Document · PDF

Inspreektekst de heer J. Sluyters d.d. 03-02-21

Politieke Avond 3 februari 2021, gemeente ArnhemBij agendapunt: 18.45 uur - 20.15 uur: Algeheel Lokaal Vuurwerkverbod Arnhem8.505 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Geachte raadsleden, geacht college,

Graag wil ik u bedanken voor de tijd en de mogelijkheid die ik krijg om u toe te kunnen spreken. Echter als ik realistisch kijk naar verhoudingen in de raad vraag ik mij wel af, of deze democratische mogelijkheid iets aan de voornemens gaat veranderen. Is het besluit eigenlijk niet allang genomen en is dit niets meer dan een procedureel iets, of, en daar hoop ik toch een beetje op, wordt er toch nog eens kritisch gekeken naar dit onderwerp. Primair hoop ik dat dit stuk van tafel gaat, mocht dat niet lukken dan hoop ik in ieder geval dat de beslissing wordt uitgesteld en dat er nader onderzoek volgt. Het algemeen lokaalvuurwerkverbod wat vandaag op tafel ligt zou wat mij betreft niet aangenomen moeten worden. Graag zou ik met u een aantal opvallende zaken willen delen. Allereerst wordt in uw stukken beschreven dat een meerderheid van de Arnhemmers overlast ervaart door het afsteken van vuurwerk. Echter zie ik ook op pagina 7 van het onderzoek dat 15% zelf vuurwerk afsteekt en 31% geniet van het vuurwerk van anderen. Samen is dat dus 46%. 40% probeert het vuurwerk te vermijden. Mijn conclusie is dan ook dat een meerderheid van de Arnhemmers plezier beleeft aan het vuurwerk. Ten tweede wordt op pagina 9 de soort van overlast genoemd. De grootste overlast wordt met een algemeen vuurwerk verbod niet weggenomen.

Het afsteken van vuurwerk buiten de toegestane tijden wordt voornamelijk veroorzaakt door illegaal vuurwerk. Mensen die klagen dat er vanaf Sinterklaas al flink geknald wordt, hebben last van het illegale vuurwerk. Simpelweg omdat het legale vuurwerk dan nog niet verkocht wordt. Dit geld eveneens voor de geluidsoverlast. Ook ik schrik en loop te klagen over de harde knallen die worden veroorzaakt door cobra’s en nitraten. Ook hier helpt dit verbod niet tegen, omdat dit soort vuurwerk al verboden is. Tot slot in hoeverre was deze peiling, gehouden onder slechts 3,5% van de Arnhemse bevolking, representatief. Het is niet voor niets dat bij referenda een opkomst van minimaal 30% nodig is om het rechtsgeldig te laten zijn, dit omdat het anders niet representatief is. Deze 3,5% komt dan niet eens in de buurt. Het zou dan ook een goede zaak zijn om hier nader onderzoek naar te doen, en de mensen ook bewust te maken dat de overlast die ze ervaren niet altijd wordt opgelost door een vuurwerkverbod. Daarnaast las ik in de stukken dat artsen al langer een afsteekverbod willen. Natuurlijk snap ik vanuit het perspectief van de artsen dat ze hier voor pleiten, echter moeten we ook goed kijken hoe groot dit probleem in werkelijkheid is. Zonder dat ik af wil doen aan het aantal slachtoffers.

Natuurlijk is ieder slachtoffer 1 te veel , maar met alles wat we doen nemen we risico’s en vallen er slachtoffers. Daarom hebben wij ook strenge regels opgelegd aan het Nederlandse vuurwerk. In de jaarwisseling van 2018‐2019 zijn er in heel Nederland 396 mensen behandeld op de SEH en 900 mensen op de huisartsenpost, blijkt uit een rapport van veiligheid.nl ( een

onafhankelijk expertisecentrum om ongevallen te voorkomen en veilig gedrag te stimuleren) . Voor Veiligheidsregio Gelderland‐midden gaat het om in totaal slechts 10 mensen die op de SEH belanden. ( 2018‐2019). Om dit aantal nog verder naar beneden te brengen heeft het kabinet besloten om knalvuurwerk, single shots en vuurpijlen per 2020 te verbieden. De resultaten van dit besluit zijn nog niet bekend ,dit door het algehele vuurwerkverbod van deze jaarwisseling. Er was al een dalende trend zichtbaar van de SEH bezoeken en de verwachting is dan ook dat deze nog verder gaat dalen. 71% van de slachtoffers kwam uit de categorie vuurwerk wat door het kabinet is verboden. Het is een goede traditie in onze democratie om ook rekening te houden met de wens en de wil van de minderheid, anders dan bijvoorbeeld de pendule democratie zoals in het VK of de USA. Het verbod op knalvuurwerk, singleshots en vuurpijlen is wat mij betreft een goede compromis voor de vuurwerkliefhebbers aan de ene kant en de mensen die zich zorgen maken over de vuurwerkslachtoffers aan de andere kant. Concluderend zou ik dus willen zeggen: Het lokaal vuurwerkverbod zoals deze nu voorligt gaat de overlast die wordt ervaren grotendeels niet oplossen.

Ook dit jaar werd er flink illegaal geknald ( zie geitenkamp) Daarnaast beleeft een meerderheid van de Arnhemmers, zoals je kon lezen uit dit niet representatieve rapport plezier aan het vuurwerk . En tot slot zijn de slachtoffers van vuurwerk nog redelijk te overzien en zouden de maatregelen vanuit de landelijke overheid afdoende moeten zijn. Laten we dus eerst goed kijken hoe die maatregelen in de praktijk uitpakken en dit voorstel uitstellen, liefst afstellen.

rapport 841

Ongevallen met vuurwerk Jaarwisseling 2019 - 2020

Disclaimer Bij de samenstelling van deze publicatie is de grootst mogelijke zorgvuldigheid in acht genomen. VeiligheidNL aanvaardt echter geen verantwoordelijkheid voor eventuele, in deze uitgave voorkomende, onjuistheden of onvolkomenheden. Overname van tekst of gedeelten van tekst is toegestaan, mits met de juiste bronvermelding. Indien tekst gebruikt wordt voor commerciële doelstellingen dient altijd vooraf schriftelijke toestemming verkregen te zijn. Privacy en gegevensbescherming VeiligheidNL gaat zorgvuldig om met persoonsgegevens en behandelt deze vertrouwelijk. Zo worden persoonsgegevens alleen verwerkt door personen met een geheimhoudingsplicht en voor het doel waarvoor deze gegevens zijn verzameld. Daarbij zorgt VeiligheidNL voor passende beveiliging van persoonsgegevens. VeiligheidNL behandelt uw persoonlijke gegevens conform de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) zoals deze sinds 25 mei 2018 geldt. Lees meer over onze privacy verklaring op www.veiligheid.nl/privacy.

Ongevallen met vuurwerk Jaarwisseling 2019 - 2020 Rapport 841 Versie 2

Huib Valkenberg Susanne Nijman Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam www.veiligheid.nl januari 2020

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Inhoudsopgave

Rapport 841

Hoofdstuk

Pagina

Voorwoord

Samenvatting

Inleiding

2 2.1 2.2 2.3

Omvang problematiek vuurwerkletsels Vuurwerkletsels 2019-2020 Trend Letsels

8 8 8 9

3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

Behandelingen op de Spoedeisende Hulpafdeling 10 Vuurwerkslachtoffers 10 Type vuurwerk 10 Letsel 12 Kosten vuurwerkongevallen 13 Regionale informatie SEH-behandeling vuurwerkletsel 13 Alcoholvergiftigingen 14

4 4.1 4.2 4.3

Behandelingen op de huisartsenpost Vuurwerkslachtoffers op de HAP Type vuurwerk Letsel

15 15 15 15

Tabellen SEH-registratie vuurwerkongevallen

6 6.1 6.2 6.2.1 6.2.2 6.2.3 6.3 6.4 6.5 6.6

Verantwoording Inleiding SEH-behandelingen Van steekproef naar nationale schatting/telling Uitbreiding LIS-registratie vuurwerkletsels Classificatie letselernst Dodelijke slachtoffers Kosten van vuurwerkongevallen Behandelingen op de huisartsenpost Deelnemende SEH-afdelingen en huisartsenposten

