Rapport en presentatie Duisenbergonderzoek programma (6) Participatie en Armoedebestrijding

Duisenbergonderzoek programma (6) Participatie en Armoedebestrijding

Wat is een Duisenbergonderzoek?

Het is een werkwijze

Resultaat

Vernoemd naar het voormalige lid van de Tweede Kamer Pieter Duisenberg.

De raad vult zijn controlerende rol goed in met het stellen van de juiste vragen aan het college.

Rapporteurs vanuit de raad worden aangewezen om rondom een specifiek onderwerp de jaarstukken van een bepaald jaar te analyseren en vragen te inventariseren.

Tegelijkertijd leereffect voor de raad om zijn kaderstellende en controlerende rol in te vullen.

Uitkomst in een beknopte powerpoint

Wat is een Duisenbergonderzoek?

Zes kernvragen als hulpmiddel 1.

Wat wil de gemeente bereiken?

2.

Wat wil de gemeente daarvoor doen?

3.

Wat mag dat kosten?

1.

Heeft de gemeente bereikt wat zij wilde bereiken?

2.

Heeft de gemeente gedaan wat zij wilde doen?

3.

Heeft dat gekost dat wat het mocht kosten?

Rol van de raad Kaderstellend

Controlerend

Hoe te kijken naar doelen en doelrealisatie?

Wat wil de gemeente bereiken? Heeft de gemeente bereikt wat zij wilde bereiken?

Wat wil de gemeente daarvoor doen? Heeft de gemeente gedaan wat zij wilde doen?

Wat mag dat kosten? Heeft het gekost wat het mocht kosten?

Duisenbergonderzoek Conclusies: Handreiking voor de raad om vragen te stellen bij behandeling van de jaarstukken.

 Realisatie van maatschappelijke doelen: nog onvoldoende duiding van beleidsindicatoren. Normen ontbreken en oordeel over de trend, en samenhang tussen de indicatoren, is niet helder. Ambities zijn de stip op de horizon (lange termijn): tussendoelen of mijlpalen ontbreken.

Twee maatschappelijke doelen:

 Criteria voor verdeling van financiële middelen over uitvoeringsmaatregelen en –acties niet helder: liggen hier politieke keuzes aan ten grondslag of effectiviteitsanalyses of andere keuzes?

1. 2.

Meer Arnhemmers zijn financieel redzaam Doorbraak naar werk

Allereerst: enorme inspanning van de ambtelijke organisatie om de jaarstukken steeds verder door te ontwikkelen, en dat ontwikkelt zich ook steeds verder door.

 Uitvoeringsdoelen en –prestaties mogen compacter en meer to-the-point. Door uitgebreide kwalitatieve beschrijvingen vraagt het om tekstanalyse om duidelijk te krijgen waarom een stoplicht op groen of rood staat, en dan nog lukt dit niet in alle gevallen.

Aanbeveling voor de raad:  Vraag het college om duiding van de beleidsindicatoren, trends en samenhang: is het gemeentelijke beleid doeltreffend of spelen andere factoren een rol?  Vraag het college naar de normen: absolute norm of richtinggevende via de trends. Daarbij opgemerkt dat niet alles is te kwantificeren, maar geef dat dan aan en ga het gesprek aan hoe dan te evalueren.  Selecteer een aantal (politiek) relevante doelen en vraag het college daar met name verder op in te zetten op de doorontwikkeling van de jaarstukken en bestuursrapportages.  Ga het gesprek aan met het college over het verdeelvraagstuk van middelen over uitvoeringsmaatregelen. Hoe kun je met elkaar komen tot een doelmatige verdeling? Maak voor de raad helder hoe de verdeling is en hoe dat tot stand is gekomen.

Realisatie maatschappelijke doelen

Meer Arnhemmers zijn financieel redzaam

Meer Arnhemmers zijn financieel redzaam

Trend

Beleidsindicatoren:

Norm:

Realisatie:

1

Aantal kinderen in huishoudens met ten minste 1 jaar inkomen tot 130% sociaal minimum.

