Het vastgestelde Bomenplan d.d. 19-02-2020

ONDERWERP

Bomenplan Arnhem

De gemeente heeft een groot aantal bomen in beheer. Bomen in de openbare ruimte zijn individueel geregistreerd, met uitzondering van de bomen in bospercelen. Volgens het registratie-systeem heeft het aantal zich als volgt ontwikkeld:

•

•

Voer een eenvoudiger en eenduidiger kapvergunningstelsel in. Geef sneller duidelijkheid voor de aanvrager zonder terug te gaan naar het oude stelsel van voor 2014 (waarbij in 95% van de gevallen de vergunning werd verleend). Evalueer de compensatieregels en voer hierbij een beter controleerbare administratie in. In situaties waarin een kapvergunning wordt verleend, is compensatie nodig. Wellicht dat strengere (financiële) compensatieregels een preventieve werking hebben. Formuleer aanvullende maatregelen voor die buurten die volgens de luchtfoto’s minder groen zijn geworden. Daarbij ligt een koppeling met het bestrijden van hitteplekken voor de hand.

ONDERWERP

•

Bomenplan Arnhem

5. Aanbevelingen voor het Bomenbeleidsplan

PAGINA

Op basis van infrarood luchtfoto’s blijkt dat de meeste wijken in Arnhem groener worden, zowel als het gaat om aantal bomen als om kroonoppervlak. Er zijn echter ook gebieden waar dit niet voor geldt. Er zijn grote verschillen in de stad. In een kwart van de buurten is het kroonoppervlak sinds het dereguleren van de kapvergunning afgenomen.

35

•

PAGINA

36

Bijlage 2 Afwegingskader en Voorliggend afwegingskader beschrijft de beleidsregels en de afwegingscriteria bij voorgenomen kap van bomen. Daarnaast wordt aangegeven hoe de compensatie van de gekapte boom is geregeld.

Bescherming bomen en afwegingskader kap Arnhem beschermt haar bomen via bestemmingsplannen en de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV). Bomen worden daarnaast beschermd via de Wet Natuurbescherming (voorheen Boswet). In het kader van dit Bomenplan worden de regels met betrekking tot de APV gewijzigd. Het voorliggende afwegingskader gaat voor het overgrote deel over de nieuwe regels van de APV. Het afwegingskader kap bomen maakt onderdeel uit van het Bomenplan Arnhem 2020 en is mede gebaseerd op de evaluatie van de deregulering van de kapvergunning in 2014. In het nu voorliggende afwegingskader voor kap van bomen onderscheiden we vier veel voorkomende situaties: 1. (voorgenomen) kap van gemeentelijke bomen in verband met hinder, gevaar, normaal beheer en onderhoud e.d. 2. (voorgenomen) kap van particuliere bomen op percelen < kleiner dan 1000m² 3. (voorgenomen) kap van particuliere bomen op percelen ≥ groter of gelijk dan 1000m² 4. (voorgenomen) kap in verband met een ruimtelijk project5 Situaties die niet onder deze vier situaties vallen, vragen altijd om een nadere afweging. Per situatie schetsen we via een stroomschema de verschillende mogelijke stappen in het afwegingsproces.

Waardebepaling bomen De kern van het nieuwe afwegingskader bestaat uit het beoordelen van de waarde van de boom. Elke boom vertegenwoordigt een bepaalde waarde. De ene boom meer dan de andere. Voor gemeentelijke bomen gelden andere waardencriteria dan voor particuliere bomen.

Waardebepaling gemeentelijke bomen Aan de hand van diverse criteria (zoals kroon- of stamomvang, ecologische, landschappelijke en klimaatwaarde) wordt de waarde bepaald. Als een boom positief scoort op één of meerdere van deze (onderstaande) criteria is er sprake van een Buitengewone boom. Daarnaast kan een gemeentelijke boom ook een Toekomstboom6 zijn. Ook een Toekomstboom is een Buitengewone boom. Bij een gemeentelijke boom die als Buitengewoon is gewaardeerd volgt altijd een nadere afweging. Dat is maatwerk. Intrinsieke en cultuurhistorische waarde: Een boom is buitengewoon als deze opgenomen is als landelijk of gemeentelijk monument, benoemd kan worden als Toekomstboom of cultuurhistorisch waardevol is. Daarbij valt o.a. te denken aan bomen die herinneren aan gebeurtenissen, bomen die een bepaald punt markeren, schenkingsbomen of bomen die onderdeel zijn van een beschermd stadsgezicht. Biodiversiteit, ecologie en landschappelijke waarde: Een boom heeft een (extra) ecologische waarde als de boom als element onderdeel uitmaakt van het Gelders Natuurnetwerk of onderdeel van de Bomenhoofdstructuur Arnhem (het Groenblauwe netwerk op basis van de Groenvisie 2017). Ook kan een boom om andere redenen ecologisch van grote waarde zijn, bijvoorbeeld omdat er in de omgeving verder weinig bomen voorkomen.

Hittestress: Bomen die in gebieden staan die op de hitte attentiekaart van Arnhem rood of oranje gemarkeerd zijn, hebben een grote meerwaarde als het gaat om het bestrijden van hittestress.