20 20 20 20 21 21 21 21 22 22

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Voorwoord Veel Nederlanders vieren Oud en Nieuw door vuurwerk af te steken of ernaar te kijken. Maar helaas heeft deze feestelijke traditie ook een keerzijde. Behalve geluidsen milieuoverlast, schade en vernielingen veroorzaakt elke jaarwisseling namelijk ook gewonden door vuurwerk, sommige zeer ernstig. Reden voor het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat om de ontwikkeling van het aantal vuurwerkgewonden en de oorzaken in kaart te willen hebben. VeiligheidNL houdt de aantallen vuurwerkgewonden die op Spoedeisende Hulp(SEH-) afdelingen van ziekenhuizen worden behandeld al lange tijd bij in het Letsel Informatie Systeem (LIS) waar 14 SEH-afdelingen aan deelnemen. Sinds enkele jaren wordt het Letsel Informatie Systeem speciaal voor het in kaart brengen van de vuurwerkgewonden uitgebreid met een apart onderzoek bij alle SEH’s en een groot deel van de huisartsenposten in Nederland. Van veel van deze SEH’s en huisartsenposten hebben we informatie over het letsel en de toedracht van het ongeval op individueel niveau ontvangen. In de voorliggende rapportage ‘Ongevallen met vuurwerk, jaarwisseling 2019-2020’ wordt het aantal vuurwerkgewonden op Spoedeisende Hulpafdelingen en huisartsenposten van de afgelopen jaarwisseling gepresenteerd en worden voor de vuurwerkgewonden op de SEH-afdeling vergelijkingen gemaakt met voorgaande jaarwisselingen.

Deze jaarlijkse standaardrapportage zal later dit jaar gevolgd worden door een diepte-analyse naar type vuurwerk en soort letsel onder vuurwerkslachtoffers. Beide rapportages worden opgesteld voor het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, zodat afgewogen kan worden welke preventieve maatregelen kunnen worden genomen om het aantal vuurwerkslachtoffers terug te brengen. Graag wil ik de Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA), de Nederlandse Vereniging voor Traumachirurgie (NVT) en InEen, vereniging van organisaties voor eerstelijnszorg, bedanken voor de samenwerking bij de gegevensverzameling op de SEH-afdelingen en huisartsenposten. Maar vooral ben ik de SEH-afdelingen, huisartsenposten en uiteraard de patiënten die een bijdrage hebben geleverd aan dit onderzoek zeer erkentelijk! Birgitte Blatter Manager Monitoring en Onderzoek VeiligheidNL

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Samenvatting Op 31 december 2019 en 1 januari 2020 zijn 385 personen op een Spoedeisende Hulpafdeling (SEH) van een ziekenhuis behandeld voor vuurwerkletsel. Hiervan waren 101 slachtoffers jonger dan 15 jaar. Naast de vuurwerkslachtoffers die op een SEH-afdeling behandeld werden, bezochten naar schatting 900 personen met vuurwerkletsel een huisartsenpost. Het totaal aantal vuurwerkslachtoffers dat tijdens de jaarwisseling 2019-2020 is gezien op een SEH-afdeling of een huisartsenpost bedraagt daarmee bijna 1.300. Dit betekent een stijging ten opzichte van de afgelopen twee jaarwisselingen. Het aantal SEH-bezoeken bedroeg een tiental minder dan vorig jaar, maar de 900 HAPbehandelingen zijn er 100 meer dan vorig jaar en 200 meer dan twee jaar geleden. Het overgrote deel van de slachtoffers bestond uit jongens of mannen: 85 van de SEH-bezoekers en 79 procent van de patiënten op de HAP. De helft van de vuurwerkletsels werd opgelopen door jongeren of kinderen onder de 20 jaar. Brandwonden en oogletsel kwamen zoals elk jaar weer het meest voor. Van alle slachtoffers op zowel de SEH-afdeling als de HAP had bijna 4 op de 10 (39%) een brandwond, en ruim een kwart (27%) oogletsel. Jongeren liepen relatief meer brandwonden op dan oudere slachtoffers, maar minder oogletsel. De helft van de vuurwerkletsels ontstond bij omstanders, die het vuurwerk niet zelf hadden afgestoken.

Veruit de meeste letsels werden veroorzaakt door legaal vuurwerk (81%). Siervuurwerk was verantwoordelijk voor 55 procent van de letsels.

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Inleiding VeiligheidNL heeft samen met de Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA), de Nederlandse Vereniging voor Traumachirurgie (NVT) en InEen (vereniging van organisaties voor eerstelijnszorg) onderzoek gedaan naar de SEH (Spoedeisende Hulp)-bezoeken en behandelingen op de huisartsenpost (HAP) als gevolg van vuurwerkongevallen die tijdens de jaarwisseling 2019-2020 hebben plaatsgevonden. In dit rapport staan de resultaten van dit onderzoek beschreven. De belangrijkste onderzoeksvragen waren: • Wat was de omvang van de problematiek rondom vuurwerkslachtoffers op SEHafdelingen en huisartsenposten tijdens de jaarwisseling 2019-2020? • Wat zijn de belangrijkste risicogroepen die op de SEH-afdelingen en huisartsenposten werden behandeld? • Wat waren de belangrijkste oorzaken van de ongevallen waarvoor slachtoffers op de SEH-afdelingen en huisartsenposten werden behandeld? • Wat is de aard en de ernst van de letsels die op de SEH-afdelingen huisartsenposten werden behandeld? • Wat zijn de recente ontwikkelingen? De totale omvang van de problematiek op zowel SEH als HAP wordt beschreven in hoofdstuk 2. De resultaten van de analyse van SEH-behandelingen als gevolg van vuurwerkongevallen volgen in hoofdstuk 3. Hoofdstuk 4 bevat de resultaten van analyse van vuurwerkongevallen waarvoor slachtoffers zijn behandeld op huisartsenposten.

Om ontwikkelingen in de tijd weer te geven worden de gegevens over SEH-behandelingen vergeleken met de gegevens van voorgaande jaarwisselingen. Tabellen die de jaarwisselingen van eerdere jaren tot en met de laatste jaarwisseling beslaan, staan in hoofdstuk 5. In hoofdstuk 6 worden achtergrond en methode van dit onderzoek beschreven.

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Omvang problematiek vuurwerkletsels

2.1

Vuurwerkletsels 2019-2020

Op 31 december 2019 en 1 januari 2020 zijn 385 personen op een Spoedeisende Hulpafdeling (SEH) van een ziekenhuis behandeld voor vuurwerkletsel. Hiervan waren 101 slachtoffers jonger dan 15 jaar. Deze informatie is afkomstig van alle Nederlandse SEH-afdelingen, die deze gegevens op verzoek van VeiligheidNL, in samenwerking met de Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA) en de Nederlandse Vereniging voor Traumachirurgie (NVT), verzameld hebben. Het totaal aan vuurwerkslachtoffers die tijdens de jaarwisseling een SEH-afdeling bezochten is vastgesteld op basis van een inventarisatie bij alle 84 SEH-afdelingen in Nederland. De verdere verdiepende analyses (percentages) zijn gebaseerd op uitgebreide letsel- en toedrachtsinformatie van 245 vuurwerkslachtoffers die dit jaar tijdens de jaarwisseling door de SEH-afdelingen van 64 ziekenhuizen zijn geregistreerd. Van 20 SEH-afdelingen zijn dus alleen geaggregeerde gegevens ontvangen. Naast de vuurwerkslachtoffers die op een SEH-afdeling behandeld werden, bezochten naar schatting 900 personen met vuurwerkletsel een huisartsenpost. In samenwerking met InEen, vereniging van organisaties voor eerstelijnszorg, zijn tijdens de afgelopen jaarwisseling door een groot deel van de huisartsenposten in Nederland vuurwerkslachtoffers geregistreerd.

