Raadsvoorstel 'Park Beekdal'

RAADSVOORSTEL RAADSVOOORSTEL

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

4867312

Onderwerp:

Park Beekdal

Kernboodschap In de gebiedsvisie voor het beekdal tussen Angerenstein, Geitenkamp en Paasberg wordt een eindbeeld geschetst voor een nieuw park met ruimte voor sport, waterberging, natuur/groen, recreatie en mogelijk warmtewinning. Voor het realiseren van de eerste fase binnen de ontwikkeling van het beekdal is in de begroting 2026 financiële dekking opgenomen. Het Waterschap Rijn en IJssel en het Nationaal Programma Arnhem-Oost zijn (beoogd) medefinanciers. Voorstel 1. De gebiedsvisie ‘Het beekdal: een groeiplaats voor mens, dier en natuur’ vast te stellen. Inleiding In 2018 heeft een initiatiefgroep van bewoners een plan opgesteld om het beekdal tussen de wijken Angerenstein, de Geitenkamp en Paasberg te vergroenen en toegankelijker te maken. Directe aanleiding was om te voorkomen dat er woningbouw in het beekdal zou plaatsvinden. Het bewonersinitiatief benadrukte de potentie en cultuurhistorische waarde van het gebied door onder andere de beek, die verscholen achter hekken en onder een clubgebouw ligt, beter beleefbaar te maken. Het college heeft de raad in 2019 geïnformeerd dat de kansen voor het gebied worden onderzocht en een visie met input van de omgeving wordt ontwikkeld (raadsbrief Beekdal Paasberg 2019). In 2023 is een bevindingenrapportage afgerond waaruit blijkt dat het beekdal een gebied is waar veel opgaven samen komen.

Het beekdal is nu onvoldoende toegankelijk voor inwoners uit de omliggende wijken en een gefragmenteerd gebied met twee doorsnijdende wegen, waar iedere gebruiker eigen, door hekken omsloten, velden heeft. Het gebied biedt kansen voor een klimaatadaptieve, toekomstbestendige stad, het herstel van cultuurhistorie, water- en bodemgestuurde ontwikkeling, de energietransitie en het versterken van sociale en sportieve functies. De afgelopen anderhalf jaar heeft de gemeente Arnhem, samen met het Waterschap Rijn en IJssel (WRIJ), het Sportbedrijf Arnhem (SBA), Nationaal Programma Arnhem-Oost (NPAO), huidige én nieuwe gebruikers, intensief gewerkt aan een visie voor het beekdal.

RAADSVOORSTEL Een gebied ontwikkelen waar al veel gebeurt is niet eenvoudig. In de voorliggende gebiedsvisie hebben we het belang van een klimaatadaptieve stad, de belangen van de huidige gebruikers en de kansen voor nieuwe gebruikers zo goed mogelijk een plek proberen te geven. In dit raadsvoorstel worden de verschillende beleidsambities die binnen de ontwikkeling van het beekdal kunnen worden aangepakt toegelicht en wordt beschreven hoe huidige én nieuwe gebruikers van het park kijken naar de ontwikkeling van het beekdal. In de gebiedsvisie zelf wordt dit uitgebreider toegelicht. Afgelopen september 2025 hebben we u geïnformeerd over de stand van zaken en de contouren voor de visie. Op 24 september 2025 hebben raadsleden een presentatie over het beekdal en een rondleiding in het gebied gekregen. In de begroting 2026 is financiële dekking voor een groot deel van de eerste fase opgenomen. Het Waterschap Rijn en IJssel heeft een bijdrage van € 250.000 euro toegezegd. Besluitvorming over middelen tot € 1 mln. vanuit het Nationaal Programma ArnhemOost vindt voorjaar 2026 plaats. Beoogd effect Met de ontwikkeling van het beekdal tot een openbaar toegankelijk park worden diverse effecten beoogd. De cultuurhistorische waarde van de beek en het beekdal worden door de ontwikkeling zichtbaar en beleefbaar.

