Raadsvoorstel 'Begroting 2025'

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

4304640

Onderwerp:

Begroting 2025

Kernboodschap In Arnhem laten we zien dat het anders kan. We zijn sociaal, gastvrij en we kiezen voor verbinding. We doen dat binnen een financieel steeds ingewikkelder speelveld. De bezuinigingen vanuit Den Haag op gemeenten, de sterk oplopende kosten voor de jeugdzorg en toenemende bouwkosten maken dat we scherp aan de wind moeten zeilen. Mede dankzij de besparingen die zijn opgenomen in de Perspectiefnota 2025-2028 laat de Begroting 2025 een structureel sluitend beeld zien. In deze begroting is de ontwikkeling van de zorgkosten verwerkt, is jaarlijks extra budget vrijgemaakt voor de investeringen in onderwijshuisvesting en is de ruimte die in de vorige begroting is vrijgemaakt voor de ontwikkeling van Spoorzone Arnhem Oost ingevuld door de inkomsten en uitgaven vanuit de gebiedsexploitatie op te nemen. Naast dat de begroting structureel sluit, blijft ook de weerstandsfactor binnen de kaders die in de financiële verordening zijn beschreven. Voorstel 1. De Begroting 2025 vast te stellen. 2. Het budget voor het integraal huisvestingsplan Onderwijs jaarlijks vanaf 2025 tot en met 2039 met € 1,18 miljoen te verhogen zoals opgenomen in de Perspectiefnota 2025-2028. 3. De looptijd van de bestemmingsreserve Burgerparticipatie te verlengen tot ultimo 2025 en het doel te wijzigen in: Burgerparticipatie als werkwijze in te bedden in de organisatie.

De middelen zijn bestemd om uitvoering te geven aan het actieprogramma “Samen maken we Arnhem”. 4. Het doel van de bestemmingsreserve Wmo en Jeugdzorg te wijzigen in: De inkomsten en uitgaven op het beleidsveld Zorg en Welzijn zijn nog niet in evenwicht. Dit komt omdat gemeenten nog actief zijn met het ontwikkelen en uitvoeren van de transformatie van de zorg en welzijn, het uitvoeren van de hervormingsagenda Jeugd en de doorontwikkeling beschermd wonen en maatschappelijke opvang nog afwachten. Aan deze reserve worden de voordelen van het beleidsveld Zorg en Welzijn tijdelijk toegevoegd, zodat extra maatregelen en (mogelijke) tekorten op het beleidsveld Zorg en Welzijn, alsmede kosten voor de transformatie van het sociaal domein (zorg, participatie en welzijn) verrekend kunnen worden met deze reserve. 5. De functie van de bestemmingsreserve Inburgering, integratie en asiel te wijzigen naar een egalisatiereserve met een plafond van € 5,0 miljoen en het doel te wijzigen in: Deze reserve wordt gebruikt om jaarlijkse fluctuaties in de inkomsten (met name van het Rijk) en uitgaven op het beleidsveld Inburgering, integratie en asiel te egaliseren.

Inleiding Met dit raadsvoorstel ontvangt u de Begroting 2025. Dit is de derde begroting in deze raadsperiode. Daarom is in deze begroting ook aandacht voor de midterm van het college. De basis voor deze begroting is gelegd met de Perspectiefnota 2025-2028. Voorafgaand aan de Perspectiefnota lagen er diverse uitdagingen als gevolg van verschillende kostenstijgingen waar geen verhoging van de rijksmiddelen via het gemeentefonds tegenover staat. De Perspectiefnota is in zijn geheel met de daarin gemaakte keuzes voor besparingen in deze begroting en vastgestelde amendementen verwerkt. Ook beleidsmatige en financiële ontwikkelingen die zich na het opstellen van de Perspectiefnota hebben voorgedaan, zijn in deze begroting verwerkt. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moet voor 15 november 2024 een door de raad vastgestelde, sluitende Begroting 2025 worden aangeleverd bij de toezichthouder op de gemeentefinanciën, de provincie Gelderland. Nadat in de Begroting 2024 de middelen waren vrijgemaakt voor de gebiedsontwikkeling van Spoorzone Arnhem Oost en op 28 februari het gebiedsprogramma is vastgesteld, wordt in deze Begroting 2025 de gebiedsexploitatie verwerkt.