Huisartsenposten (HAP) leveren ook acute zorg, en ook daar worden dus vuurwerkslachtoffers gezien. In het algemeen worden op een HAP minder ernstige letsels behandeld dan op een SEH-afdeling. Het totaal aan vuurwerkslachtoffers op de huisartsenpost tijdens de jaarwisseling is vastgesteld op basis van een inventarisatie bij 81 (van de in totaal 118) huisartsenposten, die gezamenlijk een verzorgingsgebied van ruwweg 12,4 miljoen inwoners representeren, en in totaal 660 vuurwerkslachtoffers hebben behandeld. De verdere verdiepende analyses (percentages) zijn gebaseerd op uitgebreidere letselen toedrachtsinformatie van 220 vuurwerkslachtoffers die dit jaar tijdens de jaarwisseling door 34 huisartsenposten zijn geregistreerd. Van 47 huisartsenposten zijn dus alleen geaggregeerde gegevens ontvangen. Het totaal aantal vuurwerkletsel dat tijdens de jaarwisseling 2019-2020 is gezien op een SEH-afdeling of een huisartsenpost bedraagt daarmee bijna 1.300. Patiënten die door een HAP zijn doorverwezen naar een SEH-afdeling zijn alleen in de SEHregistratie meegeteld.

2.2

Trend Het totaal aantal van 1.300 vuurwerkletsels betekent een stijging ten opzichte van de afgelopen twee jaarwisselingen (figuur 2.1). Het aantal SEH-bezoeken bedroeg een tiental minder dan vorig jaar. De 900 HAP-behandelingen betekent een stijging van 100 t.o.v. vorig jaar en 200 meer dan twee jaar geleden. De licht dalende SEH-trend past in het beeld van de laatste jaren, maar van een sterke dalende trend zoals in de jaren 2012 - 2016 is geen sprake meer. Er is daarentegen dus de laatste jaren een stijging te zien van behandelingen op de huisartsenpost (waar sinds drie jaar registratie van vuurwerkletsel plaatsvindt). Een gedeeltelijke verschuiving van vooral relatief lichtere vuurwerkletsels van de SEH-

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

afdeling naar de HAP is daarbij waarschijnlijk, aangezien een soortgelijke verschuiving ook bij andere dan vuurwerkletsels is geconstateerd1. Figuur 2.1

Totaal vuurwerkongevallen 31-12 en 1-1, naar jaarwisseling* HAP

SEH

1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0 2017 - 2018

2018 - 2019

2019-2020

Bron: Registratie vuurwerkongevallen 2019-2020, VeiligheidNL *Trend is niet gecorrigeerd voor veranderingen in bevolkingssamenstelling of verkoopcijfers van vuurwerk

Figuur 2.2

Vuurwerkongevallen SEH en HAP, 2010/2011 – 2019/2020*

1.000 SEH-afdeling

900

Huisartsenpost

800 700 600 500 400 300 200 100 0 2010/2011

2012/2013

2014/2015

20016/2017

2018/2019

Bron: Registratie vuurwerkongevallen 2010-2020, VeiligheidNL *Trend is niet gecorrigeerd voor veranderingen in bevolkingssamenstelling of verkoopcijfers van vuurwerk

2.3

Letsels Brandwonden en oogletsel kwamen zoals elk jaar weer het meest voor. Van alle slachtoffers op zowel de SEH-afdeling als de HAP had bijna 4 op de 10 (39%) een brandwond, en 27 procent oogletsel. Van het totaal aantal slachtoffers onder de 15 jaar had 53 procent één of meerdere brandwonden, en 18 procent oogletsel. Bij de patiënten van 15 jaar of ouder was dit 32, respectievelijk 31 procent. Naast oogletsels had nog één op de vijf slachtoffers letsel aan het hoofd. Ook handen vingerletsels (24%) kwamen veel voor, veelal brandwonden, maar ook fracturen, open wonden en oppervlakkig letsel. De helft van de vuurwerkletsels ontstond bij omstanders, die het vuurwerk niet zelf hadden afgestoken. Veruit de meeste letsels werden veroorzaakt door legaal vuurwerk (81%). Siervuurwerk was verantwoordelijk voor 55 procent van de letsels. 1

Rapport 841

Stam C, Blatter B. (2019) Letsels 2018. Kerncijfers LIS, Amsterdam: VeiligheidNL

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Behandelingen op de Spoedeisende Hulpafdeling

3.1

Vuurwerkslachtoffers

Meer dan de helft van de verwondingen werden opgelopen in de nieuwjaarsnacht (1 januari 0:00 – 5:59 u.; 53%), maar ook op oudejaarsdag in de middag (12:00 – 17:59 u.; 14%) en avond (18:00 – 23:59 u.; 21%) werd al veel vuurwerkletsel opgelopen. Vijftien procent raakte gewond op 31 december tussen 0:00 uur en 18:00 uur, wanneer wettelijk nog geen vuurwerk mag worden afgestoken. De eerste jaren na beperking van de afsteektijden, daalde dit aandeel. De laatste twee jaar stijgt dit aandeel weer licht (figuur 3.1). In totaal bezocht bijna een derde deel van de vuurwerkslachtoffers de SEH-afdeling voor of na de toegestane afsteektijden. Het overgrote deel van de slachtoffers bestond uit jongens of mannen (85%). Van hen was de helft (49%) jonger dan 20 jaar. Eén op de tien was jonger dan 10 jaar. Van de vrouwelijke SEH-bezoekers was 43 procent jonger dan 20 jaar, maar wel bijna een kwart (24%) onder de tien jaar. In totaal was 48 procent van de SEH-bezoekers met vuurwerkletsel jonger dan 20 jaar, vergelijkbaar met eerdere jaren. Minder dan één op de tien SEH-bezoekers droeg een (veiligheids)bril ten tijde van het ongeval. Figuur 3.1

SEH-behandelingen als gevolg van vuurwerkongevallen op 31 december en 1 januari, trend 2010/2011-2019/2020 800 na 18:00 31 dec

vóór 18:00 31 dec

700 600 500 400 300 200 100 0

Bron: Letsel Informatie Systeem 2010-2020, VeiligheidNL; Registratie vuurwerkongevallen 2013-2020, VeiligheidNL en NOS

3.2

Type vuurwerk Van de letsels waarbij bekend was of er legaal dan wel illegaal vuurwerk bij betrokken was, was 20 procent door illegaal vuurwerk ontstaan (inclusief de inmiddels verboden babypijltjes en Romeinse kaarsen, en zelf geknutselde vuurwerkvarianten). Dat is iets minder dan tijdens de vorige jaarwisseling (27%). De meeste SEH-bezoekers die gewond raakten door illegaal vuurwerk vielen in de leeftijdscategorie 10-29 jaar, vooral 15-19 jaar (tabel 3.1).

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Tabel 3.1

Vuurwerkletsels legaal/illegaal vuurwerk, naar leeftijd legaal (n=181)

illegaal (n=43)

0-9 jaar

17%

10-14 jaar

14%

24%

15-19 jaar

17%

28%

20-29 jaar

27%

24%

30-39 jaar

10%

11%

40-49 jaar

50-59 jaar

60 +

Totaal

100%

Ongevallen met siervuurwerk (49% van de gevallen waarin dit bekend was) en met knalvuurwerk (51%) waren ongeveer gelijk verdeeld. In de leeftijdsgroep 10-19 jaar was het aandeel knalvuurwerk opvallend groot (74%). In de groep 0-9 jaar en de slachtoffers ouder dan 30 jaar waren slachtoffers door siervuurwerk verreweg in de meerderheid. Als we kijken naar alleen legaal vuurwerk is de verdeling iets anders en is 61 procent van de letsels veroorzaakt door siervuurwerk. Ruim de helft van de letsels werd veroorzaakt door cakeboxen (11%), Single Shots (10%), vuurpijlen (10%), sierpotten/fonteinen (9%), carbidschieten (9%) en grondbloemen (6%). Daarna volgden illegale mortierbommen (6%) en nitraten (5%). Het aandeel omstanders onder de slachtoffers was niet opvallend groot, met 38 procent (van de gevallen waarin de afsteker/omstander bekend was) zelfs iets lager dan de laatste jaren. Het aandeel omstanders onder de slachtoffers was het grootst bij 0-9 jarigen (67%) en het veruit kleinst bij 10-19 jarigen (25%). Van de mannelijke slachtoffers stak 70 procent het vuurwerk zelf af, terwijl dit bij de vrouwen slechts 17 procent was. Een tiental vuurwerkletsels (2%) werd veroorzaakt door vuurwerk dat op straat gevonden was, vergelijkbaar met vorig jaar. Ongevallen door gevonden vuurwerk vinden meestal plaats in de ochtend of middag van 1 januari.

