Raadsbrief 'Stijging tarieven jeugd en Wmo', d.d. 31-10-2023

Aan de gemeenteraad

Datum

: 31 oktober 2023

Zaaknummer

: 3977627

Contactpersoon

: Danielle Slokker/Elke Zeijl

Telefoonnummer

: 0625281072 06-24173636

Onderwerp:

Stijging tarieven jeugd en Wmo

Geachte voorzitter en leden, Gemeenten voeren de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) uit. Hiermee zorgen we ervoor dat Arnhemmers – jong en oud – de zorg en ondersteuning krijgen die zij nodig hebben en dat zij door inzet van de juiste ondersteuning weer zelfstandig verder kunnen. We vinden het van het grootste belang dat Arnhemmers die hulp nodig hebben tijdig passende ondersteuning ontvangen. Dat is onze zorg en onze plicht. Landelijk zien we al enige jaren een opwaartse trend: niet alleen neemt het gebruik van zorg toe, ook de tarieven stijgen gestaag. Ook in de gemeente Arnhem zien we deze trends terug, net als in de ons omliggende gemeenten waarmee we samenwerken in regionaal verband. Wij houden deze ontwikkelingen scherp in de gaten en anticiperen hierop. In de Begroting 2024 hebben wij dan ook risico's die betrekking hebben op zorg opgenomen in de risicoparagraaf. De aannames, waarop wij onze risicoschatting hebben gemaakt, zijn veranderd. Al eerder hebben wij de tarieven omhoog moeten bijstellen als gevolg van landelijke ontwikkelingen. Nu komt daar het gevolg van het tariefonderzoek dat momenteel wordt uitgevoerd door de regionale inkooporganisatie (Inkoop SDCG) bij. Op basis van de huidige inzichten voorzien wij voor 2024 een nadelig financieel effect van ongeveer € 8,8 miljoen en voor 2025 en verder van € 13,2 tot € 15,7 miljoen.

Met deze brief informeren wij u over de verschillende processtappen in het tariefonderzoek en over de verwachte financiële impact. Voor 2024 zien wij verschillende dekkingsmogelijkheden om de tekorten op te vangen, welke in deze brief zijn opgenomen. Omdat het om een structurele kostenstijging gaat is het noodzakelijk om voor de lange termijn – 2025 en verder – een integrale afweging te maken. Wij stellen voor om dit bij de Perspectiefnota 2025 te doen. Op dat moment staan ook de daadwerkelijke nieuwe tarieven en ingangsdata vast, en is meer bekend over de mogelijke aanvullende financiële ruimte die het gemeentefonds biedt.

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0900-1809 • www.arnhem.nl

Datum Zaaknummer Pagina

: 31 oktober 2023 : 3977627 :2

Aanleiding Vanuit zorgaanbieders zijn meerdere signalen ontvangen dat de huidige tarieven niet kostendekkend zijn. Dit komt onder andere door CAO-ontwikkelingen en krapte op de arbeidsmarkt. Daarom heeft Inkoop SDCG voorgesteld om een tariefonderzoek uit te laten voeren. Dit is in de regionale Bestuurscommissie inkoop van 7 juli 2023 akkoord bevonden. Doel van het onderzoek is te komen tot reële tarieven. Omdat er tussen aanbieders ook verschillen in kostprijs bestaan, worden mogelijkheden tot tariefdifferentiatie in het onderzoek betrokken. Het voornemen is om de bijgestelde tarieven per 1 januari 2024 in te laten gaan of zoveel later als besluitvorming hierover heeft plaatsgevonden. Een uitzondering betreffen de verblijfstarieven jeugdzorg. Deze worden aangepast op 1 juli 2024 in het kader van een nieuwe inkoopronde voor deze vorm van zorg. Op donderdag 19 oktober zijn door Inkoop SDCG concepttarieven voor de ambulante producten van jeugd en Wmo gedeeld met de regionale werkgroep. Deze concepttarieven en onderbouwing daarvan zijn op dinsdag 24 oktober in een marktconsultatie gedeeld met betrokken zorgaanbieders. Zolang de regionale besluitvorming nog niet heeft plaatsgevonden zijn de tarieven niet definitief.

