Bijlage - Voortgangsrapportage Juni 2021 ‘Arnhem biedt woonruimte’

Versie 14-06-2021

Voortgangsrapportage Juni 2021 ‘Arnhem biedt woonruimte’

SBR & Informatie Gemeente Arnhem

Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Ontwikkelingen woningvoorraad 2012-2021: aantallen 2.1 Ontwikkelingen woningvoorraad 2012-2021: toevoegingen en onttrekkingen 2.2 Ontwikkelingen woningvoorraad 2012-2020: woningeigendom 3. Huidige woningvoorraad: kenmerken 4. Woningbouwvergunningen 5. Leeswijzer Woningbouwplanning 5.1 Harde plancapaciteit 5.2 Zachte plancapaciteit 5.3 Opgeleverde woningen 2020 6. Bijlage: technische toelichting gebruikte bronnen

2

1. Inleiding Arnhem biedt woonruimte De regio Arnhem-Nijmegen groeit op dit moment snel. Sneller dan andere regio’s in het land. Mocht de groei doorzetten, dan moeten we zorgen dat we daarvoor klaar zijn. Alle inspanningen die hiervoor nodig zijn, staan in het Plan van Aanpak Woningbouwontwikkeling. In 2019 hebben we een woonbehoefteonderzoek laten uitvoeren. Destijds is berekend dat we tot 2025 5100 woningen bij moeten bouwen om de behoefte bij te benen. Tot 2030 is de woningbehoefte 7500 woningen. Om dit te realiseren kiezen we ervoor om adaptief te programmeren. Door het monitoren van de planvoorraad, de bouwproductie en de huishoudensontwikkeling stellen we telkens vast of de plancapaciteit nog aansluit bij de woningbouwbehoefte. Voor op koers In de monitor ziet u terug dat Arnhem de afgelopen drie jaren hoge cijfers kende voor wat betreft woningtoevoegingen. Sinds 2018 komen er jaarlijks meer dan 1100 woningen bij. We voegen dan ook de meeste woningen toe binnen de gehele regio. Bij de aantallen afgegeven vergunningen zien we een daling in 2020, mogelijk mede veroorzaakt door zaken zoals de coronacrisis. Gezien het hoge aantal vergunningen in de afgelopen jaren en de omvang van de harde en zachte planvoorraad voorzien wij geen problemen voor een stabiele, hoge bouwproductie voor de komende jaren.

Over de voortgangsrapportage Het doel van deze voortgangsrapportage is een overzicht geven van de huidige stand van zaken en ontwikkelingen in de woningvoorraad (de ‘Staat van de Stad’) en van de nu bekende woningbouwplannen (‘hard’ en ‘zacht’) voor de komende jaren.

3

2. Ontwikkelingen woningvoorraad 2012-2021 aantallen

Figuur 1. Beginstand woningvoorraad per jaar, *voorlopige cijfers (bron: BAG/CBS) 80.000

De Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG) registreert alle gebouwen (woningen en niet-woningen) in Nederland. Op basis van de BAG bepalen we de totale woningvoorraad en mutaties in de woningvoorraad. De BAG registreert de volgende typen mutaties: toevoeging door nieuwbouw, overige toevoegingen (bijvoorbeeld transformaties of splitsing), onttrekkingen door sloop, overige onttrekkingen (bijvoorbeeld transformaties), en administratieve correcties. De BAG werkt altijd per jaar met een eindstand (per 31-12) en een beginstand (per 1-1). In de figuur rechts gebruiken we de beginstanden per jaar.

78.000

De afgelopen jaren is telkens de woningvoorraad gestegen. In 2021 was de beginstand 77.839 woningen (voorlopig aantal). Per saldo zijn er in 2020 1.104 woningen bij gekomen. In 2018 lag dat aantal op 1.216 en in 2019 op 1.105.

66.000

Op de volgende pagina zijn de mutaties in meer detail weergegeven.