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Tabel 3.2

SEH-behandelingen na een vuurwerkongeval op 31 december of 1 januari, naar kenmerken van vuurwerk in percentages van totaal bekende cases 2017-2018 %

2018-2019 %

2019-2020 %

Vuurwerk zelf afgestoken1

Vuurwerk door een ander afgestoken

Knalvuurwerk (bijv. rotje)2

Siervuurwerk (bijv. vuurpijl)

Illegaal vuurwerk3

Legaal vuurwerk 78 Bron: Registratie vuurwerkongevallen 2017-2020, VeiligheidNL 1 2017-2018 6% onbekend; 2018-2019 13% onbekend; 2019-2020 9% onbekend 2 2017-2018 15% onbekend; 2018-2019 16% onbekend; 2019-2020 8% onbekend 3 2017-2018 16% onbekend; 2018-2019 12% onbekend; 2019-2020 7% onbekend

3.3

Letsel Brandwonden (31%) en oogletsel (30%) door vuurwerk kwamen zoals ieder jaar weer het meest op de SEH-afdeling (tabel 5.8). Deze letsels variëren van licht letsel (kruit in de ogen, eerstegraads brandwonden aan de vingers) tot zeer ernstig letsel als blijvend oogletsel en derdegraads brandwonden in het gelaat. Bij kinderen onder de 15 jaar kwamen brandwonden relatief veel voor (48% van de letsels bij kinderen) en oogletsel (21%) relatief minder dan bij oudere slachtoffers. In drie procent van de gevallen was sprake van een amputatie, meestal van een of meerdere vingers, maar ook enkele amputaties van delen van ledematen. Zeven procent van de slachtoffers had een fractuur en zes procent een open wond. Van 19 procent van de SEH-bezoekers was het type letsel niet geregistreerd. Naast de oogletsels had nog één op de vijf slachtoffers letsel aan andere delen van het hoofd (figuur 3.2; tabel 5.9), veelal brandwonden. Een op de vier had letsel aan de hand of vingers, ook veel brandwonden, maar met name bij de vingers ook amputaties, fracturen en open wonden. Een tiental personen had (ook) gehoorschade. Van een kwart van de ongevallen ontbrak de informatie om de ernst van het letsel vast te stellen.

Van de overige letsels werd 16 procent door een traumachirurg als licht bestempeld, 74 procent als gemiddeld ernstig en 10 procent als ernstig letsel, waarbij meestal operatief ingrijpen noodzakelijk was en blijvend letsel of functieverlies optrad. SEH-bezoekers met letsel door illegaal vuurwerk hadden voornamelijk brandwonden (37%), maar ook oppervlakkige letsels (13%), oogletsels (12%), fracturen (12%), open wonden (8%) en enkele amputaties kwamen voor. Ruim één op de tien slachtoffers (11%) werd opgenomen in het ziekenhuis, vergelijkbaar met het jaar daarvoor (13%). Naast de opnames werd 6 procent van de SEH-bezoekers doorverwezen naar een ander ziekenhuis/brandwondencentrum. Tijdens de jaarwisseling 2019-2020 vielen twee doden door vuurwerk. In Arnhem kwamen twee personen om het leven door een brand die door vuurwerk was ontstaan. Sinds de jaarwisseling 2003-2004 overleden in totaal vijftien personen als gevolg van vuurwerk.

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Figuur 3.2

SEH-behandelingen als gevolg van vuurwerkongevallen, naar type letsel en locatie letsel Oog

Brandwond Oogletsel

19% 31% 3% 7%

30%

Arm

9% Hand

Oppervlakkig letsel

30%

Open wond Fractuur

Hoofd (anders dan oog) Romp

16%

Vingers

15%

Amputatie

21%

Been/voet Overig/onbekend

Overig/onbekend

Bron: Registratie vuurwerkongevallen 2019-2020, VeiligheidNL

3.4

Kosten vuurwerkongevallen Tijdens de laatste vijf jaarwisselingen hebben op 31 december en 1 januari jaarlijks gemiddeld 400 slachtoffers een SEH-afdeling bezocht vanwege een ongeval waarbij vuurwerk betrokken was. De gemiddelde directe medische kosten vanwege vuurwerkongevallen waardoor het slachtoffer op een SEH-afdeling is behandeld of in het ziekenhuis is opgenomen bedragen € 2.400. De totale jaarlijkse medische kosten komen op € 1,4 miljoen (tabel 3.3). Van de 400 SEH-behandelingen vonden er 300 plaats bij personen van 15 tot en met 64 jaar. Naar schatting verzuimden hierdoor 300 mensen hun werk. De gemiddelde verzuimkosten (per verzuim) vanwege vuurwerkongevallen waarvan het slachtoffer op een SEH-afdeling is behandeld of in het ziekenhuis is opgenomen zijn € 8.800. De totale jaarlijkse verzuimkosten van de slachtoffers komen op € 1,8 miljoen (tabel 3.3). De totale kosten (medisch + verzuim) van slachtoffers van een vuurwerkongeval tijdens de jaarwisseling waarvoor het slachtoffer een SEH-behandeling heeft gehad of in het ziekenhuis is opgenomen zijn jaarlijks € 3,2 miljoen (2014-2018).

Tabel 3.3 Kosten van vuurwerkongevallen Aantal SEHbehandelingen 2014-2018

3.5

Verzuimkosten

Medische kosten gemiddeld

totaal

gemiddeld

totaal

Medisch + verzuim

400 2.400 1,4 miljoen 8.800 1,8 miljoen 3,2 miljoen Bron: Letsel Informatie Systeem 2014-2018, VeiligheidNL, Letsellastmodel 2018, VeiligheidNL i.s.m. Erasmus Medisch Centrum Rotterdam

Regionale informatie SEH-behandeling vuurwerkletsel In tabel 3.4 staat het aantal vuurwerkslachtoffers per veiligheidsregio weergegeven, zowel het totaal aantal vuurwerkslachtoffers als het aantal slachtoffers onder de 15 jaar. Deze informatie is afkomstig uit de gegevens die VeiligheidNL heeft verzameld bij alle SEH-afdelingen.

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Tabel 3.4 Veiligheidsregio 20152016

Vuurwerkslachtoffers naar regio en jaarwisseling Slachtoffers <15 jaar 2016201720182017 2018 2019

Amsterdam-Amstelland 9 4 16 Brabant-Noord 8 2 7 Brabant-Zuidoost 8 6 6 Drenthe 1 1 1 Flevoland 0 0 0 Fryslân 7 6 7 Gelderland Midden 7 0 8 Gelderland-Zuid 5 1 2 Gooi en Vechtstreek 0 0 6 Groningen 0 11 5 Haaglanden 21 17 14 Hollands Midden 3 4 1 IJsselland 9 4 4 Kennemerland 8 3 3 Limburg-Noord 0 0 0 Midden-en West-Brabant 10 3 9 Noord- en Oost-Gelderland 6 4 0 Noord-Holland-Noord 5 3 3 Rotterdam-Rijnmond 14 11 11 Twente 10 2 8 Utrecht 7 9 5 Zaanstreek-Waterland 1 3 0 Zeeland 3 1 0 Zuid-Holland-Zuid 2 1 2 Zuid-Limburg 0 3 1 Totaal 144 99 119 Bron: Registratie vuurwerkongevallen 2019-2020, VeiligheidNL