Daarnaast wordt in deze begroting geld vrijgemaakt voor de uitvoering van de moties Voldoende beschikbare AED's in elke wijk (24M94) en Zonder show, geen vuurwerk (24M101g), waarmee deze motie (24M101g) hierbij is afgedaan. In lijn met het amendement Toekomst herdenking en Bridge to Liberation Experience (24A23) is een voorstel opgenomen voor een structurele dekking van de herdenking van de Slag om Arnhem. Motie 24M81 ‘Cultuur in Arnhem waarborgen’ wordt met deze Begroting afgedaan. Dit geldt ook voor motie 24M96 ‘Cultuurbezuiniging evenwichtiger verdelen’, waarbij de voorgestelde dekking uit de motie niet nodig is, aangezien dekking vanuit de algemene middelen wordt voorgesteld. Motie 21M108 ‘Heldere afdoening moties en toezeggingen’ en motie 23M107 ‘De inwoner is geen klant’ worden bij deze Begroting afgedaan. Tot slot kunnen de volgende toezeggingen als afgedaan worden beschouwd: toezegging 1424 ‘Duidelijkheid bijdrages aan maatschappelijke partners’, omdat dit in en rond de Perspectiefnota 2025 is geregeld. Toezegging 1236 ‘Een coalitieakkoord is nog geen raadsuitspraak’, omdat uit de midterm in deze Begroting blijkt dat alle in het coalitieakkoord genoemde beleidsvoornemens zijn of worden betrokken in een openbare procedure.

Tot slot staat conform toezegging 1578 ‘Mid-term review balans ambities en uitvoeringskracht’ in onder meer hoofdstuk 1 van deze begroting een midterm en beschrijven we hoe onze ambities zich verhouden tot onze uitvoeringskracht. Hiermee beschouwen we toezegging 1578 als afgedaan. Doorontwikkeling cyclusdocumenten Samen met de raadswerkgroep Doorontwikkeling Begroten & Verantwoorden is in een aantal sessies gesproken over verbeteringen in de documenten voor de planning en control cyclus. Een viertal programma’s is in samenwerking met de raadswerkgroep als pilot uitgewerkt: Veiligheid, Cultuur, Participatie en armoedebestrijding en Klimaat en energie. De verbeteringen hierbij zijn: - Per programma een voorblad met het programma in één oogopslag - De ambities, doelen en inspanningen in één overzichtelijk schema opgenomen - Een uniforme beschrijving van doelen in ER-vorm (groter, minder) en inspanningen in werkwoordsvorm: we zorgen voor, we ontwikkelen, enz.

- Een betere koppeling van budgetten aan doelen - Een visuele weergave van de belangrijkste indicatoren met de ontwikkeling in de tijd Het beoogd resultaat van deze pilot is een programma dat aan verschillende behoeften voldoet (een snel overzicht, maar ook korte teksten en financieel inzicht), meer visueel is vormgegeven en beter meetbare doelen en inspanningen laat zien. In het najaar vindt een evaluatie plaats en op basis daarvan volgt een uitbreiding naar de gehele begroting en andere P&C producten. In deze begroting zijn 3 programma’s zero based opgebouwd. Daarmee zijn sinds de Begroting 2023 nu 6 begrotingsprogramma’s zero based opgebouwd. Dit zijn de volgende programma’s: Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2025 Begroting 2025

Bereikbaarheid Onderwijs Gezondheid en Sport Veiligheid Economie Cultuur

Beoogd effect Het beleids- en financiële kader van de gemeente Arnhem voor het jaar 2025 definitief en voor de volgende drie jaren indicatief vast te stellen om de gestelde ambities te realiseren. Argumenten 1.1 Dan kan de provincie Gelderland tijdig een begroting worden aangeboden, die voldoet aan de wettelijke vereisten. Met de voorliggende begroting voldoen we aan de voorwaarden voor repressief provinciaal toezicht. De begroting is structureel in evenwicht. Daarmee is de verwachting dat wederom repressief toezicht (de minst belaste vorm van toezicht) van toepassing blijft. 2.1 Zoals in de Perspectiefnota 2025-2028 opgenomen wordt, met een jaarlijkse verhoging van het budget voor onderwijshuisvesting met € 1,18 miljoen, gefaseerd gespaard om het gehele Integraal Huisvestingsplan te kunnen bekostigen. 3.1 De bestemmingsreserve Burgerparticipatie is ingesteld in de vorige raadsperiode. De aanpak loopt deze raadsperiode nog door. Daarom wordt het doel geactualiseerd en de looptijd verlengd. 4.1 In het doel van de bestemmingsreserve Wmo en Jeugdzorg was tot op heden alleen het beleidsveld Zorg genoemd. De Wmo overlapt ook voor een groot deel met het beleidsveld Welzijn. De verbreding van het doel sluit aan bij de integrale aanpak binnen het sociaal domein.