77.839 76.737 75.632

76.000 73.640

74.000 71.962 72.000 70.000

70.571

74.416

72.711

71.114

69.605

68.000

64.000 2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021*

Figuur 2. Saldo woningvoorraad per jaar; *voorlopige cijfers, 2021 t/m april (bron: BAG/CBS) 1.400

1.216 1.105 1.104

1.200 1.000 800

966

929

848 749

776

543

600 400

238

200 0 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020* 2021*

4

2.1 Ontwikkelingen woningvoorraad 2012-2021 toevoegingen en onttrekkingen In figuur 3 zijn de toevoegingen aan de woningvoorraad te zien, onderverdeeld in nieuwbouw en overige toevoegingen. Overige toevoegingen zijn voornamelijk woningen die zijn toegevoegd door transformaties. In 2020 zijn er 907 nieuwbouwwoningen toegevoegd. Dat is het hoogste aantal nieuwbouwwoningen in acht jaar tijd.

Figuur 3. Toevoegingen, nieuwbouw en overig; *2021 voorlopige cijfers t/m april (bron: BAG/CBS) 1.600 1.400 1.200 551

1.000 455

800

In figuur 4 is het aantal onttrekkingen te zien onderverdeeld in sloop en ‘overige onttrekkingen’.

285

600 400 200

671

907

823

665

478

297

296

675

439

597

Noot: het aantal toevoegingen minus het aantal onttrekkingen vormt het saldo. Er worden hierbij ook correcties gehanteerd. Deze zijn hier niet weergegeven.

561

599

695

641

383

169 83

0 2012

2013

2014

2015

2016

Nieuwbouw

2017

2018

2019

2020 2021*

Overige toevoeging

Figuur 4. Onttrekkingen, sloop en overig; (bron: BAG/CBS) 400 350 112

300 250

49 109

241

200 150 100

53

262

255

49

3

0 2013

124

108

100

50 2012

52

95

186

2014

2015

Sloop

2016

2017

2018

86

44 20

2019

2020

Overige onttrekking

5

2.2 Ontwikkelingen woningvoorraad 2012-2020 woningeigendom

Figuur 5. Woningen naar eigendom per jaar, aantallen (bron: CBS)

Woningeigendom wordt niet geregistreerd in de BAG. Of een woning in de categorie koopwoning, corporatiebezit of overige verhuur valt, wordt via verschillende methoden geschat. Het CBS heeft de beste mogelijkheden om eigendom zo accuraat mogelijk te schatten. In figuur 5 zijn de schattingen van het CBS weergegeven. Uit deze cijfers blijkt dat het grootste gedeelte van de Arnhemse woningen koopwoningen zijn (43,5%), gevolgd door corporatiebezit (35,5%) en overige verhuur (19,9%).

type eigendom koop huur corporatie overige verhuur onbekend totaal

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

31.052 25.866

31.280 26.372

31.323 26.326

31.549 26.942

31.924 26.772

31.968 26.688

32.363 27.043

33.134 27.180

2020 33.345 27.244

11.493 1.194 69.605

12.433 486 70.571

12.964 501 71.114

12.874 597 71.962

13.293 722 72.711

14.117 867 73.640

14.335 675 74.416

14.757 561 75.632

15.303 845 76.737

Figuur 6. Woningen naar eigendom per jaar, percentages (bron: CBS) In figuur 6 zijn de ontwikkelingen in eigendomsverhoudingen weergegeven. Hier is te zien dat het aandeel woningen in corporatiebezit iets is gedaald de afgelopen vijf jaar, het aandeel overige verhuur is gestegen en het aandeel koopwoningen min of meer stabiel is gebleven.

100,0% 90,0%

16,5%

17,6%

18,2%

17,9%

18,3%

19,2%

19,3%

19,5%

19,9%

37,2%

37,4%

37,0%

37,4%

36,8%

36,2%

36,3%

35,9%

35,5%

44,6%

44,3%

44,0%

43,8%

43,9%

43,4%

43,5%

43,8%

43,5%

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

80,0%

In tabel 1 zijn de toevoegingen in 2019 naar type eigendom weergegeven. Het CBS berekent dit ieder jaar voor het voorgaande jaar voor het ministerie van BZK.

70,0%

Tabel 1. Toevoegingen naar type eigendom, 2019 (bron: CBS)

50,0%

60,0%

40,0%

overige type eigendom nieuwbouw toevoeging totaal koopwoning 264 40 huur corporatiebezit 184 21 overige verhuur 215 385 onbekend 32 115 totaal 695 561

30,0%

304 205 600 147 1.256

20,0% 10,0% 0,0%

koop

huur corporatie

overige verhuur

onbekend

6

Figuur 8. Woningtypen (1-1-2020) (bron: BAG/WOZ)

3. Kenmerken huidige woningvoorraad

2.440 8.240

In figuren 7, 8 en 9 staan een aantal kenmerken van de huidige woningvoorraad. De gemeente Arnhem kent een groot aantal woningen in het type flat/appartement en tussenwoning. De WOZ-waarden liggen veelal in het segment 100.000-200.000 euro. De meeste woningen zijn gebouwd in de periode 1971-2000.