3.6

12 6 2 3 1 2 2 1 3 0 14 8 4 1 2 3 2 4 13 3 9 0 0 1 1 97

20192020

20152016

12 5 4 3 0 3 9 4 1 2 14 7 2 3 3 3 2 1 8 5 6 2 0 1 1 101

26 26 12 12 6 17 18 12 5 27 37 17 23 35 5 38 13 14 44 42 35 5 4 5 2 480

Totaal slachtoffers 2016201720182017 2018 2019 43 4 8 10 5 22 8 8 10 31 72 21 14 20 5 17 16 14 54 28 39 5 6 5 8 473

45 31 16 2 9 12 16 8 7 27 39 25 22 11 3 27 17 13 40 18 19 4 6 6 11 434

39 21 9 7 3 11 10 11 10 25 36 25 14 15 6 14 18 21 40 14 22 5 4 9 7 396

20192020 46 14 12 14 5 7 21 10 7 8 50 21 10 12 10 12 8 9 39 24 28 5 5 3 5 385

Alcoholvergiftigingen Op 31 december en 1 januari belandden 242 personen op de SEH-afdeling met een alcoholvergiftiging. Dat is iets minder dan tijdens de vorige jaarwisseling, toen 258 alcoholvergiftigingen werden geregistreerd, maar dit jaar ontbreken de gegevens van twee ziekenhuizen. Ten minste 50 van de personen met een alcoholvergiftiging waren jonger dan 18 jaar. Vorig jaar belandden 38 minderjarigen met een alcoholvergiftiging op een SEH-afdeling.

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Behandelingen op de huisartsenpost

4.1

Vuurwerkslachtoffers op de HAP

Ook van de vuurwerkslachtoffers die de huisartsenpost bezochten was de helft jonger dan 20 jaar, en bijna 1 op de 5 was jonger dan 10 jaar. De meerderheid was een jongen of man, maar dit aandeel was iets kleiner dan op de SEH-afdeling.

4.2

Type vuurwerk Eén op de zes letsels die op een huisartsenpost werden behandeld was veroorzaakt door illegaal vuurwerk. Dit is minder dan op de SEH-afdeling, omdat illegaal vuurwerk in de regel relatief ernstig letsel veroorzaakt. Bijna twee derde deel van de letsels kwam door siervuurwerk, iets meer dan op de SEH-afdeling. De meeste letsels werden veroorzaakt door vuurpijlen (11%), cakeboxen (10%) en sierpotten/fonteinen (10%). Huisartsen behandelden, vergeleken met de SEHafdelingen, relatief veel letsels door sterretjes (4%). Een opvallend groot deel, vergeleken met de SEH-cijfers, van de letsels kwam voor bij omstanders, bijna twee derde deel (65%). Alleen bij 10-14 jarigen had de meerderheid het vuurwerk zelf afgestoken. Bij knalvuurwerk betrof het in ruim de helft van de gevallen de leeftijdsgroep 10-19 jaar (20% bij siervuurwerk).

4.3

Letsel Bijna de helft van de HAP-bezoekers verscheen met brandwonden (48%), wellicht wat minder ernstig letsel dan de brandwonden op de SEH: 23 procent had oogletsel (figuur 4.1). Fracturen en amputaties werden op de HAP niet behandeld. Naast oogletsel hadden patiënten ook veel ander letsel aan het hoofd of oor (28%) en letsels aan hand of vingers (24%) en benen (11%), vaak brandwonden. Zeven procent van de HAP-bezoekers had (ook) gehoorschade. Figuur 4.1

HAP-behandelingen als gevolg van vuurwerkongevallen, naar type letsel Oog Brandwond

10%

10% 48%

10%

Open wond

Arm

12%

Oppervlakkig letsel

Hand Vingers

12%

23%

28% 5%

Overig/onbekend

Bron: Registratie vuurwerkongevallen 2019-2020, VeiligheidNL

Rapport 841

23%

12%

Oogletsel

Hoofd (anders dan oog) Romp

Been/voet Overig/onbekend

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Tabellen SEH-registratie vuurwerkongevallen Tabel 5.1

Aantal SEH-behandelingen, percentage ziekenhuisopnamen en dodelijke ongevallen ten gevolge van ongevallen met vuurwerk, naar jaarwisseling

Jaarwisseling

Aantal SEH-

Percentage

Dodelijke

behandelingen

ziekenhuisopnamen

vuurwerkongevallen

Schatting op basis

Telling

Schatting op basis

Krantenknipsel-

van LIS-registratie

Registratie LIS-NOS

van SEH-registratie

registratie*

31-12 t/m 01-01

2004-2005

560

2005-2006

590

2006-2007

940

2007-2008

1.000

2008-2009

740

2009-2010

720

2010-2011

690

2011-2012

680

2012-2013

750

2013-2014

700

2014-2015

574

2015-2016

482

2016-2017

473

2017-2018

434

2018-2019

396

2019-2020 385 11 Bron: Letsel Informatie Systeem 2004-2013, VeiligheidNL; Registratie vuurwerkongevallen 2013-2020, VeiligheidNL; Krantenknipselregistratie 2003-2020, VeiligheidNL * Rapportage van dodelijke ongevallen uit de Krantenknipselregistratie is niet beperkt tot 31-12 en 1-1

Tabel 5.2 Datum

Percentage SEH-behandelingen ten gevolge van ongevallen met vuurwerk op 31 december en 1 januari, naar datum binnenkomst en jaarwisseling 10-11

11-12

12-13

13-14

14-15*

15-16

16-17

17-18

18-19

binnenkomst

31/12

01/01

n-getal

110

289

303

245

Totaal % 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Bron: Letsel Informatie Systeem 2010-2017, VeiligheidNL; Registratie vuurwerkongevallen 2017-2020, VeiligheidNL * Wettelijke afsteektijden vuurwerk op 31-12 opgeschoven van 10:00 u. naar 18:00 u.

Rapport 841

19-20

100

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Tabel 5.3 Leeftijdscategorie

SEH-behandelingen ten gevolge van ongevallen met vuurwerk op 31 december en 1 januari, naar leeftijdscategorie en jaarwisseling 10-11

11-12

12-13

13-14

14-15

15-16

16-17

17-18

18-19

19-20

0-9 jaar

10-19 jaar

10-14 jaar

15-19 jaar

20-29 jaar

30-39 jaar

40-49 jaar

50-59 jaar

60 jaar en ouder

Onbekend

Totaal %

100

Bron: Letsel Informatie Systeem 2010-2017, VeiligheidNL; Registratie vuurwerkongevallen 2017-2020, VeiligheidNL

Tabel 5.4

SEH-behandelingen ten gevolge van ongevallen met vuurwerk op 31 december en 1 januari, naar geslacht en jaarwisseling

Geslacht

10-11

11-12

12-13

13-14

14-15

15-16

16-17

17-18

18-19

Man

Vrouw

Totaal % 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Bron: Letsel Informatie Systeem 2010-2017, VeiligheidNL; Registratie vuurwerkongevallen 2017-2020, VeiligheidNL

100

Onbekend

Tabel 5.5

SEH-behandelingen ten gevolge van ongevallen met vuurwerk op 31 december en 1 januari, naar zelf afgestoken of omstander en jaarwisseling 10-11

Rapport 841

19-20

11-12

12-13

13-14

14-15

15-16

16-17

17-18

18-19

19-20

Zelf afgestoken

Omstander

Onbekend

Totaal % 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Bron: Letsel Informatie Systeem 2010-2017, VeiligheidNL; Registratie vuurwerkongevallen 2017-2020, VeiligheidNL

100

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Tabel 5.6

SEH-behandelingen ten gevolge van ongevallen met vuurwerk op 31 december en 1 januari, naar legaal/illegaal vuurwerk en jaarwisseling 10-11 11-12 12-13 13-14 14-15 15-16 16-17 17-18 18-19 19-20 %

Illegaal vuurwerk

(waarschijnlijk) Legaal vuurwerk

Herkomst vuurwerk onbekend

Totaal 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Bron: Letsel Informatie Systeem 2010-2017, VeiligheidNL; Registratie vuurwerkongevallen 2017-2020, VeiligheidNL 1 14-15: van de gevallen waarin dit bekend was 39% illegaal vuurwerk; 15-16: van de gevallen waarin dit bekend was 25% illegaal vuurwerk; 16-17 van de gevallen waarin dit bekend was 25% illegaal vuurwerk; 17-18 van de gevallen waarin dit bekend was 22% illegaal vuurwerk; 18-19: van de gevallen waarin dit bekend was 27% illegaal vuurwerk; 19-20 van de gevallen waarin dit bekend was 20% illegaal vuurwerk