5 Denk hierbij aan projecten als vervanging riool, verkeersmaatregelen, herinrichting van de openbare ruimte en bouwprojecten. 6 Een Toekomstboom is een gemeenteboom die op basis van zijn locatie en eigenschappen gekozen wordt om te behouden en te beschermen voor de toekomst.

ONDERWERP

Arnhems Afwegingskader kap bomen

Bomenplan Arnhem

stroomschema’s kapvergunning

Landelijk monument

-

Gemeentelijk monument

-

Toekomstboom (gemeentebomen)

-

Belangrijke rol in geschiedenis (gedenkboom) en /of onderdeel van beschermd stadsgezicht

-

Onderdeel van Gelders Natuurnetwerk

-

Onderdeel van Arnhemse Groenvisiekaart

-

Ecologisch waardevol omdat er binnen 25 meter uit de stam van de boom geen andere boom staat

-

Boom staat in een gebied dat volgens de hitte attentiekaart rood of oranje is

-

Boom heeft stamomtrek 100 cm op 1,30m gemeten

-

Kroondiameter groter dan 5 meter

Bij één of meer keer ‘ja’ is er sprake van een Buitengewone gemeentelijke boom.

ONDERWERP

-

Bomenplan Arnhem

Voldoet de boom aan één of meerdere waardencriteria?

PAGINA

Waarderingstabel gemeentelijke boom Ja / Nee

37

Fijnstof afvangen/CO2 reductie/vasthouden van regen- en grondwater: Deze factoren hebben invloed op de bijdrage van de boom aan gezondheid en het klimaat. De grootte van de kroondiameter en/of de stamomtrek van de boom is hierbij bepalend voor het bepalen van de waarde. Grote bomen zijn niet alleen belangrijk voor dit criterium, ze leveren ook een grote bijdrage aan de andere waarden.

PAGINA

38

Particuliere Waardevolle Bomenlijst

Bij een afweging rondom overlast/hinder wordt eerst gekeken naar de boomveiligheid en verkeersveiligheid. Is daar acuut gevaar, dan wordt de vergunningsprocedure gestopt en wordt er overgegaan tot noodkap. Is er (niet acuut) gevaar aanwezig dan wordt er overgegaan tot een nadere afweging. Bij geen gevaar wordt de overlast/hinder tabel verder doorlopen. In alle gevallen van hinder wordt onderzocht in hoeverre deze kan worden verholpen door een andere maatregel dan kappen. Als dit het geval is, wordt de betreffende hinder NIET meegewogen in de totaalbeoordeling.

ONDERWERP

Hinderbepaling

Bomenplan Arnhem

Een particuliere boom wordt gezien als Waardevolle boom als de boom voldoet aan de door de gemeenteraad vastgestelde criteria Waardevolle boom. Het Boom Kwaliteitsteam Arnhem heeft geadviseerd bij het opstellen van de criteria. Deze criteria worden nog voorgelegd aan de gemeenteraad in 2020. Particuliere bomen die voldoen aan deze criteria komen op de Particuliere Waardevolle Bomenlijst te staan.

39

PAGINA

Bomenplan Arnhem

ONDERWERP

Hindertabel Veiligheid Boomveiligheid (gevaar dat boom omvalt) -

Acuut gevaar Einde procedure: noodkap

-

Gevaar aanwezig (niet acuut) Veel hinder

Verkeersveiligheid (boom beperkt overzicht, staat te dicht op de weg i.r.t. de maximum snelheid) -

Acuut gevaar Einde procedure: noodkap

-

Gevaar aanwezig (niet acuut) Veel hinder

Buitenproportionele overlast -

Dermate grote overlast die niet oplosbaar is zonder de boom te kappen

Veel hinder

-

Er is sprake van een levensverwachting van minder dan 3 jaar

Veel hinder

I.r.t. de onderstaande hinderfactoren: Deze tellen niet als de hinder met reguliere beheermaatregelen (o.a. snoeien van de boom of aanpassen van de inrichting) geheel of grotendeels kan worden weggenomen) Hinder -

Ernstig zichtbare schade aan bouwwerken

-

Ernstige wortelopdruk Veel hinder

-

Minder dan 3 bezonningsuren per dag in de periode 21 januari – 22 november (gedurende 10 maanden) in midden vensterbank binnenkant raam.

Veel hinder

-

Beperking groeiruimte Buitengewone boom

Veel hinder

-

Beperkt bereikbaarheid/ruimte op trottoir (o.a. scootmobiel/ rolstoel)

Veel hinder

-

Allergieën door particuliere boom

Veel hinder

-

Allergieën door gemeente boom Weinig hinder

-

Belemmering openbare verlichting Weinig hinder

-

Schaduw op zonnepaneel door gemeenteboom

Weinig hinder

-

Schaduw op zonnepaneel door particuliere boom, aantoonbare vermindering van opbrengst van minder dan 25%

Weinig hinder

Schaduw op zonnepaneel door particuliere boom, aantoonbare vermindering van opbrengst van 25% of meer

Veel hinder

-

Veel hinder

-

Overhangende takken Weinig hinder

-

Bladval, vruchtval, plagen, luizen etc.

