Presentatie Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) - Staat van de Stad
Tekst van het document
De stemming in het land Structurele ongelijkheid en laag politiek vertrouwen
Karen van Oudenhoven - van der Zee 17 april 2024
De stand van het land >
>
17 april 2024
Aspecten van kwaliteit van de samenleving: >
relatie tussen burger en overheid
>
structurele ongelijkheid
>
participatie
>
kwaliteit van leven
>
sociale samenhang
Het tij keren: ◇
Visie
◇
Verbinding
◇
Slagkracht
2
Relatie tussen burger en overheid
17 april 2024
>
58% geeft politiek Den Haag een onvoldoende
>
Mensen vinden dat de regering: ◇ niet of te laat ingrijpt (energiecrisis, toeslagenaffaire) ◇ niet bij machte is problemen op te lossen (wooncrisis, versterken huizen Groningen) ◇ vooral met zichzelf bezig is ◇ onvoldoende oog heeft voor wat hen bezighoudt (43%).
>
Vertrouwen in de overheid hangt samen met sociaal-maatschappelijke positie 3
Vertrouwen in de gemeente >
Vertrouwen in gemeenten hoger dan in landelijke politiek
>
Burgers hebben weinig contact met hun gemeente: ◇
◇
Bij contact is meerderheid tevreden over dienstverlening
Vertrouwen in gemeentebestuur hangt sterk samen met tevredenheid over contact
>
Belangrijkste problemen volgens burgers: woningaanbod (vooral starters en senioren) en veiligheid
>
Bij samenwerking tussen Rijk, gemeenten en andere partijen wordt Den Haag vaak verantwoordelijk gehouden, ook waar gemeenten in de lead zijn. 4
Structurele ongelijkheid Eén op zes mensen (16%) in kwetsbare positie door tekort aan hulpbronnen: >
Economisch kapitaal (inkomen, vermogen)
>
Sociaal kapitaal (sociale netwerk)
>
Cultureel kapitaal (leefstijl, digitale vaardigheden)
>
Persoonlijk kapitaal (gezondheid, zelfvertrouwen)
Kwetsbare groep: -
Minder geneigd naar de stembus te gaan
-
Meer wantrouwend tegenover de overheid
Ongelijkheid wordt overgedragen op volgende generaties 5
Participatie NL binnen Europa
Ontwik keling sinds 2017
Groen is positief verschil (tov andere landen in Europa of sinds 2017), roze is negatief.
6
Kwaliteit van leven
Groen is positief verschil (tov andere landen in Europa of sinds 2017, roze is negatief, blauw is geen verschil).
06-02-2024
➢ 1,2 miljoen werkenden in Nederland hebben last van burn-outklachten en dit cijfer stijgt, zeker bij jongeren.
7
Somber over de samenleving Met de meeste Nederlanders gaat het gelukkig goed, maar mensen zijn somber over de samenleving: >
48% verwacht verslechtering economische situatie
>
51% vindt dat het de verkeerde kant opgaat in Nederland
>
maatschappelijk onbehagen hangt samen met: • • •
17 april 2024
gebrek aan hulpbronnen: verlies aan controle positie in de maatschappij: gebrek aan erkenning persoonlijke opvattingen over maatschappij en politiek.
8
Regionale verschillen Verschillen in maatschappelijk onbehagen:
▪
Centrum – periferie
▪
Stad – platteland
Maar: ▪
Verschillen tussen bewoners binnen gebieden groter dan verschillen tussen gebieden.
▪
Verschillen tussen regio’s grotendeels te verklaren vanuit verschillen in sociaalmaatschappelijke positie.
Oog voor de regio van belang! Gevoel dat de landelijke politiek onvoldoende oog heeft voor de regio waarin mensen wonen. 9
Sociale samenhang NL binnen Europa
Ontwik keling sinds 2017
Groen is positief verschil (tov andere landen in Europa of sinds 2017), roze is negatief.
10
Eenzijdige leefwerelden - Rijke en arme mensen leven vaker gescheiden, ook in Arnhem - Reden tot zorg, want eenzijdige leefwerelden: - gaan gepaard met ongelijke kansen - staan sociale samenhang en begrip in de weg Zijn we een gepolariseerde samenleving? -
73% Nederlanders denkt dat meningsverschillen over maatschappelijke kwesties toenemen
-
Geen wetenschappelijk bewijs; verschil in opvattingen neemt niet toe & sociaal vertrouwen is stabiel
11
Het tij keren? Visie
Verbinding
Slagkracht
1. Visie op de toekomst >
Wat voor een samenleving streven we na; in economisch, ecologisch en sociaalmaatschappelijk opzicht? ▪
Sociaal-maatschappelijk: kwaliteit van (samen)leven
>
Wat betekent dat voor doelstellingen op grote maatschappelijke vraagstukken?
>
Welke transformaties zijn nodig om van A naar B te komen?
Waardengedreven en groot (het Grote Verhaal) 13
2. Slagkracht
Gewenste toekomst
Ervaring burgers • • • • •
Vragen geen hulp uit angst bestraft te worden Ervaren hoge drempels bij aanvragen, steeds opnieuw Ontmoeten een verkokerd systeem Voelen zich niet gehoord Van het kastje naar de muur gestuurd (Bron: Gezien, Gehoord en Geholpen, SCP, 2023)
• • • • •
Integraliteit van beleid en uitvoering Design thinking: decentraal en uitvoering aan ontwerptafel van beleid Effectieve samenwerking en verantwoordelijkheidsverdeling tussen partijen Andere wijze van verantwoording Meer professionele autonomie
3. Verbinding
Open blik Weten wat speelt
15
4.
Verbinding door sociaal ontwerp: Burgers als gelijkwaardig medeontwerper van beleid
16
Kortom: >
Werk aan reductie structurele ongelijkheid en zet in op hulpbronnen.
>
Investeer in ontmoetingen in de context van werk, school, de buurt en online
>
Ontwikkel een lange termijn visie: waar bewegen we naar toe en hoe willen we (samen)leven?
>
Heb een open blik, ook wanneer het schuurt
>
Nodig burgers gelijkwaardig uit aan de ontwerptafel van beleid
>
Maak gebruik van de initiatieven die er al zijn
17 april 2024
Hartelijk dank voor uw aandacht
Karen van Oudenhoven-van der Zee
www.scp.nl
@SCPonderzoek Sociaal en Cultureel Planbureau