt de gemeente verantwoord omdat de betreffende ondernemers zich hebben aangepast en overlast zo veel mogelijk proberen te voorkomen. Beide locaties liggen in een gebied die al een hoge mate van functiemenging kent en de dynamiek van verkeersbewegingen die daarbij hoort. De legalisatie houdt in dat de zittende ondernemingen hun activiteiten kunnen voortzetten. Hierbij is gekozen voor een zogenaamde 'uitsterfconstructie'. Dat betekent dat wanneer de activiteiten voor een jaar of langer gestaakt zijn de planologische mogelijkheid vervalt. Voor de exacte regeling wordt verwezen naar Artikel 39 van de Regels van dit omgevingsplan. 3.1.10 Verhoging welstandsniveau voor de zuidelijke en zuidoostelijke binnenstad De zuidelijke en zuidoostelijke binnenstad transformeren zich de komende jaren verder tot een hoogwaardig gebied dat steeds drukker bezocht wordt.