Weinig hinder

PAGINA

40

Hinderbepaling particuliere bomen

In geval van hinder en overlast van gemeentelijke bomen met een stamomtrek van meer dan 35 cm (op 1,30m) en van zogenaamde Toekomstbomen volgt een vergunningaanvraag. Afhankelijk van de waarde van de boom en de omvang van de hinder en overlast vindt er een nadere afweging plaats. Als een boom schade veroorzaakt aan de stoep, de weg of een gebouw herstellen we de schade of verbeteren we de standplaats. Als er sprake is van onvoldoende daglichttoetreding, kijken we of extra snoeien mogelijk is. Wanneer dit allemaal niet kan, dan kan de kapvergunning verleend worden en bekijken we of de boom verplant kan worden. Dit is maatwerk, waarbij omwonenden betrokken worden. Als een dergelijke boom gekapt wordt, zijn de compensatieregels van toepassing.

Bomen in projecten Als er ergens een school gebouwd gaat worden, een riool vervangen moet worden of een ander project moet worden gerealiseerd staan er vaak bomen in de buurt. Bomen waar we als gemeente zorgvuldig mee om willen gaan. We zetten daarom in op boombewust-ontwerpen waarin de afweging transparant en helder wordt weergegeven tijdens het hele proces. Dit geldt ook voor projecten vanuit de wijk. Daarom gaan wij werken met de Richtlijn Bomen Effect Analyse (BEA) om keuzes ten aanzien van mogelijke kap van bomen te kunnen maken. Een BEA wordt uitgevoerd om voorafgaand aan activiteiten in de buitenruimte de effecten te beschrijven op de aanwezige bomen. Ook wordt de (financiële) waarde van de bomen vooraf in beeld gebracht. In een rapportage wordt een voorstel gedaan voor het behouden, verplaatsen, kappen en aanplanten van bomen waarbij behoud van bomen het uitgangspunt is, naast andere uitgangspunten zoals toegankelijkheid en veiligheid. Als kap onvermijdelijk is, wordt onderbouwd waarom de bomen niet behouden kunnen blijven en hoe wordt gecompenseerd. Bewoners worden bij de keuze van het ontwerp betrokken. Bij projecten van enige omvang worden de varianten voorgelegd aan het Boom Kwaliteitsteam Arnhem.

Uitzonderingen In sommige gevallen is er sprake van een uitzondering en is het aanvragen van een kapvergunning niet noodzakelijk. Dit geldt: • bij werkzaamheden die vallen onder ‘normaal beheer en onderhoud’, waaronder dunning (veelal in de bossen en parken); • bij werkzaamheden ten behoeve van het realiseren van de beheervisies van de parken, zoals bijvoorbeeld de daarin beschreven zichtlijnen. In geval van acuut gevaar moet een boom direct worden geveld. De eventuele vergunning volgt achteraf.

ONDERWERP

Hinderbepaling gemeentelijke bomen

Bomenplan Arnhem

Als een particuliere boom op een perceel staat < kleiner dan 1000m² en niet op de Particuliere Waardevolle Bomenlijst staat, of niet beschermd wordt via het bestemmingsplan kan de boom ongeacht de hinderbepaling worden gekapt. Als een particuliere boom op de Particuliere Waardevolle Bomenlijst staat en/of beschermd is via het bestemmingsplan volgt in geval van hinder en overlast een vergunningaanvraag. Als een particuliere boom op een perceel staat ≥ groter of gelijk dan 1000m² en een stamomtrek heeft van ≥ groter of gelijk dan 80cm op 1,30m hoogte, of op de Particuliere Waardevolle Bomenlijst staat, volgt in geval van hinder en overlast een vergunningaanvraag. Afhankelijk van de omvang van de hinder en overlast, wordt de vergunning tot kap wel of niet verleend. Als een dergelijke boom op een particulier perceel staat ≥ groter of gelijk dan 400m2 is, indien een kapvergunning wordt verleend, compensatie aan de orde.

PAGINA

41

1. (voorgenomen) Kap van gemeentelijke bomen in verband met hinder, gevaar e.d.

1. (voorgenomen) Kap van gemeentelijke bomen in verband met hinder, gevaar e.d.

Nee APV procedure

Stamomtrek ≥35 cm op 1,30m Nee Vergunning vrij en geen compensatie

Ja

Ja

Sprake van uitzondering?1

Is het een Toekomstboom?2

Nee

Nee

Bepalen compensatie

Ja Vergunningentraject APV géén Buitengewone boom EN weinig hinder

Kapvergunning: bepalen waarde- en hinder

wel Buitengewone boom EN veel hinder wel Buitengewone boom EN weinig hinder géén Buitengewone boom EN veel hinder hinderpunten

