Gebiedsvisie P3 bijlage 1-VISIE

■

Nieuwe ontwikkelingen versterken het groenblauwe netwerk in de wijk volgens beleid klimaatadaptief puntensysteem en bomeninclusief ontwerpen. Om de klimaatrobuustheid van de wijk te vergroten, moeten nieuwe ontwikkelingen ervoor zorgen dat regenwater op eigen terrein wordt opgevangen.

Huidige plattegrond Presikhaaf 3 met de vijf ontwikkellocaties die in dit hoofdstuk worden besproken

33

Houtmanlocatie Stedenbouwkundige context De Houtmanlocatie ligt op de hoek van de Lange Wal en het Lange Water en neemt hiermee een bijzondere positie in binnen de wijk als schakel naar een meer stedelijk gebied. Dit biedt de kans om wat grootstedelijker te bouwen, met een hoogteaccent dat een samenspel aangaat met de gebouwen in de omgeving, zoals de Helix toren, de ontwikkellocatie aan de Middachtensingel en het ROC. Daarnaast kan er worden aangesloten op de sequentie van torens aan de Lange Water. Een goede inbedding in de groene as (Blauwe Rand) is bij deze ontwikkeling van belang voor het grotere geheel van de wijk. Daarvoor moet ruimte worden ingecalculeerd op de locatie. Daarnaast moet de bebouwing zo worden gepositioneerd dat de huidige bewoners goede doorzichten behouden over de locatie.

Positie binnen het ruimtelijk raamwerk •

aan de voorzieningenzone Lange Wal met bovenwijkse functies. •

De ontwikkellocatie is onderdeel van de ontbrekende schakel in de groenstructuur. Bij ontwikkelingen moet voldoende robuust groen worden gewaarborgd.

•

Aan de zuidzijde kijkt de locatie uit op een van de twee kerken in Presikhaaf 3. Deze is iconisch voor de jaren ‘60 architectuur en bevat maatschappelijke functies.

Context in beeld

Sequentie van blokken langs Lange Water doorzetten en groene as (Blauwe Rand) voortzetten in bajonetstructuur.

Kenmerkend volume in samenspel aan assenkruis Lange Wal/Lange Water.

34

Aan de noordzijde grenst de Houtmanlocatie

9

11

7

sloot

3

8

10

8

3

fietspad

rijweg

parkstrook

rijweg

fietspad

9

3

5

voetpad voortuin

Het profiel van Lange Water heeft een asymmetrische ritme vanwege de vorm van het groenstructuur. Zoals bij andere plekken in Presikhaaf is de bebouwing verdraaid van de as om de zichtlijnen binnen de wijk te laten zien.

Referentiebeelden

Landschappelijke inbedding

Legenda Fietspaden Voetpaden Ontbrekende verbinding

Aandacht voor buitenruimtes

Expressieve architectuur

Parkeerdek met waterberging en biodiverse beplanting

Kanteling van de bouwvlakken langs de weg om zicht naar de wijken te behouden

Terugleggen van de bouwvlakken in het groen

Terugleggen van de

Gebouwen met entrees

bouwvlakken langs de

bouwvlakken in het groen

georiënteerd op de wijk.

Kanteling van de

Gebouwen met entrees georiënteerd op de wijk.

weg om zicht naar de wijken te behouden Mei 2022

Ontwikkelingsperspectief Presikhaaf III

29

Profiel bestaande situatie Groene gevels

Levendige plint

6

35

Het ruimtelijk kader

Bestemmingsplan Op de kaart is de eerste aanzet voor het ruimtelijk kader weergegeven. Belangrijk is dat er een

L a

groen omlijsting komt, dat de bestaande groenblauwe lijn wordt versterkt en dat er doorzichten

a l

W

e

n g

blijven bestaan vanaf de Houtman naar het Lange Water. De nieuwe bebouwing mag qua hoogte

tslu On

van elkaar verschillen en sluit qua ritme en aan bij de bestaande appartementengebouwen langs

f atie dic g in itin

het Lange Water. Belangrijk is dat er levendige plinten worden gerealiseerd, zeker aan de zijde van Lange Wal. L a n g

e

z

W a t e r

ind

P icht

or

D

ee Entr

Do

tief ica

Mobiliteit

e

Het gebied wordt bij voorkeur en indien mogelijk ontsloten vanuit de Lange Wal. Onderzoek moet