Op basis van de marktconsultatie lijkt het echter onwaarschijnlijk dat de definitieve tarieven significant lager zullen komen te liggen dan de concepttarieven die nu bekend zijn. Als gemeente zijn we verplicht om reële tarieven te vergoeden. Dit is vastgelegd in de Wmo en de Jeugdwet en is verder uitgewerkt in de algemene maatregel van bestuur (AMvB) reële prijs. De planning is dat begin december de definitieve besluitvorming plaatsvindt over de nieuwe tarieven. Zowel de uiteindelijke tarieven als de ingangsdatum hiervan zijn daarmee nog onzeker. Tegelijkertijd is de verwachte impact op termijn groot. We vinden het daarom belangrijk uw raad tijdig te informeren. Financieel effect tariefonderzoek Wmo – begeleiding en huishoudelijke ondersteuning Deze producten stijgen in tarief vanwege CAO-ontwikkelingen (nieuwe CAO VVT, GGZ en GHZ). Daarnaast bleken de oude tarieven te weinig voorzien in reistijd en andere niet-productieve uren. Ook is het verzuim percentage de laatste jaren hoog, wat invloed heeft op de tarieven. Jeugdzorg – ambulant Ook bij de ambulante jeugdzorgproducten (begeleiding en behandeling) wordt het grootste deel van de stijging veroorzaakt door CAO-ontwikkelingen. Ook productiviteit en verzuim zorgen voor verhoging van de tarieven.

Jeugdzorg – verblijf en essentiële functies Het tariefonderzoek dat op dit moment wordt uitgevoerd heeft betrekking op bovenstaande zorgvormen binnen de Wmo en Jeugdwet. Naast de geschatte financiële impact als gevolg van het tariefonderzoek, verwachten wij binnen de jeugdzorg nog meerdere tariefstijgingen in 2024. Het gaat dan om tariefonderzoek naar jeugdzorg met Verblijf, waarbij per 1 juli 2024 zorg opnieuw wordt ingekocht. Daarnaast loopt er een nieuwe inkoopronde naar de zogenoemde essentiële functies in de Jeugdzorg

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0900-1809 • www.arnhem.nl

Datum Zaaknummer Pagina

: 31 oktober 2023 : 3977627 :3

(zwaarste vormen van verblijf), tezamen met de zes andere Gelderse jeugdzorgorganisaties (G7). Ook hier worden hogere tarieven verwacht. De structurele financiële effecten op jaarbasis zijn in onderstaande tabel samengevat. In deze inschatting zijn ook de gevolgen voor de PGB-tarieven meegenomen Omdat er op dit moment enkel nog concepttarieven bekend zijn, is een bandbreedte gehanteerd. Het totale effect, dat wil zeggen het structureel tekort op jaarbasis, varieert tussen € 13,23 miljoen en € 15,7 miljoen per jaar: (bedragen x € 1.000)