Tabel 5.7

SEH-behandelingen ten gevolge van ongevallen met vuurwerk op 31 december en 1 januari, naar knalvuurwerk of siervuurwerk en jaarwisseling 10-11

11-12

12-13

13-14

14-15

15-16

16-17

17-18

18-19

Knalvuurwerk

Siervuurwerk

Onbekend

Totaal % 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Bron: Letsel Informatie Systeem 2010-2017, VeiligheidNL; Registratie vuurwerkongevallen 2017-2020, VeiligheidNL

100

Tabel 5.8

SEH-behandelingen ten gevolge van ongevallen met vuurwerk op 31 december en 1 januari, naar type letsel 13-14

14-15

15-16

16-17

17-18

18-19

19-20

Brandwonden

Open wond

Oppervlakkig letsel

Oogletsel

Overig/onbekend

100

Totaal % 100 100 100 100 100 Bron: Letsel Informatie Systeem 2013-2017, VeiligheidNL; Registratie vuurwerkongevallen 2017-2020, VeiligheidNL

Rapport 841

19-20

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Tabel 5.9

SEH-behandelingen ten gevolge van ongevallen met vuurwerk, naar getroffen lichaamsdeel en jaarwisseling

Getroffen

10-11

11-12

12-13

13-14

14-15

15-16

16-17

17-18

18-19

19-20

lichaamsdeel

Hoofd

Oog

Aangezicht

Oor

Hoofd overig

Arm

Hand

Vingers

Arm overig

Been

Overig

Totaal % 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Bron: Letsel Informatie Systeem 2010-2017, VeiligheidNL; Registratie vuurwerkongevallen 2017-2020, VeiligheidNL *Letsel aan aangezicht is vanaf 2015-2016 niet meer apart geregistreerd, aangezicht is als ‘hoofd, overig’ gecodeerd.

Tabel 5.10

SEH-behandelingen ten gevolge van ongevallen met vuurwerk op 31 december en 1 januari, naar (vervolg)behandeling en jaarwisseling

(Vervolg)behandeling

10-11 11-12 12-13 13-14 14-15 15-16 16-17 17-18 18-19 19-20 %

Behandeld en ontslagen

Behandeld en controle huisarts

Behandeld en controle SEH/polikliniek

Ziekenhuisopname

25 4 44 13

23 4 43 11

Overplaatsing ander ziekenhuis Doorverwezen naar de oogarts

Rapport 841

Overig

Onbekend

13*

Totaal % 100 100 100 100 100 ** ** ** Bron: Letsel Informatie Systeem 2010-2017, VeiligheidNL; Registratie vuurwerkongevallen 2017-2020, VeiligheidNL * Vanaf 2015-2016 zijn voor doorverwijzing overig en onbekend samen genomen ** Percentages tellen niet op tot 100 procent, patiënt kan naar oogarts en andere behandelaar zijn doorverwezen

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Verantwoording

6.1

Inleiding

Registratie van vuurwerkletsels op de SEH-afdeling en de huisartsenpost gebeurt in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Monitoring van vuurwerkletsels draagt bij aan een onderbouwde visie op de problematiek en toekomstig beleid. Deze rapportage is gebaseerd op toedrachts- en diagnose-informatie zoals die is aangeleverd door artsen en medisch personeel op SEH-afdelingen en huisartsenposten, op basis van informatie die verstrekt is door de slachtoffers.

6.2

SEH-behandelingen Voor het analyseren van de vuurwerkongevallen rond de jaarwisseling waarvoor slachtoffers zijn behandeld op de SEH-afdeling is gebruik gemaakt van informatie die verzameld is door VeiligheidNL in samenwerking met de Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA) en de Nederlandse Vereniging voor Traumachirurgie (NVT) op SEH-afdelingen van Nederlandse ziekenhuizen. Dit jaar hebben 64 SEH-afdelingen uitgebreide - anonieme - gegevens over de toedracht van het ongeval, diagnose- en ontslaggegevens en informatie over het soort vuurwerk geregistreerd. Naast (anonieme) persoonsgegevens en gegevens over het opgelopen letsel en de behandeling, is naar de volgende kenmerken van de ongevallen gevraagd: • Werd het letsel veroorzaakt door illegaal vuurwerk? • Werd het letsel veroorzaakt door knalvuurwerk of door siervuurwerk? • Werd het letsel veroorzaakt door vuurwerk van een ander of was het vuurwerk door het slachtoffer afgestoken? • Droeg het slachtoffer een vuurwerkbril? • Wat was het specifieke soort vuurwerk dat betrokken was bij het ongeval? De overige 20 SEH-afdelingen hebben op verzoek van VeiligheidNL het totaal aan vuurwerkletsels op 31 december en 1 januari op de SEH-afdeling vastgesteld en gemeld.

Het totaal aan vuurwerkslachtoffers in deze rapportage is het resultaat van de registratie van het aantal slachtoffers op alle SEH-afdelingen in het land. De verdiepende analyses (percentages) zijn uitgevoerd op gegevens van 245 vuurwerkslachtoffers van de 64 SEH-afdelingen (zie tabel 6.1) die uitgebreidere informatie aanleverden.

6.2.1

Van steekproef naar nationale schatting/telling Tot en met de jaarwisseling 2012-2013 werd de nationale schatting gebaseerd op de gegevens uit de LIS-ziekenhuizen, op dezelfde wijze als de gangbare nationale schattingen van SEH-behandelingen in het Letsel Informatie Systeem (LIS) van VeiligheidNL. Het landelijk aantal SEH-behandelingen voor vuurwerkletsels tijdens de jaarwisseling 2013-2014 werd al grotendeels vastgesteld op basis van de gegevens die de NOS en VeiligheidNL opvroegen bij alle SEH-afdelingen, minus één. Het aantal vuurwerkslachtoffers dat tijdens de jaarwisseling op de SEH-afdeling belandde is van de jaarwisseling 2014-2015 tot en met de jaarwisseling 2017-2018 gebaseerd op de gegevens die door VeiligheidNL en de NOS verzameld zijn bij alle SEH-afdelingen van Nederlandse ziekenhuizen. Vanaf de jaarwisseling 2018-2019 is de NOS gestopt met de dataverzameling en ligt de uitvraag en verwerking van

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

gegevens over vuurwerkslachtoffers die op de SEH-afdeling behandeld zijn volledig bij VeiligheidNL.

6.2.2

Uitbreiding LIS-registratie vuurwerkletsels Tot en met de jaarwisseling 2016-2017 werd de meer specifieke informatie over SEHbehandelingen als gevolg van vuurwerkongevallen gebaseerd op uitgebreide ongevalsgegevens die werden vastgelegd in de (+/- 13) ziekenhuizen die in die periode deelnamen aan het LIS van VeiligheidNL. Door de afname van het aantal vuurwerkslachtoffers in de laatste jaren naderde het aantal geregistreerde cases in de LIS-ziekenhuizen (n=33 tijdens de jaarwisseling 2016-2017) de kritische grens om betrouwbare analyses te kunnen doen. Om deze reden is voor het onderzoek naar vuurwerkletsel tijdens de jaarwisseling 2017-2018 aan alle SEH-afdelingen het verzoek gestuurd om de meer specifieke informatie over vuurwerkongevallen vast te leggen.