Door ontwikkeling tot een park vervult het beekdal een rol in het verminderen van wateroverlast bij piekbuien, versterkt het de groene en recreatieve structuur in de Groene Wig Oost en zorgt het gebied voor koele plekken bij hittestress. Daarnaast biedt het park ruimte voor sport, zowel binnen als buiten verenigingsband, sociale ontmoeting en (naschoolse) onderwijsactiviteiten. Ook voorzien we dat het beekdal een verbinding gaat vormen tussen de drie omliggende wijken. Tot slot, biedt het park kansen voor de energietransitie. Argumenten 1.1 Het beekdal vervult een rol in de wateroverlast bij piekbuien, het versterkt de groene en landschappelijke structuur in de Groene Wig Oost en het zorgt voor koele plekken bij hittestress. • Klimaatadaptie: Door water bij piekbuien vast te houden in het beekdal wordt overlast verminderd op lagergelegen gebieden, zoals op de Velperweg. Bovendien ontstaat een zoetwatervoorraad die in droge perioden gebruikt kan worden. • Verbinden ecologische zones: de groene wig oost: Door het beekdal in te richten als landschappelijke, ecologische, sociale en recreatieve verbinding met de omliggende parken wordt een groene schakel aan de oostzijde van de stad (‘de Groene Wig Oost’) ingevuld.

Ook wordt de huidige ecologische waarde die al hoog is – met name bij het bronbos waar rode lijst soorten, zoals de paarbladig goudveil, ijsvogel en de grote gele kwikstaart, voorkomen – uitgebreid en versterkt. Vanwege steeds beter geïsoleerde woningen zijn nieuwe verblijfsplekken nodig voor vleermuizen. In het beekdal komt daarom een vleermuizentoren. Ook wordt de beek en de vijver bij de Vondellaan aantrekkelijker voor amfibieën, vissen en allerlei watergebonden insecten. • Tegengaan hittestress: Er ontstaat een verkoelende plek op warme dagen in de schaduw van de bomen en waardevolle natuur. Door de zomerwarmte van het kunstgras lokaal op te slaan in de bodem wordt hitte afgevoerd. Deze zomerhitte kan in de winter gebruikt worden voor de verwarming van woningen.

RAADSVOORSTEL 1.2

Het beekdal biedt ruimte voor sport – zowel in als buiten verenigingsband –, en (naschoolse) onderwijsactiviteiten. • Sporten en bewegen voor iedereen: Er ontstaat een park met ruimte voor sport waarin omwonenden zowel in verenigingsverband als in vrij verband kunnen sporten. De huidige clubs blijven de dragers van het beekdal. • Sociale cohesie: een plek voor ontmoeting en verbinding: Het park wordt een ontmoetingsplek voor bewoners in een gezonde en groene leefomgeving, aantrekkelijk voor verschillende doelgroepen om te sporten, wandelen of recreëren. Met een nieuwe parkachtige inrichting zal het beekdal als verbinding – in plaats van een barrière – gaan werken tussen de Geitenkamp en de Paasberg en Angerenstein. De invulling van het park wordt samen met de bewoners ingevuld. • Jeugd en onderwijs: een belangrijke rol voor verbinding tussen de verschillende buurten is weggelegd voor het onderwijs. Op dit moment wordt via de Rijke schooldag gewerkt aan een divers activiteitenaanbod voor leerlingen van de drie basisscholen gezamenlijk. Tijdens dit programma spelen en sporten kinderen uit de Geitenkamp, Paasberg en Angerenstein samen.

1.3

Het beekdal als cultuurhistorisch gebied meer zichtbaar en toegankelijk maken Het beekdal van de Paasberg is cultuurhistorisch en landschappelijk waardevol en uniek vanwege het reliëfrijke stuwwallandschap met droogdalen uit de voorlaatste ijstijd. Door de voorgestelde ingrepen wordt dit meer beleefbaar gemaakt voor omwonenden en wandelaars.

1.3

Het beekdal als park voor iedereen Gezondheid: Een groene en goed ingerichte leefomgeving draagt bij aan het voorkomen van gezondheidsklachten. In de Geitenkamp ervaart slechts 55% van de volwassenen hun eigen gezondheid als goed of zeer goed, terwijl dit percentage in Arnhem gemiddeld rond de 67% ligt.