H o u t m a n s t

uitwijzen of dit, na de herinrichting van de Lange Wal, mogelijk is. Het parkeren wordt op eigen

Momenteel ligt er over het

terrein opgelost.

gehele gebied een maatschappelijke bestemming.

r a a t

D

Legenda Groenzone

r oo

zi

ch

t

Programma

Het bestemmingsplan (straks

Op deze locatie zijn woningen voorzien met ruimte voor maatschappelijk programma in de plint.

omgevingsplan) moet worden

De doelgroep voor het woonprogramma sluit aan bij het gemeentelijk beleid voor Presikhaaf

gewijzigd.

zoals opgenomen in de woonvisie. Het is ook de bedoeling dat met de nieuwe woningen

v

doorgroei in de wijk mogelijk wordt gemaakt voor de huidige bewoners van Presikhaaf.

Bebouwing Zone waar gebouwd mag worden Voorplein Overgangszone wijk

Startnotitie Het voorgaande krijgt een verdieping in de startnotitie. De startnotitie beschrijft de aanleiding Beeld: Gemeente Arnhem

van het initiatief, de ruimtelijke kaders, een analyse van de situatie, de programmatische en ruimtelijke uitgangspunten en het beoogde participatieproces. De startnotitie wordt ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad.

36

Middachtensingel Stedenbouwkundige context De ontwikkellocatie Middachtensingel ligt aan de stedelijke hoofdroutes op de hoek van de Lange Wal en het Lange Water en tegenover het Winkelcentrum Presikhaaf. Officieel valt de locatie buiten de wijk Presikhaaf 3. Omdat de locatie stedenbouwkundig gezien meedoet in de ruimtelijke ervaring is hij meegenomen in deze gebiedsvisie.De Middachtensingel functioneert enerzijds als entree van de wijk, anderzijds als eindpunt van de wijkoverstijgende voorzieningenzone aan de Lange Wal. Er is een vigerend bestemmingsplan waarbij een wooncomplex gerealiseerd kan worden die past bij de ambities van de gebiedsvisie. Belangrijk is de groene omlijsting waarbij het volume aan het Lange Water de horizontaliteit krijgt die past bij deze kant van de weg. Het parkeren moet binnen het bouwblok opgelost worden.

Positie binnen het ruimtelijk raamwerk •

Middachtensingel is de afsluiting van de voorzieningenzone aan de Lange Wal met bovenwijkse functies.

•

De locatie ligt aan groot infrastructureel kruispunt.

Horizontaliteit van volumes langs Lange Water doorzetten en afstand houden tot Lange Water door overnemen groene maat.

Context in beeld

Kenmerkend volume in samenspel aan assenkruis Lange Wal en Lange Water. 37

Referentiebeelden

Collectieve binnenruimte

Profiel bestaande situatie

38

Collectieve binnenruimte met parkeerdek

Compacte, gemengde en expressieve volumes

Groen parkeerdek

Het ruimtelijk kader

Bestemmingsplan Op de kaart is het ruimtelijk kader weergegeven. Belangrijk is dat de groene omranding behouden blijft. Er zal aandacht moeten zijn voor de massaopbouw en daarmee de schaduwwerking en bezonning. e

re nt

Het gebied zal worden ontsloten vanuit de Singravenlaan. Het parkeren vindt plaats aan de

g

Overgangszone groen

Mobiliteit

in

eu Ni

S

e we

Legenda

r

binnenzijde van het wooncomplex, met uitzondering van parkeren voor bezoekers en deelmobili-

a

Bebouwing

v

e n la a

L a

n g

e W a t e r

M

teit.

