Factsheet bij de Dadermonitor mensenhandel 2015–2019

Factsheet bij de Dadermonitor mensenhandel 2015–2019 De dadermonitor geeft inzicht in de daders van de verschillende vormen van mensenhandel en in de fasen van de strafrechtelijke aanpak in de periode 2015-2019. Hoewel mensenhandel bij veel partijen op de agenda staat, is het nodig de gezamenlijke aanpak verder te verdiepen en te concretiseren. DE RESULTATEN Gemiddeld aantal daders van mensenhandel in de strafrechtketen, per jaar (2015-2019) PREVALENTIE (TOTALE OMVANG) ONBEKEND

21%

46%

33% *

BEGIN STRAFRECHTELIJKE AANPAK

BEGIN STRAFRECHTELIJKE AANPAK

7%**

84%

SIGNALERING >200

OPSPORING >180

47%

39%

48%

34%

9%

9%** 5%

60% DAGVAARDING 145

7%

11%

65-70% VEROORDELING ≈95-105

53%

34%

53%

36%

8%

6%

90% ONVOORWAARDELIJKE VRIJHEIDSSTRAF >85 gemiddelde duur van 1 jaar en 8 maanden

RESOCIALISATIE 25

84%

6% 5%

14%

2%

EINDE STRAFRECHTELIJKE AANPAK

EINDE STRAFRECHTELIJKE AANPAK RECIDIVE ONBEKEND

10 daders van mensenhandel

Veel jonge daders

onbekend aantal daders van mensenhandel

Weinig aandacht voor preventie

binnenlandse seksuele uitbuiting grensoverschrijdende seksuele uitbuiting

arbeidsuitbuiting criminele uitbuiting

Minder verdachten in beeld

Daders van binnenlandse Na 2016 neemt het aantal gesignaleerde verEr zijn weinig initiatieven seksuele uitbuiting vormen ondachten af: van 285 verdachten in 2016 naar 170 om daderschap te voorkogeveer de helft van de daders in 2019. Dit terwijl het aantal meldingen van men. Die noodzaak is er wel: in de strafrechtketen. Zij zijn mensenhandel steeg: van 575 in 2016 naar 1.045 zowel daders als slachtoffers gemiddeld ook het jongst: een in 2019. Ook het aantal opgespoorde verdachvan binnenlandse seksueop de drie is jonger dan 23 jaar ten daalt. In de periode 2015-2019 gaat het le uitbuiting en criminele op het moment van plegen. gemiddeld om 180 verdachten per jaar, maar in uitbuiting zijn vaak jong. Bij aantal daders de ook strafrechtketen, per jaar (2015-2019) Zo’n 5% à 9%Gemiddeld van de daders in van mensenhandel 2019 waren het er slechts 153. De doelstelling in die dadersin is vaak sprake de strafrechtketen is dader van de Veiligheidsagenda om de aanpak van menvan andere ernstige delicten. criminele uitbuiting. Ook zij zijn senhandel te intensiveren, met een streefcijfer Dader- en slachtofferschap jong: gemiddeld is een vijfde van 190 verdachten in 2019, wordt daarmee niet kunnen bovendien door van hen jonger dan 23 jaar. gehaald. elkaar lopen.

* Deze verdeling is onbekend, de weergegeven verdeling geldt voor de slachtofferpopulatie. ** Deze percentages zijn onderschattingen.

Meer sepots

Weinig toezichten

Arbeidsuitbuiting: aanpak blijft achter

Van de opgespoorde verdachten komt 60% voor de rechter. Het aantal technische sepots neemt toe. Eindigde in 2016 zo’n 27% van de zaken in een technisch sepot, in 2019 is dit 41%. Meestal seponeert het Openbaar Ministerie vanwege gebrek aan bewijs.

Er zijn weinig reclasseringstoezichten voor daders van mensenhandel in de periode 20152019. Het gaat jaarlijks om gemiddeld 25 daders t.o.v. 85 daders met een (deels) onvoorwaardelijke vrijheidsstraf. Hoe vaak daders van mensenhandel recidiveren is onbekend.

Daders van arbeidsuitbuiting worden relatief minder vaak veroordeeld en krijgen minder vaak een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf dan andere daders van mensenhandel. Mede door het beperkte aantal zaken bestaat nog onvoldoende helderheid over waar ernstige benadeling ophoudt en arbeidsuitbuiting begint.

DE AANBEVELINGEN AANBEVELING 1 Zet gericht in op het voorkomen van daderschap van mensenhandel, specifiek onder jongeren

AANBEVELING 2 Onderzoek of de aanpak van resocialisatie aansluit bij de daders van mensenhandel om herhaald daderschap te voorkomen

AANBEVELING 3 Inventariseer kwetsbare sectoren en werknemers op lokaal niveau om de aanpak van arbeidsuitbuiting te sturen

Er zijn weinig initiatieven om daderschap te voorkomen. Dat is zorgelijk omdat niet alleen in deze monitor, maar ook in de Slachtoffermonitor mensenhandel en het casuïstiekonderzoek naar seksueel geweld tegen jonge vrouwen in Amsterdam, de jonge leeftijd van daders en slachtoffers in negatieve zin opvalt. Er moet meer ingezet worden op het voorkomen van daderschap. Daarvoor is kennis nodig over daders en over hoe en waarom ze anderen uitbuiten.

Weinig daders ontvangen naast hun straf reclasseringstoezicht. Resocialisatie is echter wel belangrijk om te voorkomen dat daders opnieuw de fout in gaan. Zeker omdat er veel jonge daders zijn. Dit is ook belangrijk om (herhaald) slachtofferschap te voorkomen. Een aanpak die aansluit bij deze specifieke groep daders is belangrijk voor een geslaagde resocialisatie. Meer kennis over de aard van daders, de problematiek die daarachter schuilgaat en welke aanpak daar het beste bij past, is noodzakelijk. Dit inzicht moet er niet alleen op nationaal niveau komen, maar ook op regionaal en lokaal niveau.

Er is steeds meer kennis over de mechanismen die werknemers en sectoren kwetsbaar maken voor misstanden. Het is van belang deze kennis ten volle te benutten in de aanpak van arbeidsuitbuiting. Het is belangrijk om lokaal te inventariseren welke werknemers en sectoren extra kwetsbaar zijn: per regio of gemeente kunnen daarin grote verschillen bestaan. Op basis van een gerichte aanpak kan arbeidsuitbuiting effectief aangepakt worden.