22.930

tussenwoning hoekwoning 2^1 kap / geschakeld vrijstaand

flat / appartement boven- / benedenwoning

26.630 8.540

2.110

Figuur 7. Woningen naar WOZ-waarde (1-1-2020) (bron: BAG/WOZ)

overig / onbekend

5.900

Figuur 9. Woningen naar bouwjaar (1-1-2020) (bron: BAG/WOZ) 4.710

WOZ-waarde: onbekend

12.470

3.920

>= € 400.000

5.600

€ 300.000 - € 400.000

6.080

€ 250.000 - € 300.000

5.800

€ 200.000 - € 250.000

13.960 <= 1900

1901 - 1940 11.420

1941 - 1970

€ 150.000 - € 200.000

21.560

€ 100.000 - € 150.000

1971 - 2000

19.410

<= € 100.000

> 2000

3.010 -

5.000

26.930 10.000

15.000

20.000

25.000

18.720

7

4. Woningbouwvergunningen

Tabel 2. Vergunde woningen (bron: ODRA) 2017 1.036

2018

2019

2020

800

568

655

verbouw/ transformatie

492

527

636

217

totaal

1.528

1.327

1.204

872

nieuwbouw

In Tabel 2 staat het aantal vergunde woningen per jaar. Na een aantal jaren waarin veel vergunningen werden verleend, zien we in 2020 een daling. Deze daling betreft met name de transformaties. Over het aantal verleende vergunningen blijven we door het jaar heen actiever in gesprek met de ODRA. Gelet op het feit dat in voorgaande jaren méér vergunningen zijn verleend dan woningen bijgebouwd en gelet op de huidige planvoorraad, voorzien wij vooralsnog geen problemen voor een stabiele, hoge bouwproductie voor de komende jaren.

8

5. Leeswijzer Woningbouwplanning Achter de cijfers van de planningslijst schuilt een wereld van informatie. Anders dan een lijst met aantallen doet vermoeden is de planningslijst een 'vloeibaar' document, dat dagelijks verandert. Hiernaast staan enkele punten die inzicht geven in de werking van de lijst.

Wel hard, niet vast. Het duurt vaak jaren voordat een plan van idee naar realisatie gaat. In deze periode kan er van alles gebeuren wat invloed kan hebben op de plannen. Denk aan de huidige coronacrisis, een tekort aan bouwmaterialen of een veranderende vraag in de markt. Niet compleet. Op de lijst staan projecten waarvan de gemeente op de hoogte is of waar de gemeente bij betrokken is. Het kan dus zijn dat niet alle projecten in de stad op de lijst staan. De eigenaar heeft de gemeente dan nog niet op de hoogte gesteld of doet dit pas op moment van vergunningsaanvraag. Niet zeker. Dat de projecten op de lijst staan geeft nog geen zekerheid dat deze ook daadwerkelijk uitgevoerd gaan worden. Als gemeente bouwen we de woningen niet zelf, we zijn hierin afhankelijk van anderen. Concluderend kan gesteld worden dat de lijst hooguit een globale indicatie geeft, zowel per individueel project als over het totaal. Wat geeft de lijst wel: Inzicht. De lijst geeft inzicht in mogelijke woningbouwontwikkelingen in de stad over meerdere jaren. Prognose. De lijst wordt jaarlijks gebruikt door de gemeente, provincie en het Rijk om woningbouwprognoses te maken. Afstemming (sub)regio. Aan de hand van de lijst vindt afstemming over de woningbouw plaats in de (sub)regio. Lokale afstemming.

De lijst geeft de mogelijkheid om ontwikkelingen op elkaar af te stemmen in fasering, aantallen en typologieën (mits de ontwikkelaar hier ook open voor staat). Voorzien in behoefte. Aan de hand van de lijst wordt er gekeken of de plannen voorzien in de woningbehoefte van de stad.