Minimum

Maximum

Wmo – begeleiding

4.000

4.500

Wmo – huishoudelijke ondersteuning

1.600

2.000

Jeugdzorg – ambulant

3.400

3.800

Jeugdzorg – verblijf

3.600

4.400

630

1.000

13.230

15.700

Jeugdzorg – essentiële functies Totaal effect

De totale zorgbegroting bedraagt in 2023 afgerond € 183 miljoen. Het grootste deel van de zorgbegroting is gekoppeld aan de hoogte van de tarieven. In de Begroting 2024 is op basis van de landelijk gangbare systematiek rekening gehouden met een indexering van 4,78% van de zorgtarieven. Daarnaast is een aanvullende verhoging van de tarieven huishoudelijke ondersteuning en pleegzorg opgenomen (zie ook Perspectiefnota 2024). De totale zorgbegroting 2024 komt daarmee uit op € 192 miljoen, op een totale gemeentebegroting van circa € 900 miljoen. In 2024 verwachten we dat de kostenstijgingen zich nog niet in volle omvang zullen voordoen. De kosten voor jeugdzorg verblijf en essentiële functies zullen lager zijn in verband met de ingangsdatum van 1 juli 2024 voor een groot deel van de tarieven. Omdat besluitvorming over de ambulante tarieven op zijn vroegst pas in december 2023 plaatsvindt, verwachten we dat de tariefstijgingen in 2024 in het eerste kwartaal nog niet doorgevoerd zullen worden. De extra kosten in 2024 schatten we daarmee op ca € 8,8 miljoen. Het structurele effect blijft echter gelijk. Als gevolg van de hierboven geschetste ontwikkelingen stijgen de verwachte zorguitgaven naar € 200 miljoen in 2024 en minimaal € 205 miljoen in 2025 en verder. In onderstaande tabel wordt schematisch weergegeven hoe de verwachte kosten zich verhouden tot de Begroting 2023 en 2024.

(bedragen x € 1.000)

Wmo (incl. beschermd wonen) Jeugdzorg Overig (incl. SWT) Totaal

Begroting 20231 91.854 68.232 22.779 182.865

Begroting 2024 101.812 65.134 24.665 191.611

1 Inclusief Turap-2 2023, exclusief Verzamelbesluit-3.

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0900-1809 • www.arnhem.nl

Verwachting 2024 106.012 69.734 24.665 200.411

Verwachting 2025 e.v. (min.) 107.412 72.764 24.665 204.841

Datum Zaaknummer Pagina

: 31 oktober 2023 : 3977627 :4

Volume-ontwikkelingen in jeugdzorg en Wmo De tariefstijgingen voor jeugdzorg staan los van het financiële nadeel van € 3,6 miljoen aan volumeontwikkelingen dat al gemeld is in Turap 2 (pag. 10, Turap 2 2023) en incidenteel wordt verwerkt in 2023. Op dit moment wordt onderzocht in hoeverre dit effect structureel is. Daarnaast werkt het college aan initiatieven om zo kosteneffectief als mogelijk te werken. Bijvoorbeeld door de inzet van praktijkondersteuner jeugd en een analyse van de duurste cliënten in zorg. Ook de financiële effecten voor Wmo zoals in bovenstaande tabel opgenomen staan los van de structurele voor- en nadelen Wmo die in Turap 2 worden genoemd. De voordelen op Beschermd Wonen worden in deze berekening buiten beschouwing gelaten, deze zijn al verwerkt in de Begroting 2024. Tariefdifferentiatie Onderdeel van de opdracht van het tariefonderzoek is om onderzoek te doen naar de mogelijkheden van tariefdifferentiatie. Op dit moment ontvangen alle aanbieders binnen een product hetzelfde tarief. We zien echter in de praktijk dat er grote verschillen zijn in de kostprijs van aanbieders. Door tariefdifferentiatie kan ervoor worden gezorgd dat aanbieders geen overmatige winsten boeken; tariefstijgingen komen dan zoveel mogelijk terecht bij de aanbieders met een hogere werkelijke kostprijs.

Tariefdifferentiatie kan een beperkt dempend effect hebben op de genoemde kostenstijgingen. Als gemeente zetten we erop in om tariefdifferentiatie zo gelijk mogelijk op te laten lopen met besluitvorming over het tariefonderzoek. Relatie met de Begroting 2024 en dekkingsmogelijkheden Op dit moment ligt de Begroting 2024 voor in uw raad. Ten tijde van het opstellen van de begroting was het tariefonderzoek nog onderhanden waardoor eventuele effecten niet bekend waren en verwerkt konden worden. Er is wel een risico van maximaal € 4 miljoen opgenomen in de risicoparagraaf in verband met de verwachte tariefstijgingen. Het risico doet zich nu voor en het mogelijke effect is op basis van de recente concepttarieven hoger dan verwacht. Het college ziet de volgende dekkingsmogelijkheden voor het effect dat in 2024 optreedt. Inzet bestemmingsreserves: BR Jeugdfonds en BR Wmo & jeugdzorg Op dit moment zijn deze reserves deels bestemd door uw raad. Het college heeft voorstellen in voorbereiding die beslag leggen op een groot deel van de resterende ruimte. De resterende vrije ruimte van ca € 1,1 miljoen kan ingezet worden ter dekking van het verwacht tekort 2024. Inzet effect septembercirculaire U bent inmiddels geïnformeerd over de uitkomsten van de septembercirculaire (raadsbrief 3937634: Effecten septembercirculaire 2023, dd. 10 oktober 2023).

