Document · PDF

Presentatie - Weerstandsvermogen en risicomanagement

Politieke Avond 6 maart 2024, gemeente ArnhemBij agendapunt: 18.45 uur - 20.15 uur: Raadskamerbijeenkomst ‘Knoppensessie’ (sturingsmogelijkheden Begroting) & presentatie ‘weerstandsvermogen / risicomanagement’1.101 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Gemeente Arnhem Gemeenteraad (Raadskamerbehandeling) Op voorstel Auditcommissie Weerstandsvermogen en risicomanagement 6 maart 2024 Rein-Aart van Vugt

Weerstandsvermogen en Risicomanagement: 3 punten: - Weerstandsvermogen en risicomanagement in de begroting en jaarrekening - De weerstandsfactor/weerstandsratio - Waar gaat het om?

Weerstandsvermogen en risicomanagement in de begroting en jaarrekening

Weerstandsvermogen en Risicomanagement:

Regelgeving:

- Vanaf 1995 Comptabiliteitsvoorschriften: - Vanaf 2004 Besluit begroting en verantwoording:

Risicoparagraaf Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Weerstandsvermogen en Risicomanagement: Artikel 11 Besluit begroting en verantwoording Lid 1: Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: • a. de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de provincie onderscheidenlijk gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; • b. alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Lid 2: De paragraaf betreffende het weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat ten minste: • a. een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; • b. een inventarisatie van de risico's; • c. het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s; Relatie tussen: Weerstandsratio of weerstandsfactor (geen wettelijke term)

Weerstandsfactor/weerstandsratio

Weerstandsvermogen en Risicomanagement:

Weerstandsvermogen Weerstandsratio

Sluitende begroting

Risicomanagement

Risico’s

Weerstandscapaciteit

Weerstandsvermogen en Risicomanagement: Begroting 2024 gemeente Arnhem

Weerstandsvermogen en Risicomanagement: Weerstandsvermogen: - Is geen exacte wetenschap (inschattingen, methodieken, hulpmiddelen) (is ook vermeld in uw paragraaf) - Tussen gemeenten nauwelijks vergelijkbaar (iedere gemeente kiest eigen risico-inschatting en samenstelling weerstandscapaciteit

Weerstandscapaciteit

Weerstandsvermogen Risico-inschatting: -

Geen regelgeving:

Inventarisatie Kans Schade Samenloop van risico’s

Risico’s - Economisch

- Incidenteel - Structureel

Weerstandscapaciteit - Algemene reserve

- Juridisch

- Onbenutte belastingcapaciteit

- Milieu

- Stille reserves

- Financiële verhouding

- Post onvoorzien/stelposten

- Garantieverplichtingen

- Winst grondexploitaties

- Wanbetaling

- Bestemmingsreserves voor risico’s

- Claims - Schade 9

Waar gaat het om?

1 0

Weerstandsvermogen en Risicomanagement: - Maak de weerstandsfactor niet te belangrijk - subjectief - vergelijkbaarheid beperkt - Het gaat om een (financieel) wendbare en weerbare gemeente met als hulpmiddel een samenstel van indicatoren - Het gaat om de ontwikkeling (verleden) en trend (toekomst) - Het gaat om risicomanagement als hulpmiddel bij het realiseren van doelen

Weerstandsvermogen en Risicomanagement: Ontwikkeling en trend

Realisatie in relatie tot begroot

Klassiek model

Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit Beïnvloedbaarheid taken Keuze mogelijkheden in de begroting

Wendbaar

Rente- en afschrijvingsquote Incidentele lasten en baten EMU-saldo Kasgeldlimiet Weerstandsfactor Solvabiliteit

Weerbaar

Netto schuldquote Grondexploitatiequote

Rente risiconorm

Weerstandsvermogen en Risicomanagement: Ontwikkeling vanaf 2018

Realisatie in relatie tot begroot

Trend vanaf 2024

Ontwikkeling indicatoren

Netto-schuldquote Arnhem | Ontwikkeling tov begroting

Ontwikkeling tov landelijk beeld

Auditcommissie 16 juni 2020 | Gemeente Amersfoort

Ontwikkeling indicatoren

Solvabiliteit Arnhem | Ontwikkeling tov begroting

Ontwikkeling tov landelijk beelds

Auditcommissie 16 juni 2020 | Gemeente Amersfoort

Risicomanagement

1 6

We gaan dagelijks met risico’s om, zoeken ze zelfs

Risicomanagement: Het gaat in essentie om: 1. 2.