6.2.3

Classificatie letselernst Op basis van de diagnoseteksten zijn de letsels die behandeld zijn op de SEHafdeling door een traumachirurg ingedeeld naar licht, gemiddeld ernstig en ernstig letsel. Onder lichte letsels zijn letsels geclassificeerd die eenmalig zijn behandeld op de SEH, naar verwachting een kortdurende genezingsperiode nodig hebben en geen blijvende schade achterlaten (zoals bijvoorbeeld 1e graads brandwonden). Onder gemiddeld ernstige letsels verstaan we uitgebreide letsels, waarvoor langdurig herstel nodig is, vervolgcontroles nodig zijn, kleine operaties nodig zijn en er sprake is van blijvende schade zoals littekens of gering functieverlies (zoals bijvoorbeeld 2e graads brandwonden, cornea laceraties, hechtwonden, eenvoudige breuken). Onder ernstig letsel zijn letsels geclassificeerd die ernstige/uitgebreide schade aan bijvoorbeeld ogen of handen tot gevolg hebben, waar een grote operatie voor nodig is en er sprake is van ernstige blijvende functionele schade (zoals bijvoorbeeld amputaties, oogperforaties, ernstige breuken, neurologische schade).

6.3

Dodelijke slachtoffers In de Krantenknipselregistratie van VeiligheidNL is informatie gezocht naar dodelijke slachtoffers na een ongeval met vuurwerk. De krantenberichten zijn afkomstig uit de landelijke en regionale dagbladen. Dodelijke ongevallen door vuurwerk zijn in deze rapportage niet beperkt tot 31 december en 1 januari, maar betreffen een ruimere periode rond de jaarwisseling.

6.4

Kosten van vuurwerkongevallen VeiligheidNL heeft, in samenwerking met het Erasmus Medisch Centrum Rotterdam (Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg), een rekenmodel (Letsellastmodel) ontwikkeld dat onder meer bestaat uit een zorgmodel en een verzuimmodel. Met behulp van het zorgmodel kunnen de directe medische kosten per slachtoffer dat op een SEH-afdeling wordt behandeld of wordt opgenomen in een ziekenhuis geschat worden. Bij directe medische kosten kan bijvoorbeeld gedacht worden aan kosten van ambulance-spoedvervoer, spoedeisende hulp, overige poliklinische hulp, ziekenhuisverpleging (zowel initieel als heropnamen) en nazorg door de huisarts. Met behulp van het verzuimmodel kunnen de gemiddelde verzuimduur in werkdagen en de indirecte kosten ten gevolge van het verzuim per slachtoffer dat op een SEH-afdeling wordt behandeld of wordt opgenomen in een ziekenhuis geschat worden. De benodigde informatie om het Letsellastmodel te ontwikkelen is afkomstig uit het Letsel Informatie Systeem, standaard zorgregistraties zoals onder meer de Landelijke

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Basisregistratie Ziekenhuiszorg, een aanvullend enquêteonderzoek onder een steekproef van LIS-patiënten, en uit bronnen met kostprijsinformatie. Om tot een betrouwbare schatting van de medische en verzuimkosten door vuurwerkongevallen te komen betreffen de analyses in het Letsellastmodel jaarlijks gemiddelde kosten over de laatste vijf jaarwisselingen.

6.5

Behandelingen op de huisartsenpost Voor het analyseren van de vuurwerkongevallen rond de jaarwisseling waarvoor slachtoffers zijn behandeld op de huisartsenpost is gebruik gemaakt van informatie die verzameld is door VeiligheidNL in samenwerking met InEen, vereniging van organisaties voor eerstelijnszorg, op 81 huisartsenposten, zie tabel 6.2. In deze registratie is bijgehouden of slachtoffers voor of na het bezoek aan de huisartsenpost bij de SEH zijn geweest. Deze slachtoffers zijn al meegeteld in het totaal aantal SEHbehandelingen en geëxcludeerd in het aantal behandelingen op de huisartsenpost. Het aantal vuurwerkslachtoffers op de HAP tijdens de jaarwisseling 2019-2020 is bepaald op basis van gegevens uit een totaal verzorgingsgebied (+/- 12,4 miljoen inwoners) van deze 81 huisartsenposten dat ruim twee derde deel van de bevolking van Nederland in 2019 beslaat. Het totaal aantal patiënten dat in heel Nederland op een huisartsenpost behandeld is voor vuurwerkletsel (exclusief personen die daarvoor of daarna op een SEH-afdeling zijn geweest) is geschat op basis van het aantal geregistreerde patiënten op de HAP vermenigvuldigd met een ophoogfactor.

Deze ophoging is als volgt berekend: Aantal personen in de Nederlandse bevolking / Aantal personen in het verzorgingsgebied van de huisartsenposten die vuurwerkslachtoffers geregistreerd hebben Op basis van 660 geregistreerde behandelingen in 81 HAP is met de ophoogfactor het totaal aantal HAP-behandelingen wegens vuurwerkletsel geschat op 900. Dit jaar hebben 34 huisartsenposten uitgebreide - anonieme - gegevens over de toedracht van het ongeval, diagnose- en ontslaggegevens en informatie over het soort vuurwerk geregistreerd. Naast (anonieme) persoonsgegevens en gegevens over het opgelopen letsel en de behandeling, is naar de volgende kenmerken van de ongevallen gevraagd: • Werd het letsel veroorzaakt door illegaal vuurwerk? • Werd het letsel veroorzaakt door knalvuurwerk of door siervuurwerk? • Werd het letsel veroorzaakt door vuurwerk van een ander of was het vuurwerk door het slachtoffer afgestoken? • Droeg het slachtoffer een vuurwerkbril? • Wat was het specifieke soort vuurwerk dat betrokken was bij het ongeval? De verdiepende analyses (percentages) zijn uitgevoerd op gegevens van 220 vuurwerkslachtoffers van de 34 huisartsenposten (zie tabel 6.2) die uitgebreidere informatie aanleverden.

6.6

Deelnemende SEH-afdelingen en huisartsenposten Aan de registratie van vuurwerkongevallen hebben tijdens de jaarwisseling 2019-2020 onderstaande SEH-afdelingen en huisartsenposten deelgenomen. De schuingedrukte ziekenhuizen en huisartsenposten in tabel 6.1 en 6.2 hebben naast de telling van het aantal vuurwerkslachtoffers ook gedetailleerde informatie per case vastgelegd.

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Tabel 6.1

SEH-afdelingen*

Ziekenhuis Noordwestgroep Alkmaar Ziekenhuisgroep Twente Flevoziekenhuis Meander Medisch Centrum Ziekenhuis Amstelland Amsterdam UMC - locatie Vumc Amsterdam UMC - locatie AMC OLVG Oost en West BovenIJ ziekenhuis Gelre Apeldoorn Rijnstate Wilhelmina Ziekenhuis Assen Bravis ziekenhuis Maasziekenhuis Pantein Rode Kruis Ziekenhuis Tergooi Blaricum Amphia IJsselland Ziekenhuis RDGG HMC Westeinde HagaZiekenhuis Noord west ziekenhuis Deventer Ziekenhuis Van Weel Bethesda Ziekenhuis Slingelandziekenhuis Albert Schweitzer Ziekenhuis Nij Smellinghe Gelderse Vallei Catharina Ziekenhuis Antonius Ziekenhuis Emmeloord Treant - locatie Scheper Treant Zorggroep locatie Bethesda Treant Zorggroep locatie Refaja Medisch Spectrum Twente (MST) St. Anna Ziekenhuis ADRZ Rivas Beatrixziekenhuis Groene Hart Ziekenhuis UMCG Martini Ziekenhuis Spaarne Gasthuis Haarlem Noord Spaarne Gasthuis Haarlem Zuid Röpcke Zweers Ziekenhuis st Jansdal Tjongerschans Zuyderland MC Elkerliek ziekenhuis Tergooi, Hilversum Spaarne Gasthuis Dijklander Ziekenhuis Hoorn Medisch Centrum Leeuwarden LUMC Alrijne

Rapport 841

Plaats Alkmaar Almelo Almere Amersfoort Amstelveen Amsterdam Amsterdam Amsterdam Amsterdam Apeldoorn Arnhem Assen Bergen op Zoom Beugen Beverwijk Blaricum Breda Capelle aan den IJssel Delft Den Haag Den Haag Den Helder Deventer Dirksland Doetinchem Dordrecht Drachten Ede Eindhoven Emmeloord Emmen Emmen Emmen Enschede Geldrop Goes Gorinchem Gouda Groningen Groningen Haarlem Haarlem Hardenberg Harderwijk Heerenveen Heerlen Helmond Hilversum Hoofddorp Hoorn Leeuwarden Leiden Leiderdorp