n

P

i d

d a

c h

n t e

s i

n

l g e

Programma

De planvorming kan plaats-

Er is ruimte voor ca. 60 woningen. Het beoogd programma is 100 % koop (waarvan 50/50

vinden binnen het vigerende

betaalbaar en vrij). De woningen zijn onder andere bedoeld voor starters en ouderen (1-2

bestemmingsplan.

persoonshuishoudens). Op deze manier wordt doorgroei in de wijk mogelijk gemaakt voor de bestaande bewoners waardoor zij in een volgende levensfase een plek behouden in de wijk. Het is de bedoeling dat er een entree met een gemeenschappelijke lobby/ontmoetingsruimte komt. Omgevingskwaliteit Omdat er al een bestemmingsplan is hoeft voor deze locatie geen startnotitie te worden opgesteld. Om de beeldkwaliteit op deze prominente locatie te borgen, wordt een aanvullend beeldkwaliteitsplan opgesteld. Dit wordt een bijlage van de huidige welstandsnota. Ambities op

Beeld: Gemeente Arnhem

het gebied van natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen, duurzaamheid en warmtetransitie worden in het verdere planproces meegenomen

Profiel nieuwe situatie, indicatief

max 24 m. max 18 m.

Lange Water

39

Werklocatie Stedenbouwkundige context

Positie binnen het ruimtelijk raamwerk

De Werklocatie is gelegen in het zuiden van Presikhaaf 3, in de bocht van de Bethaniënstraat. Deze straat is belangrijk voor de ruimtelijke hoofdstructuur en de oriëntatie in de wijk. Momenteel heeft de locatie een groene setting met bomen. Er is een autogarage en een woonruimte. De plek valt nauwelijks op terwijl het een schakel is aan de Bethaniënstraat. Deze locatie heeft de potentie om onderdeel te worden van de zuidelijke voorzieningenzone en daarmee wordt deze zone dan ook beëindigd. Tegelijkertijd is de locatie ook onderdeel van de stedenbouwkundige structuur waarbinnen 9 laagse appartementengebouwen aan de westzijde van de Bethaniënstraat zijn gesitueerd. De locatie is daarmee een schakel tussen drie structuren; stedenbouw, voorzieningen en groene zone (Groene Mantel). In de volgende fase wordt onderzocht welke invulling (programmatisch en ruimtelijk) wenselijk en financieel haalbaar is. Het beëindigen van en benadrukken hoek Bethaniëstraat

•

Bestemmingsplan Op de hoek van hoofdinfrastructuur van de wijk.

•

Locatie ligt aan de Groene Mantel, deze meenemen in de inrichting van de omliggende openbare ruimte.

De planvorming kan plaatsvinden binnen het vigerende bestemmingsplan.

Context in beeld

Sequentie van horizontale volumes oppakken

Profiel bestaande situatie

40

Autoservicebedrijf

Bethaniënstraat

Kerklocatie Stedenbouwkundige context

De Kerklocatie ligt op de hoek van de Honigkamp en de Bethaniënstraat. De huidige kerk is een van de twee kenmerkende wederopbouw kerken die de wijk rijk is. Daarnaast staat er een (oud) schoolgebouw en een verenigingsgebouw. Deze plek is vanwege de maatschappelijke functie in de originele opzet een uitzondering op de strakke stempelstructuur van de buurtjes. Dit is aanleiding om de locatie te behandelen als een bijzondere plek binnen de stedenbouwkundige structuur van de wijk. Momenteel is de kerk in zijn groene setting een goed functionerend ankerpunt in de wijk. Bij toekomstige ontwikkelingen moet de bijzondere plek binnen de stedenbouwkundige structuur worden versterkt. In de volgende fase wordt onderzocht welke invulling (programmatisch en ruimtelijk) wenselijk en financieel haalbaar is.

Positie binnen het ruimtelijk raamwerk •

Bestemmingsplan Minder ruimte voor autoverkeer en ontwikkeling hoogwaardig fietspad aan noordzijde van de Kerklocatie, de Honigkamp.

•

Locatie ligt op het knooppunt van de groene assen en is ook bestemd als groen.