1

Zie ad1 met uitzonderingen in APV

2

Zie ad2 met uitleg toekomstbomen

3

Zie ad4 voor compensatie

5

Nadere afweging Weigeren vergunning Verlenen vergunning & bepalen compensatie3

ONDERWERP

Start procedure Bestemmingsplan of Wet Natuurbescherming

Bomenplan Arnhem

Ja

Bestemmingsplan/Wet Natuurbescherming

PAGINA

42

2. (voorgenomen) kap van particuliere bomen op perceel < 1000m2

2. (voorgenomen) kap van particuliere bomen op perceel < 1000m² Start procedure Bestemmingsplan of Wet Natuurbescherming

Nee

Is er sprake van een uitzondering? zie ad1

Ja

Nee Komt voor op Waardevolle bomenlijst

Nee

Vergunningvrij & geen compensatie

Ja

Waardevolle boom

Bouwplan of ruimtelijk project

Hinder Hinder bepalen weinig hinder

veel hinder

Vergunning weigeren

Vergunning verlenen3

Vergunningstraject APV

Nadere afweging conform ruimtelijk project2 Vergunning verlenen3

Vergunning weigeren

Zie ad 3 voor afwegingsrapportage met alternatief plan. Integrale beoordeling in het kader van de Omgevingsvergunning voor bouwplan en kapaanvraag.

2

Zie ad 4 voor compensatie. Voor particuliere percelen groter dan 400m2 is compensatie aan de orde.

3

6

ONDERWERP

Ja

Bomenplan Arnhem

Bestemmingsplan/Wet Natuurbescherming

PAGINA

43

3. (voorgenomen) kap van particuliere bomen op perceel > 1000m2

3. (voorgenomen) kap van particuliere bomen op perceel ≥ 1000m² Start procedure Bestemmingsplan of Wet Natuurbescherming

Nee Is er sprake van een uitzondering? Zie ad1 Ja Nee Ja

Komt voor op Waardevolle bomenlijst

Vergunningvrij & geen compensatie

Nee Nee

Stamomtrek ≥80 cm op 1,30m Ja

Stamomtrek ≥ 80cm op 130 cm hoogte

Vergunningstraject APV

of Hinder Hinder bepalen

Bouwplan of ruimtelijk project

Waardevolle boom

weinig hinder

veel hinder

Vergunning weigeren

Vergunning verlenen3

Nadere afweging conform ruimtelijk project2 Vergunning verlenen3

Vergunning weigeren

Zie ad 3 voor afwegingsrapportage met alternatief plan. Integrale beoordeling in het kader van de Omgevingsvergunning voor bouwplan en kapaanvraag.

2

Zie ad 4 voor compensatie. Voor particuliere percelen groter dan 400m2 is compensatie aan de orde. 3

7

ONDERWERP

Ja

Bomenplan Arnhem

Bestemmingsplan/Wet Natuurbescherming

PAGINA

44

4. (voorgenomen) kap in verband met een ruimtelijk project7

1. (voorgenomen) kap in verband met een ruimtelijk project

Nee APV procedure

Stamomtrek ≥80 cm op 1,30m

Vergunningvrij Ja

Ja

Vergunningvrij

Nee

Nee

Is het een Toekomstboom?2

Sprake van uitzondering?1 Nee

Ja

Vergunningstraject APV

Bepalen waarde Ongeacht waarde boom Alternatief plan en afwegingsrapportage3

Vergunning verlenen & Compensatie4

Aanpassen plan: geen vergunning nodig

1

Zie ad1 met uitzonderingen in APV

2

Zie ad2 met uitleg toekomstboom

3

Zie ad3 voor afwegingsrapportage met alternatief plan

4

Zie ad4 voor compensatie

Vergunning weigeren

1 7 Denk hierbij aan projecten als vervanging riool, verkeersmaatregelen, herinrichting van de openbare ruimte en bouwprojecten.

ONDERWERP

Start procedure Bestemmingsplan of Wet Natuurbescherming

Bomenplan Arnhem

Ja

Bestemmingsplan/Wet Natuurbescherming

ONDERWERP

Afwegingsrapportage

Bij projecten wordt in een afwegingsrapportage een inventarisatie gemaakt van de bomen die op de locatie aanwezig zijn en wordt de waarde van deze bomen bepaald. Hierbij wordt naast de boomwaarde waar mogelijk ook de financiële waarde in kaart gebracht. Ook worden de consequenties van het behoud van de bomen voor de kwaliteit van het ruimtelijk plan en de meerkosten voor de aanpassing van het ruimtelijk plan (in verband met het behoud van de bomen) meegenomen. Deze worden afgewogen en daaruit volgt een alternatief plan. Op basis hiervan wordt een voorstel gedaan voor het behouden, verplaatsen, kappen en aanplanten van bomen waarbij behoud van bomen het uitgangspunt is. Als sprake is van kap wordt onderbouwd waarom de bomen niet behouden kunnen blijven en hoe wordt gecompenseerd. Bij projecten van enige omvang worden de varianten voorgelegd aan het Boom Kwaliteitsteam Arnhem.

ad 4.

Bomenplan Arnhem

Toekomstboom

Een Toekomstboom is een gemeenteboom die op basis van zijn locatie en eigenschappen gekozen wordt om te behouden en te beschermen voor de toekomst. Het kan een boom zijn die net is aangeplant en nog tijd nodig heeft om groot en bijzonder te worden, maar die wel de optimale groeiomstandigheden heeft om daar te komen. Mits er rekening met deze boom wordt gehouden. Doel is om nu al bomen extra te beschermen die in de toekomst oud en buitengewoon kunnen worden.

ad 3.