5.1 De bestemmingsreserve Inburgering, integratie en asiel was tot op heden bedoeld om de middelen in het kader van voorbereiding voor de Wet inburgering te reserveren. De Wet inburgering is nu ingevoerd. De inkomsten en de uitgaven hierbij blijken dermate te fluctueren dat met een aparte egalisatiereserve deze middelen binnen het beleidsveld eenvoudig tussen jaren kunnen worden verschoven.

Kanttekeningen en risico's 1.1

Besluitvorming door de raad heeft mogelijk invloed op het structurele begrotingsevenwicht. Wanneer het structureel evenwicht als gevolg van de vaststelling van de begroting niet wordt gerealiseerd, kan Arnhem onder preventief in plaats van repressief provinciaal toezicht worden gesteld. Er is op dit moment geen aanleiding om hiervan uit te gaan.

Participatie Niet van toepassing Financiën In de volgende tabel is samengevat weergegeven hoe de Begroting 2025 zich ontwikkelt ten opzichte van de vorige begroting. In het hoofdstuk ’Ontwikkelingen in het financieel kader’ van de Begroting 2025 worden de betreffende posten met uitzondering van de uitgangspositie (stand van Begroting 2024) verder uitgewerkt en toegelicht. Financieel beeld 2025-2028

2025

2026

2027

2028

Bedragen x € 1.000

Uitgangspositie Begroting 2024

Toevoeging (+) of onttrekking (-) aan de algemene reserve voorafgaand aan Perspectiefnota Waarvan structureel Waarvan incidenteel

Actualisatie verhouding structureel / incidenteel

0

0

0

0

17.959

-7.965

-2.488

-2.836

28.252

4.164

112

-2.836

-10.293

-12.129

-2.600

0

0

0

0

0

Waarvan structureel

8.305

1.717

-912

0

Waarvan incidenteel

-8.305

-1.717

912

0

Financiële ontw ikkelingen en besparingen Perspectiefnota

-24.536

-3.835

3.696

-7.936

Waarvan structureel

-24.592

-4.811

-1.120

-8.386

Waarvan incidenteel

56

976

4.816

450

Financiële ontwikkelingen aanvullend op Perspectiefnota

Gemeentefonds en overige Rijksontw ikkelingen (structureel)

2025

2026

2027

2028

8.414

9.229

8.511

15.132

Waarvan structureel

8.414

9.229

8.511

15.132

Waarvan incidenteel

0

0

0

0

Een DUURZAAM Arnhem

-216

-66

-66

-66

Waarvan structureel

-66

-66

-66

-66

Waarvan incidenteel

-150

0

0

0

65

-25

-25

-25

Waarvan structureel

-25

-25

-25

-25

Waarvan incidenteel

90

0

0

0

Een KANSRIJK Arnhem

-716

-1.619

-1.584

-242

Waarvan structureel

3

-119

-84

-242

Waarvan incidenteel

-719

-1.500

-1.500

0

Een VERBONDEN Arnhem

2.093

-410

-1.193

-1.285

Waarvan structureel

2.518

-136

-918

-1.010

Waarvan incidenteel

-425

-275

-275

-275

Jaarlijkse bijstellingen

-771

-1.739

-2.188

-2.298

Waarvan structureel

-624

-1.684

-2.174

-2.298

Waarvan incidenteel

-147

-55

-14

0

8.870

5.369

3.455

11.216

Waarvan structureel

10.221

7.199

5.244

11.491

Waarvan incidenteel

-1.351

-1.830

-1.789

-275

2.293

-6.430

4.663

444

22.186

8.269

3.324

269

-19.893

-14.700

1.338

175

0

0

0

0

Beleidsontw ikkelingen

Een GROEN Arnhem

Totaal financiële ontw ikkelingen aanvullend op Perspectiefnota

Toevoeging (+) of onttrekking (-) aan de algemene reserve cf Begroting 2025 Waarvan structureel Waarvan incidenteel