Het niet halen van doelstellingen. Financiële risico’s.

Risicomanagement: Het gaat om het instrumentarium. Het gaat zeker ook over risicocultuur

Risicomanagement voor de gemeente

Klassiek risico management is teveel financieel gericht! Klassiek risicomanagement

Modern risicomanagement

• Gericht op financiële risico’s

• Het gaat om het realiseren van doelen, welke risico’s (en kansen) staan die mogelijk in de weg.

• Sterk gericht op het weerstandsratio • Gericht op weerbaarheid • Gedreven vanuit het zoeken naar een balans in structurele baten en lasten. • Niet alle risico’s zijn te becijferen

• Gericht op financiële en maatschappelijke risico’s • Niet alleen maar weerbaarheid maar ook wendbaarheid • Niet sec gericht op een weerstandsratio

• Geen onderscheid tussen ‘harde’ en ‘zachte’ risico’s

• Gedreven vanuit de vraag of voldoende middelen en mogelijkheden beschikbaar zijn om risico te mitigeren.

• Eenvoudig concept

• Meer aandacht voor complexiteit van risico’s • Onderscheid tussen harde en zachte risico’s • Complexer, maar passend in de huidige tijdsgeest

Auditcommissie 16 juni 2020 | Gemeente Amersfoort

Modern risicomanagement

Van weerbaarheid naar wendbaarheid

Modern risicomanagement Zachte risico’s Risico’s die volgen uit een ambitie waarbij nog geen commitment met derden is aangegaan

Harde risico’s Risico’s die volgen uit een commitment aan derden

Beheersing harde risico’s Bewaken verhouding harde risico’s vs financiële buffer

Risico: een potentiële gebeurtenis of situatie die een negatieve invloed kan hebben op de financiële positie of de uitvoering van de taken van de gemeente

Weerbaarheid De financiële buffer benodigd om harde risico’s op te vangen. Weerbaarheid inzetten

Beheersing zachte risico’s Is het verantwoord om van een zacht risico een hard risico te maken? Wendbaarheid De mate waarin je zelfstandig ambitie en beleid kunt aanpassen om risico’s te beheersen.

om wendbaarheid te realiseren

Auditcommissie 16 juni 2020 | Gemeente Amersfoort

Modern risicomanagement

Weerbaarheid en/of wendbaarheid?

•

Weerbaarheid De financiële buffer benodigd om harde risico’s op te vangen.

• •

Door teveel de focussen op weerbaarheid in onzekere tijden met grote opgaven nemen maatschappelijke risico’s (bijv. laag tempo woningbouw en klimaatadaptatie toe).

• Wendbaarheid De mate waarin je zelfstandig ambitie en beleid kunt aanpassen om risico’s te beheersen.

Weerbaarheid geeft een antwoord op de vraag in hoeverre je financiële tegenvallers op kunt vangen die niet te voorkomen zijn. Harde risico’s vragen om weerbaarheid, omdat je niet of beperkt kunt sturen op de uitkomst. Weerbaarheid kun je gebruiken om wendbaarheid te realiseren.

• •

Wendbaarheid gaat over de mate waarin je financiële tegenvallers kunt inperken door tegenvallers tijdig te identificeren en daarop te acteren. Je houdt reeds rekening met het feit dat dingen anders lopen dan dat je vooraf voorziet. Bij zachte risico’s houd je niet standvastig vast aan gemaakte keuzes. Het belang van wendbaarheid neemt toe bij grote ambities met een lange doorlooptijd Het belang van wendbaarheid neemt toe door het in toenemende mate verschuiven van structurele bijdragen naar incidentele bijdragen.

Auditcommissie 16 juni 2020 | Gemeente Amersfoort

Weerstandsvermogen en Risicomanagement: Belangrijk voor de raad:

- Monitoren van de ontwikkeling en trend in de begroting en jaarstukken inzake wendbaarheid en weerbaarheid. - Beoordeel de kengetallen in onderlinge samenhang - Bepaal eventueel streefwaarden voor de kengetallen (in samenhang) - Benader risicomanagement als ondersteunend middel om doelen te bereiken - Kennis nemen van systeem van risicomanagement - Herkenning van de meest relevante risico’s (in de programma’s/financieel) - Aandacht voor de ontwikkeling van risico’s

Auditcommissie 16 juni 2020 | Gemeente Amersfoort

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Arnhem&id=eafc3bb3-7655-4a32-b837-488c3b9c7c35