PAGINA

Uitzonderingen

In sommige gevallen is er sprake van een uitzondering en is het aanvragen van een kapvergunning niet noodzakelijk: a) werkzaamheden die vallen onder ‘normaal beheer en onderhoud’, waaronder dunning of het verwijderen van opschot uit sierplantsoen; b) werkzaamheden ten behoeve van het realiseren van de beheervisies van de parken, zoals bijvoorbeeld de daarin beschreven zichtlijnen.

ad 2.

45

ad 1.

Bepalen compensatie

De basis wordt gevormd door de huidige compensatietabel uit de Groenvisie 2017. Voor kleine particuliere percelen wordt er nooit om compensatie gevraagd. Bij bomen op grote particuliere percelen (groter of gelijk aan 400m2), gemeentelijke bomen en bomen in een ruimtelijk project is compensatie aan de orde. We gaan altijd primair uit van het behoud van de bomen. Daar waar er voor gekozen wordt om bomen toch te kappen, en er een vergunning wordt verleend, is mogelijk compensatie aan de orde. Daarbij houden wij de volgende volgorde aan: 1. verplanten; 2. kwalitatief compenseren; 3. kwantitatief compenseren; 4. financieel compenseren. Vooraf wordt de waarde van de boom bepaald. Deze waarde dient gecompenseerd te worden. Wanneer voor een boom een kapvergunning wordt verleend, wordt eerst gekeken of de boom in redelijkheid verplant kan worden. Indien dit om technische of boomkundige redenen niet realistisch is, wordt gekeken of kwalitatieve compensatie kan plaatsvinden. Is het mogelijk om door herplant in de buurt of elders bomen te planten waardoor de groenkwaliteit duurzaam wordt verbeterd. Als dit niet mogelijk is vindt kwantitatieve compensatie in de omgeving plaats. Wanneer ook dit (gedeeltelijk) niet logisch of realistisch is, wordt de waarde van de bomen financieel gecompenseerd.

Daarbij krijgt de financiële compensatie het label ‘bomen’ zodat dit geld ook daadwerkelijk voor de aanplant van bomen ingezet wordt. We gaan daarbij actief zoeken naar plaatsen waar bomen herplant kunnen worden, zodat herplant zo snel mogelijk plaats kan vinden. Plaatsen waar hittestress optreedt of waar de biodiversiteit (aanzienlijk) vergroot kan worden, zullen als eerste aangemerkt worden voor herplant.

PAGINA

46

Bijlage 3 Definitielijst Bomenplan Beheervisie

Een visie waarin de historische, landschappelijke, ecologische en recreatieve waarden zijn beschreven. Voor het beheer en onderhoud zijn deze beheervisies leidend. Onderhoudsmaatregelen gericht op het realiseren van deze visies worden gezien als ‘normale’ onderhoudsmaatregelen.

Belanghebbende

Belanghebbende zoals is vastgesteld in artikel 1.2 van de Awb. “Onder belanghebbende wordt verstaan: degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken.”

Bestemmingsplan

Ruimtelijk plan waarin de gemeente vastlegt wat de bestemming inclusief doelen en voorschriften van de grond is.

Bestendig beheer en onderhoud

Bestendig beheer en onderhoud is het uitvoeren van onderhoudsmaatregelen die gericht zijn op de instandhouding van de boom of beplanting. Ze dragen daarmee bij aan een gezonde, veilige en duurzame boom of beplanting. Snoeien, opkronen, dunnen, het verbeteren van de groeiplaats en het geven van water zijn beheermaatregelen, evenals het bestrijden van ziekten en plagen. Dergelijke onderhoudsmaatregelen worden afhankelijk van de situatie jaarlijks tot tienjaarlijks uitgevoerd en behoren tot het normale onderhoud en zijn daarmee niet vergunningplichtig.

Biodiversiteit

Biodiversiteit is ons natuurlijk kapitaal. Het vormt de basis voor een gezonde leefomgeving en een gezond en duurzaam voedselsysteem. Biodiversiteit omvat alle soorten die er op aarde zijn, waaronder alle dier- en plantensoorten. Naast deze verscheidenheid aan soorten omvat biodiversiteit ook de diverse leefgebieden (ecosysteem) waar die soorten voorkomen, bijvoorbeeld bos. Bij het bevorderen van meer biodiversiteit streven we enerzijds naar een zo groot mogelijke soortenrijkdom en anderzijds naar een ‘compleet’ ecosysteem. En soms richten we ons op het behoud van het leefgebied van een bepaalde soort, bijvoorbeeld de sleedoornpage op Hoogte80 of de ijsvogel in park Zijpendaal.

