Presentatie - Marktwerking Arnhem 'Sciaal domein & beschermd wonen'

Marktwerking Arnhem Sociaal domein & beschermd wonen 8-12-2022 Afbeelding: Pixabay

Opdracht aan AEF

Motie raad 29 januari 2020: ‘Onderzoek mogelijkheden organiseren zorg zonder perverse prikkels van de markt’

Opdracht voor eerste onderzoek AEF (n.a.v. motie 10 november 2021): ‘Onderzoek nadelen marktwerking in de zorg en hoe deze in contractering te voorkomen’

Opdracht voor tweede onderzoek AEF in samenwerking met improven: Verdieping op marktwerking beschermd wonen en wat dit betekent voor de contractering 2

Kanttekeningen vooraf

Marktwerking kent zowel voordelen als nadelen

Transities kosten veel tijd, geeft bias in effecten

Ordening is in praktijk een mix van publiek én privaat

3

Conceptueel model onderzoek Marktfalen en overheidsfalen Doelstellingen

4

Doelmatigheid vergroten

Kwaliteit borgen

Samenwerking bevorderen

Evenwichtig speelveld

Gedragseffecten

Prestatieprikkels (+)

Strategisch gedrag (-)

Perverse prikkels (-)

Analysekader mogelijke effecten van marktwerking

5

gewenst-bedoeld (= beleidsdoelen)

ongewenst-bedoeld (=strategisch gedrag)

ongewenst-onbedoeld (=perverse prikkels)

Doelmatigheid

lagere tarieven kostenreductie budgetbeheersing

fraude upcoding marktmacht werven cliënten

Kwaliteit

vernieuwing aanbod maatwerk integrale aanpak klantoriëntatie

verlagen normen cherry picking adverse selection

overbehandeling moral hazard wachtlijsten administratieve lasten vervreemding werkvloer faillissement risicomijdend gedrag systemen als black box gaten in aanbod versnipperd aanbod knellende systeemgrenzen

Mogelijke voordelen van marktwerking

6

Beoogde voordelen

Organisatorische voorwaarden

Aandachtspunten

lagere kosten en tarieven

verdisconteren zorgzwaarte

reële kostprijzen hanteren

budgetbeheersing

gedeelde missie lokaal/regionaal

commitment zekeren

vernieuwing aanbod

innovatieve toetreders

innovatieprikkel in bekostiging

maatwerk

werken in ketens

verdeling lusten en lasten

integrale aanpak

regie door gemeenten

systeemschotten wegnemen

klantoriëntatie

keuzevrijheid cliënten

informatiescheefheid

Ongewenste effecten van marktwerking

7

Ongewenste effecten

Is vooral risico bij

Beheersmaatregel

Overbehandeling, risicomijdend gedrag

Inspanningsgerichte bekostiging

Budgetplafond, contractmanagement, sterke toegang

Upcoding

Outputgerichte bekostiging

Sturen op inzet traject vanuit gemeente

Cherry picking, adverse selection

Outputgerichte bekostiging

Acceptatieplicht, sturende toegang

Verlagen normen

Taakgerichte bekostiging

Contractmanagement

Werven cliënten

Inspanningsgerichte bekostiging

Budgetplafond

Wachtlijsten

Taakgerichte bekostiging en weinig aanbieders

Marktmacht

Weinig aanbieders

Gaten in aanbod

Weinig aanbieders

Versnipperd aanbod

Veel aanbieders

Contracteisen

Administratieve lasten

Bij alle contractvormen

Vereenvoudiging

Fraude

Bij alle contractvormen

Controle en relatiebeheer

Voldoende onderhandelingscapaciteit toegang

Inbesteding als alternatief voor marktwerking ▹ Met inbesteding van uitvoerende zorgtaken wordt markt buiten spel gezet

▹ De aansturing van uitvoering loopt daarbij langs interne hiërarchische lijnen van de gemeente

▹ Inbesteding van taken is NIET terug naar vroeger, uitvoering is van oudsher door andere organisaties ▹ Inbesteding kent aanzienlijke risico’s:

▹ Zet ambtelijke organisatie onder sterke druk gegeven omvang van het takenpakket ▹ Alle uitvoerende professionals gaan over van private aanbieders naar gemeente

▹ Daar waar schaal van gemeenten tekort schiet zijn nieuwe regionale constructen nodig

8

Lessen bij toepassen marktwerking ▹ Succes is niet gegarandeerd bij toepassen van marktwerking in publieke diensten

▹ In aanloop vallen positieve resultaten tegen en steken negatieve effecten makkelijk de kop op ▹ In afzienbare tijd moet het saldo van voor- en nadelen wel positief zijn

▹ Dit vraagt om het goed borgen van organisatorische voorwaarden voor realiseren beleidsdoelen

▹ Het vraagt ook om goed analyseren van geconstateerde nadelen en deze zoveel mogelijk ondervangen ▹ Speciale aandacht is daarbij nodig voor onverwachte onbedoelde negatieve effecten ▹ Bevorder netwerken van aanbieders voor leveren van ketenzorg

▹ Zorg daarbij wel voor een goede balans tussen lasten en lusten bij deelnemers netwerken ▹ Onderling vertrouwen is cruciaal voor ontwikkelen gezamenlijke visies en doelstellingen 9

▹ Vertrouwen vormt ook de basis voor afspraken die lastig zijn te specificeren

Meer weten?

(030) 236 30 30 Andersson Elffers Felix www.aef.nl Mail@aef.nl 8-12-2022