Raadsvoorstel "Voorontwerp-omgevingsvisie: Arnhem 2040"

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

560653

Onderwerp:

Voorontwerp-omgevingsvisie: Arnhem 2040

a Voorstel 1. De voorontwerp-omgevingsvisie vast te stellen. 2. De Notitie Reikwijdte en Detailniveau ter inzage te leggen. Inleiding Arnhem staat de komende jaren voor een aantal belangrijke opgaven gesteld. De stad is in trek bij inwoners, bedrijven en bezoekers. Niet alleen ten opzichte van de regio maar in een steeds groter verband. De groei die dit met zich meebrengt willen we benutten om de stad aantrekkelijker, vitaler en socialer te maken. Gezien het groene karakter van de stad vergt dit innovatieve oplossingen in het ruimtegebruik van de stad. Oplossingen die gezien de termijn van 2040 vragen om een samenhangende omgevingsvisie. Met deze visie als basis schetsen we een wenkend perspectief voor iedereen in de stad, formuleren we inspanningen die we moeten doen om dit perspectief te bereiken en leggen we een basis voor een adaptieve werkwijze die bestand is tegen de tijd. De voorontwerp-omgevingsvisie is een belangrijke mijlpaal in het besluitvormingsproces van de omgevingsvisie. Het legt de ambities, doelen en keuzes van de omgevingsvisie vast. De voorontwerp omgevingsvisie is het resultaat van een proces dat in juli 2019 met een startnotitie begon. In 2020 is op basis van het koersdocument een uitgebreid participatieproces doorlopen. In september 2020 en maart 2021 zijn debatten door de raad gevoerd over proces en inhoud van de visie.

De fracties hebben hierbij hun droom voor de toekomst van de stad met een wervende pitch geuit. Het vaststellen van de omgevingsvisie is in het najaar in 2021 gepland. Voor de omgevingsvisie is het opstellen van een milieu effect rapportage (m.e.r) verplicht. De m.e.r. procedure loopt parallel aan het proces voor de omgevingsvisie. Tegelijkertijd met het vrijgeven van de voorontwerp-visie voor onze bestuurlijke en maatschappelijke partners leggen we daarom ook onze aanpak voor het MER-traject ter inzage: de zogenaamde Notitie Reikwijdte en Detailniveau. Beoogd effect Een samenhangend afwegingskader gericht op een balans tussen de bescherming versterking van de typisch Arnhemse waarden en het realiseren van ontwikkelingen in de leefomgeving die bijdragen aan onze maatschappelijke behoeften.

Argumenten

1.1 De druk op de ruimte in de stad maakt een integrale visie nodig Op dit moment staan we voor grote uitdagingen die van invloed zijn op het functioneren van onze stad en het welbevinden van onze inwoners. Complexe opgaven, zoals de druk op de woningmarkt, verduurzaming en klimaatadaptatie, die ook nog eens nauw met elkaar verweven zijn. Daarnaast hebben we als stad een hoop ambities, we willen een aantrekkelijke groene stad zijn met een sterke economische basis en voldoende werkgelegenheid. Slimme keuzes zijn nodig om ook in de toekomst de stad te kunnen zijn, die we willen zijn. De omgevingsvisie Arnhem 2040 zorgt voor de integrale koers voor onze leefomgeving. 1.2 De omgevingsvisie is goed en zorgvuldig voorbereid met inbreng vanuit de stad Het ontwikkelen van een koers voor de stad kan niet zonder de inbreng van onze inwoners. In het proces hebben we dan ook veel aandacht besteed aan participatie. Door de corona maatregelen konden we geen fysieke bijeenkomsten houden en heeft de participatie grotendeels digitaal plaatsgevonden. We hebben daardoor meer Arnhemmers weten te bereiken dan we voor mogelijk hadden gehouden. Op basis van de eerder met u gedeelde documenten Koersdocument en de Koerswijzer, hebben we het gesprek met de stad gevoerd.

