Raadsvoorstel "Individuele Studietoeslag (IST)"

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

559912

Onderwerp:

Individuele Studietoeslag (IST)

a Voorstel 1. Kennis te nemen van het wetsvoorstel wijziging van de Individuele Studietoeslag (IST) in Studietoeslag. 2. De normbedragen van de huidige Individuele Studietoeslag met terugwerkende kracht met ingang van 1 januari 2021 aan te passen aan de normbedragen van de voorgenomen nieuwe Studietoeslag en daarmee leeftijdsafhankelijk te verhogen tot maximaal 300,- per maand. 3. De bijbehorende verordening tot wijziging van de verordening Individuele Studietoeslag (IST) vast te stellen. Inleiding Veel studenten hebben een bijbaan om hun studie te kunnen betalen. Maar voor studenten met een medische beperking is dat vaak niet mogelijk. Daarom was er voor hen tot 2015 de Wajongstudieregeling. Deze heeft in 2015 plaatsgemaakt voor de individuele studietoeslag (IST), een studieregeling die is opgenomen in de Participatiewet. Gemeenten voeren de IST uit en bepalen zelf de hoogte en de frequentie van de toeslag. Deze zijn voor Arnhem geregeld in de Verordening Individuele Studietoeslag gemeente Arnhem 2015 die door uw raad is vastgesteld. Er ligt een wetsvoorstel tot wijziging van de IST, met het oorspronkelijke voornemen de wijziging met ingang van 1 juli a.s. te effectueren. Inmiddels heeft de Tweede Kamer besloten de wetsbehandeling in verband met de demissionaire status van het kabinet uit te stellen tot nader order.

Dit betekent dat de “nieuwe” Tweede Kamer een besluit zal nemen over de wetsbehandeling. De beoogde datum van invoering van het wetsvoorstel - 1 juli 2021 - is daarmee van de baan. Ondanks het uitstel van de wetsbehandeling gaan die maatregelen zoveel mogelijk wel door, aldus de minister. De belangrijkste voorgestelde wijzigingen zijn:  Harmonisatie van de normbedragen, namelijk maximaal €300,- per maand, afhankelijk van leeftijd.  Uniforme criteria voor toekenning van de toeslag, meer in lijn met de studietoeslag Wajong.  De leeftijdsgrens die nu geldt (namelijk vanaf 18 jaar) wordt bij de Studietoeslag losgelaten. Het gaat er om of iemand studeert met een recht op studiefinanciering (Wsf) of een tegemoetkoming schoolkosten voor scholieren (Wtos). Hiermee wordt de doelgroep dus vergroot. Hiertoe is het voornemen de Participatiewet op dit onderdeel te herzien (artikel 36b van de Participatiewet). Ook voor de Studietoeslag ligt de uitvoering ervan (aanvraag en toekenning) bij de afzonderlijke gemeenten. Echter, de verordeningsplicht voor de gemeenteraad vervalt. De Studietoeslag

is met ingang van de wetswijziging bij wet en AMvB geregeld als een eigensoortige uitkering binnen de Participatiewet. De huidige Verordening Individuele Studietoeslag gemeente Arnhem 2015 vervalt op die datum van rechtswege op grond van artikel 122 Gemeentewet. Aanleiding voor de wijzigingen is de uitkomst van een evaluatie die het ministerie van SZW heeft uitgevoerd. De voornaamste conclusies van deze evaluatie:  Er zijn grote verschillen tussen gemeenten in de hoogte van de toeslag. In veel gemeenten is de toeslag aanmerkelijk lager dan de tegemoetkoming vanuit de Wajong.  Landelijk hebben aanzienlijk minder personen dan verwacht gebruik gemaakt van de IST. Daarom is er ook aanzienlijk minder uitgegeven aan de IST dan geprognosticeerd. Ook in Arnhem wordt ondanks intensieve communicatie relatief weinig gebruik gemaakt van de IST, hoewel het gebruik wel toeneemt: van 40 Arnhemmers in 2017 naar 74 Arnhemmers in 2020. Totdat de wijziging een feit is, worden aanvragen IST in Arnhem beoordeeld en toegekend op basis van de huidige verordening. We stellen wel voor om vooruitlopend op de wetswijziging voor de huidige doelgroep de hoogte van de IST met ingang van 1 januari met terugwerkende kracht aan te passen aan de geharmoniseerde normbedragen die waarschijnlijk gaan gelden voor de Studietoeslag.

Het betreft de volgende leeftijdscategorieën en bedragen: 21-jarigen en ouder: 20-jarigen: 19-jarigen: 18-jarigen:

€ 300,€ 240,-; € 180,-; € 150,-;

Met ingang van de wetswijziging komen hier drie leeftijdscategorieën bij, namelijk: 17-jarigen: 16-jarigen: 15-jarigen:

€ 118,-; € 103,€ 90,-.