?

4.700 (2021)

2

Aantal kinderen in huishoudens met ten minste 4 jaar inkomen tot 130% sociaal minimum.

?

3.000 (2021)

3

Percentage huishoudens dat afgelopen 12 maanden moeite heeft gehad om van het inkomen rond te komen.

?

14% (2021)

4

Percentage huishoudens dat onverwachte noodzakelijke uitgave van € 1.000 kon betalen zonder daarvoor schulden te maken.

?

?

5

Percentage bereikte huishoudens bij huisbezoek Vroegsignalering.

?

74% (2022)

6

Aantal inwoners met financiële vragen (aangemeld bij Sociale Wijkteams).

?

700 (2022)

7

Aantal aanmeldingen voor Schulddienstverlening.

?

440 (2022)

8

Gemiddelde schuld van huishoudens dat start met een schuldregeling.

?

36.300

9

Gemiddeld aantal schulddeisers van huishoudens dat start met schuldregeling.

?

14

?

398

10 Aantal huishoudens schuldenvrij uitgestroomd na traject schuldhulpverlening

Kernvragen voor de raad:  Hoe kunnen we de trends duiden?  Hebben we de doelen bereikt?  Wat is nog nodig om doelen te bereiken?

Opmerkingen:  Trend is door raadsrapporteurs uit de cijfers gedestilleerd.  Normen ontbreken.  Soms ontbreken cijfers over 2022  Duiding trend en samenhang tussen indicatoren ontbreekt.

Realisatie uitvoeringsdoelen

Meer Arnhemmers zijn financieel redzaam

Vijf uitvoeringsdoelen met daaronder vijftien maatregelen en 44 acties (dat is veel!) Uitvoeringsdoel 1

Armoede en schulden voorkomen

3 maatregelen en 16 acties.

Uitvoeringsdoel 2

Op tijd erbij: vroeg-signalering en vroeghulp

4 maatregelen en 12 acties.

Uitvoeringsdoel 3

Financieel perspectief vergroten

4 maatregelen en 8 acties.

Uitvoeringsdoel 4

Terugval voorkomen

2 maatregelen en 4 acties.

Uitvoeringsdoel 5

Slim monitoren en sturen

2 maatregelen en 4 acties.

Prioriteer een aantal voor de raad (politiek) relevante maatregelen en acties! Bijvoorbeeld:

Totaal 15 maatregelen en 44 acties: niet altijd duidelijk waarom een stoplicht op groen staat!

Maatregel: doorontwikkeling gelijke kansen kinderen en jongeren Acties:  Kinderen activiteiten aanbieden die hun vaardigheden vergroten.  Invoering van de nieuwe Gelrepas voor kinderen

Maatregel: gebiedsgerichte aanpak Acties:

 Samen met partners gewerkt aan een agenda gericht op inhoudelijke problematiek in een bepaald gebied

Scherp de uitvoeringsdoelen en – prestaties aan. Bijvoorbeeld:  



Het aantal kinderen die mee hebben gedaan met activiteiten. De besteding van de Gelrepas: hoeveel benut, door wie en waaraan? Hoeveel gebiedsagenda’s en leidt dat tot nog meer acties of dezelfde acties maar dan voor een gebied?

Meer Arnhemmers zijn financieel redzaam

Realisatie uitvoeringsdoelen Kost veel tijd om de kwalitatieve beschrijvingen van maatregelen en acties te doorgronden: wat wordt precies bedoeld, wat is het doel, wat is gerealiseerd? Illustratieve voorbeelden: Met de Sociale wijkteams, teams Leefomgeving en de gebiedsgerichte teams van Werk en Inkomen hebben we gewerkt aan de realisatie van zes gebiedsagenda’s voor 2023. De inhoud van de agenda gericht is op de inhoudelijke problematiek van dit gebied rondom de aanpak van armoede, schulden en participatie. De sociale tafels worden benut om de maatschappelijke partners hierin te betrekken en gezamenlijke focus te creëren. Ook zijn er stappen gezet in de aanpak in Arnhem-Oost om mensen met schulden op een innovatieve manier te helpen.