Deze raadsbrief laat zien dat er aanvullende financiële ruimte ontstaat ten opzichte van de conceptbegroting 2024, maar ook dat deze ruimte vanaf Perspectiefnota 2025 voornamelijk dient voor het opvangen van alle toekomstige nominale ontwikkelingen. Alhoewel de septembercirculaire dus geen structurele oplossing biedt, zou de ruimte die

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0900-1809 • www.arnhem.nl

Datum Zaaknummer Pagina

: 31 oktober 2023 : 3977627 :5

in 2023 en 2024 ontstaat (respectievelijk € 4,4 miljoen en € 3,7 miljoen) wel ingezet kunnen worden ter dekking van het tekort op het beleidsveld Zorg in 2024. Inzet mogelijk positief jaarrekeningresultaat Mocht de jaarrekening 2023 tot een positief resultaat leiden, dan kan dit ingezet worden ter dekking van het tekort 2024. Het positief resultaat Turap 2 is al betrokken bij de berekening van de weerstandsfactor 2024 en kan gezien de minimale stand van de weerstandsfactor niet ingezet worden. Het college realiseert zich dat vooralsnog geen zekerheid bestaat over voordelen bovenop het reeds gemelde resultaat in Turap 2. De ervaring uit voorgaande jaren biedt echter perspectief. Concreet kunnen we melden dat, net zoals in voorgaande jaren, in ieder geval een overschot op BUIG te verwachten valt dat tussen € 1 en € 2 miljoen zal liggen. Daarnaast verwachten we een voordeel bij het Sportbedrijf Arnhem à € 572.000 (zie ook kopje hieronder). Naast het verwachte voordeel in 2023 zal het college eventuele budgetoverhevelingen naar 2024 kritisch beoordelen. Voortschrijdend inzicht en bijsturingsruimte Begroting 2024 Bij de beantwoording van de technische vragen hebben we reeds gemeld dat de in de Begroting 2024 opgenomen extra middelen voor het Sportbedrijf Arnhem waarschijnlijk lager uitvallen.

Belangrijkste oorzaak hiervan betreft de energielasten die lager uitvallen dan eerder verwacht. Naar aanleiding van deze constatering zijn ook de eigen energielasten van de gemeente opnieuw tegen het licht gehouden. Beide ontwikkelingen leiden naar verwachting tezamen tot een voordeel van circa € 1,1 miljoen ten opzichte van de Begroting 2024. Afsluitend Het college realiseert zich dat deze brief belangrijke nieuwe informatie bevat. We stellen voor de effecten op langere termijn op te voeren in de Perspectiefnota 2025 zodat uw raad op dat moment een integrale afweging kan maken. Op dat moment zullen ook de daadwerkelijke nieuwe tarieven en ingangsdata vaststaan. Daarbij zien we op dit moment voldoende mogelijkheden om de impact in 2024 op te vangen, temeer omdat inmiddels meer duidelijkheid is over de financiering die het rijk beschikbaar stelt. Daarmee hebben we als college het vertrouwen dat we op een verantwoorde wijze kunnen omgaan met de financiële uitdagingen waar we als gemeente mee te maken hebben. Wij gaan ervan uit u op dit moment voldoende te hebben geïnformeerd over de financiële ontwikkelingen binnen het zorgdomein als gevolg van tariefaanpassingen. Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Arnhem, de secretaris, de burgemeester, J.H. de Baas

A. Marcouch

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0900-1809 • www.arnhem.nl