Totaal Financieel beeld

Na verwerking van de aanvullende beleidsontwikkelingen na de Perspectiefnota, blijkt dat met deze Begroting in 2025 een toevoeging van € 2,3 miljoen aan de algemene reserve wordt gedaan. In 2026 wordt € 6,4 miljoen aan de algemene reserve onttrokken. In 2027 en 2028 wordt respectievelijk € 4,7 miljoen en € 0,4 miljoen aan de algemene reserve toegevoegd. In 2025 en 2026 wordt er aan de algemene reserve onttrokken voor de dekking van incidentele lasten. Deze onttrekkingen komen in de latere jaren niet terug. Daarmee is de begroting structureel in

evenwicht. In de paragraaf weerstandsvermogen is te lezen dat de weerstandsfactor in 2025 uitkomt op 1,2. Daarmee wordt voldaan aan de kaders van de financiële verordening. De solvabiliteit komt uit op 28% in 2025. Daarmee is sprake van een robuuste begroting. Uitvoering Uitvoering van de vastgestelde begroting is aan het college van burgemeester en wethouders en de haar ondersteunende organisatie. Over de realisatie wordt zoals gebruikelijk in Arnhem gerapporteerd middels Turaps (tussenrapportages) en uiteraard zoals wettelijk verplicht door middel van een Jaarverslag en een Jaarrekening. Tussentijdse voorstellen voor wijziging van de begroting worden aan u voorgelegd. Aldus zijn uitvoering en evaluatie van de Begroting 2025 geborgd. Na vaststelling van de Begroting 2025 wordt deze aan de toezichthouder op de besluitvorming gemeentefinanciën, de provincie Gelderland, aangeboden. Communicatie De Begroting 2025 wordt evenals vorig jaar ook in de vorm van een webbegroting gepresenteerd. Via een link op de website www.arnhem.nl wordt u doorverwezen naar de website financien.arnhem.nl. Op deze webbegroting treft u meer informatie aan dan in de door u vast te stellen Begroting 2025. U treft hier onder andere informatie aan over de taakvelden en (sub)producten.

Om de toegankelijkheid van de begroting voor onze bewoners te vergroten is een infographic (begroting in 1 oogopslag) gemaakt. Deze wordt in de Arnhemse Koerier gepubliceerd. Bijlagen Stukken voor gemeenteraad − Begroting 2025 − Infographic

Besluit van

13 november 2024

Zaaknummer

4304640

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 17 september 2024, nummer: 4304640; gelet op artikel 190 en artikel 191 van de Gemeentewet; besluit: 1. De Begroting 2025 vast te stellen. 2. Het budget voor het integraal huisvestingsplan Onderwijs jaarlijks vanaf 2025 tot en met 2039 met € 1,18 miljoen te verhogen zoals opgenomen in de Perspectiefnota 2025-2028. 3. De looptijd van de bestemmingsreserve Burgerparticipatie te verlengen tot ultimo 2025 en het doel te wijzigen in: Burgerparticipatie als werkwijze in te bedden in de organisatie. De middelen zijn bestemd om uitvoering te geven aan het actieprogramma “Samen maken we Arnhem”. 4. Het doel van de bestemmingsreserve Wmo en Jeugdzorg te wijzigen in: De inkomsten en uitgaven op het beleidsveld Zorg en Welzijn zijn nog niet in evenwicht. Dit komt omdat gemeenten nog actief zijn met het ontwikkelen en uitvoeren van de transformatie van de zorg en welzijn, het uitvoeren van de hervormingsagenda Jeugd en de doorontwikkeling beschermd wonen en maatschappelijke opvang nog afwachten. Aan deze reserve worden de voordelen van het beleidsveld Zorg en Welzijn tijdelijk toegevoegd, zodat extra maatregelen en (mogelijke) tekorten op het beleidsveld Zorg en Welzijn, alsmede kosten voor de transformatie van het sociaal domein (zorg, participatie en welzijn) verrekend kunnen worden met deze reserve.

5. De functie van de bestemmingsreserve Inburgering, integratie en asiel te wijzigen naar een egalisatiereserve met een plafond van € 5,0 miljoen en het doel te wijzigen in: Deze reserve wordt gebruikt om jaarlijkse fluctuaties in de inkomsten (met name van het Rijk) en uitgaven op het beleidsveld Inburgering, integratie en asiel te egaliseren. De griffier,

De voorzitter,