Bomen Effect Analyse (BEA)

Een landelijke richtlijn voor een nauwgezette en onafhankelijke beoordeling, voorafgaand aan de voorgenomen bouw of aanleg. Deze standaardisering waarborgt de boomtechnische kwaliteit en garandeert een goede beoordeling van alle effecten en mogelijke alternatieven. Een BEA dient uitgevoerd te worden door een deskundig boomverzorger of boomtechnisch adviseur. De resultaten van deze beoordeling kunnen vervolgens worden meegenomen in de besluitvorming rond bouw of aanleg.

Bomenhoofdstructuur

De bomenhoofdstructuur zoals opgenomen in Groenvisie 2017-2035 en zichtbaar op kaart 1 van het Bomenplan.

Boom

Een houtig opgaand gewas, zowel levend als afgestorven, met een rechte stam.

ONDERWERP

De APV is een document waarin bepalingen en regels zijn opgenomen die in de gemeente gelden. Regels rondom kap kunnen worden opgenomen in de APV.

Bomenplan Arnhem

Algemene Plaatselijke Verordening (APV)

Compensatie

Het vervangen van gekapte bomen door herplant, andere vorm van kwalitatief groen of financiële compensatie. Voor normaal beheer en onderhoud geldt geen compensatie.

Dunning

Velling, welke uitsluitend als een verzorgingsmaatregel ter bevordering van de groei van de overblijvende houtopstand moet worden beschouwd.

Eindafstand

Aanplant gericht op de potentiële groeiontwikkeling van een boom. Snoei en kap in het kader van dunning in een latere fase wordt hierdoor voorkomen.

Gemeentelijke boom

Een boom die op de grond in eigendom van de gemeente staat.

Houtopstand

Eén of meer bomen of boomvormers, of andere houtachtige gewassen.

Kappen

Zie vellen

Kapvergunning

Zie omgevingsvergunning

Monumentale boom

Zie waardevolle en monumentale bomen

Netwerk

Naast de bomenhoofdstructuur is een groen netwerk dat de gehele stad beslaat. Het bestaat uit meerdere lagen (gelaagdheid), zoals bomen, lage beplantingen, struiken en (kruidenrijke) grassen. Het is een geheel van met elkaar verbonden punten.

Noodkap

Kap van een boom in geval van acuut gevaar voor de omgeving.

Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA)

Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) is een uitvoeringsorganisatie van gemeente Arnhem. Vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van bouw en milieu zijn de kerntaken van de ODRA. ODRA maakt deel uit van het stelsel van Gelderse Omgevingsdiensten.

Omgevingsvergunning

Vergunning voor bouwen, milieu, natuur en ruimte. De omgevingsvergunning vervangt de voorheen losse vergunningen, zoals bouwvergunningen, milieuvergunningen en kapvergunningen.

Particuliere boom

Een boom die niet op de grond in eigendom van de gemeente staat.

ONDERWERP

Als gevolg van fotosynthese in bladeren leggen bomen CO2 vast. Ze vangen CO2 uit de lucht en samen met water H2O wordt hout gevormd (CHOx) en komt zuurstof vrij. Omdat het bos na een dunning steeds weer aan groeit, kan er in principe oneindig gedund worden, zonder dat de hoeveelheid vastgelegde CO2 in het bos afneemt.

Bomenplan Arnhem

CO2

PAGINA

Buitengewone bomen zijn bomen van een bepaalde omvang en leeftijd die (globaal) voldoen aan de criteria die voorheen werden gehanteerd voor de Waardevolle bomenlijst, aangevuld met criteria op het gebied van hittestress en biodiversiteit. Nieuw is dat ook bomen die aangewezen zijn om in de toekomst buitengewoon te worden (zogenaamde Toekomstbomen) hiertoe behoren. Waar het kan, wordt gestreefd de bomen uit te laten groeien tot buitengewone bomen, door ze zo groot en zo oud als mogelijk te laten worden. Waar minder ruimte beschikbaar is nemen we noodgedwongen genoegen met kleinere boom(soorten) en accepteren we dat bomen op deze locatie wellicht minder oud worden.

47

Buitengewone bomen

Het selectief terugsnijden van houtige delen van bomen of andere houtopstand.

Struwelen

Een gesloten, houtige begroeiing van struikgewas variërend van 1 tot 5 meter hoog met enkele bomen.

Toekomstboom

Een toekomstboom is een boom die op basis van zijn locatie en eigenschappen gekozen wordt om te behouden en te beschermen voor de toekomst. Het kan een boom zijn die net is aangeplant en nog tijd nodig heeft om groot en bijzonder te worden, maar die wel de optimale groeiomstandigheden heeft om daar te komen. Mits er rekening met deze boom wordt gehouden.

Van Wijken Weten

De uitgangspunten rondom wijksturing van gemeente Arnhem.

Vellen

Rooien, met inbegrip van verplanten, alsmede het verrichten van handelingen, zowel boven- als ondergronds, die de dood of ernstige beschadiging of ontsiering van houtopstand ten gevolge kunnen hebben.

Waardevolle particuliere boom

Waardevolle bomen zijn bijzondere vrijstaande bomen die voorheen opgenomen zijn in de Waardevolle Bomenlijst. De boom is tenminste 30 jaar oud en heeft daarnaast specifieke beeldbepalende kenmerken of cultuurhistorische, dendrologische of natuurwaarde. Ook een zeer zeldzame boom, bijvoorbeeld de dikste, oudste of grootste boom kan aangewezen worden als waardevolle boom. Monumentale bomen hebben een leeftijd van minimaal 80 jaar.