1.4

In het beekdal krijgen fietsers en wandelaars meer ruimte Mobiliteit: de maatregelen op het gebied van mobiliteit volgen de uitgangspunten van het Duurzame Mobiliteitsplan: fietsers en voetgangers krijgen prioriteit. Daarnaast zorgt het aanpakken van huidige onveilige kruispunten en knelpunt op de Rosendaalseweg voor het verbeteren van de verkeersveiligheid nabij scholen.

1.5

Het beekdal biedt kansen voor de energietransitie. Energietransitie: In de energietransitie gaan de ontwikkelingen snel en de mogelijkheid om onder kunstgrasvelden middels een collectorveld warmte te winnen wordt op steeds meer plekken in het land onderzocht en toegepast. De haalbaarheidsstudie naar de mogelijkheid om warmteopslag te creëren onder kunstgrasvelden heeft uitgewezen dat er veel potentie is. Door het onttrekken van warmte aan de velden en aanleg van een lokaal warmtenet kan een substantieel aantal woningen worden voorzien als alternatief voor aardgas. Vooral de Geitenkamp is dit interessant, omdat er voor deze wijk gekeken moet worden naar specifiek lokaal warmteopslag en een lokaal warmtenet, omdat grote andere restwarmtebronnen (AVR, RWZI) te ver zijn en daardoor te kostbaar. Specifiek voor Geitenkamp is dit een kans om 600-900 woningen op een duurzaam alternatief te verwarmen. Financieel en technisch bestaan er nog de nodige uitdagingen. In een volgende fase geven wij graag – samen met

RAADSVOORSTEL het sportbedrijf Arnhem en woningcorporaties in de Geitenkamp – vervolg aan deze veelbelovende innovatie. Kanttekeningen en risico's 1.1

We zijn voor een deel afhankelijk van de besluitvorming door partners Als onderdeel van de visie is een raming gemaakt van de kosten van alle voorgestelde onderdelen. Deze raming is deels gebaseerd op ontwerpen, maar op onderdelen zijn er ook schattingen gemaakt. Daarnaast vindt de besluitvorming bij het Nationaal Programma Arnhem-Oost (NPAO) pas in voorjaar 2026 plaats. In het geval dat er geen of minder bijdrage vanuit NPAO komt zullen er keuzes gemaakt worden in de maatregelen die haalbaar zijn in de eerste fase.

1.2

Mogelijk wordt er niet voldoende financiering gevonden voor fase 2 De investering voor fase 2 is met – o.a. de renovatie en uitbreiding van Van Maerlantstraat 2 als multifunctioneel gebouw – aanzienlijk. Hoewel er zicht is op financiering van een beperkt deel en we komende tijd nog verder zoeken naar middelen, bestaat de kans dat er geen middelen gevonden worden fase 2. Daarom zorgen we dat ook fase 1 zelfstandig uitvoerbaar is.

1.3

Mogelijk is de Inzet van collectorvelden technisch of financieel niet haalbaar Het haalbaarheidsonderzoek naar warmtewinning met collectorvelden laat zien dat er veel kansen zijn voor de energietransitie. De komende tijd zal, samen met woningcorporaties, bewoners en andere partners, moeten blijken of dit (financieel en technisch) haalbaar is. De collectorvelden zijn vooral een kans. Ook zonder de collectorvelden vindt meervoudig ruimtegebruik van de kunstgrasvelden plaats door de middelbare school, de voetbalclub en inwoners uit de omliggende wijken.

Participatie Dit project is een mooi voorbeeld van hoe een bewonersinitiatief leidt tot een project waarin veel verschillende beleidsambities van de gemeente een plek krijgen. Daarnaast hebben we in het proces zo goed mogelijk geprobeerd aan te sluiten bij de belangen, wensen en zorgen van de huidige gebruikers. Een gebied ontwikkelen waar al veel gebruikers een plek hebben is niet eenvoudig: soms schuurt het belang van een individuele partij met het belang een klimaatadaptieve, toekomstbestendige stad te ontwikkelen. Maar de ontwikkelingen in het beekdal leveren ook kansen op voor de huidige gebruikers. Bij het maken van de gebiedsvisie hebben we de belangen van natuur, huidige, maar ook nieuwe gebruikers, zo goed mogelijk geprobeerd te combineren. Hieronder lichten we per partij de belangrijkste inbreng toe. Daarnaast lichten we de opbrengst uit de gesprekken met potentiële nieuwe gebruikers (zoals leerlingen van de omliggende scholen en omwonenden uit de buurt) toe. In de gebiedsvisie wordt dit verder toegelicht. 1. We hebben de huidige gebruikers van het gebied intensief betrokken bij het opstellen van het eindbeeld. − Zo heeft handbalvereniging UDI 1896 aangegeven onder voorwaarden mee te willen werken aan vertrek van hun clubhuis uit het beekdal en een thuishonk te creëren in Velp

