Raadsvoorstel "Verhoging Individuele Inkomenstoeslag (IIT) voor gezinnen"

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

545331

Onderwerp:

Verhoging Individuele Inkomenstoeslag (IIT) voor gezinnen

a Voorstel 1. De Individuele Inkomenstoeslag voor (echt)paren met thuiswonende kinderen in de leeftijd van 12 t/m 17 jaar met ingang van 1 januari 2021 te verhogen tot € 875, - per jaar. 2. De bijbehorende verordening tot wijziging van de verordening Individuele Inkomens Toeslag (IIT) vast te stellen. Inleiding In de Arnhemse Herstelagenda coronacrisis die op 2 september 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld, is beschreven dat wij gezinnen met kinderen in het voortgezet onderwijs die langdurig afhankelijk zijn van een laag inkomen financieel extra gaan compenseren. De doelgroep beschrijven we als tweeoudergezinnen met thuiswonende kinderen in de leeftijd van 12 t/m 17 jaar die langdurig een laag inkomen hebben. Als gevolg van corona verwachten we dat huishoudens die het in het begin van de crisis al niet breed hadden, nu in de financiële problemen dreigen te komen door het ontbreken van een financiële buffer of doordat ze hun betaald werk verliezen, of doordat hun kansen op betaald werk nog verder afnemen. Genoemde gezinnen zijn extra kwetsbaar. Dit heeft grote gevolgen voor de kinderen die in deze gezinnen opgroeien. Wij willen daarom deze gezinnen financieel extra ondersteunen, ook om eventuele schulden zoveel mogelijk te voorkomen. Wij doen dit door het verhogen van de IIT voor deze Arnhemmers. De IIT is een wettelijke voorziening.

Het is een jaarlijkse toeslag op het inkomen die verstrekt kan worden aan inwoners tussen de 21 jaar en de AOW-gerechtigde leeftijd die langdurig een laag inkomen hebben en geen uitzicht hebben op inkomensverbetering. In Arnhem kunnen inwoners met een inkomen tot 105% van de van toepassing zijnde bijstandsnorm gedurende 36 maanden in aanmerking komen voor de IIT. De toeslag in Arnhem bedraagt op dit moment € 375, - per jaar voor alleenstaande ouders en (echt)paren al dan niet met kinderen en € 260, - per jaar voor alleenstaanden. Voorgesteld wordt het bedrag voor (echt)paren met thuiswonende kinderen in de leeftijd van 12 t/m 17 jaar te verhogen tot € 875, - per jaar. We stellen voor deze verhoging met terugwerkende kracht in te laten gaan op 1 januari 2021. Gezien de aanvragen die nu al gedaan zijn vragen wij de gemeenteraad zo spoedig mogelijk te besluiten.

Beoogd effect Hiermee borgen wij dat ook voor deze huishoudens de financiële basis meer op orde is en het risico op armoede en schulden afneemt.

Argumenten 1.1

Financiële basis op orde Voor veel gezinnen die langdurig een laag inkomen hebben, brengt de coronacrisis veel onzekerheid en financiële onrust met zich mee. Een belangrijke ambitie van het Arnhemse armoedebeleid is dat de financiële basis van alle Arnhemmers op orde is. We streven ernaar dat elke inwoner van Arnhem voldoende inkomsten heeft om te kunnen voldoen in zijn /haar basislevensonderhoud en mee kan doen in de samenleving. Hierbij gaan we uit van het ‘Niet veel maar toereikend budget' zoals dit door het SCP is vastgesteld. Dit betreft het minimale noodzakelijke budget voor onvermijdelijke en zeer wenselijke uitgaven. Het gaat om de minimale uitgaven van een zelfstandig huishouden aan basale zaken als voeding, kleding, wonen, verzekeringen, persoonlijke verzorging en de minimale kosten van ontspanning en sociale participatie.

1.2

Structureel tekort Uit de Minimaeffectrapportage die het Nibud eind 2019 (zie bijlage) voor Arnhem uitvoerde, blijkt dat alleen tweeoudergezinnen met een langdurig laag inkomen en met kinderen in de leeftijd van 12 t/m 17 jaar niet kunnen rondkomen. Ondanks het gebruik van alle landelijke en gemeentelijke inkomensvoorzieningen. Uit het onderzoek (zie p. 24 en 25 van het rapport) blijkt voor een voorbeeldgezin een maandelijks tekort op bijna alle inkomensniveaus (ruim 40 euro bij 110% van de bijstandsnorm). Het Nibud geeft aan dat de oorzaak van het tekort voor een belangrijk deel ligt bij het Rijksbeleid. Het inkomen voor deze groep weegt niet op tegen de hogere kosten die twee volwassenen met zich meebrengen. Daar komen de kosten voor de oudere kinderen nog bij, die hoger liggen dan de uitgaven voor jonge kinderen. Vooral wanneer het tekort lang aanhoudt, ontstaat voor het gezin een zeer kwetsbare situatie met veel onrust, onzekerheid, zorgen en een groot risico op problematische schulden. De coronacrisis versterkt deze onrust en maakt dat de kansen voor deze gezinnen op een inkomensverbetering nog verder afnemen.