Om veel Arnhemmers te bereiken hebben we het Arnhems Klankbordnetwerk opgericht met koepelorganisaties van belangenverenigingen en professionele stakeholders. Via hen en via de wijkmanagers van onze teams leefomgeving hebben we een breed Arnhems publiek weten te bereiken. Het bijgesloten participatiedocument geeft weer hoe de opzet van de participatie is geweest, welke contactmomenten er waren, wie er aan bijgedragen hebben en wat ervan is meegenomen in de omgevingsvisie. We kijken terug op een geslaagd participatieproces, met veel deelnemers, over veel thema’s en daardoor zijn ook keuzes gemaakt om zaken wat meer beleidsrijker te maken. 1.3 De omgevingsvisie is inspirerend en uitnodigend De omgevingsvisie is inspirerend en nodigt initiatiefnemers uit om met goede plannen bij te dragen aan de toekomst van onze stad. Daarmee sluit deze visie aan op de geest van de Omgevingswet. Door een duidelijke koers kunnen we een goede gesprekspartner zijn voor initiatiefnemers, onze ruimtelijke kwaliteiten versterken en onze waarden en identiteit beschermen. Zo werken we samen met de Arnhemmers aan de toekomst van de stad. 1.4 De duidelijke koers in de omgevingsvisie helpt ons in onze positionering naar regio en rijk. Regionale afspraken en ambities zijn opgenomen in de omgevingsvisie.

Een duidelijke koers en positionering in de omgevingsvisie helpt ons bij een betere samenwerking en sterkere lobby naar onze bestuurlijke partners. 2.1 De notitie reikwijdte en detailniveau (NRD) is de eerste stap voor de milieu effect rapportage (m.e.r) behorend bij de omgevingsvisie. Gelijktijdig met het proces van totstandkoming van de omgevingsvisie onderzoeken we door middel van een milieu effect rapportage de effecten van de omgevingsvisie op de leefomgeving. Denk bijvoorbeeld aan de gevolgen van de extra woningen op het verkeer en daarmee de geluidskwaliteit, Dit onderzoek helpt ons om de keuzes bij de inrichting van de stad beter te kunnen maken. Behalve de milieu effecten zullen ook sociale en economische effecten in beeld gebracht worden. Dit past in de geest van de omgevingswet en de integrale koers die met de omgevingsvisie wordt bepaald. Als

eerste stap in het m.e.r.-proces is een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld. Deze NRD kan beschouwd worden als een plan van aanpak waarin wordt aangegeven wat we willen onderzoeken. We leggen de NRD zes weken ter inzage. Binnen deze termijn heeft een ieder de mogelijkheid een zienswijze te geven op de geschetste onderzoeksaanpak. Kanttekeningen en risico's 1.1

De Omgevingswet is nog niet in werking getreden Hoewel we anticiperen op de komst van de Omgevingswet is deze visie opgesteld vanuit een inhoudelijke urgentie, en niet gekoppeld aan de datum van de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de hierin opgenomen datum dat de omgevingsvisie wettelijk gereed moet zijn. De druk op de ruimte in de stad maakt het nodig en urgent om duidelijke integrale koers voor Arnhem 2040 vast te stellen zoals de regionale energietransitie, de woondeal, onze rol binnen de groene metropoolregio. De omgevingsvisie voorziet in deze behoefte.

1.2

Het participatieproces heeft in de corona-periode plaatsgevonden Door Corona zijn er na maart 2020 geen fysieke bijeenkomsten meer geweest en hebben we voor het participatieproces extra veel inspanningen gedaan om een brede doelgroep te bereiken, via de digitale kanalen. Hierdoor hebben mensen die niet digitaal vaardig zijn wellicht geen kans gehad om deel te nemen aan de participatie. Wel hebben we hierdoor juist veel andere mensen bereikt die niet naar een fysieke bijeenkomst zouden zijn gekomen.