Realisatie maatschappelijke doelen

Doorbraak naar werk

Maatschappelijke doel B: Doorbraak naar werk

Trend

Beleidsindicatoren: 1 Volumeontwikkeling uitkeringslast BUIG (indexcijfer)

Norm: ?

Realisatie: 91,60 (2022)

2

Netto arbeidsparticipatie (werkzame beroepsbev./potentiële beroepsbev.)

?

71,30% (2022)

3

Personen met een bijstandsuitkering (per 10.000 inwoners)

?

798 (2021)

4

Aantal re-integratievoorzieningen (per 10.000 inwoners)

?

73,60 (2020)

5

Percentage kinderen tot 18 jaar in een gezin met bijstandsuitkering.

?

10% (2021)

6

Percentage werkloze jongeren 16-22 jaar.

?

3% (2022)

7

Instroompercentage bijstand afgezet tegen andere gemeenten

?

2,2% (2022)

8

Aantal inwoners dat werkt met loonkostensubsidie

?

373 (2022)

9

Percentage inwoners met bijstand dat ook inkomen uit werk heeft.

?

7,7% (2022)

Kernvragen voor de raad:  Hoe kunnen we de trends duiden?  Hebben we de doelen bereikt?  Wat is nog nodig om doelen te bereiken?  Met kinderen en jongeren lijkt er nog niet veel verbetering in zicht?

Opmerkingen:  Trend is door raadsrapporteurs uit de cijfers gedestilleerd.  Normen ontbreken.  Soms ontbreken cijfers over 2022  Duiding trend en samenhang tussen indicatoren ontbreekt.

Realisatie uitvoeringsdoelen

Doorbraak naar werk

Vijf uitvoeringsdoelen met daaronder dertien maatregelen en 19 acties (dat is veel!) Uitvoeringsdoel 1

Investeren in voorkomen

3 maatregelen en 4 acties.

Uitvoeringsdoel 2

Dichtbij de Arnhemmer en integraal

1 maatregel en 2 acties.

Uitvoeringsdoel 3

Perspectief bieden

3 maatregelen en 7 acties.

Uitvoeringsdoel 4

Inclusief werk

3 maatregelen en 3 acties.

Uitvoeringsdoel 5

Samen sterk

3 maatregelen en 3 acties.

Prioriteer een aantal voor de raad (politiek) relevante maatregelen en acties! Bijvoorbeeld:

Totaal 13 maatregelen en 19 acties: niet altijd duidelijk waarom een stoplicht op groen staat!

Maatregel: sluitende aanpak jongeren in kwetsbare positie Acties:

 W&I afspraken overgang van school naar werk.  Matchingtafels om jongeren en werkgevers aan elkaar te koppelen

Maatregel: herijken aanpak statushouders en nieuwkomers Acties:

Scherp de uitvoeringsdoelen en – prestaties aan. Bijvoorbeeld:   

 Bepalen van de uitgangspositie op de participatieladder



Wat zijn eigenlijk oud- en nieuwkomers?



Hoeveel jongeren hebben zelfstandig werk kunnen vinden? Hoeveel jongeren vinden werk met hulp? Hoeveel jongeren in het speciaal onderwijs? Hoeveel mensen hebben een passend aanbod gekregen? Hoeveel mensen hebben geschikt werk gevonden?

Realisatie uitvoeringsdoelen Kost veel tijd om de kwalitatieve beschrijvingen van maatregelen en acties te doorgronden: wat wordt precies bedoeld, wat is het doel, wat is gerealiseerd?