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Maastricht UMC+ Isala Diaconessenhuis St. Antonius Ziekenhuis Radboudumc Canisius Wilhelmina Dijklander Ziekenhuis Laurentius Ziekenhuis Bravis ziekenhuis Fransiscus Gasthuis Maasstad Ziekenhuis Ikazia Het Oogziekenhuis Rotterdam Erasmus MC Jeroen Bosch Ziekenhuis OZG Franciscus Vlietland Zuyderland MC Antonius Ziekenhuis ZorgSaam Ziekenhuis Rivierenland ETZ (Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis) Bernhoven Diakonessenhuis St. Antonius Ziekenhuis UMC Utrecht Maxima Medisch Centrum VieCuri Sint Jans Gasthuis Streekziekenhuis Koningin Beatrix Zaans Medisch Centrum LangeLand Gelre Zutphen Isala ziekenhuis

Maastricht Meppel Nieuwegein Nijmegen Nijmegen Purmerend Roermond Roosendaal Rotterdam Rotterdam Rotterdam Rotterdam Rotterdam s Hertogenbosch Scheemda Schiedam Sittard/Geleen Sneek Terneuzen Tiel Tilburg Uden Utrecht Utrecht Utrecht Veldhoven Venlo Weert Winterswijk Zaandam Zoetermeer Zutphen Zwolle

*de schuingedrukte SEH-afdelingen hebben gedetailleerde informatie aangeleverd

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Tabel 6.2

Huisartsenposten*

Huisartsenpost Alkmaar Stichting Huisartsenpost Amstelland & Ziekenhuis Amstelland Huisartsenpost Amsterdam Zuidoost & Academisch Medisch Centrum Huisartsenpost Amsterdam Zuid & VU Huisartsenpost Amsterdam CentrumOost & OLVG Oost Huisartsenpost Amsterdam Noord & BovenIJ Ziekenhuis Huisartsenpost Amsterdam West & OLVG West Huisartsenspoedpost Assen (Centrale Huisartsendienst Drenthe) Huisartsenpost Emmen & Leveste Scheperziekenhuis Huisartsenpost Hoogeveen & Ziekenhuis Bethesda Hoogeveen Huisartsenpost Meppel & Zorgcombinatie Noorderborg Diaconessenhuis Meppel Huisartsenpost Bergen op Zoom & Bravis Ziekenhuis locatie Bergen op Zoom Huisartsenpost Roosendaal & Bravis Ziekenhuis locatie Roosendaal Huisartsenpost Etten-Leur Huisartsenpost Breda & Amphia Ziekenhuis Molengracht Huisartsenpost Boxmeer & Maasziekenhuis Pantein Huisartsenpost Blaricum & Tergooiziekenhuizen Gooi-Noord Huisartsenposten Schievliet Huisartsenpost Dokkum Huisartsenpost Drachten & Nij Smellinghe Huisartenorganisatie Regio Zutphen Huisartsenpost Zwolle (Medrie) Regionale Huisartsenpost Drechtsteden & Albert Schweitzer Ziekenhuis Dorwijk HAP De Gelderse Vallei & Ziekenhuis De Gelderse Vallei Ede Huisartsenpost De Bevelanden & Admiraal De Ruyter Ziekenhuis Goes Huisartsenpost Walcheren & Admiraal De Ruyter Ziekenhuis Vlissingen Huisartsenpost Schouwen-Duiveland HuisArtsenPost Midden-Holland & Groene Hart

Ziekenhuis Bleulandlocatie Huisartsenpost Hardenberg & Saxenburgh Groep Ziekenhuis RÃ¶pcke Zweers Medicamus Spoedpost & Ziekenhuis St. Jansdal Huisartsenpost Nieuwegein & St. Antonius Ziekenhuis Nieuwegein Huisartsenpost Maastricht en Heuvelland & Academisch Ziekenhuis Maastricht Huisartsenpost Westland Huisartsenpost Nijmegen Huisartsenpost Waterland & Waterlandziekenhuis Huisartsenpost Zaanstreek & Zaans Medisch Centrum Huisartsenpost SFG & Sint Franciscus Gasthuis (HAP Rijnmond) Huisartsenpost Zuid & Maasstad ziekenhuis (HAP Rijnmond) Huisartsenpost Ruwaard & Spijkenisse Medisch Centrum (HAP Rijnmond) Huisartsenpost IJsselland & IJsselland Ziekenhuis (HAP Rijnmond) HMC Westeinde (Hadoks) Haga Leyweg (Hadoks) Stichting huisartsenposten Midden Brabant Lage Witsiebaan, Tilburg Stichting huisartsenposten Midden Brabant Waalwijk Huisartsenpost Utrecht & Diakonessenhuis Utrecht Huisartsenpost Leidsche Rijn & St.

Antonius Ziekenhuis Utrecht HAP Venlo & Ziekenuis VieCuri Huisartsenpost Zeist & Diakonessenhuis Zeist Huisartsenpost Zoetermeer & 't Lange Land Ziekenhuis Huisartsenpost Groningen (Doktersdienst Groningen) Huisartsenspoedpost Delfzijl (Doktersdienst Groningen) Huisartsenspoedpost Leek (Doktersdienst Groningen) Huisartsenspoedpost Stadskanaal (Doktersdienst Groningen) Huisartsenspoedpost Scheemda (Doktersdienst Groningen) Huisartsenpost Den Helder (HKN Huisartsen) Huisartsenpost Schagen (HKN Huisartsen) Huisartsenpost Texel (HKN Huisartsen) Huisartsenpost Helmond (Huisartsenposten Oost-Brabant) Huisartsenpost Oss (Huisartsenposten Oost-Brabant) Spoedpost Uden & Ziekenhuis Bernhoven Uden Spoedpost Enschede (Spoedzorg Huisartsen Twente)

Rapport 841

Ongevallen met vuurwerk- Jaarwisseling 2019 - 2020

Spoedpost Hengelo (Spoedzorg Huisartsen Twente) Spoedpost Oldenzaal (Spoedzorg Huisartsen Twente) Spoedpost Zuid & Locatie Haarlem Zuid Spoedpost Noord & Locatie Haarlem Noord Nucleus Zorg Locatie Oostburg Nucleus Zorg Locatie Terneuzen Huisartsenpost Eemland - Barneveld Huisartsenpost Eemland - Amersfoort Huisartsenpost Oostelijk Zuid-Limburg Huisartsenpost West-Friesland CHPA & Ziekenhuisgroep Twente Almelo Spoedpost Roermond (Meditta) Spoedpost Weert (Meditta) Spoedpost Sittard Regionale Huisartsenpost Apeldoorn (HRA) Huisartsenpost Arnhem-Noord (Onze huisartsen) Huisartsenpost Arnhem-Zuid (Onze huisartsen) Huisartsenpost Zevenaar (Onze huisartsen) Huisartsenpost Duin- en Bollenstreek Huisartsenpost Oost Achterhoek *de schuingedrukte huisartsenposten hebben gedetailleerde informatie aangeleverd

Rapport 841

Over VeiligheidNL VeiligheidNL is een onafhankelijk expertisecentrum met de missie om ongevallen te voorkomen door veilig gedrag te stimuleren. We helpen mensen hun veiligheid te vergroten in en om het huis, maar ook op straat, op school en op het werk. We monitoren en signaleren ongevallen en letsel en onderzoeken welke vorm van preventie effectief is. Voor de monitoring is het Letsel Informatie Systeem (LIS) de basis, een registratiesysteem bij een representatieve steekproef van Spoedeisende Hulpafdelingen (SEH's) in Nederland, maar we rapporteren ook dodelijke ongevallen en ziekenhuisopnamen door letsels. We ontwikkelen effectieve gedragsinterventies die praktisch, oplossingsgericht en op maat zijn en voeren deze ook deels uit. Ten slotte delen wij onze kennis en kunde direct met onze doelgroepen of via professionals, samenwerkingspartners en ambassadeurs. We werken voor en met overheden, bedrijven, zorgverleners en particulieren.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Arnhem&id=d53c772f-6036-4c51-8674-91e9c4c63a56