RAADSVOORSTEL

2.

3.

4.

5.

6.

waar hun sportactiviteiten sinds drie jaar plaatsvinden. We zijn op dit moment met het bestuur in gesprek over de voorwaarden van vertrek en hopen op een akkoord. − Voor het Beekdal Lyceum en SV De Paasberg geldt dat de ontwikkelingen kansen opleveren, zoals de mogelijkheid langer door te sporten op kunstgrasvelden en dit zonder de Vondellaan over te steken. Ook kijkt SV De Paasberg (al jaren) uit naar kunstgras. Tegelijk zijn er ook zorgen wat openstelling voor de buurt betekent, maar is er vertrouwen dat hier goede afspraken over gemaakt kunnen worden. − Korfbalvereniging Oost-Arnhem heeft aangegeven dat zij vinden dat nut en noodzaak van het project niet duidelijk is gemaakt en niet opweegt tegen de veranderingen voor hen als club en de investering van publieke middelen. Zij geven aan dat zij op dit moment nog niet kunnen meegaan in het (nog niet concrete) eindbeeld; het alleen uitvoeren van fase 1 is voor hen wel werkbaar. − De BSO heeft aangegeven dat zij voor (jonge) kinderen een vorm van omheining met voldoende ruimte nodig hebben om veilig te kunnen sporten en spelen. Dit krijgt in het verdere ontwerp een plek. De BSO hoopt dat fase 2 doorgaat, omdat dit meer mogelijkheden biedt qua faciliteiten. Voor FC Airborn en Muscular is het vooral van belang dat zij een plek behouden in het beekdal en de kosten voor accommodatie niet substantieel stijgen.

De leden van Muscular willen graag een eigen plek behouden en zien op dit moment samenwerking met meerdere gebruikers niet zitten. Gedurende het proces hebben we periodiek overlegd met de initiatiefgroep Beek op de Paasberg. Zij onderschrijven de koers en zijn enthousiast over de stappen en hebben ook in de participatie met de buurt een belangrijke rol gespeeld. We hebben met sleutelfiguren uit de wijk gesproken, zoals het Bewonersoverleg Geitenkamp, de basisscholen en middelbare scholen, het vrouwennetwerk Sociaal Geitenkamp, de leerlingenraden van de drie basisscholen en het Buurtgroenbedrijf. Op basis van deze gesprekken zijn de prioriteiten in de gebiedsvisie aangepast. Zo zetten we nu als eerste in op het Larikshof met speelaanleidingen en het verminderen van de barrièrewerking van de Rosendaalseweg. Ook geeft de wens voor avontuurlijk spelen en sporten reden om al op korte termijn te experimenteren met het openstellen van de hekken. Via een bewonersbrief hebben we inwoners van Angerenstein-noord, Paasberg en Geitenkamp geïnformeerd over de plannen en uitgenodigd voor twee herfstmarkten in de Paasberg en de Geitenkamp. In deze gesprekken proefden we veel enthousiasme voor de plannen en een enkele zorg voor mogelijke overlast. De uitkomsten van deze gesprekken zijn op hoofdlijnen verwerkt in de gebiedsvisie.

Voor een aantal zaken, zoals de wens voor een ontmoetingsplek, geldt dat deze verder moeten worden onderzocht om dit ook in de eerste fase al een plek te geven. Geïnteresseerde bewoners geven ook via mail en telefonisch hun ideeën door en worden via een updatemail op de hoogte gehouden. Op de website zorgen we voor up-to-date informatie.