9

Figuur 11. Woningbouwplanning Inschatting per jaar

Totaal

5.1 Harde plancapaciteit

Wijk

Locatie

Presikhaaf 2 Presikhaaf West

Schuytgraaf

Schaarsbergen Alteveer en Cranevelt Klingelbeek Malburgen Schuytgraaf Malburgen (west) Elden Elderveld-Zuid

Schaarsbergen Rijkerswoerd Klingelbeek

Stedelijk vooroorlogs

13

Rosendaalseweg

13

Stedelijk naoorlogs compact

116

Presikhaaf 2 (Deltakwartier) (wordt opgeleverd) Singraven laan

61 55

Stedelijk naoorlogs grondgebonden

520

Schuytgraaf veld 6/11/15

520

Groen stedelijk

2.237

Sylva's bos (voormalige RIN ) Kluizeweg Het Dorp Malburgen west Schuytgraaf Stadsblokken/ Meinerswijk Tuin van Elden Leidenweg

Landelijk

127

Kamp Koningsweg-Noord Gaardenhagen Fratershuis / Landgoed Klingelbeek

29 64 34

Transformatie Velperweg Centrum burgermeesterswijk hoogkamp Presikhaaf-Oost Centrum Vredenburg/Kronenburg Centrum Geitenkamp

Totaal

26 44 235 147 1.179 430 105 71

Velperweg 45-49 (Highpark) Roermondsplein 20 Witsenstraat 4 Kermisland 110 Utrechtseweg 99 Groningensingel 51 Weerdjesstraat 70 Sperwestraat 2-4

2029

Klarendal

2028

Arnhemse Broek

Noot: voor de opgenomen plannen (m.u.v. zachte plancapaciteit) is reeds een bestemmingsplan vastgesteld, of een anterieure overeenkomst gesloten of een vergunning verleend; het plan kan nog door ontwikkelaar worden heroverwogen.

2027

Arnhemse Broek

78 215 40 186 381 310

2026

centrum Arnhemse Broek

1.210

Zuidelijke Binnenstad trans, nieuwstraat e.o. Arnhem Centraal K10, G2K6, K7,K3 Kromme Elleboogsteeg Fluvium midden (gashouderkwartier) Rijnwijk Cobercokwartier

2025

centrum

Centrum stedelijk

2024

centrum

2023

In figuur 11 staat een inschatting van de woningbouwplanning Gemeente Arnhem (op te leveren woning per 1 juni 2021).

2022

2021

Woningaantal

78 215 40 48 35

48 48 39

48 54 39

42 54 39

54 39

54 39

54 39

54 39

57 37

-

-

-

-

-

-

-

-

-

61 14

18

18

19

-

-

-

-

-

104

104

104

104

104

-

-

-

-

6 11 26 36 235 26 17

6 11 26 36 235 26 18

6 11 26 36 235 61 26 18

8 11 26 39 235 61 27 18

26 239 61 -

26 61 -

26 61 -

26 61 -

27 64 -

7 8

7 21 8

7 21 8

8 22 10

-

-

-

-

-

-

-

-

70 -

70 32 753

70 35 823

70 793

523

-

180

180

185

659

280 32 35 1 35 16 200 42 19 4.882

1.037

180

10

5.2 Zachte plancapaciteit In totaal staan er 3.850 woningen op de zachte planningslijst. Veel van de plannen op de zachte planningslijst bevinden zich nog in een pril stadium. Het aantal betreft dan ook een ruwere inschatting dan het aantal harde plannen. De informatie is vaak nog niet compleet of is aan verandering onderhevig. Toch geeft de afbeelding een doorkijk naar toekomstige woningbouwontwikkelingen en laat zien waar er momenteel aan gewerkt wordt.

Figuur 12. Overzicht van zachte, harde plannen en ontwikkelperspectieven Op de afbeelding hieronder is de spreiding van de plannen over de stad te zien. Dit overzicht wordt dit jaar nog verder aangevuld.

Ontwikkelperspectieven Bij de zachte plancapaciteit worden ook de ontwikkelperspectieven meegenomen. Een perspectief bestaat uit bestaande opgaven die al in gang gezet zijn, nieuwe opgaven die op korte termijn opgepakt kunnen worden en ambities op de langere termijn. Het doel van de perspectieven is om uitvoering te geven aan de versnellingslocaties uit de Woondeal. Locaties waar kansen voor verstedelijking en toevoegen van woonvoorraad liggen. Voor Arnhem zijn dit: • • • • • • •

Arnhem West Centrum Oost Spoorzone Arnhem-Oost Presikhaaf III Malburgen Stadsblokken Meinerswijk Vredenburg/Kronenburg en Elderveld.