Kanttekeningen en risico's 1.1 Armoedeval. De Arnhemse Minimaeffectrapportage, p. 24 en 25 (Nibud) laat zien dat werken doorgaans loont, echter dat het vooral bij deze gezinnen kan voorkomen dat zij met een hoger inkomen minder overhouden dat met een lager inkomen, nadat rekening is gehouden met alle noodzakelijke uitgaven. Dit als gevolg van het wegvallen van (vooral landelijke) inkomensondersteunende regelingen. Deze armoedeval treedt op bij een stijging van het inkomen naar 140% van de bijstandsnorm. Het verhogen van de IIT kan de armoedeval vergroten en eraan bijdragen dat deze eerder optreedt. Desondanks geeft college er prioriteit aan dat de financiële basis voor deze kwetsbare gezinnen zo snel mogelijk meer op orde is. Door de coronacrisis is het aannemelijk dat de situatie voor deze

gezinnen nog slechter wordt dan die al was. Een verhoging van de toeslag draagt ook bij aan meer kansen voor de kinderen in deze gezinnen. Tegelijkertijd ondersteunen en begeleiden we vanzelfsprekend ook deze gezinnen waar mogelijk naar (deeltijd)werk. Financiële stabiliteit voor de inwoners staat hierbij voorop. We starten bovendien met een tweejarige pilot Ondersteuning op Maat (onderdeel van de Herstelagenda coronacrisis). We verbinden deze pilot aan het Nazorgtraject waarmee W&I is gestart en wat iedere inwoner die uitstroomt uit de uitkering krijgt aangeboden. Consulenten en Regisseurs kunnen dit maatwerkbudget naar eigen inzicht inzetten en doen wat nodig is met het oog op duurzame uitstroom en financiële stabiliteit. We monitoren of we met deze werkwijze een eventuele armoedeval kunnen ondervangen. De voorbereidingen voor deze pilot zijn in gang gezet. Ook onderzoeken we of het mogelijk is om nog meer dan nu het geval is gemeentelijke inkomensondersteuning toe te kennen op basis van het netto-besteedbaar inkomen (motie 20M344). Hierbij brengen wij zo mogelijk ook in beeld wat dit betekent voor een armoedeval. Participatie Geen Financiën De gegevens ontbreken om de omvang van de doelgroep in Arnhem exact vast te kunnen stellen.

Uit de meest recente CBS gegevens weten we dat in Arnhem circa 300 tweeoudergezinnen woonachtig zijn met een langdurig (CBS definitie is minstens 4 jaar) inkomen tot maximaal 105% van de bijstandsnorm. We hebben geen inzicht in de leeftijd van de kinderen. Dit betekent dat het om maximaal 300 gezinnen gaat. Hiervan uitgaande is met ingang van 2021 een bedrag van structureel € 150.000 toegevoegd aan de Armoedebegroting voor de verruiming van IIT. Wat betreft de Ondersteuning op Maat is voor 2021 en 2022 € 100.000, - aan de Armoedebegroting toegevoegd. Uitvoering Naast het aanpassen van de verordening, wordt de werkinstructie voor toekenning van de IIT aangepast. Communicatie Inwoners die nu al gebruik maken van de IIT stellen wij op de hoogte van de verandering. Ook passen we de tekst op de gemeentelijke website aan. Bijlagen Minima-effectrapportage gemeente Arnhem 2019.

Besluit van Zaaknummer

545331

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 2 februari 2021, gelet op artikel 147 van de Gemeentewet en artikel 8, eerste lid, onder b, en tweede lid, en artikel 36 van de Participatiewet; besluit: vast te stellen de VERORDENING TOT WIJZIGING VAN DE VERORDENING INDIVIDUELE INKOMENSTOESLAG GEMEENTE ARNHEM Artikel I Wijziging De verordening wordt als volgt gewijzigd: A.

In artikel 3, eerste lid, wordt onder verlettering van sub a en b tot sub b onderscheidenlijk c, een nieuwe sub a toegevoegd, dat luidt als volgt: 'a. indien het betreft een tweeoudergezin met minimaal één thuiswonend kind in de leeftijd 12 tot en met 17 jaar: € 875,-;'.

B.

In artikel 3, eerste lid, onder b, wordt na 'een gezin' ingevoegd: 'anders dan bedoeld in sub a'.

Artikel II Inwerkingtreding Dit besluit treedt in werking op de dag na die waarop deze wordt bekendgemaakt en werkt terug tot 1 januari 2021. Aldus vastgesteld in de vergadering van …… 2021.

De griffier,

De voorzitter,