Financiën In de Uitvoeringsagenda welke onderdeel is van de gebiedsvisie worden de kosten en de beoogde planning per deelproject aangegeven.

RAADSVOORSTEL Fase 1 1. Park met speelaanleidingen in Larikshof; 2. Verminderen Barrièrewerking Rosendaalseweg (o.v.v. besluitvorming NPAO); 3. Hekwerk (gefaseerd) open/vervangen/weghalen; 4. Kunstgrasvelden voor SV De Paasberg en Beekdal Lyceum; 4b. Collectorvelden onder kunstgras; 5. Herinrichting (deel) park (waterberging, beek en vijver zichtbaar, paden, bankjes, beweegaanleidingen); 6. Proef knips Vondellaan en Van Maerlanstraat; 7. Vertrek UDI uit clubgebouw; 8. Sociaal programma. Fase 2 9. Herinrichting Vondellaan en Van Maerlantstraat; de verwachting is dat met toekenning van subsidies dit al in de eerste fase kan plaatsvinden. 10. Schuifpuzzel middendeel: − Verplaatsing korfbalvelden ‘omhoog’ − Verplaatsing natuurgrasveld − Krajicekveld verplaatsen 11. Renovatie en uitbreiding Van Maerlanstraat 2. Beschikbare middelen Uitvoering van bovenstaande maatregelen is afhankelijk van beschikbare middelen. Voor de financiering van de eerste fase is een investeringsbudget van € 6,2 miljoen (gefaseerd vanaf 2026) en zijn exploitatiemiddelen van € 455.000 (2026) beschikbaar, onder voorbehoud van besluitvorming over bijdrage vanuit NPAO. Over deze bijdrage (€1 mln.) wordt in januari 2026 besloten. Als deze middelen niet beschikbaar worden gesteld zal het beschikbare budget voor fase 1 verlaagd worden, bijvoorbeeld door het niet uitvoeren van de herinrichting van de Rosendaalseweg.

De bijdrage vanuit WRIJ is toegezegd en zal in de administratie worden verwerkt zodra de beschikking ontvangen is. De maatregelen van de eerste fase worden binnen het beschikbare budget uitgevoerd waarbij rekening is gehouden met compensabel BTW op sportinvesteringen. Daarbij geldt dat er kansen liggen voor aanvragen van subsidies. Daar waar op individuele projecten nog besluitvorming nodig is, zoals voor de juiste verwerking in de begroting, zal hiervoor een voorstel aan de raad worden voorgelegd. Voor de tweede fase is slechts zicht op een beperkt deel van de benodigde investering. Er is dus aanvullende financiering nodig. De mogelijkheden daarvoor worden de komende periode verkend. Het gaat om aanzienlijke bedragen. We houden de raad hierover op de hoogte. Daarbij valt te denken aan: de inzet van verduurzamingsgelden maatschappelijk vastgoed, DUMAVA-subsidie voor maatschappelijk vastgoed (voor huidige gebouw op Van Maerlantstraat 2), Wijkendeal van provincie Gelderland, compensatiegelden aanleg natuur en cofinanciering door partners.

RAADSVOORSTEL Uitvoering Fase 1 is zelfstandig uitvoerbaar. De maatregelen in de eerste fase, en waar dekking voor aanwezig is, worden uitgevoerd. De maatregelen in fase 2 worden uitgevoerd wanneer daarvoor de aanvullende financiering gevonden is. Communicatie We willen dat het beekdal een plek wordt waar iedereen uit de omliggende wijken zich thuis voelt. Daarmee is het betrekken van de buurt essentieel. We informeren organisaties en omwonenden via wijkkranten, geïnteresseerden kunnen zich aanmelden voor een nieuwsbrief en direct omwonenden worden bij belangrijke ontwikkelingen per brief op de hoogte gesteld.

Bijlagen −

Gebiedsvisie ‘Het beekdal: een groeiplaats voor mens, dier en natuur’

RAADSVOORSTEL

Besluit van Zaaknummer

4867312

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 16 december 2025, nummer 4867312; gelet op artikel 108 van de Gemeentewet; besluit: de gebiedsvisie ‘Het beekdal: een groeiplaats voor mens, dier en natuur’ vast te stellen.

De griffier,

De voorzitter,