•

De kerklocatie is onderdeel van de functionele zone Honigkamp waar ruimte is voor (maatschappelijke)

Momenteel heeft het gebied

voorzieningen op buurtniveau. Op dit

een groenbestemming en een

moment huizen er drie kerken, drie

maatschappelijke bestemming.

muziekverenigingen en een school voor bijzonder onderwijs.

Context in beeld

Profiel bestaande situatie

41

Kermisland Stedenbouwkundige context

Context in beeld Sequentie van blokken langs Lange Water doorzetten en groene as (Blauwe Rand) voortzetten in bajonetstructuur.

De locatie Kermisland 110 is nu aan de gebiedsvisie toegevoegd omdat in een eerder stadium van de gebiedsvisie de gedachten over de toekomstige invulling op deze locatie nog niet zo ver was. Nu de ideeën voor deze locatie vorm krijgen is het een logisch moment om Kermisland wel toe te voegen aan de gebiedsvisie. Zeker ook omdat de locatie ruimtelijk invloed heeft op de directe omgeving. Locatie Kermisland is gelegen in de wijk over Het Lange Water, gesitueerd aan de westzijde van het Lange Water ten zuiden van de ROC en aan dezelfde zijde als de locatie Middachtensingel. De ligging aan de ruimtelijke hoofdstructuur en schuin tegenover de Houtmanlocatie, zorgt ervoor dat de locaties ruimtelijk invloed op elkaar hebben. De uitgangspunten zo opgesteld dat er een totale ruimtelijk, functioneel en programmatisch meerwaarde ontstaat aan het Lange Water. Belangrijk is dat de toekomstige bebouwing horizontaliteit kent en daarmee in lijn is met de bebouwing aan deze zijde van het Lange Water. Ook is het nieuwe gebouw de schakel qua massa en uitstraling tussen de bestaande appartementen en het ROC.

Beelden: Gemeente Arnhem

Profiel huidige situatie

Beeld: Gemeente Arnhem

Rijnijsel

42

22 groen

9,0 water

60,5 ontwikkellocatie

2 2 6 2,5 tuin P rijbaan voetpad voetpad Kermisland

Het ruimtelijk kader

Bestemmingsplan Op de kaart is de eerste aanzet voor het ruimtelijk kader weergegeven. Belangrijk is dat er een groene/blauwe omlijsting blijft langs het Lange Water. De gebouwen krijgen een stedenbouwkundige opzet die de lange lijn van het Lange Water benadrukt (horizontaliteit). De kant van de locatie die grenst aan de straat Kermisland, wordt begeleid door bebouwing. e

re nt

Mobiliteit

ee uw

Nie

De locatie wordt vanuit de wijk ontsloten, onderzoek moet uitwijzen of de bestaande ontsluiting benut kan en moet worden. Het parkeren wordt op eigen terrein opgelost.

P idig

Hu ee ntr

ee

Legenda Overgangszone groen Bebouwing

Programma

Momenteel ligt er over het

Er is ruimte voor (zorg)wonen en voorzieningen in de plint van het gebouw. Binnen

gebied een bedrijfsbestem-

Arnhemse woningbouwprojecten moeten de sociale huurwoningen worden verhuurd

ming. Het bestemmingsplan

door een woningcorporatie (een toegelaten instelling). In de Woonvisie is opgenomen dat

(straks omgevingsplan) moet

minimaal 66% van de woningen in het betaalbare segment moet liggen en dat daarvan

worden gewijzigd.

minimaal 30% sociale huur is. Gelet op de leeftijdsopbouw in dit deel van Arnhem en de wens om doorstroming op gang te brengen, liggen er kansen om levensloopgeschikte woningen voor senioren te realiseren. Beeld: Gemeente Arnhem

De Nota Wonen-en-Zorg geeft (beleidsmatige) invulling aan deze opgave. Startnotitie Het voorgaande krijgt een verdieping in de startnotitie. De startnotitie beschrijft de aanleiding van het initiatief, de ruimtelijke kaders, een analyse van de situatie, de program-

Nieuw silhouet, indicatief

matische en ruimtelijke uitgangspunten en het beoogde participatieproces. De startnotitie wordt ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad.