Wijkers en blijvers

Bij de aanplant van bomen worden meer bomen aangeplant dan waar na volledige uitgroei ruimte voor is. Doel is om snel een groen beeld te creëren. In het concept worden wijkers na een tijd verwijderd zodat de blijvers volledig uit kunnen groeien.

ONDERWERP

Snoeien

Bomenplan Arnhem

Zie bestendig beheer en onderhoud

PAGINA

48

Normaal beheer en onderhoud

49

PAGINA

Bomenplan Arnhem

ONDERWERP

Bijlage 4 Participatieproces Bomenplan 2019 1.

Inleiding en doel

Voor het opstellen van het Bomenplan zijn inwoners betrokken om zo draagvlak voor het beleidsplan te creëren. Deze memo licht toe wanneer en hoe de inwoners van Arnhem betrokken zijn en wat er met de gemaakte opmerkingen is gebeurd. Doel van deze memo is overzicht geven van het proces en de verwerking van opmerkingen.

2.

Meepraten en meedenken

Het participatieproces bestond uit informeren, raadplegen en adviseren afgestemd op het moment in het proces. Participatie vond plaats tijdens diverse stadsbijeenkomsten en ook online was het mogelijk om actief deel te nemen aan discussies.

2.1. Stadsgesprekken Arnhem Op 13 maart 2019 is de aftrap gegeven van het participatieproces van het Bomenplan in de startbijeenkomst in Molenplaats Sonsbeek. Tijdens deze avond zijn de inwoners geïnformeerd over het proces en werd gestart met de raadpleging en advisering door inwoners. De onderwerpen die op deze avond ter sprake kwamen, zijn in verdere bijeenkomsten nader uitgewerkt. In april en mei hebben er 4 stadgesprekken plaatsgevonden, de zogenaamde boompicknicks. Deze bijeenkomsten hadden als doel om de inwoners te raadplegen en te vragen om advies. De avonden bestonden respectievelijk uit 1) Wat is je doel als stad? Wat is de meerwaarde van bomen en wat zijn de schaduwkanten? 2) Hoe realiseren we de doelen? 3) Wie beslist, wie heeft welke rol? En hoe communiceren we? 4) Terugkoppeling stadsgesprekken. Op aanvraag van de inwoners is er een eindbijeenkomst georganiseerd waarin het concept-Bomenplan is besproken voordat het plan aan het College ter vaststelling is aangeboden. Deze stond in eerste instantie in juni gepland, maar heeft uiteindelijk begin oktober plaatsgevonden. Tijdens de startbijeenkomst waren er ongeveer 80 mensen aanwezig, tijdens de picknicks en de eindbijeenkomst waren er 30-50 personen aanwezig. Een grote groep van de deelnemers is van het begin tot het eind van het proces actief betrokken gebleven.

De stadsgesprekken zijn geleid door externe gespreksleider Raymond Reesink.

2.2. Online platform Om het participeren rondom het Bomenplan breder en transparanter te maken en te versterken, is de website www.bomenplanarnhem.nl ontwikkeld als online platform. Het platform heeft, net als de stadsgesprekken, gefungeerd als locatie voor informatie, advies en raadpleging. Tijdens het proces konden geïnteresseerden informatie vinden over het proces en de toekomstige bijeenkomsten. Ook zijn de verslagen en presentaties van de avonden gepubliceerd. De inbreng en reacties die zijn binnengekomen via de e-mail en website zijn voor de inwoners verzameld en ook gepubliceerd. Eind september is tevens het concept Bomenplan op het platform geplaatst. Inwoners hadden op deze manier de mogelijkheid om vanuit huis mee te denken en te praten en up to date te blijven over het proces. In totaliteit zijn er ruim 130 reacties geplaatst op het platform en zijn er ongeveer 70 e-mails met reacties en ideeën binnengekomen. Het platform is ruim 6300 keer bezocht en door bijna 1200 unieke bezoekers bekeken.

PAGINA

50

3.

Belangrijkste punten en verwerking punten

Tijdens de avonden en via het online platform is er veel input geleverd. Een totaaloverzicht van alle input is terug te vinden op www.bomenplanarnhem.nl. Op hoofdlijnen zijn de volgende punten ingebracht en verwerkt. Naast de inwoners is ook een grote groep ambtenaren vanuit verschillende beleidsvelden geraadpleegd.

Toename groenmassa, aantal bomen en versterken netwerk: Er is een wens om Arnhem groener te maken met meer (waardevolle) bomen en een sterker en breder groennetwerk. Het netwerk bestaat niet alleen uit bomen, maar ook uit kruidlagen en struiken. Werk daarom integraal.

Er komen meer bomen bij en meer bomen worden beschermd zodat ze kunnen uitgroeien tot buitengewone bomen. De focus ligt in het plan op bomen. Groenvisie Arnhem ondervangt de bredere groene netwerkfunctie. In het beheer en onderhoud van onze bomen gaan we buitengewone bomen langer verzorgen. We benoemen Toekomstbomen die extra beschermd worden.