Participatie Voor de totstandkoming van de voorontwerp omgevingsvisie hebben we een uitgebreid participatieproces doorlopen. Het doel van de participatie was om een omgevingsvisie te maken voor de stad waarin de Arnhemse samenleving zich zou herkennen; zij zijn immers expert van hun eigen leefomgeving. We hebben veel inspanningen verricht om een brede groep Arnhemmers te bereiken. De doelgroepen van de participatie over de omgevingsvisie waren: 1. Geïnteresseerde inwoners 2. Professionele stakeholders en belangenverenigingen 3. Jongeren, in de leeftijd van ca. 15-25 jaar. 4. Doelgroepen die normaliter niet meedoen aan participatietrajecten van de gemeente, maar die wel belangrijk zijn om een breed beeld te verkrijgen van wat de Arnhemmers hun stad in 2040 toewensen. Na een aantal fysieke bijeenkomsten hebben we het participatieproces vanaf maart 2020 vanwege de corona-pandemie alleen via digitale middelen kunnen voortzetten. Zelfs het project dat we via scholen met jongeren hebben uitgevoerd, is door de tweede corona-lockdown gedeeltelijk digitaal uitgevoerd. Om zoveel mogelijk Arnhemmers te bereiken hebben we gebruik gemaakt van diverse (social) media kanalen en de netwerken van de wijkmanagers van de Teams Leefomgeving. We hebben contact gezocht met koepelorganisaties van branche- en belangenverenigingen en met hen het Arnhems Klankbord Netwerk opgezet.

Met hen als ambassadeur hebben we aandacht voor de omgevingsvisie

gevraagd bij de diverse professionele stakeholders en hen gewezen op de participatie-tool, de koerswijzer. In eerdere bijeenkomsten met u hebben we u het koersdocument en de koerswijzer getoond, op basis waarvan we het gesprek met de stad hebben gevoerd. In het bij de voorontwerp-omgevingsvisie bijgesloten participatiedocument leest u hoe we de participatie hebben vorm gegeven, op welke manier we de doelgroepen hebben benaderd, wie hebben bijgedragen, welke input we hebben ontvangen en wat er is meegenomen naar de omgevingsvisie. Het koersdocument en het resultaten-rapport van de Koerswijzer zijn hierin opgenomen als bijlagen. Financiën De kosten voor de totstandkoming en implementatie van de Omgevingsvisie zijn gedekt binnen de voor de invoering van de omgevingswet beschikbaar gestelde middelen. Het vaststellen van de omgevingsvisie zelf heeft geen directe financiële consequenties. Wel heeft de omgevingsvisie een richtinggevend karakter en zet diverse ambities en opgaven voor de komende jaren op de agenda. Ook in de lobby naar rijk, provincie en regio helpt de omgevingsvisie als duidelijke integrale koers. Bij de nadere uitwerking van de in de visie beschreven ambities en opgaven zullen ook de bijhorende financiële consequenties voor de gemeentebegroting inzichtelijk gemaakt worden.

Daar waar dit van toepassing is worden deze dan in aparte voorstellen ter besluitvorming aan de raad voorgelegd en/of in de reguliere P&C-cyclus meegenomen. Uitvoering Procedureel: Om tot uiteindelijke vaststelling van de omgevingsvisie te komen zijn de volgende stappen nodig:  Mei 2021: Vaststellen van voorontwerp-omgevingsvisie en NRD door college en agenderen voor besluitvorming door de gemeenteraad.  Juli 2021: Vaststellen van voorontwerp-omgevingsvisie en ter inzage legging van NRD door de gemeenteraad  Juni -september 2021: consultatie van maatschappelijke en bestuurlijke partners op basis van de voorontwerp-omgevingsvisie en opstellen milieu effect rapportage (m.e.r)  Oktober 2021: vaststellen ontwerp omgevingsvisie inclusief m.e.r door college van B&W en ter inzage leggen voor een ieder  Januari 2022: Besluit vaststellen omgevingsvisie door de gemeenteraad De procedure bestaat uit verschillende volgordelijke procedurele stappen en kost daardoor tijd. De urgentie voor het vaststellen van de visie groot. De grote opgaven voor onze fysieke leefomgeving, die nu al op ons afkomen, vragen om een duidelijke en samenhangende koers. De procedurele stappen dienen opeenvolgend en zorgvuldig doorlopen te worden. De vaststelling van de voorontwerpomgevingsvisie met de NRD is nodig om het m.e.r.

