Schriftelijke bijdrage - Bouwend Nederland Regio Oost

Bijdrage Leegstandverordening Arnhem

Geachte raadsleden, Onlangs hebben wij als Bouwend Nederland, de branchevereniging voor bouw- en infrabedrijven, kennis mogen nemen van het raadsvoorstel van de gemeente Arnhem waarin gevraagd wordt om de Leegstandverordening gemeente Arnhem 2025 vast te stellen. In dit voorstel staat dat wordt beoogd om de (onnodige) leegstand van bestaande woningen te voorkomen en daarmee de beschikbaarheid van woningen in het (goedkope en middeldure) koopen huursegment te vergroten. Dit doel ondersteunen wij van harte. Bouwend Nederland ziet ook zeker dat er een schralend tekort is aan woningen en wij zijn ook graag een onderdeel van de oplossing in dit vraagstuk. Echter hebben wij wel onze bedenkingen bij de manier waarop de gemeente Arnhem dit doel wil bereiken. Onze bouw- en infrabedrijven staan regelmatig in contact met diverse overheden om samen tot een oplossing te komen in de opgave om jaarlijks 100.000 nieuwe woningen te realiseren. Dit is een hele opgave in een land waarin de ruimte schaars is en de vraag op die ruimte des te groter wordt. U bent hier ongetwijfeld mee bekend. In dit licht zijn wij het met de gemeente Arnhem eens dat woningen die onnodig leegstaan, in een tijd waarin er een enorm tekort is aan woningen, geen wenselijke ontwikkeling is. Echter zien wij wel problemen met de gekozen aanpak zoals deze nu voorligt.

Zo geeft het raadsvoorstel aan dat 0,66% van de woningen in Arnhem langdurig leegstaat; een klein percentage wat zelfs onder het landelijke gemiddelde van 0,76% ligt. De vraag rijst hierbij of de problematiek wat de aanleiding was voor de leegstandverordening, geschetst in motie 22M43, überhaupt wel speelt in Arnhem. In de motie is dan ook te zien dat slechts gerefereerd wordt naar landelijke cijfers en voorbeelden uit Amsterdam. Daarbij is ook van belang om te vermelden dat voor een goede doorstroom op de woningmarkt een leegstandpercentage van zo’n 2% gezond is (bron: CBS). Wat zijn nog andere onderdelen van die 0,66% ? Het raadsvoorstel noemt als overige oorzaken voor leegstand: lege panden die worden gerenoveerd, verbouwd of waar er sloop- en nieuwbouwplannen zijn (frictieleegstand) en panden die worden verhuurd aan toeristen zonder vast of tijdelijk huurcontract. De vraag is dus hoeveel ‘rotte appels’ er naast dit alles nog overblijven en of het de administratieve lasten voor zowel de overheid als welwillende burgers waard is. Wij zouden in ieder geval onze twijfels hierbij zetten. Dit, terwijl het de gemeente, en daarmee haar inwoners, toch €100.000,- per jaar gaat kosten. Ook het raadsvoorstel zelf spreekt twijfels uit over de effectiviteit en daarmee de doelmatigheid.

Wij geloven dat het gereserveerde geld beter besteed kan worden aan het vergroten van de ambtelijke capaciteit en de aanwezige kennis en kunde, om zo te werken aan het realiseren van nieuwe woningen. Wij zien daarin de gedachte achter de eerder genoemde motie die voorop zou moeten staan en daarin ook vooral de grote wens om weer voldoende woningen beschikbaar te hebben voor de (toekomstige) inwoners van Arnhem. Wij geloven dat de focus hierop zou moeten liggen in plaats van het vergroten van administratieve lasten en ambtelijke kosten voor de slechts relatief kleine winst die te behalen valt bij het invoeren van een leegstandverordening. Los van het wel of niet aannemen van een leegstandverordening, raden wij u aan uw blik met betrekking tot leegstand te verruimen. In de verordening is aangegeven dat deze bewust alleen geldt voor woningen. Het voorstel gaat hierop in en geeft aan dat 520 van de 700 leegstaande gebouwen woningen zijn in Arnhem en dit daarmee de hoofdzakelijk focus heeft. Echter heeft één leegstaand kantoorpand de potentie om in een transformatieopgave te dienen voor de realisatie van een groot aantal woningen. Hiermee kan het dus aanzienlijk bijdragen aan de woningnood.

Daarnaast verscheen er onlangs een artikel over de leegstand in het centrum waarbij ook winkelpanden werden genoemd en zijn er wellicht ook nog leegstaande schoolpanden of kerken die een invulling verdienen in een passende vorm.

Door het verruimen van uw blik van woningen naar ook andere leegstaande panden, krijgt u een veel inzichtelijker beeld van de leegstand, en aanvullend waar de behoefte ligt in Arnhem. Een pand staat ten slotte om een reden leeg. Naar onze ervaring is dit niet vaak door slechte wil. Het kan zijn dat dit is omdat het simpelweg te kostelijk is om te verbouwen. Het kan ook zijn dat het aanbod niet aansluit op de behoefte, maar de drempel om de functie van een gebouw te wijzigen als te hoog wordt ervaren. Een helpende hand voor de ontwikkelende/(ver)bouwende partijen bij de te ondernemen stappen in dit ingewikkelde proces is dan zeer welkom. De onderzoeks- en procedurele lasten worden namelijk als enorm hoog ervaren. In conclusie zouden wij het u als raad op het hart willen drukken om actief mee te denken in het effectief gebruiken van de beschikbare ruimte. Laten we samen kijken wat wél kan. Het vraagt een hoop flexibiliteit om samen de ruimtelijke puzzel te leggen en ook te komen tot die realisatie van al die woningen. Dit kunnen we bereiken door te bouwen én verbouwen naar behoefte. Laten we elkaar hierin vooral van dienst zijn.

Met vriendelijke groet,

Jessie Mons-Vuulink Adviseur Markt en Overheid, Bouwend Nederland (regio Oost)