Zorgvuldige en transparante afweging: Afwegingen waar bomen bij betrokken zijn moeten zorgvuldiger worden gemaakt en transparanter kunnen worden gevolgd. Betrek inwoners hierbij. Kap bomen alleen als het niet anders kan.

Bij projecten waarbij mogelijk bomen moeten worden gekapt, gaan we zorgvuldiger te werk. De bestaande bomen worden vooraf geïnventariseerd en gewaardeerd, waarna er een boombewust ontwerp wordt gemaakt. Er komt een Boom Kwaliteitsteam Arnhem, voornamelijk bestaande uit externe deskundigen en bewoners, dat de gemeente adviseert bij keuzes rond het kappen van bomen. Een nadere uitwerking en invulling van het Boom Kwaliteitsteam Arnhem volgt. Indien bomen niet behouden kunnen worden, kijken we altijd of verplanten redelijkerwijs mogelijk is.

Bescherm bomen met een kapvergunning en compenseer na kap: Het is de wens om bomen te beschermen met een kapvergunning met als onderdeel compensatie. De vorm van deze kapvergunning is tijdens de gesprekken niet volledig uitgewerkt.

Er is een kapvergunning nieuwe stijl uitgewerkt: het afwegingskader en de procedure van de kapvergunning wordt aangescherpt en verduidelijkt. Meer (buitengewone) bomen worden beschermd. Daarbij spelen ook de waarde voor het klimaat, biodiversiteit en gezondheid nu een rol. Voorkomen wordt dat er onnodige bureaucratische drempels worden opgeworpen. Compensatie vormt onderdeel van de kapvergunning nieuwe stijl.

Communicatie en raadpleegbaarheid beleid: Communicatie en de raadpleegbaarheid van het beleid vraagt om extra aandacht. Het is nu vaak onduidelijk wanneer welk beleid geldt.

Zie kapvergunning nieuwe stijl. Daarnaast wordt er als uitvoering van dit plan een communicatieplan opgesteld.

ONDERWERP

Verwerking

Bomenplan Arnhem

Inbreng

Werk gebiedspecifiek, lever maatwerk en plant de juiste boom op de juiste plek: Een bos is geen laan en een laan geen solitair. Daarnaast vraagt een solitair in een stadspark misschien om een andere aanpak dan een solitair in een wijkparkje. De aanpak moet afgestemd worden op het type boom en het gebied waar hij staat. Dit vraagt om maatwerk.

De beheer, aanplant en kapregels zijn zo opgesteld dat ze rekening houden met de locatie van de bomen. De juiste boom op de juiste plek is een uitgangspunt in het beleid.

Wijkers en blijvers en zichtlijnen: Wijkers en blijvers en zichtlijnen -en de daarmee soms noodzakelijke kap om de blijvende bomen te laten volgroeien of om een beeld te behouden- vormen in de dagelijkse praktijk vaak een punt van discussie tussen inwoners (onderling) en gemeente. Ook op de avonden was er geen eenduidigheid over Wijkers en blijvers.

Er is gekozen om niet meer automatisch van wijkers en blijvers uit te gaan. Dit om bomen te kunnen laten uitgroeien tot volwassen bomen en om discussies over kap in de toekomst te voorkomen. Voor zichtlijnen mag gekapt worden als het is opgenomen in een vastgesteld beheerplan.

Zorg voor meer (bio)diversiteit: Aanplant van bomen moet diverser om zo de biodiversiteit te stimuleren en plagen en ziekten tegen te gaan.

We kiezen om meer variatie toe te passen bij de aanplant.

Beheer zorgvuldig en bescherm bomen: Grijp op tijd in, maar doe meer niets als het niet hoeft met oog op flora en fauna.

Arnhem gaat uit van bestendig beheer en onderhoud. Bestendig, of normaal, beheer en onderhoud is het uitvoeren van onderhoudsmaatregelen die gericht zijn op de instandhouding van de boom, beplanting en zijn groeiplaats. Ze dragen daarmee bij aan een gezonde, veilige en duurzame boom of beplanting.

Creëer voldoende budget voor beheer, bescherming (handhaving) en aanplant van bomen

Er is een financiële paragraaf opgesteld.

ONDERWERP

Gesprekken, educatie, stimuleren en ondersteunen vormen onderdelen van het Bomenplan.

Bomenplan Arnhem

Verbeter educatie en boombenul: Bomen zijn van groot belang. Bomen verdienen ‘respect’. Hier zou iedereen bewust van moeten zijn en naar moeten handelen. Dit vraagt om extra aandacht in de vorm van educatie en het uitdragen van deze waarden.

PAGINA

De gemeente gaat actief de boer op om samen te werken met andere grondeigenaren. Er worden extra subsidies ingesteld en bij woningcorporaties nemen we de uitgangspunten van het Bomenplan mee in de gesprekken rondom de Prestatieafspraken.

51

Werk samen: De gemeente kan het niet alleen. Door samen te werken kan er meer bereikt worden.