Beeld: Gemeente Arnhem

43

4.

Vervolg Aan de slag met de wijk

44

44

Na de gebiedsvisie We gaan de komende jaren intensief aan de slag met Presikhaaf III. Met de bestaande wijk én met nieuwe ontwikkelingen. We maken een toekomstbestendige wijk, voor inwoners en voor het klimaat. Deze gebiedsvisie geeft richting aan de fysieke maatregelen die nodig zijn om dit voor elkaar te krijgen. De verdere uitwerking van de deelprojecten kunnen we niet alleen, daar hebben we elkaar voor nodig. Bewoners en andere belanghebbenden worden daarom nauw betrokken bij deze uitwerkingen. Ook met het team van Het Nationaal Programma Arnhem-Oost en het Team LeefOmgeving wordt nauw samengewerkt. Per deelproject wordt gekeken op welke manier bewoners en andere stakeholders het beste kunnen worden betrokken. Daarbij wordt het stappenplan burgerparticipatie gevolgd en is het uitgangspunt steeds om de wijk zo actief mogelijk te betrekken. Na het vaststellen van de gebiedsvisie wordt gestart met het uitwerken van de verschillende deelprojecten. Deze kennen ieder hun eigen dynamiek en tijdspad. Sommige projecten gaan direct van start, anderen wat later. In dit hoofdstuk worden de deelprojecten toegelicht en aangegeven op de kaart. Grofweg zijn de deelprojecten verdeeld over vier thema’s/opgaven: ■ ■ ■ ■

Ontwikkellocaties voor woningbouw en maatschappelijke voorzieningen. Veiliger en aantrekkelijker maken van de infrastructuur. Toevoegen en verbeteren van speel- en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte. Klimaatadaptiever maken van de wijk.

Financiële middelen Financiering is van belang om ontwikkelingen mogelijk te maken. Voorliggende visie geeft de prioritering aan voor investeringen in de openbare ruimte, woningbouw en de ontwikkeling van maatschappelijke functies. Ook biedt het kaders voor ontwikkellocaties en voor initiatieven van marktpartijen. De gemeente probeert haar eigen investeringen te bundelen zodat de middelen zo efficiënt mogelijk kunnen worden ingezet en er meer mogelijk is. Daarnaast is deze gebiedsvisie een onderlegger voor het verkrijgen van cofinanciering en subsidies bij andere overheden. Voor een aantal deelprojecten is al dekking beschikbaar aldanniet middels subsidie van provincie of Rijk. Voor andere projecten moet dat nog gebeuren. Er bestaat een kans dat er geen of onvoldoende dekking is. In dat geval wordt onderzocht op welke manier de projecten toch doorgang kunnen vinden. Een project start niet eerder dan wanneer de dekking rond is.

Voor de ontwikkellocaties Houtmanstraat en Kermisland worden startnotities opgesteld. De startnotities bevatten de ruimtelijke ambities en de beoogde participatievorm die het vertrekpunt zijn voor de verdere uitwerking van deze locaties. Startnotitie worden ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad.

Fasering In de kaart op de volgende pagina zijn de verschillende deelprojecten weergegeven die voortkomen uit de gebiedsvisie. De kaart geeft aan welke deelprojecten al lopen en wanneer de verwachting is dat de overige deelprojecten worden uitgevoerd.