Beoogd effect De doelgroep beter bereiken en beter ondersteunen. Argumenten 2.1

De staatssecretaris heeft hiertoe opgeroepen. De staatssecretaris heeft een oproep gedaan aan gemeenten (Gemeentenieuws van SZW 2020-9, herhaald verzoek in Gemeentenieuws 2021-02) binnen de bestaande wettelijke kaders het beleid inzake de individuele studietoeslag vooruitlopend op genoemde wetswijziging thans al effectiever vorm te geven. Onder andere door aan de studenten die daarvoor in aanmerking komen, maandelijks een leeftijdsafhankelijk bedrag van maximaal 300 euro te verstrekken.

2.2

De huidige toeslag is in Arnhem relatief laag. De hoogte van de IST is in Arnhem bepaald op € 135, - per maand. Dat is iets hoger dan de gemiddelde toeslag in Nederland, namelijk € 110, -. Uit de evaluatie van het ministerie van SZW blijkt dat de toeslag in Nederland varieert van minder dan € 50,- tot € 350,- of meer. Uit het Studentenonderzoek 2017 van het Nibud blijkt dat studenten gemiddeld ongeveer 400 euro per maand bijverdienen. In 2019 verdiende een werkende student gemiddeld 550 euro per maand (CBS).

3.1

Wijziging van de verordening vraagt om een raadsbesluit. Voor deze aanpassing van de normbedragen is een wijziging van de Verordening Individuele Studietoeslag gemeente Arnhem noodzakelijk. Hier is een besluit van de gemeenteraad voor nodig. Wat betreft de Studietoeslag heeft de gemeenteraad zoals gezegd geen beslissingsbevoegdheid.

Kanttekeningen en risico's 2.1 Er ontstaat mogelijk verwarring bij de doelgroep. De uitkomst van het wetsvoorstel, met name de voorgestelde normbedragen, is door het uitstellen van de besluitvorming ongewis. Hierdoor bestaat het risico dat het besluit van de nieuwe Tweede Kamer over het wetsvoorstel leidt tot andere bedragen dan de bedragen die ín het wetsvoorstel zijn genoemd. Dit zal mogelijk vragen oproepen bij de doelgroep. 2.2 De IST is een vorm van Bijzondere Bijstand, maar de nieuwe Studietoeslag niet. Dat betekent dat de bedragen netto worden uitbetaald. De nieuwe Studietoeslag is geen Bijzondere Bijstand maar een inkomensvoorziening. Dat betekent dat de inwoner belastingplichtig is over de toeslag die hij of zij ontvangt. Participatie Inmiddels hebben een tiental inwoners gevraagd of de gemeente de bedragen al heeft aangepast. Financiën De rijksvergoeding voor IST loopt via het gemeentefonds. In de praktijk blijkt dat het Rijk meer geld toevoegt aan het gemeentefonds, dan dat alle gemeenten samen aan IST uitgeven. Ook in Arnhem hebben we de afgelopen jaren minder geld aan IST uitgegeven dan we via het gemeentefonds ontvangen. De huidige kosten bedragen bij het huidige aantal van 74 studenten € 120.000,- per jaar. Met de verhoging bedragen de kosten bij het huidige aantal van 74 studenten maximaal € 266.000.

De kosten voor het vooruitlopen op de nieuwe regeling bedragen incidenteel maximaal € 140.000,- , uitgaande van de huidige aantallen. Deze kosten kunnen binnen het budget van Armoede worden gedekt.

Uitvoering De uitvoering van de nieuwe Studietoeslag en het invoeren van de verhoogde normbedragen IST met ingang van 1 januari 2021 vraagt om enkele technische en administratieve aanpassingen en nieuwe afspraken over medische keuringen. Dit kunnen we realiseren. Communicatie De wijzigingen maken we kenbaar via de geëigende communicatiekanalen.

Besluit van Zaaknummer

559912

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 30-03-2021 gelet op - artikel 8, eerste lid, onder c, en derde lid; en - artikel 36b van de Participatiewet; besluit: vast te stellen de VERORDENING TOT WIJZIGING VAN DE VERORDENING INDIVIDUELE STUDIETOESLAG GEMEENTE ARNHEM Artikel I Wijziging De verordening wordt als volgt gewijzigd: A.

Artikel 3, tweede lid, komt te luiden: '2. De individuele studietoeslag, bedoeld in het eerste lid, wordt per kalendermaand betaald en bedraagt per kalendermaand voor: a. 21-jarigen en ouder: € 300,-; b. 20-jarigen: € 240,-; c. 19-jarigen: € 180,-; d. 18-jarigen: € 150,-.'

Artikel II Inwerkingtreding Dit besluit treedt in werking op de dag na die waarop deze wordt bekendgemaakt en werkt terug tot 1 januari 2021. Aldus vastgesteld in de vergadering van …… 2021. De griffier,

De voorzitter,