Doorbraak naar werk

Illustratieve voorbeelden: Herijken aanpak statushouders en nieuwkomers: - Momenteel zitten we volop in de uitvoering van de Nieuwe Wet inburgering... Op enkele onderdelen, zoals de Leefbaarheidstoets later gestart. Wel groen?? Verbetering instrumentarium ketenpartners - We kijken naar de mogelijkheden om aansluiting te vinden bij het gebiedsgericht werken door het ontwikkelen van basisbanen en ontwikkeltrajecten in de wijken. Doorontwikkelen sluitende aanpak jongeren in kwetsbare posities - Er is een goede samenwerking gaande tussen de ketenpartners in de arbeidsmarktregio waarbij het belang voor de jongere voorop staat.

Benutting en inzet middelen Er is geen verdeling van financiële middelen over de twee te onderscheiden

Sturen op Middelen

maatschappelijke doelen:  Transparantie: er is geen zicht op aan welke maatregelen of acties het geld is besteed.  Doelmatigheid: criteria voor verdeling van middelen zijn niet helder: waarom zetten we x euro in op maatregel y en waarom niet op maatregel z? Is dit uitkomst van politiek debat of liggen hier andere keuzes aan ten grondslag, bijvoorbeeld effectiviteitsanalyses?  Welk deel van de middelen is niet benut en waarom?  Gaat daarvan een deel naar de algemene reserve of een bestemmingsreserve?

Benutting en inzet middelen

Sturen op Middelen

Het is niet duidelijk waar de middelen aan worden besteed: wat kost het, welk deel is uitgegeven, wat is de reden van afwijkingen? Illustratieve voorbeelden: • Hulp aan gedupeerden Kinderopvangtoeslag Lasten: - 418.000 Baten: + 504.000 Verschil: 922.000  Een duidelijke omschrijving van de redenen voor de afwijking ontbreekt.  Waarom wordt dit aan de AR toegevoegd?  Zijn alle gedupeerden geholpen? • Budget SW Lasten: - 260.000 In de septembercirculaire is het SW-budget vanuit het Rijk bijgesteld. Hierdoor is een voordeel ontstaan binnen het programma Bestuur, Dienstverlening en Financiën.  Waarom komt de bijstelling ten goede aan het programma Bestuur en niet Participatie en Armoedebestrijding?

Conclusies: Zijn er vragen en / of opmerkingen ?

 Realisatie van maatschappelijke doelen: nog onvoldoende duiding van beleidsindicatoren. Normen ontbreken en oordeel over de trend, en samenhang tussen de indicatoren, is niet helder. Ambities zijn de stip op de horizon (lange termijn): tussendoelen of mijlpalen ontbreken.  Uitvoeringsdoelen en –prestaties mogen compacter en meer to-the-point. Door uitgebreide kwalitatieve beschrijvingen vraagt het om tekstanalyse om duidelijk te krijgen waarom een stoplicht op groen of rood staat, en dan nog lukt dit niet in alle gevallen.  Criteria voor verdeling van financiële middelen over uitvoeringsmaatregelen en –acties niet helder: liggen hier politieke keuzes aan ten grondslag of effectiviteitsanalyses of andere keuzes?

Aanbeveling voor de raad:  Vraag het college om duiding van de beleidsindicatoren, trends en samenhang: is het gemeentelijke beleid doeltreffend of spelen andere factoren een rol?  Vraag het college naar de normen: absolute norm of richtinggevende via de trends. Daarbij opgemerkt dat niet alles is te kwantificeren, maar geef dat dan aan en ga het gesprek aan hoe dan te evalueren.  Selecteer een aantal (politiek) relevante doelen en vraag het college daar met name verder op in te zetten op de doorontwikkeling van de jaarstukken en bestuursrapportages.  Ga het gesprek aan met het college over het verdeelvraagstuk van middelen over uitvoeringsmaatregelen. Hoe kun je met elkaar komen tot een doelmatige verdeling? Maak voor de raad helder hoe de verdeling is en hoe dat tot stand is gekomen.