Supermarkt Güven is verhuisd naar het winkelcentrum. Het pand aan de Honigkamp is eigendom van Güven. De gemeente wil voorkomen dat er in de toekomst weer een overlast gevende situatie ontstaat. Daarom wordt er bij de toekomstige actualisatie van het Omgevingsplan voor gezorgd dat zich hier geen grote supermarkt meer kan vestigen. Het is wel mogelijk dat de functie detailhandel blijft. Indien de gemeente tot aankoop van supermarkt Güven overgaat, worden op de huidige supermarktlocatie woningen ontwikkeld. De planuitwerking wordt opgepakt zodra er zekerheid is omtrent de eventuele aankoop van het pand door de gemeente. Tevens wordt dan gezorgd voor een tijdelijke invulling om verloedering te voorkomen. De tijdelijke invulling

Ontwikkellocaties ■ Houtmanlocatie ■ Middachtensingel ■ Werklocatie ■ Kerklocatie ■ Kermisland 110 ■ De Overkant

Voor de Middachtensingel is het vertrekpunt de het vigerende bestemmingsplan Elsweide-Over het Lange Water. Naast dit bestemmingplan wordt nog een beeldkwaliteitsplan gemaakt die de ambities vastlegt ten aanzien van de gebouwde en onbebouwde ruimte. De Werklocatie en de Kerklocatie zijn in de gebiedsvisie aangemerkt als mogelijke potentiële ontwikkellocaties. Voor beide locaties wordt op een later moment een startnotitie opgesteld indien dat voor dan de beoogde ontwikkeling aan de orde is.

45

id

M

r Ke

l Wa

isl m

Voor buurtcentrum de Overkant zijn door VHF 2e tranche en Nationaal Programma Arnhem Oost middelen beschikbaar gesteld om het buurtcentrum te vernieuwen. We zetten in op sloop nieuwbouw, sanering en opnieuw inrichten van het omliggende terrein. We zijn inmiddels gestart met het proces om te komen tot een programma van eisen. Om vervolgens de planvorming met de buurt en partners de aankomende tijd verder uit te werken.

d

loc an

an

utm

11 0

e ati

fdfi

o ho

ge

Lan

Ho

ke

elij

d Ste

ute

ro ets

mag niet leiden tot (verkeers)overlast voor de buurt en heeft idealiter een maatschappelijke meerwaarde voor de omgeving. Een financiële bijdrage vanuit het Volkshuisvestingsfonds en Nationaal Programma Arnhem Oost maakt deze ontwikkeling mogelijk.

l

ge

sin

en

ht

c da

id

ing

-zu

La

lp Ve

as

r ate eW

ng

ne

in

ttu ur

Bu

int

l ep

ati

rm

sfo

n Tra

A

A

s Pre

rer tu

uc

str

r He

roe

le g tra

n Ce

dig aar

gw

o Ho

ute

tsro

e efi

f3

aa ikh

in

ttu ur

Bu

B rk Ke loc

in

e ati

ttu ur

N

H

ie

B

er

uw

bo

uw

na

st

Bu

ru

ct

ue

rin

br an

g

Be

d

B

th

an

ië

ns

tra

C

at

al

dw

catie Werklo

ere

ijd

rw Ve

n ro ng

Legenda - Fasering A Refugium

Loopt

B Verbeteren speelplek

Biodivers wijkgroen -> loopt

C De Overkant

46

Deelprojectenkaart Presikhaaf 3, gemaakt door Gemeente Arnhem.

Nu - 5 jaar

5 - 10 jaar

Veilige en aantrekkelijke infrastructuur De toegekende subsidie vanuit het BO-MIRT is een belangrijke bijdrage voor de investeringen in de infrastructuur van Presikhaaf III. De financiering is nog niet helemaal rond. Als de extra benodigde financiering er is, worden deze deelprojecten voor 2030 uitgevoerd. Klimaatadaptatie, ontmoetingsplekken en openbare ruimte De voorgestelde investeringen in de openbare ruimte vinden plaats zodra er financiële middelen voor zijn gevonden. Potentiële dekkingsbronnen komen uit Nationaal Programma Arnhem Oost aanpak, het programma Radicaal Vergroenen, sport en spelen en kunst in de openbare ruimte. Voor de realisatie van het Refugium is subsidie toegekend vanuit het Volkshuisvestingsfonds en het gemeentelijk Klimaatfonds. Na vaststelling van de gebiedsvisie wordt het plan hiervoor verder uitgewerkt. Voor het deelproject ‘herinrichting buurttuinen’ zijn ook financiële middelen beschikbaar; dit project loopt al.

47