Harde initiatieven

11

5.3 Opgeleverde woningen 2020 In figuur 10 zijn de toegevoegde woningen van 2020 weergeven op wijkniveau. Deze gegevens zijn afkomstig van het CBS. Noot: Het is op dit moment nog niet mogelijk om van alle opgeleverde woningen in 2020 te concretiseren in welk segment zij vallen: De verdeling naar eigendom voor de totale woningvoorraad publiceert het CBS altijd in oktober voor de beginstand van het voorgaande jaar. De eigendomsverdeling van toegevoegde woningen voor het voorgaande jaar volgt meestal nog enkele maanden later. Tussen een gerealiseerde woning en een categorisering naar eigendom zit dan ook bijna twee jaar vertraging. In figuur 5 van dit bestand vindt u hoe de woningvoorraad naar eigendom zich over de jaren heeft ontwikkeld.

Figuur 10. Opgeleverde woningen 2020 per wijk Wijk Nieuwbouw Centrum Spijkerkwartier Arnhemse Broek Presikhaaf-West Presikhaaf-Oost St.Marten/Sonsbeek Klarendal Velperweg e.o. Alteveer/Cranevelt Geitenkamp Monnikenhuizen Burgemesterwijk/Hoogkamp Schaarsbergen e.o. Heijenoord/Lombok Klingelbeek e.o. Malburgen-West Malburgen-Oost (Nd) Malburgen-Oost (Zd) Vredenburg/Kronenburg Elden Elderveld De Laard Rijkerswoerd Schuytgraaf Totaal*

Overige toevoegingen 79 120 1 50 210 7 53 1 2 12 22 17

14 2 7 48 1 100

15 3 14 8 22

1 2

6

1 383 907

297

*Het totaal verschilt iets van het ‘saldo’ in figuur 2, omdat in deze figuur niet de onttrekkingen en administratieve correcties zijn meegenomen.

12

6. Bijlage: technische toelichting gebruikte bronnen

• De meeste cijfers in deze voortgangsrapportage zijn ook te vinden bij het thema ‘Woningen’ op arnhem.incijfers.nl (‘Staat van de Stad’). Het gaat hierbij altijd om cijfers op jaarniveau. Ook zijn hier cijfers op wijk- en buurtniveau te raadplegen. • Mutaties in de woningvoorraad (toevoegingen en onttrekkingen) worden dagelijks geregistreerd in de BAG. Het CBS publiceert maandelijks nieuwe cijfers (met een vertraging van twee maanden), zie https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/81955NED/table?dl=440AE. Het gaat hier om voorlopige cijfers. Aan het begin van het jaar (januari-februari) publiceert het CBS de definitieve cijfers. • Sommige kenmerken, zoals type eigendom, worden slechts éénmaal per jaar berekend door het CBS. Het CBS publiceert meestal in oktober de nieuwe gegevens over eigendom op gemeenteniveau over de beginstand van het betreffende jaar. Cijfers op wijkniveau volgen met een jaar vertraging. Het CBS verstrekt geen gedetailleerde gegevens over eigendom aan gemeenten (dat wil zeggen: niet op adresniveau). • Het CBS schat één keer per jaar in opdracht van het ministerie van BZK de mutaties in de woningvoorraad uitgesplitst naar type eigendom. Hierin zit een vertraging van 2 jaar. In januari 2021 worden de cijfers van 2019 bekend.

• Companen heeft in opdracht van 18 regiogemeenten en de provincie Gelderland een regionale woonmonitor ontwikkeld. De monitor van 2019 is hier te raadplegen. De monitor over 2020 wordt momenteel gereed gemaakt. Deze woonmonitor is met name geschikt om de gemeente Arnhem te vergelijken met de regiogemeenten. Enkele cijfers wijken af van de cijfers in deze rapportage. Zo baseert de regionale woonmonitor zich op cijfers van de WOZregistratie voor het berekenen van type eigendom. Wij kiezen voor het gebruik van de CBScijfers, die een grotere betrouwbaarheid met zich meebrengen.

13