proces op de correcte wijze, met de juiste basis en op efficiënte manier te kunnen doorlopen. Een vertraging in enige processtap brengt het vaststellen van de omgevingsvisie in deze coalitieperiode in gevaar, dat een veel grotere vertraging oplevert door coalitievorming en kennisachterstand van het nieuwe bestuur over het voortraject. Om tot de voorontwerp-omgevingsvisie te komen is er reeds een uitvoerig participatieproces doorlopen met professionele stakeholders en inwoners van Arnhem. De gemeenteraad is in dit voortraject

betrokken geweest tijdens informatieve raadsavonden over de omgevingsvisie, een intern inhoudelijk debat en via de raadswerkgroep omgevingswet. Ook bij de bijeenkomsten met het Arnhems Klankbord Netwerk zijn raadsleden aanwezig geweest. Over de aanpak en opzet van de participatie op basis van het Koersdocument is de gemeenteraad voorafgaand aan het participatieproces geïnformeerd. In de bijgesloten documenten vindt u een uitvoerige beschrijving van aanpak, uitvoering en resultaten van de participatie in het voortraject. Inhoudelijk: De omgevingsvisie omhelst een tijdspanne van ongeveer 20 jaar en geeft richting aan toekomstige initiatieven en beleid. De grote opgaven voor onze fysieke leefomgeving, die ook nu al op ons afkomen, vragen om een duidelijke en samenhangende koers. De uitvoering van de omgevingsvisie vindt gefaseerd plaats en krijgt concreter invulling via andere beleidsinstrumenten en de ook hier weer bijbehorende participatie. Hoe de uitwerking en doorwerking van de omgevingsvisie naar andere beleidsdocumenten en richting uitvoering vorm krijgt, staat in hoofdstuk 7 van de omgevingsvisie. Communicatie De voorontwerp omgevingsvisie bespreken we met bestuurlijke partners en professionele stakeholders. In een later stadium, bij de ontwerp omgevingsvisie, kan een ieder zienswijzen indienen.

Bij de uitwerking van de omgevingsvisie in andere beleidsdocumenten vindt eveneens participatie plaats. Gezien het cyclisch karakter van de beleidsvorming ontstaat er zo een haast continue proces van participatie met de stad. Jongeren zijn een belangrijke doelgroep geweest in het participatietraject tot nu toe. Hiervoor is lesmateriaal ontwikkeld en is een wedstrijd georganiseerd. Daaruit zijn inspirerende filmpjes voortgekomen. De winnende drie inzendingen zullen we samen met de voorontwerp omgevingsvisie laten zien op de website van de gemeente Arnhem. De definitieve omgevingsvisie wordt digitaal (doorklikbaar) document en ontsloten via het digitaal stelsel omgevingswet (DSO) . Ook krijgt de omgevingsvisie een publieksvriendelijke samenvatting in begrijpelijke taal en is toegankelijk qua vorm. Het moment van het vaststellen van de ontwerp-omgevingsvisie gebruiken we om aandacht te vragen voor de omgevingsvisie in de media.

Bijlagen Stukken voor gemeenteraad  Voorontwerp omgevingsvisie  Notitie Reikwijdte en Detailniveau  Participatiedocument  Koersdocument  Koerswijzer

Besluit van Zaaknummer

560653

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 13 april 2021, nummer: 560653; gelet op artikel 147 van de Gemeentewet; besluit: 1. De voorontwerp-omgevingsvisie vast te stellen. 2. De Notitie Reikwijdte en Detailniveau ter inzage te leggen.

De griffier,

De voorzitter,